Cookies..
Door Scholieren.com te bezoeken ga je akkoord met het gebruik van cookies. Klik hier voor meer info.

Het bittere kruid

Marga Minco

1957

93

1 uit 5

7.3 / 10
4e klas havo
  • Guido
  • Nederlands
  • 2556 woorden
  • 91511 keer
    185 deze maand
  • 7 juni 2001
1. Beschrijving van de leeservaring

1.1 Primaire Gegevens

Auteur: Marga Minco (Sara Menco)
Titel: Het Bittere Kruid
Ondertitel: geen
Verschenen: mei 1957
Aantal blz.: 90
Leestijd: 3 uur
Uitgelezen op: 27 April 2001

1.2 Verantwoording voor de keuze

Het boek, Het bittere kruid van Marga Minco koos ik nadat ik het van mijn moeder aangeraden kreeg. Na het lezen van de flaptekst leek het bittere kruid een leuk en interessant boek om te lezen. Ik ben namelijk nogal geïnteresseerd in de tweede wereldoorlog en het lot van de joden. Na mijn keuze hoorde ik van nog veel meer mensen dat het boek erg leuk is dus werd ik ervan bewust dat ik een goede keuze gemaakt had.

1.3 Verwachtingen vooraf

Ik verwachtte best veel van het boek want veel mensen vonden dat ook zo. Het onderwerp boeide me en Marga Minco is best een bekende naam. Negentig bladzijden zijn ook goed om door te komen en het me een licht verteerbaar boek.

1.4 1e reactie achteraf

Van het boek was ik achteraf best onder de indruk, vooral omdat je in je achterhoofd hebt dat dit echt gebeurd is. Toch vond ik het een heel mooi boek dat op een hele mooie manier beschreven is, helemaal niet anti – Duits en dat vind ik bewonderenswaardig voor iemand die zo veel meegemaakt heeft.

1.5 Korte samenvatting van het boek

Marga komt met haar ouders en zus terug in Breda, nadat ze zijn gevlucht voor de Duitsers. Haar vader vindt het nog niet nodig om voor de Duitsers onder te duiken, omdat hij denkt dat het zo’n vaart niet zal lopen. Vroeger al werd Marga lastig gevallen door kinderen omdat ze joods was, en ook kan ze zich herinneren dat er altijd afstandelijk en bang werd gereageerd als ze bijvoorbeeld iemand uitnodigde om binnen te komen. Ze vindt het ook moeilijk dat alles onder de bezetting verboden wordt. Als Marga het eerste jaar van de oorlog ziek wordt, verhuist de familie naar Amersfoort en trekken bij haar broer Dave en zijn vrouw Lotte in. Marga moet kuren ondergaan in het ziekenhuis. Op een dag komt haar vader thuis met de sterren die goed worden ontvangen door iedereen en haar vader en Dave krijgen een oproep voor het werkkamp, maar beiden worden afgekeurd. Vader vanwege een huidaandoening en Dave nadat hij een mysterieus drankje heeft ingenomen waardoor hij er ziek uit gaat zien. Een niet joods buurmeisje ontpopt zich als een waar roofdier die allemaal spullen leent van Marga en ze daarna niet meer terugbrengt Marga is ziek en gedoogt dit allemaal. Om Marga heen duiken steeds meer mensen onder maar Vader vind dat nog steeds niet nodig, ondanks dat er Razzia’s gehouden worden. Tijdens een van die Razzia’s wordt haar zusje Bettie opgepakt en verdwijnt ze naar een concentratiekamp. Als Lotte, Marga en Dave een oproep krijgen komen ze daar onderuit omdat Dave en Marga nog officieel ziek zijn en dat Lotte ze moet verzorgen, zo krijgen ze van de dokter een attest zodat ze zich nog niet hoeven melden. Margas’ ouders moeten in het Getto van Amsterdam gaan wonen. Op een dag besluit Marga haar stoute schoenen aan te trekken en met de trein naar Amsterdam te reizen, dit is heel gevaarlijk want de trein is streng verboden voor joden. Na een emotioneel onthaal in Amsterdam gaat ze na 3 dagen terug naar Amersfoort.
Na een tijdje besluiten Dave en Lotte ook onder te duiken en vertrekken ze met Marga naar Amsterdam om daar buiten het Getto te gaan wonen. Op een avond, als Marga bij haar ouders op bezoek is wordt er een Razzia gehouden en worden haar ouders gevangengenomen en zij kan net ontsnappen naar het huis van Dave en Lotte. Ze moet wel een enorme metamorfose doorstaan omdat ze haar identiteitskaart in het huis van haar ouders heeft laten liggen en de Duitsers dus weten hoe ze er uit ziet. Dave vind het in Amsterdam toch niet veilig en besluit ergens in Utrecht te gaan onderduiken. Op het perron wordt Lotte opgepakt en Dave besluit haar niet alleen te laten Marga reist dus alleen af naar Utrecht. Als haar geld opraakt besluit ze naar Heemstede te gaan om daar onder te duiken tot het eind van de oorlog. Na het eind van de oorlog gaat ze naar haar oom in Zeist die niet is opgepakt omdat hij een niet joodse vrouw heeft. Haar oom zit nog dagelijks bij de tramhalte en wacht daar op haar vader, haar moeder, Dave of Lotte. Hij kan niet geloven dat ze niet meer terugkomen.

