ADVERTENTIE
Luisterboeken: de makkelijke optie? Lars is niet echt een fan van lezen. Daarom gaat hij op zoek naar de beste manieren om door zijn leeslijst heen te komen. Red je het met alleen maar samenvattingen, of is een e-reader of luisterboek een betere optie? Deze video wordt mede mogelijk gemaakt door Storytel.

Probeer 30 dagen gratis

Feitelijke gegevens

  • 17e druk, 1966
  • 255 pagina's
  • Uitgeverij: De Bezige Bij

Flaptekst

Nooit meer slapen is het meesterlijke verhaal van de jonge geoloog Alfred Issendorf, die in het moerassige noorden van Noorwegen onderzoek wil verrichten om de hypothese van zijn leermeester en promotor Sibbelee te staven. Issendorf is ambitieus: hij hoopt dat hem op deze reis iets groots te wachten staat, dat zijn naam aan een belangrijk wetenschappelijk feit zal worden verbonden. Deze ambitie hangt samen met het verlangen het werk van zijn vader, die door een ongeluk tijdens een onderzoekstocht om het leven kwam, te voltooien. Nooit meer slapen is een grootse roman over grote dromen.

Eerste zin

De portier is een invalide. Op het eikenhouten bureautje waaraan hij zit, staat alleen een telefoon en door een goedkope zonnebril, staart hij roerloos voor zich uit.

Samenvatting

Alfred Issendorf gaat op onderzoek in Finnmarken. Hier wil hij onderzoeken of de doodijsgaten niet eigenlijk gaten van meteorietinslagen zijn. Deze theorie is niet erg populair en eigenlijk is zijn leermeester Sibbelee de enige die deze aanhangt. Alfred heeft luchtfoto's van het gebied nodig en zoals afgesproken gaat hij die halen bij Nummendal, een professor in Oslo die een oud conflict heeft met Sibbelee. Nummendal heeft de luchtfoto's niet en verwijst naar een bureau in Trontheim. Ook daar zijn de foto's niet te vinden en Alfred moet dus wel zonder deze op weg.

In het kleine vliegtuig dat hem naar Alta zal brengen, waar hij een reisgenoot Arne zal ontmoeten, bedenkt hij allemaal scenario's waarom ze elkaar zullen mislopen. Het ontbreken van de luchtfoto's is daar alleen maar een voorteken van. Het komt toch allemaal goed en Arne ontmoet hem zonder problemen. Die nacht slapen ze op een veranda en heeft Alfred voor het eerst last van de vele muggen en de zon die in de zomernacht maar niet onder wil gaan.

De volgende dag ontmoeten Alfred en Arne hun andere twee reisgenoten Qvigstad en Mikkelsen en samen gaan ze op weg. Alfred merkt al gauw dat hij eigenlijk niet goed voorbereid is. In tegenstelling tot zijn reisgenoten die allemaal Noren zijn, heeft hij veel moeite met het reizen door het ruige terrein. En 's  nachts houden de muggen en de zon hem wakker, samen met het gesnurk van Arne met wie hij een tent deelt.

Alfred weet niet goed waar hij moet beginnen met zijn onderzoek. Zijn reisgenoten ziet hij een hoop aantekeningen maken, maar hij heeft eigenlijk niet zoveel om over te schrijven. Hij hoopt nog op zijn ontdekking van meteorieten die zijn hypothese zullen bewijzen. Op een avond ziet hij dat Mikkelsen over de luchtfoto's beschikt en hij wordt boos, omdat Nummendal die aan hem had beloofd. Hij mag ze wel lenen, maar vanaf dat moment verzint hij complottheorieën over Mikkelsen en Nummendal die samenspannen tegen hem. 

Op een ochtend zijn Qvigstad en Mikkelsen verdwenen. Arne legt Alfred uit dat zij naar een ander gebied getrokken zijn, maar Alfred vindt het raar dat ze zijn vertrokken zonder hem zelfs maar gedag te zeggen. Hij en Arne trekken ook verder. Alfred en Arne zijn het oneens over de richting die ze op moeten gaan. Het mooie kompas dat Alfred van zijn zusje heeft gekregen, geeft een andere richting aan dan het oude kompas van Arne. Ze lopen allebei een andere kant uit en verwachten allebei dat de ander wel zal terugkomen en zijn vergissing toe zal geven. Alfred komt er achter dat hij in de verkeerde richting is gelopen, maar kan Arne niet meer vinden. Hij besluit naar de berg Vuorje te gaan omdat Arne zei dat Qvigstad en Mikkelsen daar in de buurt zijn. En hij komt bij de berg. Plotseling blijkt hij het toch goed te kunnen redden in de wildernis hij leert kaartlezen in zeer korte tijd en vangt een geweldige hoeveelheid vis met zijn net. Toch gaat hij weer terug naar de plek waar hij Arne kwijt geraakt is en daar vindt hij hem.

