ADVERTENTIE
Moet jij woordjes leren voor een toets? Hoe zorg je er dan voor dat je de woordjes zo snel mogelijk in je hoofd krijgt? Thom en Jara zoeken het uit in deze Schoolhacks-video. Ze geven een aantal tips en ontdekken WRTS, een gratis woordjesleerprogramma waarmee je makkelijk en snel woordjes en begrippen kan leren.

Aan de slag met WRTS

Feitelijke gegevens

  • 2e druk, 2016
  • 226 pagina's
  • Uitgeverij: Das Mag Uitgevers

Flaptekst

'Mijn broer had nog gezongen op de avond dat hij iemand doodsloeg'

Stap het snoeiharde milieu binnen van Walter van den Berg: Amsterdam Nieuw-West, waar mannen hangen in snackbars, rijden in Nissan Sunny's en lopen op badslippers - en hun vrouwen slaan.

Op gestolen laptops zoekt Kevin het bewijs dat zijn moeder niet de enige slechte vrouw op de wereld is. Zijn vader, Zingende Ron, is net terug uit de bak en bezig de zoveelste vrouw in zijn leven te redden. Die zoveelste vrouw weet wat haar redding waard is, want iedereen betaalt elkaar uit in schulden.

Welkom in een wereld waarin mannen helden willen zijn, maar waar niemand ooit wordt gered.

Eerste zin

Mijn broer had nog gezongen op de avond dat hij iemand doodsloeg.

Samenvatting

Fabel en sujet verschillen! Hieronder wordt de fabel verteld.

Marco en Sandra zijn net getrouwd. Marco sleept haar vroegtijdig van hun huwelijksfeest weg omdat hij er klaar mee is. Ze hebben seks en Marco reageert geprikkeld. Later is hij op missie in Afghanistan en belt zijn vrouw. Tijdens het gesprek gedraagt Marco zich als een dominante klootzak die steeds Sandra’s woorden verdraait en haar dan op haar kop probeert te geven. Sandra komt een beetje oenig over en laat zich ontvallen dat ze wel een nieuwe keuken zou willen.

Cor wordt door zijn broer Ron gevraagd om te helpen met het inbouwen van een keuken. Cor stemt toe en ze slopen in Sandra’s huis de oude keuken eruit. Na drie weken zijn ze echter nog niet klaar want ze blijken beiden niet handig. Na drie weken stopt Cor ermee. Ron betaalt hem wel uit maar heeft dat geld moeten lenen.

Mo is op zoek naar manieren om geld te verdienen en besluit mensen geld te lenen en dat met rente terug te laten betalen. Zijn eerste klant is Marco, die het geld voor een keuken nodig had. Zijn tweede klant is Ron, die die keuken zou plaatsen maar dat verknald heeft en voor de herstelkosten moet opdraaien.

Kevin is Rons zoon. Als hij twaalf wordt, krijgt hij een cadeau voor iemand van acht. Zijn moeder is uit beeld en zijn vader vertelt hem hoe slecht zij is. Ron vergeet zijn dertiende verjaardag en tijdens zijn veertiende verjaardag vertelt Ron aan Kevin dat zijn relaties vaak stuk lopen omdat de vrouwen ervan balen dat hij een zoon heeft. Hij neemt hem dat niet kwalijk maar Kevin mag zijn vader wel een beetje helpen.

Sandra en Marco hebben afgesproken dat ze een dag per week niet thuis is. Ze gaat dan naar het huis van haar oom om schoon te maken en karaoke te doen. Na klachten van de bovenbuurman mag dat niet meer en ze is zo teleurgesteld dat ze de straat op gaat en langs de winkel van haar zus loopt. Die blijkt ze al lang niet gezien te hebben omdat dat niet mag van Marco. Ze loopt verder en koopt een hondje, dat ze meteen kwijtraakt, en verschillende andere spullen die ze weer inlevert.

Omdat Ron op Kevins zestiende verjaardag een aantal Polen in hun huis gezet heeft, hebben Kevin en hij geen slaapplaats. Ron gaat bij tante Mia slapen en Kevin besluit voor zichzelf te zorgen: hij trekt in bij de ouders van zijn vriendinnetje.

Mo baalt van zijn leningen want niemand betaalt iets terug. Hij zoekt Ron op na een optreden en probeert hem tevergeefs onder druk te zetten want Ron heeft echt niets. Samen rijden ze naar Marco zodat Ron hem onder druk kan zetten voor Mo maar die reageert vrij agressief. Later blijkt dat Sandra daarna is thuisgekomen en Marco dood geslagen heeft met een steen omdat hij haar al jaren mishandelt. De volgende ochtend komt Mo erachter dat Marco dood is en hij denkt dat Ron dat gedaan heeft. Ron snapt hoe de vork in de steel zit en beslist om de schuld op zich te nemen en voor Sandra de gevangenis in te gaan.

Ron komt uit de gevangenis en zoekt Sandra op: hij wil bij haar wonen. Hij probeert het telefoonnummer van Kevin te achterhalen. Hij bezoekt ook zijn moeders graf en Mo’s garage omdat hij weet dat Kevin voor Mo werkt, maar hij mist hem.

Kevin werkt voor Mo om Rons schuld af te betalen. Mo heeft een garage waar jongetjes gestolen goederen naartoe komen brengen. Kevin formatteert de laptops en zorgt ervoor dat ze schoon verkocht kunnen worden. Hij bekijkt de filmpjes op de laptops en als er een seksfilmpje met een vrouw op staat, achterhaalt hij de gegevens van die vrouw, belt haar en publiceert het filmpje met haar gegevens op een internetsite. Daarna belt hij die vrouw nog regelmatig om haar te jennen. Kevin zou zijn inkomsten willen verhogen door ook te gaan handelen in mobiele telefoons maar Mo vindt dat te gevaarlijk omdat achterhaald kan worden waar iPhones zijn. Hij wil zijn vader pas zien als hij de schuld helemaal heeft afbetaald en omdat hij vermoedt dat dat bijna zover is, zoekt hij Sandra op om samen met haar voor zijn vader een surpriseparty  in café Huizinga te organiseren.

Cor wordt door Kevin gebeld met de vraag of hij hem naar Wijk aan Zee kan rijden. Cor voelt zich schuldig dat hij zijn neefje al die tijd een beetje aan zijn lot heeft overgelaten. Hij probeert met Kevin over zijn vader te praten en merkt dat Kevin heel anders over zijn vader denkt dan hij. Kevin vindt het irritant dat Cor op zijn vader en Osdorp lijkt neer te kijken. Hij vertelt wat hij in Wijk aan Zee wil doen: hij heeft gestolen telefoons ingekocht en die wil hij doorverkopen. Als Cor hem niet kan overtuigen dat niet te doen, zet hij hem de auto uit en gooit de telefoons in zee.

Iedereen komt samen voor het verrassingsfeestje in Huizinga. Kevin heeft als voorschot een flinke som geld gekregen van twee jongens aan wie hij zijn plan met de iPhones verteld heeft. Hij geeft Mo in Huizinga zijn geld waar Sandra, haar ouders, Ron en Cor bij zijn. Ron is trots op zijn zoon maar Cor keurt de criminele acties waardoor hij dat geld gekregen heeft, af. Iedereen vertrekt en als Ron, Sandra en Kevin alleen overblijven, blijkt Ron geen enkele vraag aan zijn zoon te kunnen stellen. Kevin gaat alleen weg en Ron gaat met Sandra mee naar huis. Ron krijgt later van Cor Kevins nieuwe nummer maar weet niet wat te zeggen, als hij hem wil bellen. Uiteindelijk stuurt hij een smsje. Kevin heeft een nieuw meisje en viert Kerst in zijn eentje in een hotelkamer.

Personages

Cor

Cor is de broer van Ron en de oom van Kevin. Hij is schrijver (maar kan daar niet van rondkomen) en klaar met zijn familie, onder andere omdat zijn moeder vroeger mishandeld werd door haar vriend en zijn broer hem daarvoor voor een deel verantwoordelijk houdt. Toen de vriend namelijk na een jaar wilde vertrekken, begon Cor te huilen omdat hij hem leuk vond. De vriend bleef en het mishandelen begon. Cor vindt zichzelf slimmer dan Ron en vindt dat hij is uitgestegen boven zijn ‘roots’ in Osdorp. Voor hem is zijn familie een moeras dat hem naar beneden trekt, terwijl hij naar boven wil. Hij verwijt Kevin zijn criminele activiteiten, maar was er zelf ook niet voor hem toen zijn vader in de bak zat.

Ron

Ron is de broer van Cor en de vader van Kevin. Hij vindt zichzelf een redder want hij heeft de vriend van zijn moeder die haar mishandelde, het huis uit geslagen. Daar is hij trots op. Hij zegt dat Kevin de slechtste moeder van de wereld heeft en lijkt zich weinig druk te maken over hoe Kevin leeft, als hij in de gevangenis zit. Hij heeft geen vaste baan, hosselt wat hier en daar, probeert een zangcarrière op te bouwen, leent geld en verhuurt zijn huis onder aan Polen.

Kevin

Kevin is de zoon van Ron en het neefje van Cor. Hij is een slimme jongen maar zijn vader lijkt het niet te waarderen dat hij vwo heeft gedaan. Kevin moet bijvoorbeeld per se naar een school waar ook nog een vmbo is zodat hij kan kiezen. Later gaat Kevin econometrie studeren en hij is erg handig met computers. Het lijkt erop dat hij op die manier zijn cijfers manipuleert. Kevin draagt zijn vader niets na maar baalt wel van de vrouwen die hij redt en die afhaken als ze merken dat hij nog een zoon heeft. Hij haat zijn moeder en uit die woede in het pesten van andere 'slechte' vrouwen. Zijn vriendinnetjes gebruikt hij meer omdat hij een slaapplaats nodig heeft dan dat hij iets voor ze lijkt te voelen. Over zijn criminele activiteiten voelt hij zich niet schuldig. Kevin maakt vooral een eenzame indruk.

Sandra

Sandra is de vrouw van Marco en later de vriendin van Ron. Ze maakt een volgzame, ietswat oenige indruk. Zo koopt ze een hondje omdat ze zich slecht voelt en raakt dat meteen kwijt. Ze lijkt haar gevoelens weg te willen stoppen door spullen te kopen maar daar hebben Marco en zij geen geld voor. Ze komt niet voor zichzelf op en slaat uiteindelijk wel Marco dood.

Marco

Marco is de man van Sandra. Hij is marinier in Afghanistan en een harde jongen die zijn vrouw mishandelt. Toen Sandra Marco vermoord had en Ron de schuld op zich nam, is Marco’s schuld ook op Ron overgegaan.

Witte Mo

Mo heet eigenlijk Edwin, maar hij wordt ‘Witte Mo’ genoemd omdat hij vanwege zijn interesse in Marokkaanse meisjes veel met Marokkanen omging. Hij zorgt ook voor zijn zieke moeder. Hij weet als enige dat Marco Sandra mishandelt, omdat hij een keer om zijn geld kwam vragen, toen Marco daarmee bezig was. Sindsdien belt Sandra hem af en toe.

Quotes

"Een baan zou me weer gewoon maken, vond ik toen, en ik wilde weg van alles wat gewoon was. Gewoon was het moeras waar je in bleef steken als je bezig was iets groots te doen. En de handen die je naar beneden trokken in dat moeras waren de handen van je familie, de handen van de doden en de levenden, en de levenden wilden niet horen dat ze moesten ophouden met trekken, en de doden hoorden niets en trokken door."

Bladzijde 110-111

"Ik heb me bedacht, zei ze. Ik wil dit scheerapparaat niet. Kunt u een tegoedbon schrijven? [...] De verkoper zuchtte weer, drukte zijn kassa open en pakte de bon waarop stond '1 dvd-karaoke, 69 euro' en legde die op de toonbank. Nee, zei ze, ik wil een bon met '1 scheerapparaat, 69 euro'. Maar het gaat om die 69 euro, zei de verkoper. Nee, zei ze, het gaat om dat scheerapparaat. Hij schudde zijn hoofd en schreef een nieuwe bon. Dankuwel, zei ze, en keek ernaar met enige tevredenheid. Bent u Turks? Ja, zei de verkoper. Mijn man heeft een hekel aan Turken, zei ze."

Bladzijde 142-143

Thematiek

Schuld (gevoel)
Het thema van dit verhaal is overduidelijk schuld maar de vraag lijkt niet te zijn of iemand schuldig is maar wat iemands schuld is omdat iedereen schuldig lijkt. Volgens Ron is Cor schuldig aan het familiedrama bij hen thuis: als door hem de vriend van hun moeder niet was gebleven, dan was ze niet mishandeld. Het is Rons verdienste (positieve vorm van schuld) dat daaraan een einde gekomen is. Cor voelt zichzelf schuldig over het feit dat hij Kevin min of meer aan zijn lot heeft overgelaten. Het is de schuld van de moeder van Cor en Ron dat Ron zich verantwoordelijk voelt voor alle hulpeloze vrouwen die hij in zijn leven tegenkomt: hij probeert ze te redden, zelfs ten koste van zijn eigen leven en dat van zijn zoon, voor wie hij zich verantwoordelijker zou moeten voelen. Volgens Ron horen kinderen hun ouders echter te helpen. Volgens Kevin is niet Ron maar alleen zijn moeder schuldig aan het leven dat ze leiden. Hij kan dat gevoel niet bij haar kwijt en uit dat in wraak op andere 'slechte' vrouwen. Hij is schuldig aan criminele activiteiten maar voelt daarover geen berouw. Als Cor zijn telefoons weggooit, zegt hij dat Cor dat nu niet had hoeven doen als hij eerde het goede gedaan had, waarmee hij hem medeverantwoordelijk maakt voor die criminele activiteiten. Verder is hij bezig met het afbetalen van de praktische schuld die zijn vader bij Mo heeft. Sandra vermoordt Marco maar is dat haar schuld? Kan ze daarvoor verantwoordelijk gehouden worden, gezien de manier waarop hij haar behandelde? En Mo weet van deze mishandeling af maar doet er niets tegen. Hij voelt zich niet verantwoordelijk voor haar maar is wel bezig met de praktische kant van de schuld die haar man en Ron bij hem hebben. Dat geld wil hij terug.

Motieven

Familie
Cor noemt familie een moeras waar je niet uit kunt ontsnappen. Hij probeert dat wel door zijn verleden in te zetten voor zijn schrijven en boven zijn familie uit te stijgen, maar alles helemaal loslaten lukt niet. Je jeugd en familie blijven je namelijk beïnvloeden, dat zie je ook aan Ron en Kevin. Het boek gaat ook over wanneer dat beïnvloeden schuld wordt.

Sociale klasse
Het milieu waarin het boek zich vooral afspeelt, is dat van de autochtone onderklasse: 'Dus welkom in de wereld van de halveliterblikken Euroshopper-bier met zes Polen op twee driezitsbanken in een woonkamer. Van kroegen met dik tapijt op een tafeltje en daarbovenop een bloemstuk. Van de zware shag. Van voetbal. Van elke dag een uitsmijter met ketchup erop (‘voor de groente’). Van een pitbull met de onvermijdelijke naam Rocky. Van ‘scooterjongens’ met gestolen iPhones. Van innig verklote, maar onontwarbare kluwengelijkende relaties.' (Jeroen Vullings op www.vn.nl) Cor probeert zich uit dit milieu te ontworstelen maar tevergeefs. Volgens Kevin kijkt hij erop neer terwijl hij geen haar beter is dan zijn vader Ron.

Trivia

In februari 2016 werd 'Schuld' boek van de maand van het 'De Wereld Draait Door'-boekenpanel. Bekijk hier het fragment: http://dewerelddraaitdoor.vara.nl/nieuws/boek-vd-maand-februari-walter-van-den-berg-schuld

Titelverklaring

Letterlijk slaat ‘Schuld’ op de schuld die Ron bij Mo heeft en die Kevin probeert af te betalen.

Figuurlijk slaat ‘Schuld’ op het feit dat iedereen andere ideeën heeft over verantwoordelijkheid voor je eigen of andermans leven. Ron vindt bijvoorbeeld dat vrouwen geholpen moeten worden en dat kinderen hun ouders moeten helpen, dus redt hij eerst zijn moeder van haar mishandelende vriend en daarna Sandra van haar mishandelende vriend. Ondertussen verwaarloost hij zijn eigen zoon Kevin, die voor zichzelf gaat zorgen en ondertussen de verantwoordelijkheid voor de geldschuld van zijn vader op zich neemt. Hij lijkt vooral zijn moeder de schuld te geven van de manier van leven van zijn vader en terroriseert daarom vrouwen van wie hij seksfilmpjes op de laptops vindt. Zijn oom Cor bekommert zich ook niet om hem, want hij heeft genoeg van zijn familie en vooral zijn broer die hem probeert op te zadelen met een schuldgevoel over hun moeder, omdat hij haar vriend wel waardeerde en niet wilde dat hij vertrok (waarna het mishandelen begon). Hij geeft Ron de schuld van Kevins criminele activiteiten. Sandra tenslotte voelt zich schuldig ten opzichte van Ron omdat hij voor haar de gevangenis ingegaan is en laat hem daarom in haar huis wonen.

Cor vindt dat Ron en Kevin goed zijn in andere mensen schuld aan te praten. Ron geeft hem de schuld van het leven van zijn moeder en Kevin van zijn mislukte relaties. Kevin lijkt zijn moeder de schuld te geven van het leven dat hij met zijn vader leidt.