2. De Verdieping

2.1 Tijd en ruimte

Het bittere kruid speelt zich af in de tweede wereldoorlog en de vertelde tijd bestrijkt 5 jaar, precies de duur van de oorlog dus. De verteltijd is ongeveer 3 uur. Het verhaal is Chronologisch, het begint aan het begin van de oorlog en eindigt aan het einde ervan. Er zitten wel een aantal flashbacks in van herinneringen van Marga. Het einde is best wel open want ik bleef toch met een aantal vragen zitten. Je kwam namelijk niet te weten hoe ze haar verdriet verwerkte en wat er met haar gestolen spullen gebeurde.

2.2 Wijze van vertellen

Het verhaal wordt op de ik vorm verteld maar de ik in het boek is in dit geval wel de schrijver die uit eigen herinnering vertelt op een manier waarbij niets van haat en nijd tegenover iemand laat merken terwijl ze dat wel heeft.

2.3 Spanning

Het verhaal is heel intrigerend en spannend. Je weet namelijk al dat het niet goed kan gaan met de familie Minco maar wanneer. De kracht van het verhaal is dat het je blijft boeien. Vooral het moment dat vader en moeder worden opgepakt en het moment in de trein naar Utrecht zijn behoorlijk spannend.

2.4 Thema/Motieven

Het thema van het boek is: de problemen en angsten die de joden in de Tweede Wereldoorlog hebben gehad en hoe lang deze tijd nog zal nawerken in de periode die er na komt. Ook al is Marga als overlevende uit de tweede wereldoorlog gekomen, de titel is niet voor niets “Het Bittere Kruid”. De dingen die ze heeft meegemaakt zullen nog lang een rol blijven spelen in haar verdere leven. Ze zal nog lang de pijn en verdriet kennen omdat ze eigenlijk zonder reden haar hele familie is kwijtgeraakt.

De motieven zijn:

Oorlog: Doordat het verhaal zich afspeelt in de oorlog wordt je er constant aan herinnerd en is het terugkerend
Dood: Dit maakte indruk. Om Marga heen worden veel mensen opgepakt, waaronder ook haar ouders, haar broer en zijn vrouw en haar zus.
Joden Vervolging: de Duitsers die mensen oppakken zoals de razzia op de Lepelstraat en in het bejaardentehuis.
Vervolgingen: Door de Duitsers waren er een heleboel dingen verboden voor Joden zoals het zwembad, het badhuis, het openbaar vervoer en de bioscoop. De verboden komen veelvuldig in het boek voor en geven de onmacht van de Joden weer.
Angst: Dit gevoel maakt zowel indruk als dat het herhaald wordt. Er is altijd de angst om gepakt geworden door de Duitsers. Het gevoel van angst hebben Marga en haar familie altijd, in de trein, in de bioscoop en thuis het is een steeds terugkerend onderwerp.

