Door Scholieren.com te bezoeken geef je toestemming voor het gebruik van cookies. Ben je onder de 16? Zorg dan dat je toestemming van je ouders hebt om onze site te bezoeken. Lees meer over je privacy (voor het laatst bijgewerkt op 25 mei 2018). Akkoord Instellingen aanpassen
Onderzoeksbureau Markteffect doet een landelijk onderzoek naar studiekeuze. Alle Nederlandse scholieren kunnen meedoen. Als je 'm invult, verdien je gegarandeerd 2 euro. Klik hier!

Reinaart de vos

Paul Biegel

1972

95

3.5 / 10
4e klas vwo
  • anoniem
  • Nederlands
  • 2015 woorden
  • 9.1
  • 162 keer
    18 deze maand
  • 30 juli 2018

Nederlands - Reinaert de vos

 

Samenvatting

Het boek begint met een hofdag. Eens per jaar komen alle dieren bij elkaar. Dan kunnen ze orde op zaken stellen en alle klachten vertellen. Dit onder leiding van koning Nobel. De klachten gaan dit jaar vooral over Reinaert, die allerlei gemene streken heeft uitgehaald. Zijn neef Grimbeert, de das, die Reinaert verdedigt. Dat doet hij door de klagers op hun eigen fouten te wijzen. Pas als Cantecleer, de haan, op het toneel verschijnt worden de klachten pas echt serieus. Reinaert heeft Cantecleer plechtig beloofd om zijn familie geen kwaad meer te doen. Cantecleer gelooft hem en laat zijn familie buiten de omheining. Daarop doodt Reinaert Coppe, de dochter van Cantecleer.

 

Bruin, de beer, wordt op pad gestuurd om Reinaert te halen. Hij houd erg van honing en daar maakt Reinaert gebruik van. Hij vertelt dat in een spleet van een boom veel honing zit. Als Bruin daarnaar zoekt trekt Reinaert de wiggen eruit. Bruin zit vast en als hij zich heeft losgescheurd rennen de boeren uit het dorp hem achterna. Bruin sleept zich naar het hof, helemaal bebloed.

 

De koning wordt verschrikkelijk boos en nu wordt Tibeert, de kater, opgedragen om Reinaert te halen. Reinaert vertelt Tibeert dat in de tuin van de pastoor veel muizen zitten. Hij weet van de vossenklem, die er staat bij het gat in het hek. Tibeert raakt erin vast en krijgt een geweldig pak slaag van de familie van de pastoor. Tibeert bijt in het geslachtsdeel van de pastoor. Tibeert kan nu ontsnappen en gaat zwaar toegetakeld terug naar het hof.

Grimbeert, de das, biedt zelf aan om zijn oom Reinaart op te halen. Natuurlijk zoekt hij hem op in zijn kasteel Mauperthuus. Reinaert gaat mee en hij biecht hem al zijn streken op. Grimbeert gelooft hem, tegen beter weten in.

 

Reinaert wordt voor de rechtbank gebracht en iedereen mag zijn klachten laten horen. Uiteindelijk wordt hij ter dood veroordeeld. Isengrijn, de wolf, wil Reinaert aan dezelfde strop laten hangen als waaraan zijn broers hebben gehangen. Bruin, Isengrijn en Tibeert gaan op weg om vast te maken.

 

Nu zij weg zijn wil Reinaert voor de koning en de andere dieren zijn zonden nog eens opbiechten. Hij verzint een list door in te spelen op de hebzucht van koning Nobel. Hij vertelt hem van een schat, die hij ergens begraven heeft. Daarna vertelt hij van een moordaanslag op de koning en de koningin.

 

Reinaert beschuldigt Grimbeert, zijn eigen neef, en zijn eigen vader. Ook Isengrijn en Bruin worden op een gluiperige manier verraden. De vos vertelt aan de koning en de koningin waar de schat verborgen is. Ze zijn zo hebzuchtig dat ze hem op zijn woord geloven en verlenen hem gratie. Hij gaat tenslotte op pelgrimstocht om boete te doen voor al zijn zonden.

