Alleen vmbo'ers gezocht! Waar denk jij aan bij duurzaamheid? Vul de vragenlijst in en maak kans op een Bol.com bon van 15 euro

Meedoen

Hoofdstuk 1.5 + 2.1 t/m 2.3

Beoordeling 5.9
Foto van een scholier
  • Samenvatting door een scholier
  • 2e klas havo | 661 woorden
  • 16 november 2014
  • 13 keer beoordeeld
  • Cijfer 5.9
  • 13 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
Methode

Pww samenvatting gs



1.5 Wereldleider Karel V



-geboren in 1500



-rijk besloeg grote delen van europa



-verdediger van de Christelijke wereld



-beschermde het katholicisme tegen kerkhervorming



-vocht tegen Frans I (Frankrijk) en de Turken



Karel V bestuurde een groot rijk en dat werd vaak bedreigd, om grenzen te verdedigen was veel geld voor nodig àgeld lenen van bankiersfamilies.



Frankrijk wilde niet ingesloten raken door de Habsburgers. Karel V wil Italië veroveren à Frans I voert oorlog tegen Karel V= slag bij Pavia



Turken (Osmaanse rijk) trokken europa in vanuit het Oosten= bedreiging Habsburgerse rijk à in 1529 verslaat Karel V de Turken voor de poorten van Wenen



Karel en hervorming




16e eeuw: meningsverschil over katholicisme à opkomst protestantisme. Karel was streng katholiek en vocht tegen kerkhervormers. Karel V kan het protestantisme niet tegenhouden. De vorst bepaald de godsdienst in zijn gebied= Cuius Religio Eius Religio




H2 het ontstaan van Nederland



Tijd van ontdekkers en hervormers. 1500-1600



2.1 Spaans bestuur in de Nederlanden



Nederlandse opstand.




  • Verzet in de Nederlanden tegen hun vorst Filips II en de oorlog die hieruit voortvloeide.



Politiek Karel V




  • Elke gewest zelfstandig bestuur= eigenbelang voorop!

  • Heer moet voor inkomsten ‘bede’ doen bij de gewesten in ruil voor privileges.



       àprobleem: telkens weer onderhandelingen met elk gewest apart




  • Door vele problemen binnen rijk gaat Karel centraliseren

  • Alle Nederlandse gewesten bestuurd vanuit Brussel à lokale besturen (=edelen) verloren hierdoor macht.

  • Karel V werd vanaf nu bij gestaan door adviseurs uit hoge adel (bv. Willem van Oranje) en juristen van burgerafkomst.

  • Adel weigert privileges terug te geven.





Filips II




  • Karel V wordt opgevolgd door Filips II in 1555

  • 1559: Filips II naar Spanje àNederlanden bestuurd door landvoogdes Margeretha van Parma

  • Wordt ondersteund door raad van Starte: adviesorgaan van edelen, onder meer Willem van Oranje (heeft weinig macht)

  • Echte macht lag bij de ‘geheime raad’ van Spaanse advisuers

  • Edelen zien macht afnemen

  • Komst protestantisme zorgt voor vervolgingen

  • Starre landsheer (Filips II) overtuigd katholiek



à vervolgingen van ketters




  • Edelen zien in ververvolgingen en bestuurlijke veranderingen rede om in opstand te komen tegen landsheer=  vrijheid van geloof en vrijheid van bestuur



1565: verbond der edelen= lagere adel gaat samenwerken om de vervolgingen te verzachten en de centralisatie te verminderen. Hoge adel (Willem van Oranje o.a.)houdt zich afzijdig. Moeten nog samenwerken met landvoogdes.




1566: ook hoge adel sluit zich aan bij het verbond




2.2 De hervorming



Karel V+ Filips II: bestrijden van de hervorming= kritiek binnen kerk gericht op de fouten in de uitleg van het geloofà stichting nieuwe kerken (protestanten)

Start hervorming: Duitsland 1517



MAARTEN LUTHER 1483-1546



Monnik en theoloog



Kritiek op aflaat handel: gelovigen konden bewijzen kopen waarop stond dat zondig gedrag werd weg gescholden



De kerk werd rijker ten koste van het volk, aflaathandel is in strijd met de Bijbel



Luther publiceert in Wittenberg 95 stellingen waarin hij kritiek uit op de katholieke kerk



Doel: verbeteren kerk (hervormen)



-stop aflaathandel



-geestelijken mogen zich niet misdragen (leven naar voorbeeld van jezus)

-bijbel is bron van het geloof



-alleen oprecht geloof leidt naar hemel



Kritiek van Luther werd niet geaccepteerd à katholieke kerk doen Luther in de ban



Luther sticht eigen kerk: Lutheranen



Karel V en Filips II: ketters vervolgen



Ketter: gelovige die zich niet houden aan de officiële regels van de kerk.



JOHANNES CALVIJN 1509-1564




  • Franse theoloog

  • Kritiek op misstanden binnen katholieke kerk

  • God heeft voor iedereen bepaald hoe het leven zal verlopen goede werken en aflaten kunnen hier niets aan veranderen

  • Sticht eigen kerk: Calvinistisch



Hervormers stichten eigen kerken



Aanhangers van de hervorming: protestanten



Protestanten hadden geen kerken à preken in de buitenlucht= hagenpreken




Gewapende mannen beschermden predikanten, deze riepen op om katholieke kerken in te nemen.




2.3 oorlog in de Nederlanden.



1567: Filips II stuurt Alva (landvoogd) naar de Nederlanden



Doel: orde op zaken stellen



Middelen:




  1. Raad der beroerten: ‘bloedraad’ rechtbank om beeldenstormers te straffen.

  2. De tiende penning: belastingverhoging van 10% op elk verkocht product



àprotestanten vluchten




àgroeiend verzet







REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.