Gezocht: VWO'ers uit de 4e/5e met N&T of interesse in techniek. Doe mee aan een online community over een nieuwe studie en verdien een cadeaubon van 50 euro!

Meedoen

Renaissance

Beoordeling 3.9
Foto van een scholier
  • Samenvatting door een scholier
  • 1e klas aso | 1199 woorden
  • 28 januari 2004
  • 50 keer beoordeeld
  • Cijfer 3.9
  • 50 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
ADVERTENTIE
Ga jij de uitdaging aan?

Op EnergieGenie.nl vind je niet alleen maar informatie voor een werkstuk over duurzaamheid, maar ook 12 challenges om je steentje bij te dragen aan een beter klimaat. Douche jij komende week wat korter of daag je jezelf uit om een week vegetarisch te eten? Kom samen in actie!

Check alle challenges!
Begin: 1453: val ORR (Byzantijnen, Turken)
Einde 100-jarige oorlog
1492: Columbus -> Amerika
Val van Granada (islam weg uit Spanje)
1517: Protestant Luther hangt 95 stellingen op aan kerkpoort in Wittenberg
=>Protestantisme=>godsdienstoorlogen (katholicisme opgesplitst)
1520: Boekdrukkunst(Guthenberg) Loden letters ipv hout => vlottere verspreiding nieuwe gedachten

=>stroomversnelling door gebeurtenissen -> wereld in 1450 heel anders dan in 1520

Einde: 1789: Franse Revolutie (boeren  Absolute macht)

Geen resultaat in Engeland =>roemrijke revolutie
Rusland => oktoberrevolutie
Washington 1e president Amerika

Benaming: Nieuwe Tijd of moderne tijd
Periode Renaissance/humanisme (16e E)

Vele gebieden onbekend wegens monsters
Andere mensen
Angst voor onbekende
Aarde = plat
OT-Kaart
Orient=oosten

Azië bovenaan (want aards paradijs + zon komt op)
Grieken in Oudheid zeiden dat aarde rond was
Ptolemaeus (2e E n/C) werkt met lengte en breedtegraad

Ontdekkingstocht

Kruistochten: specerijen, luxeproducten, sieraden
Handel met oosten via Turkije
-documenten uit oudheid

-Marco Polo en Willem van Rubroeck naar Azië

Turken willen winst en er mag enkel via hen verkocht worden
Portugal en Spanje zoeken een alternatief
Hendrick de zeevaarder + Columbus

1453: verschillende geleerden vluchten voor Turken naar Westen
=>kennis uit de oudheid komt tot bij ons

Technische verbeteringen: -kompas
-karveel  kogge
-zeekaarten
nieuw wereldbeeld

godsdienst: Pape Jan (katholieke koning) vraagt hulp van het Westen
politiek: een verkregen gebied ging naar de koning (gebiedsuitbreiding)

zin voor avontuur

Angst door verhalen en onbekende
14e E: Portugezen verkennen Afrikaanse kust en geven er namen aan (ivoor, goud)

Doel=Indië

Bartholomeo Díaz bereikt als eerste Kaap Goede Hoop
Indische Oceaan

Vasco da Gama meert aan in Calicut (Calcutta)
Lokale bevolking in India drijft enkel nog handel met Portugezen
Ook handel met Indische en Oost-Afrikaanse kust
Portugezen vestigen zich in binnenland en zo ontstaan handelsfactorijen

Luxegoederen verkocht

Handel in Oosterse goederen komt in handen van West-Europa
Strategische rol Venetië en Genua als doorvoerhaven
Antwerpen gaat belangrijke rol spelen

Columbus: Italiaan die onder Spaanse vlag vaart
Wil Indië bereiken via het Westen (aarde is rond)
12 augustus tot 12 oktober (7 weken)
redding (geen eten) dankzij San Salvador (heilige redder)
Cuba, Indianen niet uit Indië door beschrijving van Marco Polo
“Onderkoning West-Indië” = historische fout! (Latijns-Amerika)