 

Bruun, Isengrijn en Hersint worden zwaar gestraft. Hun huid en klauwen worden afgestroopt. Daarvan worden de pelgrimstas en schoenen gemaakt voor Reinaert, op zijn verzoek. Belijn en Cuwaert worden door Reinaert gevraagd om met hem mee naar Mauperthuus te gaan. Daar aangekomen moet Belijn even buiten de poort wachten. Binnen loopt Cuwaert in de val en hij wordt vermoord. Belijn wordt gevraagd om een speciale brief in de pelgrimstas naar de koning te brengen. Aangekomen bij het hof blijkt in de pelgrimstas het afgebeten hoofd van Cuwaert te zitten. De koning begrijpt dat hij bedrogen is en zweert wraak. Reinaert had dat al zien aankomen en is met zijn familie gevlucht. Als goedmakertje krijgen Isengrijn, Bruun en Belijn aangeboden. Zij verzoenen zich met de koning. En Reinaert is nergens meer te zien.

 

A-Vragen
1. Hofdag in het dierenrijk (vers 1 tot 496)

  1. Mensen werden door middel van de proloog enthousiast gemaakt voor het verhaal dat ging komen, dus als de verteller een spannende proloog had, wilden de mensen ook graag naar het verhaal blijven luisteren.
  2. Isengrijn - Reinaert verkrachtte zijn vrouw
    Courtois - Reinaert stal van hem een worst
    Pancer - Poging tot moord van Reinaert op Cuwaert
    Cantecleer - Reinaert had Coppe vermoord
    Uiteindelijk werd op grond van Cantecleers klacht tot vervolging van Reinaert besloten
  3. - Reinaert zei dat hij kluizenaar was geworden
    - Cantecleer wist dat de koningsvrede van kracht was, dus Reinaert mocht hem en zijn familie niks aandoen.

 

2. Willem die Madocke maakte: literaire productie in de Middeleeuwen

  1. Het was heel erg duur om een boek te maken, dus er was wel iemand nodig die dit kon betalen.
  2. Vaak noemt de schrijver zijn naam niet in het verhaal, en
    als hij het wel doet, dan doet hij dat in de loop van de proloog. Willem maakt zijn naam gelijk aan het begin van de
    proloog bekend.

10. Er werden niet veel exemplaren van een boek gemaakt. Als er weinig exemplaren zijn, gebeurt het snel dat het boek weg is, dat er geen exemplaren meer van te vinden zijn. Ook werd vaak het boek bij het kopiëren verkeerd overgeschreven, dus had je geen boek meer die dezelfde tekst had als het origineel.

 

3. Lotgevallen van een beer (vers 497 tot 1042)

14. Bruun is zo hebberig wat betreft de honing, dat hij de regels vergeet en Reinaert met ‘jij’ en ‘lieve neef’ aanspreekt.

15. a) “Matigheid is onder alle omstandigheden goed” Dit betekent zoiets als: te veel is altijd slecht, laat het altijd gematigd
b) Bruun is heel erg hebberig naar de honing en ook vast niet van plan er matig mee te doen. Waarschijnlijk wil hij alles opeten.

16. Zo kan Reinaert er niet op aangesproken worden dat hij Bruun heeft verwond en er kan niet worden bewezen dat Bruun bij Reinaert is geweest om hem te dagvaarden.

 

 

4. Dierenmanieren: dieren in de middeleeuwse literatuur

22. De vos was een schadelijk roofdier en een beruchte kippendief die op het platteland honger en gebrek kon veroorzaken

23. - Dieren mochten als transportmiddel of als voedsel voor de mens worden gebruikt.
- Het dier was met zijn gedrag mensen tot positief of negatief voorbeeld.

 

5. De kater en de das (vers 1043 tot 2049)

28. Bij de eerste twee dagingen lokt Reinaert de afgevaardigden in de val en doet hij er dus alles aan om niet mee naar het hof ven de koning te moeten. Bij de derde daging gaat Reinaert vrijwillig mee naar het hof en legt hij zelfs een biecht af bij Grimbeert.