Structuur & perspectief

Het boek bestaat uit hoofdstukken met titels. De titels slaan op de persoon die aan het woord is en een datum, bijvoorbeeld ‘Cor 26 november 2013’. Er zijn tijden: 2006, 2009, 2012, 2013, 2014 en 2015. Er is een hoofdstuk waarin iedereen samenkomt en dat heet dan ook ‘Iedereen (+datum)’.

Het verhaal verloopt niet chronologisch: het eerste hoofdstuk speelt bijvoorbeeld in 2013 en het tweede in 2006.

Er is sprake van een meervoudig perspectief. Als Cor aan het woord is, wordt de ik-persoon gebruikt. Als Mo, Marco, Kevin, Ron of Sandra aan het woord is, is er een alwetende verteller. Om deze reden lijkt Cor de verteller van het hele verhaal te zijn en dus te fungeren als alwetende verteller in de hoofdstukken waarin hij niet als ik-persoon aan het woord is. Dat Cor zelf schrijver is, bevestig het vermoeden dat hij het hele verhaal vertelt.

Decor

Het verhaal speelt zich af in Amsterdam-Osdorp. Osdorp wordt uitgebreid beschreven en verschillende bekende plekken zoals het winkelcentrum, het Sloterpak-bad en het Blueband-dorp komen aan bod. Amsterdam-Osdorp heeft iets tragisch: sommige plekken zijn best leuk maar veel straten en gebouwen ogen troosteloos, blokkendozen zonder sfeer. Het café aan de Johan Huizingalaan zal ook geen gezellige, bruine Jordanese kroeg zijn maar eerder een kroeg zonder sfeer waar zich de hele dag alcoholisten ophouden.

Het verhaal speelt zich af in 2006 tot en met 2015. 2015 is het heden. In 2006 is er sprake van een missie in Afghanistan en verder wordt er gebruik gemaakt van moderne mobieltjes en laptops.

De vertelde tijd is in het heden is enkele dagen. Als je de flashbacks meetelt, verstrijkt er negen jaar.

 

Stijl

Arjen Fortuin zegt op www.nrc.nl over de stijl: 'Van Den Berg leidt ons erdoorheen in hoog tempo en in een even kale als onberispelijke stijl, waarbij de puzzelstukjes perfect in elkaar passen. [...] Zo is Schuld een voorbeeldige roman, waarin met grote stilistische beheersing een wereld wordt opgeroepen waarin zelfbeheersing altijd een probleem is.'

Slotzin

Hij begon aan een sms'je, wiste het, begon aan een nieuw sms'je, wiste dat ook, en het derde sms'je dat hij intikte, verstuurde hij. Laat maar weten als je weer eens wat af wil spreken. Dat was het beste wat hij had.

Beoordeling

Vanaf de eerste bladzijde wilde ik dit boek uitlezen: eerst vanwege het snelle verteltempo en de ruimte waar het verhaal zich afspeelt, Amsterdam-West, de autochtone onderklasse. Later omdat ik geboeid raakte door de structuur en de puzzel op wilde lossen. En uiteindelijk omdat het boek mijn ideeën over schuld volledig overhoop gooide. Ik denk dat 'Schuld' vanwege de structuur geen makkelijk boek is, maar ik denk wel dat veel leerlingen zich kunnen identificeren met Kevin en zijn wereld. Echt een aanrader!

Recensies

"Schuld. Het is zo’n term die eigenlijk te groot is voor de biologerende, broeierige microwereld die Walter van den Berg uitlicht."
https://www.vn.nl/walter-...rg-schuld/

"Zoals de titel al suggereert draait alles in de roman om schuld en schuldgevoel – zowel in materiële als in morele zin, waarbij elke mogelijke vereffening of aflossing een nieuwe schuld oplevert. "
http://www.nrc.nl/handels...va-1587466

Overhoor jezelf

Hieronder staan steeds twee personages. Wie heeft er geen (figuurlijke of letterlijke) schuld bij de ander lopen?
Kennen Cor en Marco elkaar?
Wie is niet op de hoogte van het feit dat Sandra door Marco mishandeld wordt?
Cor is een tegenstander van Kevin.
Van wie is waarschijnlijk het envelopje zonder naam met een kruis erop dat Kevin in zijn bezit heeft?
Dit verhaal heeft een alwetend perspectief.
Wie is Bennie?
Leg uit waarom het verhaal niet-chronologisch verloopt.

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

D.

D.

Leuk joh!

2 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

Karelappel

Karelappel

"Fabel en sujet verschillen! Hieronder wordt de fabel verteld" wat bedoel je met fabel en sujet? :)

2 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast