ADVERTENTIE
Proefstuderen vanuit huis? Wil je vóór dat je een studie kiest, zeker weten of het qua inhoud is wat je ervan verwacht? Dat kan! Volg één van de vijf online proefstudies en ontdek hoe het is om aan de universiteit van Wageningen te studeren. Je volgt videocolleges en maakt opdrachten, gewoon vanuit je slaapkamer. Je wordt begeleid door studenten, die je vragen kunt stellen over de inhoud van de proefstudie of gewoon over het studentenleven! Alles is vrijblijvend, je zit nergens aan vast.

Meld je aan!

2.     Korte samenvatting. 4

3a. Personages. 5

3b. Thema en motieven. 6

3c. Tijd en ruimte. 7

3d. Vertelperspectief 8

3e. Titelverklaring. 9

5. Beargumenteerde beoordeling. 10

 

 

 

1.   Verantwoording boek

 

Voordat ik dit boek ging lezen, heb ik eerst een paar mensen in mijn directe omgeving gevraagd of ze dit boek kennen. Alle mensen die ik heb gevraagd, kende het boek. De meeste daarvan hebben het boek ook gelezen. Zij vertelden mij dat de donkere kamer van Damokles een moeilijk boek is. Het is wel spannend en mooi maar erg lastig te begrijpen. Ik zelf had zeker wel een keer van het boek gehoord. Als het op tv gaat over literatuur, dan valt de naam van dit boek zeker. Van de schrijver had ik zelf nog nooit gehoord. Mijn ouders vertelden mij dat hij veel boeken in de literatuur heeft geschreven. Ook zeiden ze dat hij erg belangrijk is geweest voor de Nederlandse literatuur. Voorin in mijn boek staat een soort lofrede over de donkere kamer van Damokles van Claudia de Breij. Ze geeft daarin een soort van voorproefje van het boek dat je dan al in je handen hebt liggen. Vanaf dat moment was ik zo benieuwd naar het boek. Ik ben er dan ook meteen in begonnen.

 

 

   Korte samenvatting

 

