MODERNISME

 

Dit is een periode waarin het vitalisme, nieuwe zakelijkheid,.. in vraag worden gesteld. De klassieke of traditionele roman wordt nu vervangen. Dit vooral na de Eerste Wereldoorlog dat het in verzet komt tegen de traditionele opvattingen en vormen van kunst, architectuur, literatuur, geloof, sociale organisatie en het dagelijks leven. De moderne roman, het moderne toneel, de architectuur en de poëzie moesten vernieuwd worden zodat zij de moderne geïndustrialiseerde maatschappij beter weerspiegelden.

 

Moderniteit duidt op het verschijnsel van permanente verandering die het twintigste-eeuwse maatschappelijke en culturele leven heeft overheerst. In dit permanente veranderingsproces lijken nieuwe ontwikkelingen niet langer gebaseerd op het verleden en vormen vaak een breuk met de traditie.

 

Het leverde nieuwe stromingen op in de kunsten en westelijke maatschappij eind 19e- midden 20e eeuw.

Het modernisme is het geloof in vooruitgang, het geloof in één ideologie, de geschiedenis was onzin, de wereld en persoonlijke groei zijn beheersbaar.

 

Het zorgde voor abstractie in de beeldende kunst; atonaliteit (zonder een vast tooncentrum)  in de muziek; contraction & release en het accepteren van de zwaartekracht in de dans en psychologische en fysieke vormen van theater.

 

 

 

Theoretische achtergronden

De eerste helft van de 20e eeuw stond in het teken van twee verwoestende wereldoorlogen. Het was ook de tijd van een generatie jonge kunstenaars die met nieuwe vormen experimenteren in de schilderkunst, muziek, literatuur, poëzie, film, theater en moderne dans. Dankzij de groeiende welvaart en technische vooruitgang keek men met optimisme naar de toekomst.

 

 

 

 

 

schilderkunst

  • Dadaïsme Dadaisme is een soort tegencultuur, men wilt de algemene principês van de kunst (en zelfs de reden) verwerpen. Ze geven zich over aan hun primaire behoeftes en schrijven, maken, tekenen , ...  het eerste wat in hun opkomt. Associatie is hier heel belangerijk, en alles wat ze maken bouwt zich steeds op en uiteindelijk breekt het zichzelf terug af.
  • Neo-plasticisme Deze theorie heeft als doel om de kunst te zuiveren, alle elementen die er niet in passen moeten eruit, en de kunstvormen moeten hun eigen beeldingsmiddelen hebben.
  • Surrealisme stroming in de kunst en literatuur die gebruikmaakt van magische elementen die teruggaan op het onderbewuste

 

Architectuur

 

In Europa ontwikkelt zich in de jaren '20 een fundamenteel andere architectuurstijl, bekend als de Moderne Beweging. Nieuwe materialen als beton, staal en glas maken het mogelijk om nieuwe vormen te creëren. De architectuur kenmerkt zich door het gebruik van een open plattegrond, hoogbouw, asymmetrie, rechtlijnige vormen, platte daken, overstekken en wit gepleisterde gevels. Het functionalistische principe 'vorm komt voort uit functie' is een belangrijk kenmerk van de moderne architectuur. Versieringen en decoraties zijn niet langer gewenst.

De architecten stellen het sociale aspect boven het individuele. Dit resulteert in veel sociale woningbouw met een ruimtelijk en groen karakter.

Een voorbeeld hiervan is dit gebouw.

 

Na WO II realiseerde Renaat Braem het sociale woningbouwcomplex op het Kiel dat internationaal tot de beste voorbeelden van de naoorlogse modernistische sociale huisvesting wordt gerekend.

 

Een tweede modernistische architect was Juliaan Lampens. Hij is een Belgische, modernistische architect die in de jaren ’60 succes maakte met eigenzinnige, brute betonnen bouwconstructies. Hij is bekend door zijn modernistische visie en zijn experimentele stijl.

 

Onze boerentoren en eerste Belgische wolkenkrabber hebben we ook te danken aan het modernisme.

 

Muziek

 

Het modernisme had een invloed op muziek, de muzikant ging zijn shows nu opstellen als evenementen, grote spektakels. Dit zien wij nog altijd terugkomen bij onze artiesten. Ook de drang om anders te zijn, om iets nieuws, onbekend te creeren (zoals bv bij het dadaisme) merken wij ook bij het ontstaan van nieuwe genres zoals Jazz. Dit merken wij ook bij de opkomst van het Pop-genre, volksmuziek werd ook beschouwd als waardevol, niet alleen kunst muziek, die wij tegenwoordig kennen als klassieke muziek. Dit kwam door het onstaan van nieuwe methodes om muziek bij te houden, muziek was iets voor de geleerde, alleen de componisten van kunstmuziek konden hun muziek bijhouden met partitures. Bij de uitvinding van de gramafoon en LPs konden de volkgenres makkelijker bijgehouden worden en niet slechts mondeling doorgegeven worden.

