ADVERTENTIE
Open Avond = online ontdekken en ontmoeten

Bezoek onze Online Open Avond op woensdag 9 december dit jaar vanaf je bank! Ontdek bijzondere verhalen van onze studenten en docenten. Stel al je vragen én luister naar onze gezellige radioshow! Klaar voor een toekomst als student in het hbo?

Meld je dan nu aan!

Hoofdstuk 7 Sociale filosofie.

Sociale filosofie gaat over de maatschappij, het gaat over hoe je een goede samenleving kan hebben.

7.1 Wat is sociale filosofie?

Is de mens een sociaal wezen?

-      Nee, de mens kiest in de meeste gevallen voor het eigen belang.

Prealabele vraag: Wat is sociaal dan?

-      Sociaal contant met anderen.

-      Vooral rekening houden met anderen.

Het ideale eiland: Waar moet het eiland aan voldoen?

-      Vruchtbare grond voor eten.

-      Beschutting

-      Iets om je te vermaken.

-      De mogelijkheid hebben om het te veranderen.

Politiek betekent eigenlijk hoe richt je een staat in?

 

7.1 Sociale filosofie

Praktijken: Situatie waarin mensen samen zijn.

Een eigenschap van mensen is het laten ontstaan van onenigheid. Er is onenigheid binnen groepen mensen, dus wat doe je dan? Dat is dus politieke filosofie hoe zorg je dat het goed gaat en dat mensen niet beperkt zijn.

Utopie: Ideale samenleving.

Piecemeal Engineering: Stukje bij beetje veranderen. Je probeert het te verbeteren.

 

7.2.1 Aristoteles en het verschil tussen mens en dier

-      Aristoteles.

-      Zoön politiken: ‘kuddedieren met meningsverschillen’.

De mens is een kuddedier, met meningsverschillen ondank dat het sociaal is. Die meningsverschillen duiden altijd in taal. In onze taal komen meningsverschillen tot uiting. De politieke kant van de mens uit zich helemaal in de taal. Een andere toepassing van taal is contemplatie, dat is meer dat je ook goed over dingen nadenkt en het hierover hebt. Dus er zitten 2 aspecten aan taal; sociaal en politiek. Sociaal; Je kunt gedachten uit wisselen.                                                         Politiek: Je bent het oneens over die gedachten.                                          Voorbeeld 1: ‘Slaven’. Aristoteles beschrijft onder andere slavernij. Hij keurt slavernij toe. Nu zien wij dit als iets slechts, maar in zijn tijd was dat heel normaal. Het woord slaven kan hij gemakkelijk beschrijven, dit is sociaal gebruiken van taal. Je kon het als een neutraal woord gebruiken. Als je nu het woord slaaf gebruikt is het niet sociaal, maak meer politiek gebruik van taal, je neemt een standpunt in. Voorbeeld 2: ‘Strijders/terroristen’.                                                                        Je kunt mensen die een aanslag plegen beschrijven als mensen. Maar ook als strijders of terroristen. Het zeggen van strijder is positief, terrorist is negatief. Als je zegt er was een persoon die een bomaanslag pleegde, dan is dat sociaal, want dit is neutraal. Zeg je ‘Een terrorist pleegde een bomaanslag’, dan zeg je iets politieks dit heeft namelijk een mening/standpunt erachter. Taal is zowel sociaal als politiek.

 

7.2.2. Plato en de Republiek

SPA -> Volgorde van leerlingen.

Socrates->Plato->Aristoteles.

Hij zegt een ideale staat is mogelijk en je komt erachter hoe je dat moet inrichten als je weet hoe de mens werkt. De mens bestaat uit 3 delen: Ratio, emoties en driften. Bij al deze drie dingen hoort een manier om er goed mee om te gaan, dit is een deugd.

Deugd; Een goede eigenschap.

Ratio->deugd-> wijsheid.

Emoties->deugd->moedig.

Driften->deugd->matigheid (zelfbeheersing).

Deze drie deugden zijn nodig om een goed mens te zijn. In een staat is het eigenlijk precies hetzelfde, voor een goede staat heb je ook deze 3 deugden nodig.

Voor een goede staat heb je nodig:
Wachters: moedig.

Heersers: wijsheid.

Werkers: matigheid.

 
   

 

 

De ideale staat voor Plato.

Maar Plato heeft 4 deugden, deze 4de deugd ontstaat als de andere 3 in orde zijn. Er ontstaat een rechtvaardige staat. De 4e deugd is dus rechtvaardigheid. Na deze 4e deugd heb je echt dé ideale staat volgens Plato. Dit wordt ook welgenoemd: “De staat is een spiegel van de ziel”. De dingen die nodig zijn voor een goede staat is ook nodig voor een mens en de mens is de ziel.

Plato zegt eigenlijk dat filosofen de baas moeten zijn. Sommige vinden dit raar, omdat Plato zelf een filosoof is.

Aristoteles denkt anders over de ideale staat. Iedereen is in zekere zin voor Aristoteles een expert, want iedereen heeft te maken met het gemeenschappelijke belang. Hij heeft een republikeins principe. Plato zegt er is een heel klein groepje dat beslist wat goed is voor een land. Aristoteles zegt dat alle burgers samen verantwoordelijk zijn voor een staat. Er is ook een overeenkomst; door er samen over na te denken, kom je tot het beste besluit.  Plato zegt dat door erover na te denken, het vastligt. Blijkbaar is de betekenis van rechtvaardigheid veranderd.

 

7.2.3 De natuur en de mens volgens Hobbes

Grieken: De mens is van nature goed.             “Onttovering”.

De natuur is goed, dus de menselijke natuur is ook goed. De mens is een deel van de natuur. De natuur is goed, want de kosmos is een harmonieus geheel, de natuur is hier een onderdeel van, ook harmonieus dus ook goed.

Plato: Het is mogelijk om een goed mens te zijn en hiermee een ideale staat te maken, hierin zie je het vertrouwen dat er een goed mens kan zijn.

Aristoteles: 4 oorzaken; doel, vorm, materieel en werk. Alles in de natuur heeft een doel. De wereld zit teleologisch in elkaar, alles is doelgericht. Ook de mens heeft een doel. Het doel van de mens is een mens worden en dat is goed. De doelmatigheid die je ziet in de natuur zie je ook terug in de mens.

Tegenwoordig hebben wij een hele andere verklaring voor dingen. De doeloorzaak hebben wij achter ons gelaten, er is een oorzaak. We zeggen niet meer er is een harmonieuze kosmos, maar er is een kosmos. “Onttovering” van de wereld er zijn natuurwetten, wetmatigheden waarin wij onze wereld beschrijven er zit dan geen doel of betekenis achter.

Moderne tijd: Een ideale staat is niet mogelijk. Als dit niet mogelijk is, is een rechtvaardige staan dan wel mogelijk? Wat is een rechtvaardige staat. *Een staat waarin rekening wordt gehouden met elkaars waarden en normen. Een staat waarin geen ongelijkheid is. *

Thomas Hobbes:

-      De mens is uit op zelfbehoud.

-      Taal: militant.

-      Natuurrecht.

Wat is dan een goeie manier om een staat in te richten? Elk mens is van nature uit op zelfbehoud. De mens is egoïstisch, elk mens kiest uiteindelijk voor overleven. We hebben taal, maar de taal heeft een heel andere functie. Wij gebruiken taal om strijd te voeren met anderen. Militant is strijdlustig. Dat egoïsme kan ook lijden tot echt vechten. Taal is voor je eigen zelfbehoud. Mensen hebben van nature een recht. Positief recht betekent dat door mensen is bedacht, rechten die mensen hebben gemaakt. Volgens Hobbes is er ook natuurrecht. Natuurrecht is er gewoon, dat hangt niet van mensen als. Zelfbehoud is een natuurrecht, je hebt het recht om te leven.

Voor een ideale staat, een utopie kunnen mensen worden opgeofferd. Dat is het gevaar van een utopie. In de oudheid dacht Plato dat een ideale staat wel kon bestaan.

 

7.3.1 De natuurtoestand.

Veiligheid en vrijheid.

1.   Veiligheid wat is dat?
Geen angst en bedreigingen.

2.   Wat is vrijheid?
Doen en laten wat je wilt.

3.   Wat is belangrijker: veiligheid of vrijheid?

Ik vind vrijheid belangrijker.

4.   Zijn veiligheid en vrijheid met elkaar verbonden?
Ja, het kan elkaar versterken, maar het kan elkaar ook beperken.

5.   Is egoïsme slecht?
In sommige situaties en tot op een bepaalde hoogte niet. Je kan wel altijd alles en iedereen gelukkig maken, maar je moet soms ook aan jezelf denken.

Thomas Hobbes (Engeland, 17e eeuw).

-      Natuurtoestand.

-      Zelfbehoud: egoïstisch.

-      ‘Oorlog van allen tegen allen’.

-      Sociaal contract.

-      Leviathan.

Mensen streven van nature naar zelfbehoud dit leidt tot ‘oorlog van allen tegen allen’. Als je alleen maar uitgaat van die natuurtoestand dan leidt dit tot strijd met iedereen. Maar zelfs met zelfbehoud moet je afspraken met anderen maken voor je eigen veiligheid, uit zelfbehoud. Het maken van afspraken met anderen vanuit het zelfbehoud noemt Hobbes het sociaal contract; Je spreekt met elkaar regels af, waardoor je zorgt dat er vrede is en je kan overleven. JE maakt regels dus je beperkt je vrijheid, maar je bevordert je veiligheid. Je hebt een staat nodig voor een sociaal contract, dat heet Leviathan. De koning is een persoon die staat voor het volk of de instantie. De staat die mag straffen. Alle mensen samen, het volk spreekt af.

7.3.2 Anarchisme en utopisme.

Anarchisme: Geen heerser, geen regels.          Positieve/Negatieve Vrijheid.

Populisme: Of iets werkt hangt af van de situatie.

Anarchist: Mens is van nature helemaal niet egoïstisch, maar juist sociaal. Er moet geen staat zijn en er hoeven ook gen regels te zijn. Utopisten denken dit ook.

Er is positieve en negatieve vrijheid:

-      Negatief: Geen belemmeringen/ Geen regels.

-      Positief: Welke mogelijkheden heb je allemaal?

Filosofisch Gereedschap

Vooronderstellingen: Dingen die je blijkbaar aanneemt als je een uitspraak doet.

Essenties & Familiegelijkenissen: Begrippen staan voor dingen in de wereld. Een definitie van een fiets: Een fiets is een vervoersmiddel waarop je zit, bestaande uit 2 wielen dat zich voortbeweegt door te trappen. Twee wielen is niet de essentie, want je hebt ook een driewieler en een een-wieler. En er zijn meer dingen die 2 wielen hebben, maar wat geen fiets is. Essentie is datgene wat maakt dat het dat is. Als je gaat zoeken naar de essentie van een begrip lukt dat niet, dit zei Wittgenstein II. Heel soms werkt dat wel. Een woord krijgt volgens Wittgenstein een betekenis doordat je het gebruikt. Je kunt het vergelijken met een familie. Hierin hebben veel mensen dezelfde kenmerken, niet iedereen heeft ze maar je ziet het wel terug in de familie. Maar ze hebben niet één kenmerk allemaal hetzelfde net zoals begrippen.  Dus familiegelijkenis is de manier waarop kenmerken samenhangen van een bepaald begrip.

‘Taalspel’ is het gebruik van taal, in het ‘taalspel’ merk je wat een begrip betekent.

 

 

 

 

REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.