Henri Osewoudt is een buitenbeentje. Klein, wit haar, een piepstem en hij hoefde zich nooit te scheren. Als Osewoudt op een dag uit school komt, staan er allemaal mensen voor de sigarenwinkel van zijn vader. Zijn moeder heeft zijn vader vermoord, maar niemand durft hem dat te vertellen. Hij wordt in huis genomen door zijn oom Bart en tante Fietje in Amsterdam. Osewoudt maakt weinig contact en heeft geen belangstelling voor leren. Het enige meisje met wie hij contact heeft is zijn oudere nicht Ria, met wie hij in 1939 trouwt. Osewoudt besluit inmiddels om de sigarenwinkel over te nemen. Een kamer wordt verhuurd aan de student Moorlag. Osewoudt mag niet in het leger omdat hij te kort is. Nog steeds is hij een buitenstaander, en is er niet veel gebeurd in zijn leven. Dan ontmoet hij Dorbeck, een luitenant van het Nederlandse leger. Dorbeck lijkt sprekend op Osewoudt ‘zoals een negatief van een foto lijkt op een positief’. Hij vraagt Osewoudt of hij een filmrolletje voor hem wil ontwikkelen. Een paar dagen later komt Dorbeck terug om van kostuum te wisselen. In het kostuum zitten 2 fotorolletjes die Osewoudt moet ontwikkelen en opsturen naar E. Jagtman. Er staat niets op de films. Uit wanhoop koopt hij een fototoestel en gaat hij Duitse instanties fotograferen.  Een paar dagen later verschijnt Dorbeck weer en zegt dat er niets op de filmrolletjes staat. Osewoudt krijgt weer een nieuwe opdracht van Dorbeck. Hij moet samen met een man genaamd Zéwüster een man vermoorden in Haarlem. Als hij deze opdracht voltooid heeft, herinnert hij zich het eerste filmpje van Dorbeck die hij nog nooit heeft ontwikkeld. Op één van de foto’s staat Dorbeck met 2 vrouwen voor het huis in Haarlem waar hij en Zéwüster dan man hebben vermoord. Deze foto mislukt omdat zijn moeder binnenkomt en het licht aan doet.  Na bijna 4 jaar niets meer van Dorbeck te hebben gehoord, krijgt Osewoudt een nieuwe opdracht. Hij moet de 3 foto’s opsturen naar Den Haag. Osewoudt reist naar Den Haag in de hoop Dorbeck daar te ontmoeten. Niet Dorbeck maar een heilsoldate haalt de post op. Dan wordt hij opgebeld door Elly Sprenkelbach Meijer, die zegt dat ze een Engelse agente is. Ze maken een afspraak met elkaar. Ze vertrouwen elkaar nog niet totdat Elly één van drie foto’s van Dorbeck laat zien. Hij geeft Elly een onderduikadres bij zijn oom Bart. Als hij terugreist naar Voorschoten, waar de sigarenwinkel staat, staat Moorlag op het station te wachten. Hij vertelt Osewoudt dat Ria en zijn moeder door de Duitsers zijn gearresteerd. Moorlag heeft ook een brief voor Osewoudt, waarin staat dat hij Dorbeck moet bellen. Moorlag en zijn vriend Meinarends regelen dat hij een nieuw persoonsbewijs krijgt, een onderduikadres in Leiden krijgt en dat zijn haar zwart wordt geverfd. De vrouw die zijn haar zwart verft, heet Marianne op wie hij later verliefd wordt. Ondertussen hoort Osewoudt dat Elly is verraden door de Vos Clootwijk uit Utrecht, hoofdingenieur bij de Nederlandse Spoorwegen. Als hij Dorbeck belt, krijgt hij de opdracht om twee mensen uit Lunteren te vermoorden. In Amersfoort ontmoet Osewoudt een pseudoleidster die zich identificeert met de derde foto van Dorbeck. Maar dan is er een probleem. De echte leidster is onderweg om het zoontje op te halen. De echte leidster wordt vermoord door Osewoudt. Terwijl de pseudoleidster het kind op haalt, vermoord Osewoudt de ouders. Op de terugweg wordt de pseudoleidster gearresteerd. Osewoudt weet niet wat hij met het kind moet doen en laat het achter op het station in Amsterdam. In Amsterdam gaat hij met Marianne naar de bioscoop. Er wordt een foto getoond was Osewoudt waarop staat dat hij wordt gezocht. Uit paniek rent hij de bioscoop uit, waarmee hij de aandacht op zich vestigt, en wordt gearresteerd. Hij komt in de gevangenis maar bekent niets. Door een goede Duitser genaamd Ebernuss wordt hij geholpen, en komt hij in het ziekenhuis terecht. Hij wordt uit het ziekenhuis bevrijdt door drie onbekende mannen. Hij vlucht naar Marianne, en daar wordt hij voor de tweede keer gearresteerd. Hij maakt een afspraak met Ebernuss om naar een gebouw te gaan, waar het verzet samenkomt. Daar ontmoet hij Dorbeck. Dorbeck geeft hem een nieuw onderduikadres en een nieuw uiterlijk. Hij geeft hem een kostuum van een verpleegster. Osewoudt maakt samen met Dorbeck een foto van henzelf voor de spiegel. Ondertussen hoort Osewoudt dat Marianne aan het bevallen is. Eenmaal in het ziekenhuis aangekomen, hoort hij dat het kind is overleden en dat hij Marianne niet mag bezoeken. Krügener, een Duitse officier, krijgt medelijden met Osewoudt. Samen rijden ze naar Voorschoten waar Osewoudt Ria vermoord. Via een pastoor en een dokter weet hij bevrijd Nederland te bereiken. Osewoudt meldt zich bij de Nederlandse autoriteiten en wordt opgepakt omdat hij wordt aangezien voor landverrader. De enige manier om Osewoudt te redden, is bewijzen dat Dorbeck bestaan heeft. Alle getuigen die Dorbeck gezien hebben, zijn dood. Marianne zit in een kibboets in Palestina en is daarom onbereikbaar. Iedereen die komt getuigen, vertelt net een ander verhaal dan Osewoudt. Hij begint zich langzamerhand af te vragen of hij alles verzonnen heeft of gedroomd. De dokter van zijn moeder denkt dat Osewoudt dezelfde ziekte als zijn moeder heeft en aan inbeelding lijft. Het enige bewijs dat er dan nog is, is de foto waarop Osewoudt en Dorbeck voor de spiegel staan. Hij vindt zijn fototoestel maar de foto is mislukt. Osewoudt weet niet wat hij moet doen, en rent het militaire hospitaal uit. Op de weg naar buiten wordt Osewoudt neergeschoten.