 

 

Auteur

Virginia Woolf werd op 25 januari 1882 in Londen geboren en maakte in 1941 een einde aan haar leven. Tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog was Woolf een belangrijke figuur in het literaire leven van Londen.  Ze werd beroemd door haar innovatieve romans, feministische essays, dagboeken en brieven.

Haar bekendste werken zijn Mrs Dalloway, A Room of One’s Own, Orlando en to the lighthouse.

Woolf wordt beschouwd als een van de grootste en meest vernieuwende Engelse schrijvers van de twintigste eeuw. Ze wordt gezien als “de zuster van Shakespeare, als de George Eliot van de 20e eeuw, als een literaire Medusa, Mona Lisa, Marilyn Monroe, en Madonna” ineen.

Virginia Woolf was een origineel en vernieuwend literair talent, een van de grote voortrekkers van het modernisme. Tegelijk was ze ook sterk beïnvloed door haar Victoriaanse familiale achtergrond, die haar politieke en maatschappelijke visie bepaalde. Drie grote thema’s komen voor in het werk van Virginia Woolf: genderverhoudingen, sociale klasse en de gevolgen van oorlog.

 

Virginia was een actieve, doortastende vrouw die last had van aanvallen met manisch-depressieve psychose. Elke keer dat de depressie erger werd kon dit gelinkt worden aan een stresserende gebeurtenis in haar leven: een overlijden, haar huwelijk, de publicatie van een nieuwe roman, de oorlog. Ze contacteerde in totaal twaalf artsen. Daardoor was ze op de hoogte van de evolutie in het medische wereldje en de aanpak van psychische ziekten. Die kennis en haar eigen ziekte-ervaringen gebruikte ze voor haar roman Mrs. Dalloway , die ze beschouwde als "een onderzoek naar waanzin en zelfmoord; de wereld gezien door gezonde en gestoorde mensen naast elkaar". Dat Virginia een sterke vrouw was kan je ook afleiden uit de dingen die zij allemaal heeft moeten verwerken. Haar moeder sterft terwijl zij nog maar 13 jaar is, ze wordt betast door haar halfbroer, haar halfzus sterft en ook haar vader sterft aan kanker.

Virginia was een actieve, doortastende vrouw die last had van aanvallen met manisch-depressieve psychose. Elke keer dat de depressie erger werd kon dit gelinkt worden aan een stresserende gebeurtenis in haar leven: een overlijden, haar huwelijk, de publicatie van een nieuwe roman, de oorlog. Ze contacteerde in totaal twaalf artsen. Daardoor was ze op de hoogte van de evolutie in het medische wereldje en de aanpak van psychische ziekten. Die kennis en haar eigen ziekte-ervaringen gebruikte ze voor haar roman Mrs. Dalloway , die ze beschouwde als "een onderzoek naar waanzin en zelfmoord; de wereld gezien door gezonde en gestoorde mensen naast elkaar". Dat Virginia een sterke vrouw was kan je ook afleiden uit de dingen die zij allemaal heeft moeten verwerken. Haar moeder sterft terwijl zij nog maar 13 jaar is, ze wordt betast door haar halfbroer, haar halfzus sterft en ook haar vader sterft aan kanker.

(onderliggende psychologische en emotionele motieven van haar personages; en de diverse mogelijkheden van een verbrokkelde vertelstructuur en chronologie.)

 

To the lighthouse

To the lighthouse vertelt een vrij eenvoudige verhaal,  het gaat over een familie die ergens naartoe wilt, maar het lukt niet, maar tien jaar later lukt het wel. Dit doet Virginia Woolf het beste. Zij bedenkt een vrij eenvoudig verhaal, zij schrijft daar allerlei versieringen bij, een uitgebreid beschrijving van een voorwerp, een uitleg over de geschiedenis van een personage die na vijf paginas toch niet meer voorkomt. Zij creeert een wereld waar je op de details moet letten. Of je dit nu goed of slecht vindt is uw mening, maar dit is de niche dat zij vervult. Je krijgt een overvloed van informatie, ik denk dat dit wel haar bedoeling is. Om dit doel te bereiken wisselt zij constant van perspectief, op de ene moment weet zij alles wat dat ene personage denkt en voelt, de volgende, springt zij naar iemand anders. Er wordt constant met metaforen gewerkt, een voorbeeld hiervan, kan je op elke pagina vinden. Zij speelt constant met de tijd, zij vertraagt en versneldt de tijd constant, dit zien wij vooral tussen de 3 delen.