2.5 Personages

Marga: Marga is een joods meisje dat rechtstreeks te maken heeft met de jodenvervolging. Ze wordt ouder en wijzer naarmate de oorlog duurt. Ze wordt bang van Duitsers terwijl ze dat eerst niet was. Ze is hierom een karakter.
Vader: Is een traditionele Joodse vader en een pure optimist, door zijn optimisme blijft zijn gezin geloven dat het allemaal snel afgelopen is en dat het wel mee zal vallen. Door zijn optimisme duikt het gezin niet onder. Hij is altijd in voor een grapje en weet Marga altijd gerust te stellen. Zo geeft hij de hoofdpersoon meer diepte. Vader is een bijpersoon, je kunt namelijk zijn gedachten niet lezen en wordt ook gedeporteerd.
Moeder: Is een strenge maar correcte moeder, ze is creatief en wantrouwend maar laat het laatste oordeel altijd aan vader over zodat uiteindelijk altijd vaders wil wet is. Ook moeder is een bijpersoon en haar gedachten weet je ook niet.
Dave: is de oudere broer van Marga en is erg verstandig en moedig, hij gelooft niet dat alles op zijn pootjes terechtkomt en duikt onder. Erg veel kom je over hem niet te weten. Hij is een bijpersoon.
Lotte: Is de vrouw van Dave en je komt weinig over haar te weten, Marga kan het goed met haar vinden en Lotte zorgt voor Marga als zijnde een moeder. Lotte is een bijpersoon.
Bettie: Is de jaar oudere zus van Marga, ze wordt al vroeg in het verhaal opgepakt dus je komt niet veel van haar te weten. Wel weet je vanuit de herinneringen van Marga dat ze dapper was en dat ze door een haag van kinderen heen ging die het uitscholden.

2.6 Titel, ondertitel en motto

Het Bittere kruid. Voor dit boek kreeg Marga Minco de Vijverbergprijs. De Titel heeft betrekking op het eten van bittere kruiden wat een Joods gebruik is. Het wordt gegeten op Pesach, de joodse paasdag. Hiermee herdenken de Joden de bevrijding van de joden uit Egypte en andere bittere tijden die de Joden meemaakten. Nu beleeft Marga Minco deze zelf. Het kruid heeft een lange nasmaak. Hiermee wordt bedoeld dat een lange wrange nasmaak van de oorlog mee bedoelt. Heet boek heeft geen ondertitel maar wel een motto, voor in het boek staat namelijk: Er rijdt door mijn hoofd een trein vol joden, ik leg het verleden als een wissel om….
Bert Voeten.

2.7 De relatie tussen tekst en Auteur

Het verhaal van Marga Minco is een novelle, dus achtergrond info is gewenst. Marga Minco is een snelle vertelster, ze maakt korte verhalen maar de verhalen binden en zijn helder. Meestal schrijft ze over zichzelf of andere ingrijpende gebeurtenissen in iemand anders zijn leven. Dit houdt in dat er meestal maar bij een persoon dieper op de gedachten worden ingegaan. De andere personen geven meestal aanvullende informatie en geven de hoofdpersoon diepte.

2.8 De relatie tussen verschillende teksten

Veel van de verhalen van Marga Minco gaan over oorlogservaringen. Ook schrijft ze boeken over eenzaamheid en isolement. Dit is haar manier om haar oorlogstrauma te verwerken. Naast de boeken die ze schrijft doet ze niets.

2.9 Relatie tussen tekst en context

Dit verhaal is pas na de oorlog geschreven en gaat over de tweede wereldoorlog. In de jaren 50 wisten er nog weinig mensen van het lot van de joden en van de concentratiekampen. Mensen hadden het namelijk jarenlang druk gehad met het opbouwen van het land en hadden daarbij niet veel aandacht geschonken aan de Joden. Het boek van Marga Minco was dus al een niet veel voorkomend genre en boeide dus veel mensen.