3a. Personages

Het boekverslag gaat verder na deze boodschap.

Verder lezen

 

Henri Osewoudt: Osewoudt is een round character. Naarmate je verder komt in het boek, kom je steeds meer te weten over Osewoudt. Hij verandert ook van een jongen naar een man. Er zijn ook meerder karaktereigenschappen genoemd over hem.

 

Osewoudt is een kleine man. Hij heeft wit haar en een piepstem. Ook hoeft hij zich nooit te scheren. Osewoudt is altijd al een buitenbeentje geweest. Osewoudt is ook onzeker. Hij dacht dat hij na zijn volle nicht Ria met niemand anders het bed meer zou delen. Ook dacht hij dat Ria alleen met hem getrouwd was omdat niemand anders het bed zou willen delen met haar. Hij vindt zichzelf ook minderwaardig. In een gesprek met Marianne vertelt hij dat Dorbeck het ‘geslaagde exemplaar’ is en hij het misbaksel. Door dit minderwaardigheidscomplex voelt hij zich ook onzeker. Aan het einde wordt er ook gezegd dat Dorbeck misschien helemaal niet bestaan heeft en dat Osewoudt aan een inbeeldingsziekte lijdt.

 

Dorbeck: Flat character. Er wordt nauwelijks iets gezegd over zijn karakter. Er zijn wel een paar karaktereigenschappen die je weet over Dorbeck, maar deze worden niet heel erg uitgediept. Hij verandert niet naarmate het verhaal.

 

Dorbeck is een mysterieus type. Je komt niet heel veel over hem te weten behalve de opdrachten die hij Henri geeft. Dorbeck is heel precies. Elke opdracht die hij geeft, is perfect geregeld. Op een gegeven moment moet hij Dorbeck bellen. Als hij Dorbeck aan de lijn krijgt, geeft hij hem de opdracht en hangt hij op. Als Osewoudt het nummer terugbelt, bestaat het niet meer. Perfect geregeld door Dorbeck dus. Dorbeck weet ook wat hij wil. Hij laat alles gebeuren zoals hij dat graag wilt.

 

Ria Osewoudt-Nauta: Ook Ria is een flat character. Je komt niet heel veel over haar te weten, en naarmate het verhaal vordert, verandert ze niet. Ze komt ook steeds minder in het verhaal voor op een gegeven moment. Net zoals Osewoudt is Ria erg onzeker. Ze is de volle nicht van Osewoudt, maar hij is de enige die met haar het bed wil delen. Osewoudt zegt ook dat als er iemand anders was geweest met wie ze een relatie kon krijgen, dan was ze niet met mij getrouwd. Later in het boek krijgt ze ook een relatie met een NSB’er. Ze kiest ook vaak de makkelijkste weg, Ze neemt een relatie met een NSB’er, omdat ze dan hoopt om de oorlog goed door te komen.

 

Marianne Sondaar: ze is een flat character. Ook over Marianne wordt niet heel veel verteld. Haar echte karakter komt niet echt naar boven, en ze verandert niet naarmate het verhaal. Marianne is heel onzeker omdat haar hele familie is afgevoerd naar de concentratiekampen. Zelf is ze ook een Jood en is ze ondergedoken. Ze is wanhopig omdat ze denkt dat hetzelfde haar overkomt. Ze krijgt op een gegeven moment een relatie met Osewoudt. Ze zegt dat ze van hem houdt ondanks hoe hij eruitziet.

 

Elly Sprenkelbach Meijer: ze is een flat character. Komt niet heel veel voor in het verhaal. Ze belt Osewoudt om elkaar te ontmoeten. Ze identificeert zich met een foto van Dorbeck. Ze is Engelse. Osewoudt biedt haar een onderduikadres aan bij zijn oom Bart. Een tijdje later hoort Osewoudt dat ze is opgepakt door de Duitsers.