29. De eerste keer valt Julocke in de rivier, de pastoor gaat haar redden. De jacht op Bruun wordt gestaakt, niemand heeft meer aandacht voor hem en Bruun kan wegzwemmen en zo zijn leven redden.
De tweede keer redde Tibeert eigenlijk zichzelf door de pastoor zo ernstig toe te takelen dat deze flauwviel. Julocke droeg hem weg om hem te verzorgen en iedereen was Tibeert vergeten. Tibeert kon hiervan gebruik maken door de strik door te bijten en te ontsnappen.

30. De nieuwsgierigheid van het publiek, van de lezers.

 

6. Recht en onrecht: juridische aspecten in de Reinaert

35. Vete-recht: Het slachtoffer mocht de dader precies hetzelfde aandoen. (oog om oog, tand om tand)
procesrecht: Het slachtoffer kon de dader aanklagen, door middel van een proces werd dan gekeken of er schuld kon worden bewezen.

36. Hij vraagt zich af of het nieuwe procesrecht wel zo goed functioneert. Hij denkt dat uiteindelijk het recht toch weer in eigen hand genomen zal worden. Of dat er zo recht gesproken wordt dat de rechter er zelfalleen maar beter van wordt.

 

7. De rollen omgedraaid (vers 2050 tot 2795)

40. Reinaert leidt de aandacht naar Isengrijn en laat het publiek denken dat Isengrijn altijd heel gemeen was tegen Reinaert. Dan begint hij over een schat die hij in zijn bezit heeft en hoe hij die schat had gestolen. Daarna vertelt hij over een moordaanslag die op de koning gepleegd zou gaan worden. Hij vertelt dat zijn vader, Isengrijn, Tibeert, Grimbeert en Bruun in het complot tegen de koning zouden zitten.
Reinaert vertelt een heel verhaal over zijn vader, de schat en het complot tegen de koning en leidt zo de aandacht van zichzelf af.

41. - Reinaert zegt dat zijn vader en Grimbeert in het complot tegen de koning zaten. Door dit te vertellen, schendt hij een erecode: in een clan verraadt men elkaar niet.
- Reinaert zegt niet meer te liegen vlak voor zijn dood omdat hij niet naar de hel zou willen.

 

8. Lering en vermaak: het publiek van de Reinaert

47. Bij een dierenverhaal worden de mensen niet bij name genoemd en moeten de mensen vaak lachen om de domheid van ‘anderen’, terwijl het verhaal eigenlijk over henzelf gaat. Dit is dus een handige manier om kritiek te leveren op het publiek, omdat ze je er niet op aan kunnen spreken dat er kritiek op hen geleverd wordt. Misschien merkte veel mensen wel niet eens dat het verhaal over hen ging.

48. Omdat Reinaert meineed pleegt, grote leugens vertelt en lak heeft aan God en gebod. Dit zou de burgerij, en elke andere middeleeuwer, niet graag over zichzelf zeggen.

 

9. Eind goed, al goed? (vers 2796 tot 3469)

52. Firapeel stelt voor Belijn de ram aan Bruun, Isengrijn en Hersint te ‘geven’ (= vogelvrij te verklaren) als verzoening voor het onrecht dat hen is aangedaan en te hopen dat Bruun en Isengrijn zich met de koning willen verzoenen. Vervolgens stelt hij voor Reinaert vogelvrij te verklaren.

53. Nee, het verhaal heeft geen happy end. Nobel heeft zich tegen de onschuldige familie van Belijn gekeerd, waardoor er weer nieuwe vetes ontstaan en Reinaert loopt nog steeds vrij
rond.

 

10. Voor elk wat wils: de Reinaert door de eeuwen heen.

58. De scène waarin Reinaert het konijn aanvalt, de scène waarin hij doet alsof hij dood is om zo een roek te kunnen verslinden en het feit dat hij listen gebruik om zichzelf vrij te laten spreken. Er werd gezegd dat de vos een listig dier was, en dat is in deze scènes goed terug te vinden.

59. De Reinaert werd bij de rooms-katholieken op de verboden lijst gezet omdat de (lage) geestelijkheid er in het verhaal niet zo goed vanaf komt. Er wordt gespot met aflaten en het celibaat. De protestanten vonden het verhaal juist wel goed omdat veel misstanden die de protestanten in de katholieke kerk aanwezen, in het verhaal van de Reinaert uitgebreid aan de orde komen, en dan op een negatieve manier. Voor de protestanten was de Reinaert dus goede lectuur.

 

Presentatie

Middeleeuwen

· 500 – 1000: tijd van monniken en ridders

· 1000 – 1500: tijd van steden en staten

· Reinaert: ca. 1260

· 1450: uitvinding van de boekdrukkunst

 

Schrijfcultuur

· Tot 1100: monniken in kloosters.

· Daarna in de steden meer behoefte aan schrijfcultuur voor bestuur en administratie.

· Manuscripten: met de hand geschreven op perkament.

· 1450 begin boekdrukkunst

 

Feodale maatschappij

· 700 - 1000

· Vrije mannen in dienst van een adellijke heer, een koning, hertog of graaf.

· Agrarische maatschappij

· Recht werd gesproken door de heer op de hofdag.

 

 

Verstedelijking

· Vanaf 1000: verstedelijking vooral in Vlaanderen.

· na Parijs waren Brugge en Gent de grootste steden in Europa.

· Economische basis: handel en productie van goederen.

· Burgers hechtten belang aan niet-feodaal recht

· Niet vechten maar praten met als doel: vrede.

 

Verhalen op rijm

· Bedoeld om naar te luisteren

· Middelnederlands

· Ook Franse, Engelse en Duitse woorden

· Naamvalsvormen

· Dubbele ontkenning (en … niet)

 

Dierverhalen

· Naast ridderverhalen ook dierverhalen

· Van den vos Reynaerde: meesterwerk uit de Middelnederlandse literatuur.

· Afspiegeling van de mensenwereld: taal, begeerten.

 

Ridderromans

· Hoofsheid: beschaafde omgangsvormen aan het hof.

· Anderen ontzien, niet nodeloos kwetsen of prikkelen, zelfbeheersing.

· Hoofse liefde: man is dienstbaar aan de vrouw

 

Van den vos Reynaerde

· Speelt met kenmerken van hoofse ridderromans

· Koning Nobel hoopt lof te krijgen maar krijgt die niet.

· Onhoofse drijfveren zoals individueel belang, hebzucht en geen zelfbeheersing.

· Het hoofse levensideaal wordt als uiterlijke schijn ontmaskerd.

· Overgang van feodale maatschappij naar steden.

· In de steden was veel kritiek op feodale machts- en rechtsuitoefening.

· In het verhaal wordt die rechtsuitoefening beschreven en bekritiseerd.

· In het rijk van koning Nobel heerst geen recht maar ongecontroleerde macht.

· Veel verwijzingen naar Gent, was in die tijd centrum van de Vlaamse grafelijke macht, dus van de grafelijke rechtsspraak.

· Reynaert dus geschreven voor publiek van Gentse elite die kritisch was over feodale rechtssysteem.

 

 

 


 

Let op

De verslagen op Scholieren.com zijn gemaakt door middelbare scholieren en bedoeld als naslagwerk. Gebruik je hoofd en plagieer niet: je leraar weet ook dat Scholieren.com bestaat.

Heb je een aanvulling op dit verslag? Laat hem hier achter.

voeg reactie toe

5191

Welkom!

Goed dat je er bent. Scholieren.com is de plek waar scholieren elkaar helpen. Al onze informatie is gratis en openbaar. Met een profiel kun je méér:

snel zien welke verslagen je hebt bekeken
de verslagen die je liket terugvinden
snel uploaden en reacties achterlaten

Log in op Scholieren.com

Maak een profiel aan of log in om te stemmen.

Geef dit een cijfer

bijlagen1

Bijlage 1/Download

Hoge waardering

Dorine zeker weten goedZeker Weten Goed
priscilla 4e klas vwo7.2
anoniem6.4
anoniem6.2
LRSS 2e klas vwo5.7
anoniem4e klas vwo3.5
Meer verslagen ›

Wat doe jij om het plastic in de oceaan te verminderen?