Verplichte Voorbeelden (Samengevat)

Beoordeling 6.7
Foto van Irene
  • Samenvatting door Irene
  • 6e klas vwo | 3059 woorden
  • 14 mei 2016
  • 22 keer beoordeeld
  • Cijfer 6.7
  • 22 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak

GESCHIEDENIS – Verplichte Voorbeelden





Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden 1515-1648






  • Luther verschijnt voor de Rijksdag in Worms 1521



Luther vatte zijn kritiek op de katholieke Kerk samen in 95 stellingen. Karel V daagde Luther voor de Rijksdag toen hij in het openbaar het bevel om zijn opvattingen te herroepen verbrandde. Luther weigerde in de Rijksdag nog steeds en werd vogelvrij verklaard, ook zijn boeken en pamfletten moesten worden verbrand. Hij kreeg echter bescherming van de vorst van Saksen waardoor hij veilig verder kon leven.






  • De instelling van drie Collaterale Raden 1531



De Raad van State zette samen met Karel V en na hem Filips II of de landvoogd(es) het regeringsbeleid uit.





De Geheime Raad was belast met de uitvoering van het beleid. Deze raad bestond uit juristen waarop Karel V kon vertrouwen, de andere twee bestonden vooral uit hoge edelen.





De Raad van Financiën voerde het financiële beleid. Ze zorgden er bijv. voor dat de Staten-Generaal voor een bede bijeen werd geroepen.






  • Karel V probeert met bloedplakkaten het protestantisme uit te roeien 1550



De vervolging van ketters werd de Inquisitie genoemd. In 1550 vaardigde Karel V twee nieuwe plakkaten uit die strenger waren dan ooit tevoren. Alles wat te maken had met ketters werd gebonden aan de doodstraf en het in beslag nemen van alle goederen.






  • Het ontzet van Leiden 1574



In Leiden ontstond een hongersnood omdat ze hun poorten sloten voor de Spanjaarden. Na acht maanden besloten de Staten van Holland de sluizen bij Rotterdam en Schiedam open te zetten. Op 2 oktober 1574 sloegen de Spaanse soldaten voor het water op de vlucht. Schepen van de Geuzen brachten haring en wittebrood naar Leiden. De Spaanse soldaten hadden hutspot achtergelaten.






  • De Alteratie van Amsterdam 1578



Amsterdam had zich wel aangesloten bij de Pacificatie van Gent, maar bleef als enige grote stad in handen van katholieken en trouw aan Filips II. Binnen de stad zorgden calvinisten voor onrust. De schutterij (onder invloed van calvinisten) trok naar het stadhuis. Het stadsbestuur werd gearresteerd, de calvinisten namen het bestuur over. Deze Alteratie vond zonder bloedvergieten plaats. Amsterdam wentelde dus om van katholiek naar calvinistisch.






  • De Spaanse Armada verslagen, verschillend bezien 1588



Op 31 juli 1588 verscheen de Spaanse Armada in het Kanaal en raakte in gevecht met de Engelse vloot. Op 6 augustus vertrok een Hollandse en Zeeuwse vloot om de Vlaamse kust tot voorbij Duinkerken te gaan blokkeren. Dit werd een succes, de Spaanse vloot kon geen contact krijgen met het leger van Parma op het land.






  • Johan van Oldenbarnevelt wordt onthoofd 1619



Het politieke conflict tijdens het Twaalfjarig Bestand hing samen met een religieus conflict om een meer of minder strenge vorm van het calvinisme. Stadhouder Maurits sloot zich aan bij de orthodoxe richting, Johan van Oldenbarnevelt bij de vrijzinnige. In augustus 1618 liet Maurits van Oldenbarnevelt arresteren. De rechtbank was samengesteld door de Staten Generaal, van Oldenbarnevelt vond dat alleen de Hollandse rechtbank over hem mocht oordelen. Zijn verweer mocht niet baten en hij werd op 12 mei 1619 ter dood veroordeeld en de volgende dag op het Binnenhof onthoofd.






  • Jan P. Coen verplaatst het bestuurscentrum van de VOC naar Batavia 1619



De VOC richtte zich aanvankelijk op de Molukken, want dat waren de ‘specerijeneilanden’. Later groeide het belang van andere producten zoals textiel (India, Bangladesh) en thee (China). Het kapitalisme van de VOC wordt handelskapitalisme genoemd, omdat de ondernemers kooplieden waren. Jan P. Coen verplaatst het hoofdkwartier van de Molukken naar Batavia (Indonesië) op een gewelddadige manier.