Mare Clausum zeeën behoren toe aan het land dat ze zich had toegeëigend
Portugal kreeg zeeën rond Afrikaanse kusten (1481)
Verdrag van Tordesillas in 1494: 48° O=van Portugal en Z=van Spanje

Mare Liberum zeeën zijn vrij en zijn van alle landen (Engeland, Frankrijk en de Verenigde Provinciën zouden dit verdrag nooit aanvaarden)

Hendrik VII van Engeland wilde Indië ook via Westen bereiken
 John Cabot werd uitgezonden maar vond geen noordwest-doorvaart
Maar ontdekte wel Nova Scotia en Newfoundland
Frans I van Frankrijk steunde de expeditie van da Verrazano (1523) en van Jaques Cartier die de Sint-Laurensstroom opzeilde en Quebec stichtte (1535)

Barentz ontdekte Spitsbergen en Nova Zembla (1596) maar vond geen noordelijke doorgang

*opbrengst door reizen naar Noord-Amerika: vis, bont, hout, hars, terpentijn en wetenschappelijke kennis

*opbrengst in Zuid-Amerika: goud en zilver

In Zuid-Amerika was niet zo veel te vinden en door dat gebrek aan aantrekkingskracht liet de kolonisatie langer op zich wachten


Na overzeese expedities ook handels- en landbouwnederzettingen
Portugal wilde specerijenhandel houden maar heeft te weinig manschappen om binnenland van Azië te bezetten => stichten van versterkte handelsposten (inlandse goederen opgeslagen en verscheept)
Handelaars waren staatsambtenaren (privé-initiatief)

Spanjaarden veroverden brutaal gebieden voor goud => bevolking afgeslacht of onderworpen (conquistadores)
Cortez => vernietigde Aztekenrijk in Mexico
Montejo => vernietigde Mayacultuur in Yucatan
Pizarro en Almagro => vernietigden Incarijk van Peru
Ponce de Leon => vernietigde indianenbeschaving van Florida
Missionarissen probeerden inboorlingen te christianiseren

Kolonisten: Spaanse verarmde adel kreeg land om plantages en zilvermijnen uit te baten (belasting)
Nieuwe landeigenaars als slaven behandeld
Las Casas nam Indianen in bescherming => vanaf dan enkel negerslaven

Bestuur tussen Vuurland en Californië in Sevilla gecentraliseerd => Spaanse taal en cultuur verdrong inlandse
Door rijkdom Spaanse kolonies: 16e E leidende Europese mogelijkheid


Francis Drake: maakte als eerste Engelsman een reis rond de wereld en vond noordwestelijke doorvaart (=>verheven door koningin tot adel); wou kolonies met geweld veroveren

VOC = Verenigde Oost-Indische Compagnie (vrachtvoer tussen China en Japan)
Handelsmonopolie + bestuurlijke en militaire bevoegdheden in kolonies
Engelsen en Fransen naar Noord-Amerika => bevolkingskolonies

Arabieren hadden geen zeevaart nodig; ze konden alles via land vervoeren. In Indische Oceaan ontwikkelden ze maritieme vaardigheden (beste zeevaartgidsen)
Ze deden ook niet aan zeevaart omdat ze barrière niet mochten doorbreken (Koran) maar ze moesten wel naar wetenschappelijke kennis zoeken.
Enige wat hen zeevaart zou opleveren = bekeren van ongelovigen

Chinezen wilden met zeevaart de Mingdynastie verkondigen (indruk maken)




Humanisme

In 16e E over heel Europa verspreid
Literair-wetenschappelijke kant van Renaissance

Kenmerken: *bewondering voor de oudheid (voornamen)
*kritisch –niets zomaar aannemen => onderzoeken
-directe bronnen
-geen herontdekking van bronnen
-wel directe bronnen opsporen
maken van kritische versies
klassiekers toonaangevend
*universele mens
-verstandige en veelzijdige mens
-noodzakelijk Grieks, Latijns en Hebreeuws
-Da Vinci: krijgskundige, beeldhouwer, wiskudige,...

*zelfbewuste mens
-nu veel meer trotse mensen
-streven naar faam
-antropocentrisme
-respect voor de oudheid
-Karel de Stoute: “je l’ai empris”
*volmaakte mens
-gelijkmatig, symmetrische, gulden snede
-mooie, gespierde mens
-menselijk lichaam in al zijn schoonheid
-Botticelli: naakte, heidense vrouwen

voorbeelden: Machiavelli “Il Principe”
*doel heiligt de middelen: liegen en bedriegen mag
*zelfbewust
Erasmus “Lof der zotheid”
*lacht met dwaasheid
*klaagt wantoestanden Kerk aan
*Collegium Trilingue
Thomas More “Utopia”
*aanklagen toestanden in de wereld
*godsdienstvrijheid + verdraagzaamheid
*ter dood veroordeeld
Vesalius, Copernicus, Galilei, Mercator, Plantijn

Geocentrisme vs. Heliocentrisme
Ptolemaeus Copernicus, Galilei
Aristoteles Newton (zwaartekracht => kometen in hun banen)
Bijbel vs. Wetenschap

Minckelers: Leuvenaar die lichtgas heeft uitgevonden
Gebroeders Montgolfier: luchtballon
Volta: Volt => voltazuil (energiezuil, energiemeter)
J. Watt: stoommachine

Galenus (2e E): gladiatorenarts
ME: ideeën van Galenus kritiekloos overgenomen
Vesalius: *lijken stelen + ontleden
*vader van anatomie en moderne geneeskunde
*Galenus is soms verkeerd
*lijfarts van Karel 5 en Filips 2

Leonardo da Vinci: schilder
Simon Stevin: 10-delig stelsel: maten, munten en gewicht
Dodoens: wetenschappelijk werk over planten
Van Leeuwenhoek: eerste microscoop
Mercator: wereldkaart (cirkel + atlas)


Renaissance

Kunstenaars: *voorbeelden uit Klassieke Oudheid
*schrijvers, kunstenaars en geleerden
*gingen in op jeugdgevoel, levensvreugde, verheerlijking van de
natuur en lichaam met schoonheid, harmonie en maatgevoel
=>naakt, ideale schoonheid, lijden, leven en dood
*individualist en veelzijdig mens
=>handtekening; schilder, wetenschapper
*sommigen waren getormenteerde persoonlijkheden, innerlijk
verscheurd door tegengestelde krachten van ascese en zinnelijkheid
=>Michelangelo
*in de wetenschappen: eerst obseveren, dan verklaring zoeken en
proeven doen -> wetten en theorieën

opdrachtgevers: burgerij; kunst, veel geld, profiteren
 Italiaanse families worden mecenas
Kerk: versiering, rijkdom, macht en grootheid uitstralen (Vaticaan)
Steden: uitstraling bevorderen
Vorsten: macht, rijkdom, uitstraling

Ontstaan: Firenze en Venetië: de rijke burgerij omringen door kunstenaars = macht
Italië veel voorbeelden => komst van geleerden was van doorslaggevende
Betekenis
15e E: Quattrocento => Firenze met medici als mecenas
Brunelleschi
Donatello
Venetië en Milaan: verschillende palazzi
16e E: Cinquecento => Rome, Venetië en Milaan
Bramante en Michelangelo: st. Pietersbasiliek
Da Vinci, Raffaël, Titiaan
Verspreiding door: *Duitse en Franse vorsten die met hun gevolg in Italië oorlog
Voerden
*Italiaanse handelaars

Beperkingen: Noordeuropese kunstenaars raakten moeilijk los van de gotiek
 resultaat: mengelingen van beide kunststromingen

Groei nieuwe mentaliteit: -Val Byzantium
-Levensechte portretten en perspectief = kunst, meer ateliers, medici (edelen laten zich meer schilderen)
-meer boeken over dagelijkse leven en menselijke (on)-
deugden; volkscultuur
revolutie in domein literatuur en taalwetenschap
-contact met Oosten: technische kennis en zin voor maat
(vergrote interesse voor de oudheid)
-ontdekkingstochten (nieuw wereldbeeld)
-boekdrukkunst (goedkopere en snellere verspreiding van nieuwe gedachten)
-geloof
-kruistochten (contact met nieuwe gebieden

REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.