3. Het Eindoordeel

3.2 De Persoonlijke recensie

Het onderwerp

Het onderwerp vond ik interessant, het is een aangrijpend en ontroerend verhaal over een donkere periode in onze geschiedenis. Het onderwerp is voor mij moeilijk voor te stellen hoe heel erg het moet zijn geweest, het is namelijk iets zoiets slechts dat kun je, je moeilijk voorstellen. Ik dacht er zelf al wel eens aan omdat ik er wel in ben geïnteresseerd en bij geschiedenis hebben we er ook al veel over geleerd, maar na het lezen van dit boek heb ik er toch meer bij stil gestaan. Ik vond dat het boek goed met de Thema’s omging en mijn gedachten zijn er niet door veranderd. Ik vind het namelijk nog steeds onvergefelijk fout van de mensen in die tijd en ik ben er niet meer sympathieën voor Duitsers aan over gaan houden. Ik vind het wel bewonderenswaardig van de auteur dat ze niet naar de Duitsers heeft uitgehaald of gevoelens van haat heeft laten blijken. Het onderwerp werd met diepgang benaderd en er werd bijvoorbeeld goed beschreven hoe de angst in de mensen leefde en hoe er onwetendheid was over alles wat nog komen moest. Ik had er nog graag bijgezien dat er een rendez-vous was geweest tussen het meisje wat alles leende en Marga want dan had ik kunnen zien hoe het dat meisje was vergaan in de oorlog en of er nog wat van de spullen van haar lagen. Ik heb de film Schindler’s List gezien. Deze film is van hetzelfde genre en geeft dezelfde angst en onmacht weer als dit boek.

De gebeurtenissen

Het boek is een autobiografie, hierdoor zijn de gevoelens van de hoofdpersoon dus belangrijker. De gebeurtenissen in het verhaal zijn natuurlijk ook heel belangrijk maar de gevoelens spelen de boventoon. De gebeurtenissen volgden zich snel op maar dat gaf niet want je weet dat het echt gebeurd is en dat het dus niet anders kon. De snelle opvolgingen zijn ook helemaal niet storend want alles wordt op een goede en rustige manier verteld. De gebeurtenissen zijn meestal erg triest (vooral als de familieleden worden opgepakt) maar het verhaal laat verteld niet veel over de trieste gevoelens van de hoofdpersoon, het verhaal wordt dus geen tranentrekker. De gebeurtenissen zijn erg geloofwaardig omdat ze echt zijn gebeurd. De echte schokkende gebeurtenissen worden in dit boek niet beschreven, al zijn ze wel gebeurd in de oorlog. De oppakkingen van haar familie zie je al van verre aankomen maar dat komt doordat je al weet wat er in de oorlog is gebeurd. Ik werd vooral boos op de Duitsers omdat ze zoveel onrecht aandeden. Ik vond het einde best mooi vooral de epiloog maakt het helemaal af, erg mooi.

De Personen

De hoofdpersoon is echt dus handelde ook erg geloofwaardig. Ik kon me best goed inleven in de hoofdpersoon al kon ik niet begrijpen waarom ze niet zo verdrietig was terwijl ik dat wel zou zijn als ik helemaal alleen ergens moest onderduiken als ik wist dat de rest van mijn familie opgepakt was. Tussen Marga en ik zag ik geen gelijkenis, Marga was veel passiever dan ik en was ook erg weerloos en durfde nooit nee te zeggen. Ik kon me niet met haar vergelijken. In mijn eigen leefwereld vond ik dat haar vader leek op die van mij, hij was erg positief en kon iedereen geruststellen dat doet mijn vader ook altijd bij ons thuis. De hoofdpersoon bracht me onder de indruk maar deed verder niets en heeft me ook nergens mee beïnvloed Ik vond dat ze best heel moedig was maar ook erg passief en dat vond ik iets minder van haar. Ik denk dat ik als ik haar was, me had gevoegd bij Dave en Lotte die op werden gepakt.

De Opbouw

Het verhaal liep goed, was makkelijk verteerbaar en was vlot te lezen. Er waren wel flashbacks maar die werden goed uitgelegd en waren helemaal niet verwarrend, ze maakten het verhaal eerder duidelijker. Het boek was echt het hele verhaal makkelijk en er waren geen moeilijke of saaie stukken. Ik vond het boek niet echt spannend maar de oppakking van haar ouders was best indrukwekkend. De afloop vond ik best bevredigend want ze kon bij haar oom blijven, wel vond ik het erg dat er niemand uit haar familie terugkwam ik dacht namelijk dat er nog wel iemand zou overleven.