  • De bouw van de Portugese synagoge in Amsterdam 1639



De eerste groep joodse migranten waren vooral Spanjaarden en Portugezen.  Zij hadden voor hun migratie naast religieuze ook economische motieven. Toch werden Joden met enig wantrouwen en angst bekeken, vooral omdat ze hun eigen gebruiken en taal bleven voeren. Dit uitte zich op verschillende manieren: Joden mochten geen lid worden van een gilde en werkten dus buiten de gilde om, ze introduceerden nieuwe vormen van nijverheid. De stadbesturen namen soms ook beperkende maatregelen, zoals het verbod om seksuele relaties te hebben met een christen.



Toch mochten ze een synagoge bouwen in Amsterdam, dit is bijzonder want katholieken was het alleen toegestaan om een schuilkerk te bouwen. In Amsterdam werd in 1939 de eerste synagoge, Talmud Tora, geopend.





Verlichtingsideeën en de democratische revoluties 1650-1848






  • Kant over de definitie van Verlichting en het rationalisme



‘Verlichting is het uittreden van de mens uit zijn onmondigheid, waaraan hij zichzelf schuldig is. Onmondigheid is het onvermogen zich van zijn verstand te bedienen zonder de leiding van een ander. Heb de moed om je eigen verstand te gebruiken, zo luidt de leuze van de Verlichting.’



Het gaat volgens Kant zowel om ervaring als de rede.






  • Voltaire over de vrijheid van denken en de rol van de staat



Bij Voltaire groeide de overtuiging dat de autoriteiten misbruik van hun macht maakten. Hij was voor de vrijheid van denken en (religieuze) verdraagzaamheid. Hij bemoeide zich met zaken, zoals die van Calas (vader die zijn zoon zou hebben vermoord omdat hij zich tot het katholicisme wilde bekeren).



Voltaire week enkele jaren naar Engeland uit, met de Engelse regeringsvorm gaf hij kritiek op andere regeringsvormen.






  • Spinoza en de invloed van God op het dagelijks leven



Alles wat bestaat, is een verschijning van God. De natuur brengt zichzelf hierna voort tot in het oneindige.






  • Locke en Rousseau over het Sociaal Contract



Lo >Cahiers Des Doléances 1789



In elke gemeente kozen bewoners niet alleen hun afgevaardigde voor de Staten-Generaal, maar maakten zij ook hun klachten en wensen kenbaar. De afgevaardigden namen deze Cahiers Des Doléances (bezwaarschriften) mee naar de Staten-Generaal.






  • Hoe verlicht was de wet ‘Le Chapelier’ uit 1791



De wet ‘Le Chapelier’ is een voorbeeld van verlicht denken op economisch gebied. Het eerste artikel van deze wet voerde de vrijheid van ondernemen in en verbood alle organisaties zoals gilden die toegang tot een beroep konden belemmeren. Een ander artikel verbood burgers behorend tot dezelfde beroepen om onderling te overleggen en overeenkomsten af te sluiten. Arbeiders mogen zich ook niet verenigen en staken.






  • Het proces van ‘Burger Capet’ 1792



Lodewijk werd aangesproken als burger Louis Capet en beschuldigd van landverraad en samenzwering tegen de staat. Het proces werd afgesloten met twee besluiten: de afschaffing van het koningschap en de doodstraf voor Lodewijk. Met rechtspraak had het proces weinig of niets te maken.






  • De Code Napoléon 1804



Dit is de nieuwe wetgeving van Napoleon. Volgens De Code Napoléon was iedereen gelijk voor de wet (ook al waren vrouwen nog ondergeschikt aan mannen) en werd de vrijheid van de burger vastgelegd. Straffen voor dezelfde misdaad waren voor alle mensen gelijk, mensen mochten niet meer gevangen genomen worden zonder een openbare rechtszaak.














  • Het Congres van Verona: einde van de diplomatie via congressen



De grondwet van Spanje hield onder andere algemeen kiesrecht, een constitutionele monarchie en persvrijheid in. Na de val van Napoleon keerde Ferdinand VII op de troon terug en verwierp de grondwet. Door een opstand werd hij in 1820 echt gedwongen om deze opnieuw in te voeren, hierover werd in Verona ook vergaderd.  De aanpak van Metternich won, hij was voor restauratie, ze zouden elk een protestbrief naar de Spaanse liberale regering sturen. Engeland en Frankrijk deden dit echter niet en Ferdinand kreeg met hulp van Franse troepen de absolute macht terug.





