We hebben niet alleen een nieuwe site, we hebben ook een nieuwe start gemaakt met ons Instagram-account. Wil je elke dag beginnen met een meme? Nieuws en blogs zien? En soms een handige story of video voor school? Volg ons nu

Zo schrijf ik een topboekverslag

Door Annemieke

In de schoolwereld der Nederlandse taal regent het verslagen. Van boeken en gedichten. Ze donderen op je hoofd en maken de inhoud tot een woordenbrij. Zo snel als je ogen schieten over de woorden en zinnen in een spannend boek, zo lang kun je treuzelen met het schrijven van een goed boekverslag.

Maar niet getreurd, Scholieren.com helpt je uit de brand met een snelcursus.

Feitelijke gegevens

Elke school heeft weer andere eisen als het gaat om een boekverslag. Maar het begin is toch universeel. Namelijk de feitelijke gegevens. Je kunt dat gewoon overnemen van het schutblad uit het boek. Denk aan de auteur, titel, originele titel, en de uitgeverij.

Ook het genre hoort hierbij. Hierbij is het handig om een lijstje te hebben met alle mogelijke genres. Dan kun je wat specifieker zijn in je benaming dan alleen 'roman'. Je hebt ook oorlogsromans, avonturenromans of een misdaadroman bijvoorbeeld.

Hieronder een tabel met de meest voorkomende genres

Avonturenroman

Jeugdboek

Psychologische roman

Biografie, memoires

Kinderboek

Reisverhaal

Blijspel

Klassieke tragedie

Roman

Briefroman

Humoristische roman, komedie, satire

Schelmenroman

Chicklit

Kort verhaal

Sociale roman

Columns

Lichaam & Geest, religie, spiritualiteit

Sport

Coming of age

Liefdesroman

Sprookje

Dagboek

Middeleeuws verhaal

Streekroman

Doktersroman

Mirakelspel

Stripverhaal

Erotische roman

Mysterie

Thriller, literaire thriller, psychologische thriller, detective

Essay

Non-fictie

Toneelstuk

Faction

Novelle

Volkslied

Fantasy & SF

Oorlogsroman

Waargebeurd

Filosofische roman

Poëzie

Whodunit

Historische roman, geschiedenis

Politiek

Young Adult

De samenvatting

Na deze gegevens mag je aan de slag met de samenvatting. Een samenvatting is geen detailbeschrijving, of het overschrijven van het boek. Een samenvatting is objectief en beknot.

Doe net alsof je het verhaal vertelt aan je beste vriend in 3 minuten. Dan kun je niet teveel uitweiden.

Titelverklaring

Na de samenvatting komt de titelbeschrijving. Soms is dat vrij simpel, “Vaslav’ van Arthur Japin staat gewoon voor de persoon waarover het gaat. Maar  “Een hart van steen”, van Renate Dorrestein refereert naast de grafsteen ook naar de persoonlijkheid van de moeder. Dit vind je meestal niet op internet maar moet je uit het boek zien te halen. Dat is niet zo lastig wanneer je het leest.

Personages

De beschrijving van personages vergt wat meer werk. Onthoudt dat er een onderscheid bestaat tussen hoofd en bijpersonages. De hoofdpersonages worden meestal uitgebreid beschreven in het boek en dit kun jij dus ook doen in je verslag.

Bij de bijpersonages zet je vaak maar 2 kenmerken omdat dit ook het enige is wat je over hen te weten komt in het boek.

Tijd & plaats

Dan volgt de plaats en tijd. Niet alleen moet je beschrijven waar het verhaal zich afspeelt, maar ook waarom het zo belangrijk is voor het verhaal zelf.

Dit geldt ook voor de tijd. Je beschrijft enerzijds de periode waarin het verhaal zich afspeelt, en daarnaast ook waarom het van belang is voor het verhaal. Zou het verhaal er niet heel anders uit zien als het zich in 1409 zou afspelen in plaats van 1998?