Het Taalgebruik

Het taalgebruik was goed, Marga Minco kon alles met precies de goede woorden beschrijven en dat las erg prettig. Ze bracht veel voorbeelden aan zodat je de gebeurtenis, geur of aanblik goed kon voorstellen. Er kwamen geen directe dialogen in voor maar ze werden wel beschreven vanuit het ik perspectief. Ja vooral hoe ze de houding van de Duitse SS –ers beschreef. Dit beschreef ze zo: “Ze zaten in een grote, open wagen ze zaten daar stram en ordelijk als tinnen soldaatjes.”

Let op

De verslagen op Scholieren.com zijn gemaakt door middelbare scholieren en bedoeld als naslagwerk. Gebruik je hoofd en plagieer niet: je leraar weet ook dat Scholieren.com bestaat.

Heb je een aanvulling op dit verslag? Laat hem hier achter.

voeg reactie toe

8412

reacties

Ik heb je boekverslag gelezen op scholieren.com en alle punten die jij behandeld hebt staan ook in mijn boek (4v) zit jij heel toevallig ook op het Ommelander Colege te appingedam. Greetz Ernst-jan
door Ernst-Jan (reageren) op 4 september 2001 om 22:06
hey bedankt...dt je je verslag op internet hebt gezet...dat was erg fijn want k heb morge eeb proefwerk over een boek en zo kon k nog eens een keer goed kijken waar t boek over ging..... heeeeeeel erg bedankt!!!!!!!!!! groetjes van esther
door esther (reageren) op 4 oktober 2001 om 17:07
hallo, ik ben erg blij dat jij je verslag op intenet het gezet over het bittere kruid, ik heb er namelijk proefwerk over, en moest er een recensie over lezen, hoewel ik niet de zelfde mening heb over de duiters, jij zegt dat je het onsymphtiek vind enzo, maar zij volgenden ook alleen maar orders op, als zij de joden een beetje gingen helpen werden ze zelf dood gemaakt, dus, maar goed toch onwijs bedank heb jij trouwens msn ofzo??, je schrijft goede verslagen, en miscchien heb ik je hulp nog een keertje nodig, zou natuurlijk kunnen, groetjes xxx'jes Bianc
door Bianca (reageren) op 4 oktober 2001 om 19:35
In de samenvatting zeg je in het begin dat ze weg gaat bij haar ouders ... "Marga komt met haar ouders en zus terug in Breda" Een stukje verder zeg je iets over dat ze weer terug gaat naar Amersvoort ... "Na een emotioneel onthaal in Amsterdam gaat ze na 3 dagen terug naar Amersfoort" Hoe zit dat ? ... (ik heb het boek ook gelezen)
door Kill (reageren) op 5 oktober 2001 om 14:00
Hè, Wat kan jij goede uitreksels maken zeg! Ik wou je even bedanken voor dit prachtige uitreksel. bedankt, Frouckje.
door Frouckje (reageren) op 7 oktober 2001 om 10:55
goed gedaan guido ik heb het ook gebruikt en had er een 9 voor groetjes tamara
door tamara (reageren) op 26 oktober 2001 om 14:07
ik wil niet bijdehand doen maar er wordt nergens in het boek gezegd dat de ik persoon marga heet, voor de rest prachtig verslag
door OTB-stephan (reageren) op 22 november 2001 om 16:24
Hey guido!! hoest? Ik heb je uittreksel van het bittere kruid gebruikt. Ik kon het erg goed gebruiken, nog bedankt daarvoor. Ik las dat je erg geinteresseerd bent in de Tweede Wereldoorlog. Ik ook. Wil je pennen? Als je het niet wilt, ook goed. Maar wil je in ieder geval even antwoorden.
door José (reageren) op 23 januari 2002 om 12:39
@José: NEee Neeeee
door Jaap (reageren) op 19 maart 2014 om 22:02
very good, man!
door jvr (reageren) op 28 februari 2002 om 13:33
heey Guido... misschien een beetje dom dat je nu een meeltje van me krijgt.. maar ik wil je ff persoonlijk bedanken voor je boekverslag van marga minco, het bittere kruid. ik moet het namelijk komende maandag inleveren.. en ik moest het nog helemaal maken... jij hebt bijna dezelfde mening als ik... en jullie moeten precies t zelfde maken als wij.. dus bij deze... kei bedankt voor je goeie boekverslag!! ////zzzl XxXxX Monika
door Monika Nieuwlaat (reageren) op 2 april 2002 om 16:49
Hoi , ik heb het boek ook gelezen en ik vind het een vreselijk saai en moilijk boek. Maar alvast bedankt voor je uitreksel kan ik wel gebruiken . Roy
door roy en Daan (reageren) op 14 april 2002 om 17:31
Guido bedankt man You saved my bud!!! GRTZ Mich H5
door Michiel Janssen (reageren) op 30 oktober 2002 om 20:04
hey alles goed? bedankt voor je uittreksel van het bittere kruid! gelukkig hoef ik nu niet alles zelf te bedenken! groetjes Linda
door Linda (reageren) op 29 december 2002 om 14:57
Hee Guido, Hardstikke bedankt voor het verslag! Het is een goed en uitgebreid verslag. Groetjes Roos
door Roos (reageren) op 31 december 2002 om 17:00
He zit je op het lorentz college en zit je bij Ivo, Petra, Jaap, Tim en Luuk in de klas zo jah schrijf ff een mailtje. -XXX-jes Mailys
door Mailys (reageren) op 4 januari 2003 om 16:07
hai hai! ik wilde je even heel erg bedanken voor het uittreksel want nu hoef ik zelf alleen maar mn eigen mening toe te voegen en nog wat andere dingen want jij hebt het zelfde boek als ik! hele dikke zoen annemarije
door Annemarije Mulder (reageren) op 16 maart 2003 om 13:12
Heeeel, erg bedank. ik heb heel erg veel aan het leesverslag gehad. Nu hoefde ik niets te doen. Ik ben namelijk heel erg lui. Als dank, voor je goede hulp, wil ik je op een gezellig avondje uit trakteren. Als je dit iets lijkt, moet je me even terug mailen. Ik ben een hele leuke jongen, uit HAVO 4. Ik ben bereidt, grote afstanden, te overbruggen. Alleen om maar bij jou te kunnen zijn.
door Ronald Bakker (reageren) op 7 mei 2003 om 11:34
@Ronald Bakker:
door freek vonk (reageren) op 24 oktober 2017 om 12:01
welke bedoeling of boodschap heeft de schrijver volgens u met dit verhaal ?
door sherief (reageren) op 10 juni 2004 om 16:44
ik vond dit echt een prachtige geweldige zinvolle samenvatting!!!!!!!!!! ik heb er heel veel aan gehad. echt heel erg bedankt GUIDO heel veel vriendelijke groetjes van Saskia de Werk. nogmaals bedankt!!!!!!!!!! p.s. ben wel van school getrapt door jouw samenvatting en dergelijke.
door quirine (reageren) op 27 september 2004 om 9:42
ej bedankt man, ik heb gewoon je hele verslag gekopieerd en geprint en ik had een 8qq net zo chill! misschien had je op sommige momenten iets duidelijker kunnen zijn. gr ronald
door ronald (reageren) op 17 november 2010 om 10:41
Hij heeft wel een ondertitel. De Kleine Kroniek
door Thomas (reageren) op 28 maart 2011 om 20:28

Welkom!

Goed dat je er bent. Scholieren.com is de plek waar scholieren elkaar helpen. Al onze informatie is gratis en openbaar. Met een profiel kun je méér:

snel zien welke verslagen je hebt bekeken
de verslagen die je liket terugvinden
snel uploaden en reacties achterlaten

Log in op Scholieren.com

Maak een profiel aan of log in om te stemmen.

Geef dit een cijfer

Hoge waardering

Vivian zeker weten goedZeker Weten Goed
Jaspertjew 6e klas vwo7.9
Esther van Niel 7.8
Nienke Leeffers 7.4
Guido 4e klas havo7.3
roxanne 5e klas havo7.3
Meer verslagen ›