In Griekenland braken in 1821 op verschillende plaatsen opstanden tegen de Turkse overheersing uit. De Turken hadden een veel groter leger en wilden Griekenland graag behouden, dus zochten de Grieken steun bij andere Europese mogendheden. Tsaar Alexander was voor steun aan de Grieken uit godsdienstige overwegingen, Metternich vreesde dat het onafhankelijk worden van Griekenland tot veel wanorde zou leiden elders op de Balkan. Hij wist Alexander al vóór het begin van het Congres van Verona te overtuigen. Maar vijf jaar later bleek het anders, de Grieken kregen steun van Engeland, Frankrijk en Rusland. Dit was in strijd met het congres. In 1830 werd de onafhankelijkheid van Griekenland door de Europese mogendheden erkend.





Het Congres van Verona werd het laatste congres waarop het streven naar restauratie zegevierde.






  • De Belgische Opstand 1830



Het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden viel al in 1830 uiteen, de directe oorzaak was de liberale Julirevolutie in Frankrijk. Liberalen in het Zuiden en andere tegenstanders van het beleid van Willen I lieten zich inspireren door het snelle succes van de revolutie in Frankrijk. Een indirecte oorzaak was dat het liberalisme meer aanhang had in het Zuiden. Het beleid van Willem I was nadelig voor het Zuiden omdat:



*De meeste belangrijke posten in de regering werden door mensen uit het Noorden ingenomen



*Het Zuiden vond het onrechtvaardig dat het moest meebetalen aan de reusachtige staatsschuld van het Noorden



*In het Zuiden was de bevolking grotendeels katholiek, in het Noorden protestants



*In het Zuiden sprak een deel van de bevolking een andere taal: het Frans





Er was ook een economische crisis in de industrie in het Zuiden. De opstand begon in Brussel op 25 augustus 1830 en breidde zich na enkele dagen uit naar andere steden in het Zuiden. Na drie dagen strijd trokken de troepen van Willem I zich uit Brussel terug. In februari 1831 waren er verkiezingen geweest en na het nieuwe gekozen parlement een grondwet aan die van België een parlementaire monarchie maakte.





Het Nederlandse leger ondernam een Tiendaagse Veldtocht in België, de Belgen werden verslagen, maar toen de Fransen hen ten hulp kwamen trokken de Nederlanders zich terug. De definitieve grenzen van Nederland en België kwamen in 1839 tot stand bij het vredesverdrag met België.






  • Frankfurter Parlement 1848: gewaardeerd maar machteloos



In 1848 bestond Duitsland uit bijna 40 onafhankelijke staten en staatjes, in maart barstte ook hier de revolutie los. De revolutionairen wilden een eenheid maken van Duitsland, vrijheid van meningsuiting, het recht om te vergaderen en om een eigen volksvertegenwoordiging te kiezen, gelijkheid van iedereen voor de wet. Het parlement in Frankfurt bestond uit afgevaardigden uit heel Duitsland en zij hielden zich hiermee bezig. Of het doorging was afhankelijk van de instemming van Duitse staten: driekwart ging akkoord. De Pruisische koning dreef uiteindelijk het Frankfurter Parlement uiteen met het leger. Het leverde dus niks op.









Duitsland 1871-1945






  • Van de Alliantiepolitiek van Bismarck naar de Weltpolitik van Wilhelm II



Alliantiepolitiek: Iedereen te vriend houden. Samenwerken met andere landen.



Weltpolitik: Autocratisch keizerschap. Wilhelm II vond dat hij alleen aan God verantwoording schuldig was. Oftewel, hij deed gewoon wat hij wilde en alsof heel de wereld van hem was.






  • Met de Vlootwet 1898 poogt Wilhelm II het machtsevenwicht in Europa te doorbreken



Met de Vlootwet was de systematische opbouw van de Duitse marine begonnen. In de Eerste Wereldoorlog kon de Duitse vloot die van Engeland echter niet aan. Ze gingen kopje onder.






  • De Slag bij de Marne



In de Slag bij de Marne van 6 tot 9 september 1914 slaagden de Franse en Britse troepen erin de opmars van het Duitse leger vanuit België tot in Frankrijk tot staan te brengen. Daardoor kwam een einde aan het Von Schlieffenplan.