 

Even het verhaal, Mrs Ramsay woont met haar man en haar 8 kinderen op de isle of man, in hun zomerhuis. James, de zoon van de Ramsay kinderen, kijkt uit naar hun reis naar de vuurtoren. Meneer Ramsay en andere gasten zijn heel negatief hierover en zijn er allemaal mee eens dat het niet zal lukken om naar de vuurtoren te varen wegens het weer. De oedipus-complex van James wordt dan beschreven, hij beschrijft zijn moordlust tegen zijn vader en beschrijft zijn moeder als “duizenden keer beter dan hem”. De Ramsay zomerhuis zit vol allerlei academica; kunstenaars, filosofen, psychologen, … Die avond organiseert Mrs Ramsay een feest, zij wilt iedereen elkaar laten leren kennen en hoopt op een speciale band te creëren. Dit feest verloopt ruim als gepland, buiten een uitbarsting van Mr Ramsay, en Mrs Ramsay krijgt een soort innerlijk monoloog. Zij vraagt haar af of ze die band gecreerd hebben en of dit band zal blijven duren, dit is voorafschaduwing van de derde deel waar ze allemaal terug komen naar de zomerhuis. Mrs Ramsay gaat naar de studie en zit daar met haar man, dit is een grote stuk monoloog, er wordt bijna niks gezegd. Mrs Ramsay vertelt over haar moeilijkheid met het uitspreken van haar liefde van Mr Ramsay, maar krijgt het gevoel dat hij het toch weet. Dit is, volgens mij, weer een verwijzing van freudiaanse principes, haar “liefde uiten” is een verwijzing naar haar Eros drift en haar onvermogen om dat te doen is door de invloed van haar id, ze kan haar innerlijke liefdes drift niet uiten omdat zij als vrouw in die tijdperk, gedwongen wordt, om niet uitbundig te zijn, haar gedachten niet te uiten.

 

Deel II is een harde opschudding in de stijl van het vertelling, tijd wordt versneld en 10 jaar passeert in slechts 20 pagina's. Er wordt verteld over de dood van Mrs Ramsay, haar oudste zoon Andrew en haar dochter. Alle doden hebben iets gemeen, ze zijn allemaal zeer plots, Mrs Ramsay sterft uit een onbekende oorzaak, haar zoon wordt onmiddellijk gedood bij de oorlog en haar dochter sterft door geboorte complicaties. Op het einde van dit deel hoort de conciërge dat de Ramsay familie na 10 jaar voor het eerste terug zal keren naar hun zomerhuis.

 

In de derde stuk vertraagd de tijd weer, Mr Ramsay nodigt alle mensen uit die daar waren bij het feestje van de eerste deel. Mr Ramsay wilt ook eindelijk met zijn kinderen naar de vuurtoren gaan. Lily, een schilder van de eerste deel wilt de portret afmaken die zij toen aan het schilderen was, maar nooit afkreeg. Het verhaal eindigt bij het aankomst bij de vuurtoren, Lily maakt haar schilderij na 10 jaar eindelijk af. Dit is naar mijn mening, een soort moraal. Dat het reis belangrijker is dan het einddoel. 

 

MOTIEVEN:

Man tegen Vrouw

Vrouw als Feminist

Feminist tegen Huisvrouw

Psychoanalyse

Freudiaanse concepten

Betekenis van schoonheid, kunst

  • Kunst als industrie

 

Fragmenten -> kenmerken concretiseren

 

-Ik of hij verteller (ipv alwetende verteller.)

-Het verhaal speelt in een psychologische wereld: er worden verbanden gelegd tussen gevoelens en gedachten van hoofdpersonen. (niet in een realistische wereld)

-Geen logische opbouw, maar er zijn meer associatieve verbanden. (ipv logische opbouw, duidelijk begin en einde)

-Je kan je als lezer inleven in de personages: qua karakter kan je je inleven ondanks de morele verwerpbare standpunten (je herkent jezelf)

-identiteitsprobleem staat centraal. De personages verkennen niet de realiteit, maar hun eigen binnenwereld.

-niet meer de inhoud, maar de vertelwijze wordt vooral belangrijk: heden, verleden en toekomst vloeien in elkaar over. Ook een weergave van wat zich in het on(der)bewuste afspeelt. + alle mogelijke genres en tekstsoorten kunnen door elkaar gebruikt worden.

-Vaak opzoek naar een nieuwe verklaring van de verschijnselen, ook al beseffen ze dat die nooit definitief zal zijn.

-Teruggrijpen naar oudere waarden en normen, symbolen. De macht van de katholieke kerk begint te verdwijnen, hierbij merken wij een opkomst van nieuwe symboliek en een renaissance van oudere symboliek.

-Freudiaanse principes komen hier vaak in voor, de driften, de onbewuste, splitsing van id, ich en uber ich, complexen, …,

- (stream of consciousness)

- Weinig dialoog

 

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.