Arne is uitgegleden van een helling en Alfred ziet hem liggen met zijn hoofd kapot geslagen op de stenen. Hij neemt wat spullen van Arne mee en dekt het lichaam af. Hij probeert zo snel mogelijk in het dichtstbijzijnde dorp te komen. Als hij daar aankomt, is hij uitgeput. De wond aan zijn knie die hij in het begin van de reis al heeft opgelopen is nog steeds niet goed genezen en hij loopt dus een beetje mank. Vanuit het dorp keer hij terug naar Oslo en daarna naar Nederland. Hij heeft nog steeds zijn stelling niet kunnen bewijzen of er zelfs maar enige aanwijzingen voor gevonden dat deze juist is. Als hij thuis komt bij zijn moeder en zusje, geven die hem manchetknopen, waarin een meteoriet verwerkt zit.

Personages

Alfred Issendorf

Alfred is 25 jaar en studeert geologie. Voor zijn proefschrift gaat hij proberen een hypothese te bewijzen die Sibbelee heeft gesteld. De hypothese is erg omstreden en wordt door veel professoren niet serieus genomen. Alfred woont in Nederland met zijn moeder en zijn zusje, zijn vader is overleden toen hij zeven was. Hij was ook onderzoeker en stierf door in de bergen in een spleet te vallen. Een paar weken later werd hij tot professor benoemt. Alfred heeft het gevoel dat hij het werk van zijn vader af moet maken.

Sibbelee

De professor van Alfred die met zijn stelling volledig in gaat tegen Nummedal. In het verleden is hij ook al eens tegen Nummedal in gegaan.

Nummedal

Professor van Arne en Mikkelsen. Hij is bijna volledig blind en snapt eerst niet waar Alfred het over heeft dan zegt hij de foto\'s niet te hebben en stuurt Alfred door.

De vader

De vader van Alfred was onderzoeker, maar is omgekomen tijdens een expeditie. Hij wilde zijn zoon een meteoriet voor zijn zevende verjaardag geven omdat Alfred daar om zeurde.

Arne

Een jonge Noor die in hetzelfde gebied op onderzoek uitgaat als Alfred. Ze kennen elkaar van een ander onderzoek en reizen samen. Arne loopt er nogal armoedig bij hoewel zijn vader erg rijk is. Arne vindt mislukken met goede middelen echter een enger idee dan mislukken met een slechte uitrusting en weigert daarom nieuwe spullen.

Quotes

"Zijn mond is op een vreemde manier gesloten, de slechte tanden van de bovenkaak rusten op zijn onderlip, of hij op het allerlaatste ogenblik nog pijn heeft moeten verbijten. Verder is zijn gezicht precies zo als ik het gezien heb in zijn slaap: onbegrijpelijk oud en moe, gerimpeld als de schors van een eik. Maar dit is geen slapen. Dit is nooit meer slapen."

Bladzijde 218

"Zoals een uitgehongerde gevangene geen ogenblik vergeet dat iedere aardappel, zelfs een stukje aardappelschil nog voedsel bevat, zo wordt afstand voor mij een kostbaar goed, mondjesmaat ter beschikking gesteld door elke stap. Iedere stap maakt de vijfentwintig kilometer die ik moet afleggen korter. Iedere stap is er toch altijd weer een. Mijn mond en keel zijn droog als papier, door het hijgen."

Bladzijde 101

Thematiek

Desillusie
Het thema van \'Nooit meer slapen\' is desillusie. De hele missie van Alfred mislukt, dit begint al wanneer hij de luchtfoto\'s niet weet te bemachtigen. Alfred hoopt iets groots te bereiken op deze tocht door onherbergzaam gebied, maar alles blijkt hem tegen te zitten. Uiteindelijk komt hij terug in Nederland zonder onderzoeksresultaten en eindigt het verhaal ongeveer hoe het begint. Alleen is hij nu beroofd van zijn illusie iets groots te volbrengen.

Motieven

Angst
Alfred is vaak bang. Hij is een beetje een doemdenker en niet onterecht, veel van wat mis kan gaan gaat ook mis. Toch is hij het niet voor wie het fataal afloopt. Alfred is vooral bang om te falen en alle andere angsten zijn onderdeel van die grote angst.

Eenzaamheid & isolement
Alfred is eenzaam. Hij is de enige buitenlander tussen de Noren, de enige die niet weet hoe hij moet beginnen met onderzoeken, hij is de enige die het landschap niet aan kan. En het landschap is eenzaam. Het is leeg er leeft niemand en het wordt door de vele beschrijvingen over de muggen erg vervelend afgeschilderd. Ook is Alfred eenzaam in zijn streven, hij heeft het gevoel alsof hij als enige de taak van zijn vader kan volbrengen. Hij alleen kan zijn vaders zoektocht afmaken.