  • Mislukking van de Spartacusopstand en de Kapp-Putsch



In 1915 was de communistische Spartacusbond opgericht. De leden van deze bond richtten met andere communistische partijen in 1918 de KPD op. Hun poging om in januari 1919 door een revolutie alle macht in Duitsland te krijgen mislukte, de leiders werden vermoord.





De Dolkstootlegende: De generaals die zelf om vrede hadden gesmeekt schoven de schuld van zich af door deze bij de overheid te leggen.



Opstandige militairen van de legereenheid Kapp-Putsch vroegen Wolfgang Kapp of hij de nieuwe regeringsleider wilde worden. Hij weigerde en lastte de staatsgreep af.






  • De Rijksdagbrand: Hielp het lot de Nazi’s of omgekeerd?



You know the story.






  • Dachau, het eerste concentratiekamp in Nazi-Duitsland



Dachau opende in 1933, tienduizenden Duitse politieke tegenstanders werden er gevangen gehouden. Het was geen vernietigingskamp, maar er was wel sprake van dwangarbeid, martelen, moord, en in de oorlog ook van medische experimenten. Op de toegangspoort van Dachau werd de berucht geworden leuze ‘Arbeit macht frei’ geplaatst. Vanaf 1934 nam de SS de organisatie van de kampen over van de SA.






  • De Neurenberger wetten 1935



Er werden twee wetten aangenomen, de eerste ging over het Duitse staatsburgerschap:



*Rijksburger is alleen de staatsonderdaan van Duits of rasverwant bloed, die door zijn gerdrag bewijst dat hij bereid en geschikt is getrouw het Duitse volk en rijk te dienen.



*Alleen de rijksburger is drager van de volle politieke rechten naar de maatstaven van de wet.





De tweede wet was de ‘wet ter bescherming van het Duitse bloed en de Duitse eer’:



*Joden en Duitsers mogen geen seks hebben met elkaar buiten het huwelijk en niet meer trouwen.






  • De Wannsee-Conferentie 1942



Gaat over het ‘verwijderen’ van Joden uit de Duitse samenleving en uit de levensruimte van het Duitse volk. Endlösung. De Wannsee-Conferentie wordt gezien als het begin van de genocide op de Joden.










  • Conferentie van München 1938: hoe het ertoe kwam, wat er werd besloten



Duitsland wilde graag Sudetenland van Tsjecho-Slowakije inlijven. Om ‘de vrede te redden’ kwamen op 29 september 1938 verschillende regeringsleiders bijeen. De SU en Tsjecho-Slowakije waren niet uitgenodigd. Chamberlain en Daladier gingen akkoord met de bezetting van Sudetenland door Duitse troepen en garandeerden de onafhankelijkheid van de rest van Tsjecho-Slowakije. In maart 1939 maakte Duitsland een einde aan de onafhankelijkheid van Tsjecho-Slowakije.







De Koude Oorlog 1945-1991






  • Senator McCarthy ontketent nieuwe ‘Jacht op Roden’



McCarty beweerde in een toespraak in 1950 dat hij een lijst had met de namen van ruim tweehonderd communisten die bij het ministerie van Buitenlandse Zaken werkten, dit was echter niet waar. ‘Ik heb hier in mijn hand’ werden de gevleugelde woorden van McCarthy. Het noemen van die namen was soms al voldoende voor het breken van een carrière. Toen ook vooraanstaande Republikeinen niet veilig bleken voor hem, besloot de Republikeinse meerderheid – tezamen  met de Democraten die het al veel eerder hadden willen doen - een einde te maken aan de activiteiten van McCarthy. In 1945 nam de Senaat een motie van afkeuring tegen McCarthy aan en beëindigde daarmee de jacht van McCarthy op iedereen die hij als on-Amerikaans beschouwde.






  • Marshallplan: Waarom wilde de SU niet meedoen?



Molotov (de Russische minister van Buitenlandse Zaken) was bereid om over het Marshallplan te praten. Stalin voelde er echter niks voor, hij zag het als een valstrik. Uiteindelijk ging Molotov toch naar de onderhandelingen toe, Stalin was ondertussen bezig met het bewerken van de landen die de Marshallhulp wilden. De druk van Stalin had succes, uiteindelijk wilde alleen Tsjecho-Slowakije nog meedoen, na zware bedreigingen van de SU zagen de Tsjechen ook af.






  • Woede in Nederland: De bestorming van Felix Meritis, Amsterdam 1956



De Nederlanders kregen te horen wat er in Hongarije gebeurde tijdens de Hongaarse Opstand en bestormden toen bijvoorbeeld de Felix Meritis, het hoofdkantoor van een communistische krant.






  • De Praagse Lente met geweld beëindigd



De soldaten van het Warschaupact troffen overal verontwaardigde mensenmenigten aan op straat. De mensen gingen in discussie met soldaten. Ondergronds was een radiostation wat de mensen opriep om de Russen te verdrijven.






  • De atoombom op Hiroshima



In 1945 werd eerst door de Amerikanen een atoombom op Hiroshima gegooid, daarna nog een op Nagasaki. Japan capituleerde. De bommen die bijna 240000 slachtoffers eisten, brachten het einde van de Twee Wereldoorlog in Azië.






  • De Akkoorden van Genève, in 1954 gesloten na de slag bij Dien Bien Phoe



Na de Franse nederlaag bij Dien Bien Phoe (mei 1954) sloten Frankrijk en de Vietminh een onmiddellijke wapenstilstand in Genève. Er zouden binnen twee jaar nieuwe verkiezingen plaatsvinden, de VS en de Zuid Vietnamese regering waren hier niet blij mee, omdat ze ervan uitgingen dat de Vietminh zou winnen en Vietnam communistisch zou worden. Dit was voor de VS in verband met de dominotheorie onacceptabel. Uiteindelijk gingen de verkiezingen dan ook niet door.






  • President Nixon bezoekt China 1972



Er was overeengekomen tijdens geheime onderhandelingen dat China in ruil voor de erkenning van de Volksrepubliek China door de VS en voor een zetel in de Veiligheidsraad van de VN zou meewerken aan een vreedzame beëindiging van de oorlog in Vietnam. Er werd gesproken over pingpongpolitiek (ze speelden pingpong samen). Niet meer Noord-Vietnam, maar de VS speelde nu China en de SU tegen elkaar uit.






  • In Angola begint een burgeroorlog tussen MPLA en FNLA in 1975



Angola was sinds de 19e eeuw een Portugese kolonie. Na de Tweede Wereldoorlog waren de Portugezen niet van plan hun koloniaal bezit af te staan. De Angolezen richtten de MPLA op, die wilden de onafhankelijkheid van Angola bereiken langs een vreedzame weg. De FNLA werd ook opgericht, er splitste een groep van af, UNITA. In 1975 beloofde Portugal onafhankelijkheid aan zijn koloniën. Na deze belofte volgde er in Angola een felle burgeroorlog. Portugal droeg de macht over aan de MPLA. De MPLA was marxistisch en werd gesteund door de SU en Cuba. FNLA en UNITA kregen steun van de VS en Zuid-Afrika. De buitenlandse belangstelling voor Angola had veel te maken met de grote diamant- en olievoorraden in dat land. Uiteindelijk won de MPLA de burgeroorlog, en ging teleurgesteld door de steun van de SU een meer westerse koers varen.






  • ‘Ich bin ein Berliner’, John F. Kennedy in een van de beroemdste redevoeringen ooit



Op 28 juni 1963 hield Kennedy een rede tijdens een bezoek aan West-Berlijn. Dit werd een van de beroemdste redevoeringen ooit.






  • SALT-I: Wapenbeperking met een korreltje zout



Een belangrijk onderdeel van de ontspanning tijdens de Détente-periode waren de gesprekken tussen de VS en de SU om de kernwapenwedloop te beperken. De SALT-I waren de resultaten hiervan, ook al moet het akkoord rond de kernwapens met een korreltje zout genomen worden. Er kwamen toch nog meer kernwapens bij.






  • Demonstratie tegen kernwapens in Amsterdam



In november 1981 kwamen 400000 mensen naar Amsterdam om op het Museumplein te protesteren tegen kruisraketten. Aanleiding tot die demonstratie waren de invoering van een nieuwe raket door de SU in 1977 voor strijd in Europa en het antwoord van de NAVO daarop twee jaar later: Het NAVO-dubbelbesluit. Dat hield in: invoering van nieuwe raketten door de NAVO, tenzij de SU de nieuwe raketten zou terugtrekken.








REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

Ook geschreven door Irene