 

 

 

 

 

 

3b. Thema en motieven

 

Het thema:

Het thema in de donkere kamer van Damokles is wanhoop en sterf. Nadat je de donkere kamer van Damokles hebt gelezen, vraag je jezelf een heleboel dingen af. Heeft Dorbeck bestaan? Fantaseert Osewoudt alles? Is hij nu een held of landsverrader? Je krijgt geen antwoorden op bovenstaande vragen. Iedereen heeft er een mening over maar niemand weet het. Volgens Hermans is dit juist het belangrijkst in het leven. Dat je op zoek bent naar de waarheid maar dat je deze nooit zult vinden. Iedereen heeft een andere kijk op de werkelijkheid. Osewoudt ook. Hij is de enige die Dorbeck ziet als een echt persoon terwijl de anderen denken dat dat zijn fantasie is. Ook wil Hermans aangeven dat degene met de meeste macht altijd gelijk heeft. Osewoudt heeft in dit geval de minste macht en krijgt dus geen gelijk. Hermans wil ook benadrukken dat het leven een optelsom is van toevalligheden. Elke keer als Osewoudt denkt een feit te hebben, valt zijn bewijs steeds uit elkaar. Een voorbeeld is zijn foto waarop hij samen met Dorbeck staat. Is het toeval dat juist die foto mislukt? Zijn bewijsmateriaal valt steeds meer uit elkaar. Hermans heeft een slechte visie op de mens. Dat laat hij blijken door Osewoudt. Hij vermoordt mensen zonder Dorbeck te vragen waarom. Dorbeck geeft hem die kans ook niet omdat hij steeds heel snel verdwijnt. Osewoudt laat ook niets zien van emotie. Hij vermoordt gewoon mensen zonder dat het hem iets doet. Hermans laat ook zijn afkeer tegen idealisme naar boven komen. Hij schrijft dat Marianne zegt: ik vecht alleen om mij te verdedigen. Verder zijn alle oorlogen irreëel, geen enkele ideologie is het overdenken waard. Osewoudt vertrouwt niemand meer. Verbeelding en werkelijkheid kan hij niet van elkaar onderscheiden. Omdat Osewoudt in zijn eigen wereld van wantrouwen leeft, is hij eenzaam. Osewoudt heeft geen medelijden met Ebernuss, die hij vergiftigt, en Selderhorst heeft geen medelijden met hem en laat hem daarom ook niet gaan. Medelijden is slecht volgens Hermans. Degene die op medelijden vertrouwt, komt bedrogen uit. Alleen het eigen belang telt dus. Daarom is de zin en het thema van dit boek: wanhoop en sterf.

Motieven:

Het oedipusmotief:

Aan het begin wordt de relatie van Osewoudt met zijn moeder duidelijk gemaakt. Osewoudt toont geen emoties over zijn vader maar maakt zich wel zorgen waar zijn moeder is. Osewoudt wil graag bij zijn moeder zijn en wil, net zoals oedipus, zijn vader vermoorden. Zijn moeder is hem echter voor geweest. Osewoudt wil zijn moeder tonen dat hij een echte man is en dat hij de plek van zijn vader kan innemen. Osewoudt toont dus zonder emotie. Het kwaad zit potentieel in ieder mens volgens Sigmund Freud. Hermans volgt hem hierin. Osewoudt doodt op een gegeven moment niet meer alleen in opdracht maar ook in pure wellust. Een andere manier om zichzelf te bevestigen is seks. Osewoudt zegt op een gegeven moment tegen Ria dat zijn moeder hem ook altijd in bed nam. Osewoudt ziet Ria dus als een soort moederfiguur. Dat geldt ook voor Elly en Marianne. Bij Marianne voelt Osewoudt zich een echte man. Marianne staat symbool voor een nieuw leven. Met haar wil ik na de oorlog een nieuw leven opbouwen vertelt Osewoudt. Bad en water zijn de motieven naar wedegeboorte. Door het zwart verven van zijn haren voelt Osewoudt zich op verschillende manieren herboren: hij lijkt op Dorbeck en hij gaat weer terug naar de chaos.

 

 

Het dubbelgangersmotief:

Doordat Osewoudt en Dorbeck zo op elkaar lijken, weet niemand eigenlijk meer wie nou wat gedaan heeft. Dorbeck is voor Osewoudt zijn ideaal. Als Osewoudt zich houdt aan de opdrachten gaat het goed, maar als hij zelf dingen gaat doen dat gaat het mis. Als Dorbeck er is, geeft Osewoudt dat momenten van geluk en compleetheid. De tijd is de grootste vijand van Osewoudt. Hij geeft aan dat de oorlog nog wel langer mag duren zodat hij nog meer kan vechten en nog meer een verzetsheld kan worden. Ook wil hij op sommige momenten langer bij Marianne zijn. Dorbeck is vaak ook korte tijd aanwezig.

 

Het motief van de spiegel:

Osewoudt staat vaak in de spiegel te kijken naar zichzelf. De spiegel speelt een belangrijke rol in het boek. Denk aan de Spiegelstraat en Spiegelgracht en aan de foto die Dorbeck en Osewoudt van zichzelf maken in de spiegel. De spiegel geeft aan dat er buiten de voorstelling van de spiegel niets bestaat. Foto’s spelen hierin ook een belangrijke rol. Foto’s zeggen ook niet altijd de waarheid. Volgens de Nederlandse politie staat Osewoudt op een foto waarop hij te zien tijdens een straatroof. Deze foto klopt immers niet omdat Dorbeck en hij zoveel op elkaar leken.

Het motief van de donkere kamer:

Dit komt van de fotografie. Als een film of foto ontwikkelt moet worden, gebeurt dit in een donkere kamer. De donkere kamer moet uiteindelijk bewijzen dat Osewoudt onschuldig is. Het zwaard van Damokles hangt de gehele tijd boven het hoofd van Osewoudt. Osewoudt bevindt zich ook vaak in kleine donkere kamers zoals de sigarenwinkel en zijn cel. Dit beschrijft de kleine denkruimte van Osewoudt. Daarnaast staat de donkere kamer symbool voor de duistere wereld vol oorlog, vernietiging en chaos.

 

 

3c. Tijd en ruimte

 

Ruimte:

Er zijn in het boek drie speciale ruimtes wat erg belangrijk is voor het verhaal:

  • De sigarenwinkel
  • Het huis van Labare
  • De cel

Het zijn alle 3 kleine kamers waarin hij de tijd moet doorbrengen. Zoals eerder gezegd wijzen deze kamers op de denkruimte van Osewoudt die erg beperkt is. Hij leeft in zijn eigen kleine wereldje.

Tijd:

In dit boek is er sprake van een opening-in-de-handeling, een in medias res. Het
boek begint met een onderwijzer die een verhaal vertelt aan de hoofdpersoon. Je valt zo het verhaal binnen. De schrijver wil dat je meteen geboeid bent en dat je de rest van het verhaal snel verder wil lezen. Het verhaal is in chronologische volgorde vertelt. Het begint met Osewoudt als kind en naarmate het boek wordt Osewoudt steeds ouder. Osewoudt denkt op een gegeven moment terug aan de gebeurtenis dat zijn moeder zijn vader vermoord. Dat is dus blijkbaar een belangrijk moment omdat de schrijver je daaraan wil herinneren. Dit noemt men een flashback. Er komt ook een flashforward voor. De dokter zegt namelijk dat Osewoudt beter kan toegeven dat Dorbeck verzonnen is. De dokter speculeert hiermee met ‘de kogel’. Hij voorspelt hiermee dat als Osewoudt het niet toegeeft dat het dan weleens slecht kan aflopen. Het doel van de schrijver is om de spanning erin te houden. Zou Osewoudt wel of niet worden neergeschoten? Er is sprake van een gesloten einde. Osewoudt gaat dood en het probleem is opgelost.

 

 

3d. Vertelperspectief

 

Het verhaal wordt verteld uit de hij-vorm. Het perspectief ligt bij Osewoudt. Het verhaal wordt verteld door een alleswetende verteller. Deze verteller vertelt alles wat Osewoudt denkt en voelt. De verteller verschuilt zich een beetje zodat je het gevoel krijgt dat alles echt gebeurd is.

 

 

3e. Titelverklaring

 

De titel bestaat uit twee delen:

Het eerste deel gaat over de donkere kamer. Dit verwijst naar de foto’s die ontwikkelt moeten worden in een donkere kamer. Als er licht is tijdens het ontwikkelen van zo’n foto, mislukt de foto. Ook de denkruimte van Osewoudt wordt vergeleken met een donkere kamer. Een donkere kamer is klein en beperkt en de werkelijkheid wordt vaak verwisseld met de fantasie van Osewoudt. Er komen ook veel donkere kamers in het boek voor zoals de cel en de sigarenwinkel.

Damokles komt van een mythe. In deze mythe wordt verteld over Damokles. Damokles is de dienaar van Dionysus. Damokles wil voor een dag de macht en rijkdom van zijn heerser. Dus Damokles mag dan voor deze ene dag op de troon van Dionysius zitten en geniet van alle rijkdom, maar dan zegt Dionysius hem omhoog te kijken en daar ziet hij boven zijn hoofd een zwaard aan een paardenhaar hangen. Dit zwaard boven zijn hoofd staat voor de constante dreiging die boven geluk en rijkdom hangt. Dit heeft betrekking tot het leven van Osewoudt waarin ook telkens een constante dreiging hangt.

 

 

5. Beargumenteerde beoordeling

 

Ik vind het persoonlijk een erg mooi en spannend boek. Vanaf het begin stap je gelijk het verhaal binnen en begint de chaos meteen. Het verhaal blijft tot aan het einde van het boek erg spannend. Helaas is het boek wel erg lastig en moeilijk te begrijpen, wat het soms wat minder aantrekkelijk maakt. Misschien had ik het beter begrepen als ik wat ouder was geweest. Verder vond ik dat je erg goed kon meeleven met Osewoudt. Je voelde precies hoe hij zich voelde en je kon je goed in hem inleven. Alle situaties worden goed beschreven en vertelt. Toch blijft het erg moeilijk te begrijpen wat er allemaal gebeurt. Je stelt jezelf een heleboel vragen. Bijvoorbeeld of Dorbeck wel echt bestaat of niet. Op deze vragen krijg je geen antwoord. Persoonlijk vind ik dit niet heel prettig omdat ik altijd graag wil weten hoe een verhaal precies in elkaar zit. Omdat dit het eerste boek is dat ik lees in de Nederlandse literatuur, kan het ook zijn dat moet wennen aan een andere stijl boeken dat ik normaal lees. Ik ben persoonlijk niet zo van de oorlogsboeken, maar omdat het verhaal spannend en mooi was bleef het me wel boeien. Verder vond ik het jammer dat er op één bladzijde 4 jaar tijd werd doorgenomen. Dat had van mij wel wat uitgebreider gemogen. Ik vind dit alsnog een erg mooi en spannend boek, ondanks dat het soms wat moeilijk te begrijpen was. Misschien dat als ik het over een paar jaar weer lees, dat ik het dan veel beter snap.

Ik vind het persoonlijk een erg mooi en spannend boek. Vanaf het begin stap je gelijk het verhaal binnen en begint de chaos meteen. Het verhaal blijft tot aan het einde van het boek erg spannend. Helaas is het boek wel erg lastig en moeilijk te begrijpen, wat het soms wat minder aantrekkelijk maakt. Misschien had ik het beter begrepen als ik wat ouder was geweest. Verder vond ik dat je erg goed kon meeleven met Osewoudt. Je voelde precies hoe hij zich voelde en je kon je goed in hem inleven. Alle situaties worden goed beschreven en vertelt. Toch blijft het erg moeilijk te begrijpen wat er allemaal gebeurt. Je stelt jezelf een heleboel vragen. Bijvoorbeeld of Dorbeck wel echt bestaat of niet. Op deze vragen krijg je geen antwoord. Persoonlijk vind ik dit niet heel prettig omdat ik altijd graag wil weten hoe een verhaal precies in elkaar zit. Omdat dit het eerste boek is dat ik lees in de Nederlandse literatuur, kan het ook zijn dat moet wennen aan een andere stijl boeken dat ik normaal lees. Ik ben persoonlijk niet zo van de oorlogsboeken, maar omdat het verhaal spannend en mooi was bleef het me wel boeien. Verder vond ik het jammer dat er op één bladzijde 4 jaar tijd werd doorgenomen. Dat had van mij wel wat uitgebreider gemogen. Ik vind dit alsnog een erg mooi en spannend boek, ondanks dat het soms wat moeilijk te begrijpen was. Misschien dat als ik het over een paar jaar weer lees, dat ik het dan veel beter snap.

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

gast

gast