Je kunt ook iets vertellen over de chronologie in het verhaal en hoeveel tijd er verstreken is van begin tot einde.

Chronologie? Een voorbeeld: het verhaal is een liefdesgeschiedenis die zich afspeelt van januari 2008 tot december 2008. Als het chronologisch wordt verteld begint het boek in januari en loopt het logisch langs de gebeurtenissen in februari, maart enz. naar december. Als het achronologisch wordt verteld kan het bijvoorbeeld beginnen met een fikse ruzie die zich afspeelt in november, om daarna te vertellen wat daar aan vooraf ging en te eindigen met wat er in december - na de ruzie- gebeurt.

Schrijfstijl

De schrijfstijl van de auteur is essentieel voor hoe de lezer het ervaart. Schrijft hij beknopt of weidt hij ellenlang uit? Is het taalgebruik formeel of vulgair of misschien heel poëtisch? Je kunt hierbij ook vertellen of er veel gebruik gemaakt wordt van dialogen en of je het lastig vond om het te lezen.

Tip: gebruik een citaat wat jij typerend vindt voor de schrijfstijl van de auteur.

Vertelwijze

De auteur schrijft vanuit een bepaald perspectief. Je leest het verhaal bijvoorbeeld vanuit de hoofdpersoon of je kijkt van bovenaf als een alwetend iemand.

Dit zijn de meest voorkomende vertelperspectieven:
1. Auctoriale verteller (of: alwetende): Deze verteller is alwetend, maar speelt geen personage in het verhaal. Hij weet meer van de personages dan zij zelf.

2. Ik-verteller: Het personage vertelt over zichzelf, vaak in flash-back vorm. De ik speelt een personage, vaak het hoofdpersonage.

3. Personale verteller (of: hij/zij): Een combinatie van de 2 vorigen. De verteller is geen personage in het verhaal, maar hij volgt één personage. De verteller is niet alwetend.

Boeken kunnen ook van perspectief wisselen. Het ene deel wordt verteld vanuit het perspectief van de moeder, het volgende deel vanuit het perspectief van de dochter.

Thema & motieven

Dit is vaak het lastigst om te bedenken. Want wat is nu eigenlijk een thema en hoe vind je die? Een thema is eigenlijk het probleem in het boek. Waar het allemaal om draait. Zo is in één woord het thema van “Hersenschimmen”: dementie.

Een motief is een terugkerend element in het verhaal, in het oeuvre van de schrijver, of in de literatuur. In een boek is 1 thema te vinden en meerdere motieven.

Auteur

Je kunt op internet wat achtergrondinformatie opzoeken over de auteur. Dit kan een heel ander licht werpen op het boek wat je hebt gelezen. Het laat ook zien dat je je hebt verdiept in zijn werk en dat zal je leraar zeker waarderen. Vergeet hierbij niet de bronvermelding erbij te zetten.

Mening

Geen boekverslag is compleet zonder je eigen mening. Die is essentieel want: wat heb je ervan geleerd? Wat heeft het boek met je gedaan? Uiteindelijk lees je niet om de leraar te plezieren maar om jezelf te ontwikkelen. Als je niet zo goed weet hoe je je mening nu moet verwoorden kun je terugscrollen naar alle bovenstaande onderdelen die je beschreven hebt over het boek wat je hebt gelezen.

Wat vond je nu eigenlijk van het thema? Sprak het je aan? En de schrijfstijl, is dat een stijl die je vaker zou willen lezen of juist niet? Zo kom je tot een goed onderbouwde mening over je boek.

Dit zijn de algemene dingen die je moet weten voor de opbouw van een goed boekverslag. Soms kan de leraar je ook nog de opdracht geven om een verwerkingsopdracht te maken. Maar als je al deze informatie al bij elkaar hebt staan, is dat meestal niet heel veel werk meer.

Heb jij een goeie tip of een aanvulling op dit artikel? Reageer hieronder!

Gepubliceerd op 31 juli 2012