Aeneasmotief
Zowel Alfred als Arne voelt de druk om in de voetsporen van zijn vader te treden. Alfred is door deze druk die door zijn moeder nog eens versterkt werd geoloog geworden in plaats van fluitist. Arne verzet zich juist tegen de druk en gaat hoewel zijn vader rijk is juist armoedige kleding dragen.

Trivia

Van Nooit meer slapen zijn wel meer dan dertig drukken gemaakt.

Het boek is vertaald in negen talen.

Titelverklaring

De titel Nooit meer slapen komt op verschillende manieren in het verhaal terug. Alfred heeft erg veel moeite met het slapen in het hoge Noorden. De zon gaat in de zomerdagen niet onder en hij wordt gekweld door muggen en steekvliegen. Maar het moment van nooit meer slapen zit pas later in het boek. Wanneer Alfred Arne vindt, lijkt deze eigenlijk net in slaap, maar dan realiseert Alfred zich dat Arne dood is, iets wat hij nooit meer slapen noemt.

 

Structuur & perspectief

Het verhaal is chronologisch verteld, hoewel er soms tussen de hoofdstukken een tijdsprong zit. Het is geschreven vanuit een ik-perspectief, waardoor we soms uitstapjes maken in de gedachten van Alfred.

Decor

Dit boek is geschreven in 1966, maar het zou zich net zo goed in 2013 afkunnen spelen omdat het decor grotendeels onveranderd zou zijn. Het verhaal speelt zich voor het grootste gedeelte af in de lege Finnmarken, een haast onbewoond gebied van Noorwegen. Deze leegte zorgt ervoor dat de tijd in dit gebied eigenlijk stilstaat.

De vertelde tijd van het verhaal is een paar weken. 

Stijl

De stijl van Hermans is helder. Hermans gebruikt afwisselend lange en korte zinnen. Toch gebruikt hij nergens zinnen die komma na komma door gaan. Zijn stijl voelt heel doordacht aan en heeft daardoor iets geheimzinnig. Elk woord voelt alsof het betekenis heeft. Alsof het meer betekent dan wat ik kan zien. 

Slotzin

Hier zit ik, in elke hand een manchetknoop, aan elke manchetknoop een halve meteoriet. Samen een hele. Maar geen enkel bewijs voor de hypothese die ik bewijzen moest.

Beoordeling

Nooit meer slapen is een van de klassiekers in de Nederlandse literatuur, het is het vierde boek dat ik van Hermans lees en ik vind het eigenlijk wel een begrijpelijker boek van hem. Dit zou eraan kunnen liggen dat de situatie telkens weer de leegte terugkomt waardoor de lezer het gemakkelijker kan begrijpen. Zo is bijvoorbeeld het aantal personen heel beperkt in tegenstelling tot in De donkere kamer van Damokles waar zich telkens nieuwe karakters aan deden. Dus als je iets van Hermans wil lezen, maar niet meteen in het diepe wil worden gegooid is dit zeker een aanrader. En ook voor de ervaren lezer is het zeker niet saai.

Recensies

"En er valt nog zo veel meer over Nooit meer slapen te zeggen.....Het beste is om het gewoon te gaan lezen. Mijn garantie: na dit boek lees je nooit meer zoals vroeger."
http://recensieweb.nl/rec...s-vroeger/

"Mijn eerste leeservaring trekt nu nog als een film aan me voorbij. Ik weet nog goed dat, bij het openslaan van het boek, de begindatum van Nooit meer slapen mij het eerst opviel. 15 juni. Dat is mijn verjaardag. Ik weet niet zo goed meer waarom, maar de eenzaamheid van hoofdpersoon Alfred Issendorf maakte toentertijd veel indruk op me. Ook het heldere, keurig verzorgde taalgebruik van Hermans vond ik prachtig."
http://www.nrc.nl/boeken/...jn-aeneas/

Bronnen

De Noorse liefde van W. F. Hermans van Karin Anema vernietigt de magie.

http://www.cultuurbewust....-de-magie/

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

Atma

Atma

Ass ya bisshh hhow wmah diicc tasee

2 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

Hamnah

Hamnah

De quiz heeft een paar fouten. Er staat in wat wilt Arne voor zijn 7e verjaardag met als juiste antwoord een Meteoriet. Arne moet Alfred Issendorf zijn.

2 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

Noor

Noor

Het thema van het boek is niet desillusie, maar het falen van de wetenschap en de menselijke relaties.

3 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast