Module 13, een eeuw compleet

Beoordeling 6.8
Foto van een scholier
  • Samenvatting door een scholier
  • 6e klas vwo | 8022 woorden
  • 14 oktober 2008
  • 12 keer beoordeeld
Cijfer 6.8
12 keer beoordeeld

Sfinx module 13, een eeuw compleet

1. Het gewelddadige begin van een nieuwe eeuw
Wat 2de industriële revolutie
Wanneer 1875-1900 (eind 19de eeuw)
Waar Europa en Noord Amerika

1.1 Vooruitgang en grote verwachtingen
De 2de industriële revolutie
een serie doorbraken in de technologie, die hebben geleid tot snelle vooruitgang van de industrie en het ontstaan van nieuwe industrieën.

De oorzaak van de tweede industriële revolutie was het koortsachtige streven van de mens naar rijkdom en vernieuwing.

Gevolgen tweede industriële revolutie

• Industrialisatie
- Ontwikkeling chemische industrie (kunststof, kunstmest , cosmetica)
- Ontwikkeling elektrotechnische industrie (auto’s, telefoons, vliegtuigen, trams etc.)
- Ontwikkeling gezondheidszorg (bacillen werden ontdekt, waardoor geleerden ziektes als de pest, tyfus, tetanus en difterie konden bestrijden) Dit zorgde voor een hogere leeftijdsverwachting en een flinke bevolkingsgroei)
De industrialisatie zorgde voor een hoge productie van consumptiegoederen. Dit verhoogde de levensstandaard van mensen.

• Urbanisatie – mensen trokken naar de steden op zoek naar werk, wat er door de industrialisatie voldoende was in de steden
Ondanks het feit dat dit op veel plekken leidde tot groot optimisme, bracht de revolutie ook een pessimistische en onzekere stemming bij veel mensen. Deze stemming wordt de fin de Siècle stemming genoemd.

Oorzaken van deze stemming waren:

1. Milieuvervuiling/verontreiniging
2. beroerde situatie (fabrieks)arbeiders. Saai, zwaar werk verzetten, tegen een hongerloon. Bovendien weinig rechten en veel plichten.
3. kloof platteland – stad werd steeds groter
4. kloof rijk arm werd steeds groter.

1.2 Een samenleving in beweging
De industriële revolutie zorgde voor een totale verandering in de sociale samenleving van de westerse landen. Voor de industriële revolutie had de adel de belangrijkste machtspositie, het ging dus vooral om titels, bezit en invloedrijke voorouders.

Klasse Nieuwe sociale indeling rond 1900

Bestond uit
Status / Taak
Elite Rijke bankiers en industriëlen Hadden het politiek voor het zeggen, hoogste status
Hogere middenklasse Goed geschoold kantoorpersoneel, technici, en academici
Lagere middenklasse Grootste groep. Lager kantoorpersoneel. Administratief en toezichthoudend personeel in fabrieken en bedrijven.
Fabrieksarbeiders Proletariërs – bezitloze arbeiders Slechte arbeids- en leef omstandigheden, geen politieke invloed, nauwelijks inkomen: Beroerd

Vakbonden - De slechte leefomstandigheden in met name de fabrieksarbeidersklasse leverde nogal wat oproer op bij de bevolking. Om betere levensomstandigheden af te dwingen (hoger loon, kortere werktijden, afschaffen kinderarbeid etc.) werden er vakbonden opgericht. Deze vertegenwoordigden de werknemers en probeerden met hun ideeën invloed uit te oefenen. Vaak door middel van staken. De overheid zat hier niet op te wachten en verbood deze vakbonden. Dit leverde regelmatig rellen op, waarbij de overheid hard ingreep.

Vrouwenfeminisme - Mensen wouden dus meer rechten en minder plichten. Hetzelfde gold rond de eeuwwisseling ook voor de vrouwen. Die wouden een gelijke positie in de samenleving als de man. Vrouwen eisten onderwijs, werk, en kiesrecht.


1.3 Tijd van ideologieën – Liberalisme, Socialisme, Imperialisme
De slechte situatie van vooral de fabrieksarbeiders maakte ook in de politiek een aantal nieuwe stromingen los.

- Geloofsstroming Verschillende politieke stromingen
Belangrijkste ideologie - Bestuursvorm

Liberalisme
(ongeveer 1900)
Gelijkheid en vrijheid voor iedereen. Iedereen moet zijn eigen visie kunnen geven, en daarmee kunnen werken met zo weinig mogelijk bemoeienis van de staat.
Parlementaire Democratie

Socialisme
(+ 1850) Klasseloze samenleving waarin iedereen gelijk was en niemand uitgebuit of onderdrukt werd. Verenigde arbeiders uit alle landen bepaalden via een dictatuur.
Modern – Imperialisme
(1870-1914) Het krijgen van zoveel mogelijk koloniën, om zo veel mogelijk nationale prestige te krijgen, en op deze manier een sterk gevoel van nationalisme te creëren Blijft bij het oude systeem. Slechts een gemeenschappelijk doel gezocht.


Gevolgen Liberalisme - Bovenstaande ideologie van het liberalisme bleek uiteindelijk toch niet helemaal te werken. Rijken werden namelijk steeds rijker en de grote groep armen steeds armer. Uit angst voor opstand en deels uit medeleven besloten de liberalisten daarom ook meer staat bij hun visie te betrekken. Sociale wetgeving en betrokkenheid

Econoom Carl Marx visie - hevelde het socialisme flink op. Hij ging er vanuit dat door de steeds groter wordende arme klassen, er op den duur een wereldrevolutie zou uitbreken, waarna de arbeiders de macht zouden grijpen. – Verelendungstheorie. Marx streefde naar een klassenloze samenleving, waarin arbeiders zouden bepalen wat er gebeurd. Deze theorie heet in de praktijk het communisme.

Er waren ook socialisten bij die vonden dat een revolutie niet nodig was om de arbeiders de macht te laten grijpen. Zij geloofden erin dat de steeds slechtere situatie de regering wel zou laten inzien dat dit niet zo meer kon. De situatie was immers al wat verbeterd in de fa-brieken en leek door de nieuwe sociale wetgeving leek het immers nog steeds beter te gaan

Er waren er ook bij die de revolutie niet spontaan wouden laten verlopen, maar deze door een groep professionals te laten leiden. Leninisme. Dit werden de Bolsjewieken.

Marx geloofde dat zijn ideologie alleen kon werken als de revolutie internationaal werd uitgevoerd. Dat betekende dus dat het volk zijn natie ondergeschikt moest laten aan het socialisme.

1.4 Spanningen tussen de grote mogendheden
Na de oorlogen met Napoleon in het begin van de 19de eeuw, werd besloten om de vrede zo goed mogelijk te bewaken. Aan het eind van deze eeuw stegen deze spanningen weer door


1. Concurrentiestrijd door industrialisatie (uitbouw vloot, betere technische wapens, zorgde voor een bedreigend gevoel, drang om europa’s grootste te zijn =wapenwedloop_
2. Imperialisme (Drang om zoveel mogelijk koloniën te hebben, en al helemaal meer dan de andere grote naties, ontstond een koloniënstrijd )
3. Veranderende machtsverhoudingen Europa (Duitsland nam een steeds belangrijkere houding in Europa), dit werd in de Pruisenoorlog duidelijk. Deze oorlog tussen Pruisen en Frankrijk werd gewonnen door Duitsland, waardoor Frankrijk een internationale vernedering onderging, en Duitsland met dit gebied erg veel extra grondstoffen kreeg) Dit maakte Engeland + Frankrijk angst tegen Duitsland nog sterker

Door deze spanningen gingen mogendheden steun bij elkaar zoeken. Men was toch wel wat bang voor elkaar en samen sta je sterker dan alleen.

1. Duitsland, Oostenrijk Hongarije, Italië - Triple Alliantie
2. Frankrijk, Engeland, Rusland - Triple Entente

Escalatie
Door het verval van het Turkse rijk, zagen veel Slavische staatjes binnen dat rijk kans om onafhankelijk te worden. Daarbij wouden ze zoveel mogelijk Slavische staatjes meenemen. Rusland vond dit een goed idee en hielp deze staten (voornamelijk om eigen machtsgebied uit te breiden), Oostenrijk Hongarije had zelf ook veel Slaven in eigen land en was bang dat dit zich ook zou verspreiden naar haar eigen land. Zij waren dus tegen. Beiden werden gesteund door hun bondgenoten waardoor de 6 landen als een blok tegenover elkaar stonden.

In één zo’n Slavisch staatje Bosnië werd de kroonprins van Oostenrijk – Hongarije (Franz Ferdinand) tijdens aan bezoek aan de hoofdstad Sarajevo door een binnenlandse beweging de zwarte hand neergeschoten. Hierna viel Oostenrijk – Hongarije met haar bondgenoten het Slavische staatje aan waarna Rusland met haar bondgenoten te hulp schoot.


De oorlog
1914 – Begin van de oorlog met de aanslag op Franz Ferdinand. De oorlog werd als verfrissend ervaren en alle mogendheden waren er van overtuigd dat hun land gemakkelijk zou gaan winnen en het een korte strijd zou worden. Het liep iets anders

1914-1917 Het aanvallende Duitsland werd tot staan gebracht door de Triple Entente, maar het lukte deze bondgenootschap niet om het Duitse leger te verslaan. Er ontstond in het westen (belgie, Frankrijk), een situatie waarin beiden geen steek verder kwamen, men groef zich in in loopgraven, waarin men met gifgas, vlammenwerpers en machinegeweren elkaar te lijf gingen

1915 – Italië loopt over van de Triple Alliance naar de Triple Entente. Turkije besluit zich bij Duitsland aan te sluiten.

1917 – Lenin grijpt de macht in Rusland en zijn communisten trekken zich terug uit de strijd. Duitsland maakt de fout door elk schip (oorlogsschip of handelsschip) in de Noordzee neer te schieten, en dus ook een aantal Amerikaanse schepen. Hierna besluit Amerika zich ook in de oorlog te mengen aan de kant van de geallieerden

1918 – Duitsland wordt overlopen door het overgewicht van de geallieerden. Er is in Duitsland geen geld, grondstoffen of voedsel meer en alle handelsmogelijkheden zijn geblokkeerd. Duitsland geeft zich over.

1.6 Europa herrijst uit de oorlogshel
In 1919 werd bij Parijs het vredesverdrag van Versailles opgesteld. Hierin werd ook bepaald hoe de centralen gestraft moesten worden voor het veroorzaken van de oorlog, en wat de “beloningen” werden voor de geallieerden. De Duitsers werden keihard aangepakt door met name Frankrijk, Italië kreeg volgens haarzelf een te kleine “beloning” voor haar gedane diensten, en keerde er later ook teleurgesteld uit. Dit zou later leidden tot een samenwerking die in de 2de wereldoorlog nog eens nadrukkelijk naar voren komt.


Duitsland werd na de eerste wereldoorlog dus flink gestraft, in het “dictaat van Versailles” werden de volgende dingen “afgesproken”. Haar bondgenoten kwamen er echter een stuk genadiger vanaf.

1. Duitsland moest haar koloniën inleveren,
2. haar leger en artillerie werden tot een heel laag niveau gereduceerd. Max. 10.000 soldaten.
3. Doordat Duitsland verantwoordelijk werd gesteld voor het voor de tweede wereldoorlog moest het alle kosten van de oorlog zelf betalen.
4. de kaart van Europa werd opnieuw ingedeeld, waarbij Duitsland veel land verloor.

Haar bondgenoten kwamen er een stuk genadiger vanaf. Frankrijk haar vernedering over de verloren Pruisenoorlog en de vele schade van de loopgravenoorlog hebben de prijs zo hoog op laten voeren. Duitsland kon zich niet verweren in dat verdrag, de verbitterdheid sloeg toe. Duitsland kon dit natuurlijk nooit betalen, en dus kwamen de Amerikanen met het Dawes-plan. Een financiële lening om de economie opnieuw op te bouwen.


Amerikaans president Wilson had een verzoenend verdrag voorgesteld. Waar iedereen mee zou kunnen leven. Daar kwam zoals je ziet niets van terecht. Wel werd zijn voorgestelde Volkenbond aangenomen. Dat was een organisatie die ervoor moest zorgen dat vrede op deze wereld gewaarborgd bleef. De macht van deze organisatie bleef beperkt, de verliezers van de oorlog, evenals het communistische blok Rusland en zelfs Amerika zelf deden niet mee of werden geweigerd. Amerika had namelijk genoeg van Europa, en koos voor een afgezonderde staat zonder internationale relaties: isolationalisme.

2. Vrede hoop en nieuwe dreiging
2.1 De wederopbouw van Europa & 2.2 Van Fortrot tot gaarkeuken. & 2.3 overwinning van de democratie & 2.4 De Verenigde staten.

1. Economisch in de jaren 20 - 30
Beroerde economische situatie De schade na de 2de wereldoorlog was enorm. De economie lag in puin, buitenlandse handelconnecties waren verwaarloost, en de leningen van Amerika tijdens de 1ste wereldoorlog moesten nu terugbetaald worden. Bovendien waren er door het verdrag van versailles bij het herindelen van Europa veel nieuwe staten ontstaan, waardoor dat de handelsmogelijkheden flink verkortte.

Economisch herstel Pas toen Duitsland het Dawes-plan ontving en het verdrag van Versailles iets versoepelt was, kwam de economie in europa weer op gang. Het opnieuw opbouwen van europa zorgde voor betere en modernere machines, infrastructuur en dus productiviteit. Tot en met 1929 werd de opbouw met veel optimisme tegemoet gezien, de economie draaide weer goed en Europa leek uit de sleur die de oorlog meegebracht had.


goede nieuwe machines bij bedrijven zorgden voor productieverhoging, van de hogere winst die dit opbracht, werden hogere lonen uitbetaald. Er ontstond de Europese consumptiemaatschappij. Want er werden consumptiegoederen gekocht als auto’s, radio’s en stofzuigers. De technologie van de industriële revolutie werd na de oorlog echt toegankelijk voor inwoners.

Dit leidde tot een zogenaamde vernieuwingsdrang. Mensen zagen nieuwe mogelijkheden om carrière te maken, maar ook om weer te genieten van het leven. Er werd geëxperimenteerd met dingen. Toch was dit slechts voor een kleine groep mensen mogelijk. Nog lang niet overal waren de fantastische verrichtingen van de tweede industriële revolutie doorgedrongen. Het bleef voor hen hard zwoegen.

Crisis De economische crisis in 1929 leidde weer een vrije val in van alles wat na de eerste wereldoorlog was opgebouwd. Ondernemingen gingen failliet, waardoor er ongelooflijke werkloosheid ontstond. De prijzen stegen enorm, en de democratische regeringen van die tijd konden niet met deze situatie overweg. Deze crisis wordt de Beurskrach genoemd.

De oorzaken van de beurskrach waren:
1. Overproductie in de landbouw & Industrie (Amerika),
2. Overproductie consumptiegoederen. Ze konden de producten niet meer kwijt, waardoor de prijs van deze producten kelderde en er zo ook niets meer in de kas kwam
3. Gemakkelijk te verstrekken leningen, iedereen kampte met grote schulden, waardoor er niet geconsumeerd kon worden, en bedrijven failliet gingen
4. Geen overheidscontrole. Overheid stond leningen zomaar toe. Na de beurskrach is er de volksvertegenwoordiging ingevoerd, die de overheid controleerde.


Amerika In tegenstelling tot Europa heeft de Eerste wereldoorlog Amerika juist heel goed gedaan. De leningen aan Europa tijdens en na de eerste wereldoorlog hebben bakkenvol geld binnengebracht, en Amerika rook haar kans om tijdens Europa’s “afwezigheid” op de wereldhandelmarkt, Europa’s plek in te nemen. Amerika was een wereldmacht geworden, en had Europa’s plek overgenomen.

Maar na de crisis heeft ook Amerika terugval gekend in haar economische situatie. 100,000’den bedrijven gingen failliet, en de overheid greep maar niet in: als resultaat ontstonden er krottenwijken van slachtoffers van deze crisis. De overheid greep 3 jaar later pas onder Rooseveld voor het eerst in. Hij presenteerde een programma genaamd “the new deal” – economisch programma waarin de overheid bevestigd dat het verantwoordelijkheid draagt voor de levensomstandigheden van de burger - dit hield in dat:

1. terugdringen overproductie en zo de prijzen controleren
2. scherpere controle bankenstelsel.
3. Invoer sociale wetten (kinderarbeid verboden, werkweek max. 35 uur, verzekeringen)

Volgens veel Amerikanen was het juist zo dat niet de overheid, maar de burger zelf verantwoordelijk was voor zichzelf als werknemer. Velen zeiden dat Amerika naar haar huidige positie opgeklommen is, door die eigen verantwoordelijkheid. Rooseveld kreeg van de armen echter alle steun, het mocht niet baten. Pas bij het begin van de 2de wereldoorlog bloeide de wapenindustrie op en werd Amerika uit haar sleur getrokken.


2. Politiek in de jaren 20 – 30
Na de 1ste wereldoorlog zien we een hoop parlementaire democratieën ontstaan. Dit betekent dat de burger stemrecht heeft op een politieke partij, die dan volgens haar standpunten probeert invloed uit te oefenen op de samenleving.

Ook voor arbeiders werd stemmen nu mogelijk. Dat was voor kort nooit het geval. In sommige landen mochten ook vrouwen al stemmen. Vooral de socialisten en de christenen kregen veel stemmen.

Dictatuur
Mensen waren echter niet gewend om zelf keuzes te maken. Ze hielden zich meestal gedeisd en wachtten wel af wat er ging komen. Toen in 1929 daar de slechte economische situatie bij kwam, en de politieke leiders niet bevoegd genoeg waren om stappen te ondernemen, stapten veel van die gecreëerde democratieën weer over op een dictatuur.

Hitler
Ook in Duitsland greep een dictator zijn kans. Met nog altijd dat verdrag van Versailles in het achterhoofd was men wat blij met een man als Hitler (socialistische partij) . Een krachtig spreker, die vertelde dat hij mensen weer een baan en een toekomst zou geven. Geen woorden maar daden. Hitler greep in 1933 de macht tijdens de verkiezingen en toverde het zwakke democratische Duitsland om in “dictatuur Nazi – Duitsland” Zijn Duitsland ging investeren in de wapenindustrie, dit betekende dat Duitsland weer voldoende banen wist te creëren voor arbeiders, maar dat Duitsland ook weer een gevaar vormde voor de wereldvrede. Ook in Italië wist men de democratie overboord te gooien, het land werd fascistisch.

Het idee van een parlementaire democratie, ontworpen door de liberalen, werkte na al die negatieve gebeurtenissen juist averechts. Steeds meer bewegingen kwamen er die zich afzetten tegen een democratisch model, zoals het communisme en het fascisme.


Amerika haar politieke status lag tijdens de jaren 20 stil. Het isolationalisme had Amerika buitengesloten, waardoor het politiek gezien nauwelijks een rol speelde. In het binnenland, had men helemaal genoeg van alles wat niet Amerikaans was. Dat speelde in op negerhaat en racisme. Ook andere ideologieën als het communisme en het fascisme werden uit angst buitengesloten door de Amerikanen.

2.5 Van Rusland tot USSR
Revolutie In 1917 nam de Bolsjewiek Vladimir Lenin de leiding over in Rusland. Door de eerste wereldoorlog, was er ellende en onvrede onder de Russische bevolking in extreme mate ontstaan. Dit leidde ertoe dat tsaar Nicolaas II gebukt ging onder stakingen en demonstraties en uiteindelijk werd afgezet. Zijn tijdelijke opvolgers konden de Russische bevolking ook niet van hun behoeften voorzien, waarna Lenin in deze chaos de macht greep.

Na de revolutie Lenin trok zich terug uit de strijd door met Duitsland het pact van Bresk-Litovsk te sluiten. Binnen in het land,ontstond er ineens een heel andere oorlog. Alle niet Bolsjewieken hadden zich bij elkaar gegroepeerd tot een leger genaamd het witte leger, en dat was vastbesloten om in een burgeroorlog ook Lenin weer van de troon af te stoten. Daarvoor moest het rode leger, alle aanhangers van Lenin, verslagen worden. De Bolsjewieken onder leiding van Lenin wonnen in 1921. Rusland werd daarna een communistische staat, dat haar politieke tegenstanders met harde hand aanpakte (concentratiekampen).

Machtsstrijd Na de dood van Lenin in 1924 volgde er een machtsspel tussen 6 kandidaten. Secretaris-generaal Stalin was wellis waar bij Lenin minst favoriet voor het opvolgen van de troon, zijn positie als secretaris – generaal zorgde er voor dat hij wel wist te winnen. Als secretaris generaal kon hij de toekomstige partijfunctionarissen benoemen en hij koos uiteraard alleen mensen die hem steunden. Ook bezat hij over alle informatie die er binnen de partij rondspeelde.

Opbouw Rusland Stalin moest een kapot land heropbouwen. De economische problemen waren allerminst opgelost. Daarom bedacht Stalin een 5jaren plan, om het land in tempo te industrialiseren. Boeren zouden het geld opbrengen met hun oogsten, daarvoor moest efficiënter en meer geproduceerd worden. Hiervoor werden de boeren in collectieve bedrijven gedreven, veel boeren verzetten zich ertegen, maar werden genadeloos afgeslacht door stalin. Rusland bleef hierdoor kampen met voedseltekorten, maar het land was ongelooflijk goed geïndustrialiseerd. Door het vele aantal slachtoffers wat Stalin nodig had was hij bij veel mensen niet populair. Hij heeft heel wat politieke, economische en sociale vijanden afgeslacht.


Wereldmachten op hun retour. (Problemen & Koloniën vlak na eerste wereldoorlog)

Na de eerste wereldoorlog was Groot Brittannië verzwakt uit de strijd gekomen. Toch kregen de Engelsen er een probleem bij. Engeland had na de eerste wereldoorlog een enorm imperium opgebouwd, met veel koloniën. En die koloniën leverden behalve hun vele voordelen (grondstoffen makkelijk importeren, goedkope arbeidskrachten), ook een aantal nadelige situaties op. De volgende komen ten sprake:

1. Palestina.
Tijdens het verdrag van Versailles werd besloten dat Engeland leiding zou krijgen over een aantaal koloniën, zogenaamde mandaatgebieden. Ook Palestina was zo’n mandaatgebied, maar bracht veel problemen op. Het aanhoudende antisemitisme (Jodenhaat) in Europa en Rusland dreef veel joden uit Europa. Toen de Engelse minister van buitenlandse zaken verklaarde wel voor een Joodse rustplaats te zijn in Palestina (“een joods tehuis”), trokken alle joden massaal richting Palestina. Daar stuiten ze echter op vel verzet van de bevolking, die de 1000den joden liever niet in hun land zagen komen. De Joden hebben hun tehuis altijd verdedigd en de Arabieren weigeren nog altijd om de joden te erkennen in hun volk.Nog altijd wordt er in Palestina gevochten.

2. India.
In India werd gestreden door de bevolking voor onafhankelijkheid. Dat deed het echter op vredelievende wijze. De Engelsen hadden geen idee hoe daar mee om te gaan

3. Ierland.
Streed ook voor onafhankelijkheid maar niet op vredelievende wijze. Met geweld wisten de Ieren hun doel te bereiken; namelijk onafhankelijkheid

Ook Frankrijk had geen plezier van haar gekregen mandaatgebieden. Het kreeg met dezelfde onafhankelijkheidsbewegingen te maken als Engeland. Frankrijk had echter haar handen al vol aan de binnenlandse politiek. Fascisten probeerden namelijk net zoals in Duitsland en Italië de macht te grijpen in Frankrijk. Socialisten, communisten en ook Liberalen verenigden zich om de democratie voor te laten bestaan. Daar geloofden Fascisten namelijk niet in. Frankrijk wist na een lange machtsstrijd de Fascisten buiten de deur te houden, iets wat in Italië en Duitsland niet lukte


2.7 De bruine horden rukken op
Na de eerste wereldoorlog bevond ook Italië zich in een kansloze positie. De economie leek nergens op, er heeste een gigantische werkloosheid en er was een groot tekort aan voedsel en grondstoffen. De bevolking begon te mopperen, en het feit dat de Koning niets aan deze beroerde situatie kon doen zorgde ervoor dat veel Italianen behoefte hadden aan een sterke leider. Met veel propaganda en een sterk verhaal overtuigde fascist Mussolini 1000den Italianen om de huidige koning af te zetten. Die 1000den mensen liepen Rome binnen en eisten dat de koning aftrad. Die werd bang en koos eieren voor zijn geld. Dat 1000den mensen de weg naar Rome mee wisten te lopen noemen wij tegenwoordig de lange mars.

In 1926 nam Mussolini met de fascistische partij dus de macht over. Het werd een totalitair regime (=dictatuur, oftewel het streven om de hele samenleving in al haar aspecten onder controle te krijgen) Hij bestuurde niet alleen het land, maar probeerde ook de denkwijze van de inwoners te beïnvloeden. Iedereen die twijfelde aan Mussolini werd de kop ingedrukt. Mussolini keurde geweld goed, en deed aan een “survival of the fittest”

In Duitsland was het in 1933 ook dat een man opstond in de zware tijden. Nadat de Nationaal Socialistische partij in Duitsland aan de macht was gekomen, werd ook dit steeds meer een totalitaire staat. Met Adolf Hitler als machtshebber. Ook hij was een geweldige spreker en hij beloofde van Duitsland weer in alle facetten een wereldmacht te maken.

Factor: Fascistisch Italië - Natie Duitsland
Leider: Mussolini - Hitler
Wanneer: 1926 - 1933
Hoe: Mars van Rome - Na verkiezingen en een noodberaad de totalitaire macht opgeëist
Machtsvorm: Totalitaire Staat - Totalitaire Staat
Economie: Staatsgeleide economie - Staatsgeleide economie
Opvattingen: Wouden het oude wereldrijk herstellen (oude Rome), via een nationalistisch gevoel - Wouden het oude wereldrijk herstellen (anschluss), via een nationalistisch gevoel
Jodenhaat: Nee - Ja

Verkiezingscampagne: Groot machtig rijk - Veel geweld tegen vijanden
Aanwakkeren nationalisme: Groot machtig rijk - Veel geweld tegen vijanden
Aanwakkeren nationalisme: Antisemitisme - Racisme
* Duitsland en Italië sloten ook logischerwijs een bondgenootschap in 1936 (as Rome-Berlijn)

2.8 Zwarte wolken boven Europa
In de jaren 20 legde Duitsland zich neer bij het Versailles plan. Vanwege het goede gedrag van de Duitsers en de economisch slechte situatie na de 2de wereldoorlog werden de relaties tussen Duitsland en de rest van Europa steeds beter

1924: Het Dawes Plan. Een lening van Amerika om de economie opnieuw op te bouwen

1925: Verdrag van Locarno. De bij Versailles vastgelegde grenzen werden goedgekeurd door Duitsland.
1925: Toetreding Volkenbond

Na de crisis kwam Hitler aan de macht en werd Duitsland een totalitaire staat. Hitler redde de economie door iedereen in te zetten bij de wapenindustrie. Spanningen tussen aan de ene kant Duitsland en Italië en de rest van Europa verscherpten dus weer, onder andere door de volgende incidenten

1936: Hitler trekt Rijnland binnen met zijn leger en overtreed hiermee het Versailles verdrag. Engeland en Frankrijk durfden de confrontatie niet aan, ze hadden hun eigen problemen en waren niet klaar voor oorlog. Duitsland boekte een overwinning
1936: Italië zoekt de confrontatie met Frankrijk en Engeland door de vredesafspraken te negeren en Ethiopië binnen te vallen. Dit om de droom van een groot imperium te verwezenlijken. De relatie tussen de grootmachten koelt snel af en Duitsland zoekt contact met Italië als bondgenoot.
Franco Bondgenoten Volksfront
bondgenoten Neutrale
Staten
Italië Soviet Unie Engeland
Duitsland Frankrijk
1936: Spaanse burgeroorlog. Na de gewonnen verkiezingen door het volksfront (kliek van Socialisten, liberalen en communisten), brak er een burgeroorlog uit opgezet door de fascistische generaal Franco. Hij wou een fascistisch land, met een totalitaire staat, zoals in Italië en Duitsland het geval was. Frankrijk en Engeland durften net als de situatie met het Rijland weer niet in te grijpen en bleven neutraal. Resultaat burgeroorlog: Franco greep de macht, Spanje werd fascistisch.
1938: Duitsland begint haar Anschluss. Oftewel het innemen van landen dat bij het oude Duitse rijk hoorden, en waar ze nog altijd het Duitse nationalisme ervaren qua taal en cultuur. Voorbeelden zijn de annexatie van het Tsjechische Sudetenland. Engeland deed niets.

1939: Duitsland annexeert Tsjecho-Slowakije. Engeland en Frankrijk doen niets.
1939: Duitsland dreigt Polen binnen te vallen, Frankrijk en Engeland staan klaar om te reageren mocht dit gebeuren.
1939: Duitsland en Rusland vormen een pakt waarin beiden elkaar met rust laten. Vooral Duitsland is bang dat Rusland zich bij Frankrijk en Engeland aansluit wanneer ze niet zo’n pact afsluiten. Dan volgt er een oorlog op 2 fronten voor de Duitsers. Als beloning kregen de Russen een deel van polen.

Engeland en Frankrijk bemoeien zich ondanks het schenden van de regels van Duitsland nauwelijks met bovenstaande gebeurtenissen. Ze laten Duitsland maar gaan, in de hoop om zo een oorlog te voorkomen. Duidelijk was wel dat ze “niet-klaar” waren voor een oorlog met Duitsland. Het constant niets doen van Engeland en Frankrijk noemen we later “Appeasement politiek”

In 1939 valt Duitsland ondanks dreiging van Engeland en Frankrijk toch Polen binnen. Behalve de Anschluss vind Hitler dan de Duitsers meer levensruimte nodig hebben. Engeland en Frankrijk reageren zoals beloofd door Duitsland de oorlog te verklaren, de tweede wereldoorlog is begonnen.

3. Van Grote Alliantie naar Koude Oorlog
Verloop oorlog Ondanks de staat van oorlog reageerden Engeland en Frankrijk niet meteen met wapengekletter. Duitsland wist in 1940 Denemarken, Noorwegen, België en Nederland over te nemen door burgerdoelen aan te vallen. (Rotterdam). Ook Frankrijk gaf zich in 1940 over nadat Duitse tanks diep in Frankrijk waren binnengedrongen, Engeland stond er alleen voor.

Duitsland viel echter ook Rusland aan in 1941, en dat pikte Rusland niet. Het sloot zich aan bij de Engelsen die het zwaar te verduren hadden. Japan, bondgenoot van Duitsland en Italië dus de derde as-mogendheid, waagde het, één van de belangrijkste militaire zeebasissen bij Hawaï aan te vallen, het Amerikaanse Pearl Harbour. Doel was om zo de Pacific zo snel mogelijk te veroveren. Amerika sloeg terug tegen de as-mogenheden, en sloot zich aan bij Engeland.


Ondanks dat ging het de As-mogendheden in 1941 nog voor de wind. 1942 werd het omslagjaar voor de Duitsers, een aantal cruciale veldslagen werd namelijk verloren. Denk bijvoorbeeld aan Noord-Afrika of Stalingrad (Rusland) In 1943 begonnen de As-mogenheden ook echt terrein te verliezen, zo werd Sicilië veroverd door Amerika. In 1944 drongen geallieerde troepen van Amerika, Engeland en ook Canada na een complete verrassing de Normandische kust binnen. Op D-day kwamen duizenden soldaten aan en beneden Europa werd in mum van tijd heroverd. Ons Nederland duurde langer, de geallieerden hadden namelijk geen idee om over de grote rivieren te komen. De Duitsers verdedigden stug, en martelden bovendien de Nederlandse bevolking. Toch lukte het de Amerikanen in 1945 eindelijk om door te breken, ook Nederland was bevrijd.

Overgave Nu gaf Duitsland zich ook gouw over, nadat eerder Italië al was verslagen. In Azië bleef Japan echter doorvechten. De Amerikaanse superioriteit op technisch gebied zou de doorslag geven, de Atoombommen op 2 belangrijke Japanse steden en de gruwelijke gevolgen van deze bommen, deden de Japanners ook snel zwichten.

Joden werden tijdens de oorlog door Duitsland ongelooflijk hard aangepakt. Dat begon eerst met het buitensluiten in de samenleving, maar naarmate de oorlog vorderde, werden steeds meer Joden naar concentratiekampen verbanden en uiteindelijk met gas vermoord. In totaal zijn er 6 miljoen joden vermoord. Overigens waren Joden niet het enige volk dat zo hard aangepakt werd, ook negers, homo’s en zigeuners hadden het zwaar te verduren.

Oorlog in Nederland: Nederland deed weinig tegen de Duitse bezetting, het had dus ook een passieve houding. De Duitsers gedroegen zich bijzonder goed in hun eerste jaar Nederland, ze probeerden de bevolking voor zich te winnen en het leven was zo slecht nog niet. Het Duitse beleid werd echter steeds harder en steeds meer dingen werden verboden. Naarmate het Duitse beleid harde werd, borrelde het verzet ook steeds meer aan. En daar reageerden de Duitsers dan weer op, met keiharde hand. In het laatste jaar sloeg de onrust bij de Duitsers toe en gedroegen ze zich onmenselijk, ze brachten haast geen voedsel binnen, en dit leverde af en toe barbaarse taferelen op.

Koude oorlog
Na de tweede wereldoorlog was de gemeenschappelijke vijand tussen Rusland en Amerika verslagen en begon men weer naar elkaar te kijken. Dit leidde tot een gespannen periode, die 40 jaar duurde zonder dat er echt een directe confrontatie was tussen beide grootmachten, de koude oorlog.

Oorzaken groeiende spanningen

• Rusland was nog altijd bang dat het kapitalistische Amerika haar communistische Rusland uit elkaar wou drijven. Dat was pijnlijk zichtbaar in de Russische burgeroorlog toen het witte leger door Amerika gesteund werd.
• Rusland dacht dat Amerika expres geen gehoor had gegeven tijdens de tweede wereldoorlog aan haar smeekbede om een tweede front op te richten. Dit was voor de Russen belangrijk om haar taak wat gemakkelijker te maken. Stalin dacht dat de Amerikanen zo hoopten dat de communisten en de fascisten elkaar zouden uitroeien.
• De Amerikanen beschouwden het communisten als een gevaarlijke ideologie.
• De Amerikanen waren bang dat Rusland haar invloed teveel wou versterken in Oost Europa na de Oorlog om zo Amerika als wereldmacht op een tweede plan te zetten.

Samenwerken Bij de Oostbloklanden in de buurt van Rusland werd de communistische sfeer heel snel verspreid. Rusland wist heel veel steun bij deze landen te krijgen. Om nu een even machtig blok neer te zetten werd in 1949 de NATO opgericht door west Europeanen. Dat hield in dat wanneer 1 land dat lid was van de NATO aangevallen werd, het direct kon rekenen op de steun van alle andere NATO landen. De russen en de Oostblok landen reageerden hierop met een zelfde soort verdrag het Warschau Pact.

Dreiging Inmiddels wisten de Russen ook hoe ze een atoombom konden maken, en realiseerden ze de macht die ze daarmee in handen hadden. Het werd een spelletje dreigen met atoombommen.

Directe confro’s Bleef het bij dreigen? Nee, van 1950 tot 1953 werd in Korea een communistisch, kapitalistische oorlog uitgevochten. Het communistische noorden viel het kapitalistische zuiden binnen. De westerse landen waren bang voor een domino effect , dus dat wanneer één land communistisch zou worden, er meerdere op rij zouden volgen waardoor de communistische invloed nog groter zou worden. Dus ze stuurden er een legertje heen. Hetzelfde gold eigenlijk voor de Vietnamoorlog in de jaren 70.

Berlijn Duitsland werd in tweeën gesplitst na de oorlog. Het linkerdeel van Duitsland zou onder toezicht komen te staan van de geallieerden, het rechterdeel van Duitsland zou onder toezicht komen te staan van de Russen. Haar hoofdstad Berlijn, lag in het rechterdeel van Duitsland. Maar de stad werd ook verdeeld in 4’en. Engeland, Frankrijk en Amerika beheerden allemaal een deel van de linkerhelft van Berlijn, de rechterhelft van Berlijn werd beheerd door de Sovjet Unie. (zie plaatje rechts.)


Dit leidde tot een pikante situatie. Oost Duitsland werd communistisch, onder leiding van de Russen, en werd klein gehouden. West Duitsland werd omgedoopt tot kapitalistisch gebied. Uiteraard gebeurde in Berlijn precies hetzelfde. Dit leidde tot grote tegenstelling in west in oost. West werd voor getalenteerde mensen met haar kapitalistische systeem veel interessanter dan Oost Berlijn, waar iedereen via het communisme alles met elkaar moest delen. Alle talentvolle mensen liepen dus ook over van Oost naar west Berlijn. Om nu niet alleen nog maar zoutzakken over te houden, bouwden de Russen in 1961 een muur in Berlijn dat doorgetrokken werd langs heel de oost-west grens. Het ijzeren gordijn was geboren.

Cuba In 1962 stegen de spanningen tot een hoogtepunt. De Russen hadden op Cuba (dicht bij Amerika)fundamenten voor atoomraketten geplaatst die Amerika makkelijk konden bereiken. Amerika reageerde door alle Cuba compleet af te omsingelen en geen enkel schip meer door te laten, zodat de echte raketten nooit voltooid zouden kunnen worden. De Russische oorlogsschepen stonden nu oog in oog met de Amerikaanse. Toen besloot Rusland dat het dit niet kon winnen en trok zijn schepen terug.

De Verenigde Naties (opvolgers Volkenbond) werd in deze periode volledig vastgelegd. Aangezien de grootmachten Rusland en Amerika een vetorecht kregen in deze bond, blokkeerden zij constant elkaars voorstellen.

Leven in het communisme blok De verliezen die de Russen geleden hadden tijdens de tweede wereldoorlog had zijn sporen achtergelaten op de economie. Rusland was totaal verwoest, en geld om opnieuw op te bouwen was er niet. De Russen haalden het geld grotendeels uit andere oost Europese landen vandaan, vooral de Russische zone van Duitsland kreeg het zwaar te verduren, vrijwel alles wat binnenkwam ging direct door naar het moederland.

In de Oostbloklanden werd men steeds beperkter in haar mogen denken. Rusland bepaalde de leefomstandigheden in de Oostbloklanden, en die waren over het algemeen streng en er was weinig vrijheid. Kapitalisme en alles wat daar bij hoorde was zwaar verboden. Joegoslavië en China waren uitzonderingen hierop, zij vulden het communisme op hun manier in.

Na de dood van Stalin, mocht de samenleving iets meer en werden de regels iets losser.

Westerse opbouw Ook Europa was verwoest na de oorlog en moest opnieuw worden opgebouwd. Europa kon niet op eigen kracht de economie herstellen. In 1947 besloot Amerika dan ook steun over te gaan door middel van het Marshall plan. Het Marshall plan had 2 functies:

1. Economische functie: De handel in Europa weer op gang brengen om daar ook zelf van te profiteren

2. Politieke functie: Zorgen dat het communisme geen misbruik kon maken van de slechte economische situatie en zo ook west europa in haar greep zou krijgen.

Uiteraard was de politieke functie in die tijd een stuk belangrijker. Europa moest in ruil voor dat geld wel economisch gaan samenwerken. Hierdoor zou de opbouw van europa een stuk sneller en beter verlopen, waardoor het communisme nauwelijks kans zou krijgen om Europa in haar greep te krijgen.

Ook politici dachten dat betere samenwerking de kans op nationalisme wat zou drukken, wat volgens hen weer ten goede kwam aan de vrede. Zij dachten namelijk dat de tweede wereldoorlog gevolg was van de nationalistische gevoelens. Hierdoor ontstonden overal samenwerkingsverbanden, zoals de EU.

De verliezers van de oorlog kregen alle hulp voor de wederopbouw. Duitsland omdat de Europese economie zonder Duits industriegebied nooit zou kunnen functioneren. En Japan werd omgetoverd tot een kapitalistisch land. Dicht bij Communistisch China bleek dit later een perfecte strategische plek te worden voor Amerika.

Leven in west Europa. Waar de mensen in Rusland juist gekort werd op haar vrijheid, was hier vrijheid en democratie een uitgangspunt. Arbeiders begonnen goede salarissen te verdienen, technische producten konden ineens worden aangeschaft. “Mercedes en Cola stonden op een voetmerk, Disco en Neon Reclames voerden de boventoon”. De verzorgingsstaat kon eindelijk worden opgebouwd, en honger en armoede waren over het algemeen voorbij.

Inleveren van Koloniën Na de tweede wereldoorlog was de tijd van de koloniën snel voorbij: Dat kwam vooral door:
• het in de tweede wereldoorlog aangewakkerde nationalisme – koloniën hadden bij Japan een andere bezetter gezien als de Europeanen en men dacht nu wel op eigen benen te kunnen staan.
• Wereldmachten VS en SU keurden kolonisatie af – Zo hoopten ze bij de nieuwe staten nieuwe bondgenoten te vinden. Bovendien was Amerika zelf een kolonie geweest en wist het hoe het was onderdrukt te worden. De Sovjet unie vond het meer iets kapitalistisch.

• Ook in eigen land werd men steeds verdeelder over het gebruik van koloniën. Ze wisten zelf ook hoe het was onderdrukt te worden door een ander volk, dat hadden ze tijdens de tweede wereldoorlog immers wel ervaren.

Vlak na de tweede wereldoorlog werden de Aziatische koloniën opgegeven. Vaak ging dit onder luid protest, maar bijna altijd wonnen de Aziaten. In de jaren 60 gold hetzelfde voor de Afrikanen. Toch bood dit niet altijd waar ze op gehoopt hadden, ze waren dan wel politiek onafhankelijk, maar economisch konden ze vaak niet rondkomen zonder hulp van het oude moederland. Zo bleef de economie voor een groot deel onder controle van het moederland, waardoor de levensstandaard van de inwoners laag bleef.

4. Van Flowerpower tot Perestrojka
In de jaren 60 waren het de jongeren die zich afzetten tegen de maatschappij die er op dat moment bestond. Er ontstond een heuse generatiekloof. De ouderen waren simpelweg tevreden met hun vrijheid en hun sobere manier van leven, zij hadden de tweede wereldoorlog nog meegemaakt. De jongeren zagen de gebreken in de samenleving, vanwege het feit dat zei nooit armoede gekend hadden en een goed opleidingsniveau hadden.

Problemen waren bijvoorbeeld, armoede in ontwikkelingslanden, grote woningnood, de milieuvervuiling, de vietnam-oorlog, de gebrek aan democratie en de traditionele blik van ouders op de samenleving

Dat leidde tot veel protestacties, en protestgroepen, de belangrijkste protestgroepen waren:
• De provo’s – Zij provoceerden te politie, wat bijna altijd rellen tot gevolg had. De provo’s probeerden door hun acties de aandacht van den haag te laten vallen op het veranderen van de tekortkomingen in de maatschappij.
• De Hippies – Zij deden zeker niet aan provoceren en probeerden op een vredelievende manier een uitweg te vinden voor de problemen in de maatschappij

• Studenten – Deden ook aan protesteren, en probeerden vooral op de universiteiten meer rechten en gelijkheden door te voeren. Dat is uiteindelijk ook gelukt. Studenten hebben ook wel eens een universiteit bezet of gekaapt om dit voor elkaar te krijgen.
• Nozems – soort van hangjongeren die zelfbewust en vaak agressief zijn, gekleed in spijkerbroek en leren jack en uitgedost met vetkuif, hangend op zijn brommer voor de snackbar.

Ook werd er veel gestreden voor gelijkheid van vrouwen. Aan het eind van de 19de eeuw hadden we al de eerste feministische golf gehad, dit werd de tweede. Vrouwen wouden recht op een goede baan, een goed salaris, gelijkheid in het huwelijk, en het recht om abortus te kunnen plegen.

In feite werd de hele samenleving nog eens onder de loep genomen en alle oude taboes en normen en waarden ondersteboven gekeerd. Dit leidde tot een verschillende machtsverhoudingen tussen de relatie man/vrouw, vader/zoon, en de jongeren trokken zich ook niet meer zoveel aan van de kerk als eerder.

Vietnam-oorlog en het anti-Amerikanisme.
Wat: Vietnam-oorlog
Wanneer: 1946-1957 & 1957-1975
Wie: Communisten vs Kapitalisten
Waar: Vietnam (Azië)
Waarom: Zie verhaal hiernaast
Gevolgen: Zie verhaal hiernaast.

Deel I – Frankrijk vs Vietminh
Vlak na de 2de wereldoorlog was er een bevrijdingsbeweging ontstaan in Vietnam, de Vietminh, met als doel onafhankelijkheid als kolonie van Frankrijk. De Fransen pikten dit niet, en stuurden als gevolg daarvan troepen naar Vietnam. Van 46 tot en met 54 werd er in dit land hard gevochten, totdat er een staakt het vuren bereikt werd.

Deel II - Zuid gesteund door Amerika Frankrijk zou zuid Vietnam houden, en de Vietminh zou noord Vietminh krijgen. Maar in dit akkoord stond ook in dat er in 1956 verkiezingen gehouden om Vietnam zouden worden gehouden. De regeringsleider van Zuid-Vietnam, gesteund door Amerika vreesde echter een communistische overwinning, en weigerde hieraan mee te werken. Om Vietnam niet communistisch te laten worden en een domino effect tegen te gaan (na Vietnam zouden er volgens Amerika wel eens meer landen communistisch kunnen gaan keren).


Deel III – Bevolking Zuid richt vietgong op In het zuiden van Vietnam wou men eigenlijk ook liever onafhankelijk zijn, en het richtte een eigen veiligheidsbeweging op. Dit werd gedaan door de talloze communisten die er in Zuid-Vietnam leefden. De naam van deze beweging luidde de Vietgong. Noord-Vietnam besloot bovendien om de bevolking van Zuid Vietnam te komen bevrijden, en werd daarmee gesteund door het communistische rusland en China.

Deel IV– Amerikaanse troepen vs Vietnam Amerika was dus bang voor een communistische zege, en met hulp van China, Rusland en de Vietminh kwamen ze zo wel heel erg dicht bij. Dus besloten de Amerikanen troepen naar Vietnam te sturen om Vietnam niet communistisch te laten worden. Daar stuiten ze echter op zwaar verzet. Amerika was niet gewend om te vechten tegen Guerrilla-aanvallen (De vietgong had een tunnelnetwerk onder de grond gegraven, kwamen dan bij donker als mollen uit de grond tevoorschijn, vielen aan en verdwenen weer zo snel mogelijk). Het Amerikaanse leger groeide gestaag naar 50.000 man zonder een echte doorbraak te forceren.

Deel V – Onderhandelingen en de afloop Amerika besefte zich meer en meer dat ze deze oorlog niet konden winnen. Toch was Amerika een grootmacht, dat veel gezichtsverlies zou leiden als ze de benen zouden nemen tegen het nietige Vietnam. In 1973 werd een verdrag getekend waarin zuid Vietnam toch nog kapitalistisch zouden blijven, mits Amerika vertrok. 2 jaar later werd compleet Vietnam alsnog Communistisch.


Gevolgen Vietnam oorlog voor Amerika
• Gezichtsverlies als grootmacht in de wereld
• 57,000 doden
• Veel protesten in eigen land + in Europa tegen deze oorlog
• Anti-Amerikaanse houding in Europa. Ook tegen de dominante positie van Amerika in Europa over het algemeen. Vooral president De Gaulle probeerde Amerika haar positie in Europa terug te dingen, en was meer vijand dan vriend van Amerika. Zijn opvolgers waren minder anti-amerika

Arabische olie en Aziatische tijgers: De Westerse economische crisis.
Na de tweede wereldoorlog kende men de grootste technologische ontwikkeling die de mensheid ooit gekend heeft. Op veel gebieden werden er doorbraken geforceerd. In de jaren 70&80 klam deze ontwikkeling en onze economie met een klap tot stilstand

Oliecrisis 1973 – De oliecrisis is wel de belangrijkste oorzaak van het vallen van de economie. De oorzaak hiervan komt weer vanuit de al behandelde situatie Israël tegen Palestina, waar de strijd nog altijd doorwoekerde. De Arabische landen Egypte + Syrië, besloten een verrassingsaanval te plegen op Israël. Israël was compleet overdondert, maar kwam door middel van geheime hulp van Amerika en Nederland er bovenop en wist de oorlog te winnen en haar gebied te behouden.
De Arabische landen kwamen er achter dat deze landen Israël geholpen hadden en besloten als protest om de olietoevoer stop te zetten. Voor de economische situatie en de enorme welvaartsgroei was olie cruciaal, en de groei kwam “met piepende banden tot stilstand”


Gevolgen Uiteindelijk vielen de gevolgen van het stilleggen van de olie in ons land nog aardig mee. Men was bang dat ondernemingen naar buurlanden Frankrijk & België zouden uitwijken, die Israël niet hadden geholpen, en dus ook geen stop kregen. Dit zou rampzalig zijn voor Nederland en Rotterdam is het bijzonder als handelsland. Dit gebeurde echter niet, waardoor het bij wat autoloze zondagen bleef, de olie op de bon ging, en feestverlichting verboden werd.

Wereldwijd waren de gevolgen erger. De prijzen vlogen doordat Amerika geen olie meer kreeg de lucht in. Behalve Olie werden ook prijzen op Aardgas en Electriciteit flink verhoogd. Deze prijzen zijn echter nooit meer de oude geworden. Hierdoor trad er fikse inflatie op en steeg de staatsschuld van de Westerse landen. Hierdoor werd de neergang van de wereldeconomie op gang gezet

Andere redenen voor het vallen van de westerse economische crisis waren:
• Bedrijven kregen te kampen met steeds hogere productiekosten doordat lonen, belastingen en premies in de afgelopen jaren zoveel waren gestegen. Hierdoor werd de winst van bedrijven minder, en hielden ze minder over om uit te geven. Omdat er minder geïnvesteerd werd, hoefde er ook minder geproduceerd te worden. Dat betekende weer een hogere werkloosheid.
• Opkomende concurrentie vanuit Azië. Deze landen waren lageloonlanden, waar werknemers nauwelijks iets kostten. Hierdoor konden ze veel goedkoper produceren dan in Europa, dus lagere verkoopprijzen, dus Europa kon op de wereldmarkt haar producten niet meer kwijt. Daardoor was produceren in Europa overbodig en werden werknemers aan de kant gezet door bedrijven. Meer werkloosheid

Gevolgen crisis
De economische crisis heeft tot stilstand geleid voor onze economie, dit waren de gevolgen:
1. Werkloosheid, zoals hierboven al uitgelegd. Er kwam voor de overheid echter ook steeds minder binnen terwijl steeds meer mensen gingen vragen om een uitkering. Dat betekende veel bezuinigingen door de overheid, waardoor dit ten kostte ging van het sociale stelsel
2. Oprichting EEG, samenwerkingsverband door Europese landen om economisch sterker te staan. Het groeide steeds meer tot een west Europees blok, dat streeft naar economische eenwording, en politieke Integratie.
3. Stemming van Onzekerheid en Pessimisme. Dit door de steeds slechtere europese situatie en de afnemende kwaliteit van de milieu.

4. Machtsfunctie Arabische landen groeide. Nu ze hadden gezien wat er gebeurde wanneer zij de oliekraan dichtdraaiden, beseften zij dat Europa aan hun voeten moest dansen om haar economie draaiende te houden.

Noord-Zuidrelatie
Landen in Afrika, Zuid-Amerika en bepaalde landen in Azië waren vroeger koloniën van Europa. Ondanks het feit dat ze na de tweede wereldoorlog met bosjes tegelijk onafhankelijk werden, bleven ze economisch afhankelijk van het rijke westen. Ze bouwden een grote schuld op bij Europa om een eigen economie op te richten, een schuld die ze nooit meer te boven zouden komen. Het afbetalen van de schuld en het constant goedkoop goederen leveren aan westerse landen, zorgde ervoor dat er een eerste, tweede en derde wereld ontstond.

1ste wereld – Europa & Amerika (noord)
2de wereld – Communistische oostblok (soviet unie)
3de Wereld – Zuidelijke ontwikkelingslanden met grotere schulden. (zuid)

De derde wereld barstte natuurlijk van de armoede, en Europa en Amerika boden ontwikkelingshulp aan. Dit was echter lang niet genoeg om alle schulden van deze landen te dekken. Pas in de jaren 70 werd ingezien hoe machtig sommige van deze ontwikkelingslanden eigenlijk waren, in de 4.3 beschreven oliecrisis. Deze ontwikkelingslanden gingen ook steeds meer gezamenlijk opereren, als een internationale pressiegroep. Ze hadden succes met het vormen van de UNCTAD, en daarmee ook het doorvoeren van hogere opbrengsten voor hun grondstoffen.

de economische crisis in Europa zorgde er echter voor dat Europa handenvol had aan zichzelf. De interesse voor andere landen nam ook flink af. Europa vond ook dat het niet meer verantwoordelijk hoefde te zijn voor het wanbeleid dat er in sommige ontwikkelingslanden gevoerd werd. Deze landen handelde allang niet meer als een collectieve pressiegroep, aangezien veel olielanden door de economische crisis rijk waren geworden, en anderen nu toe waren aan technologische ontwikkeling.


Einde aan de koude oorlog
In het begin van de jaren 80, was de koude oorlog nog steeds niet gesust. Met Reagan hadden de Amerikanen zelfs nog een president die liever vandaag dan morgen een atoombom zou gooien op de russen. Veel geld werd uitgegeven aan defensie (o.a. het star-wars project, een schild in de ruimte tegen vijandige raketten). De Russen konden de strijd niet meer bijbenen. De economie zat in het slop, corruptie vierde hoogtij, en de burgers hadden geen zin om te werken voor een staatsbelangrijk. In 85 besloot de nieuwe president Gorbatsjov om de relatie met Amerika te verbeteren. Daarom hoefde er geen extra geld naar verdediging te gaan tegen Amerika en kon Rusland haar geld eindelijk gebruiken voor iets nuttigers, de binnenlandse situatie. De economie en samenleving werden opnieuw gestructureerd (Perestrojka), en er werd meer vrijheid gegeven aan de burgers, zowel op sociaal als op economisch gebied.

Gorbatsjov probeerde het communisme van de ondergang te redden met zijn vrijheid, om de sfeer te verwarmen zei hij zelfs dat Rusland niet meer militair zou ingrijpen wanneer het communisme in gevaar kwam. maar hij zette juist een beweging op gang waarbij er meer protesten kwamen tegen het communisme. Mensen geloofden in een leven met meer vrijheid en niet in de gouden toekomst van het communisme. Want die was er niet, dat hadden mensen gezien en gehoord door de toegenomen contacten met het westen, en daardoor hadden ze ook het verschil in levensstijl gezien. De ene na de andere staat viel, en in 1989 werd de muur omvergeworpen. De oost-westscheiding was eindelijk voorbij.

Na de koude oorlog
Na de val van de muur, zou alles beter worden, dachten de meeste mensen. Maar de meeste oud communistische landen werden overspoeld door vrijheden, zoals in de economie en de politiek.

• Het principe vrije markt economie naar de door de communisten geleidde staatseconomie, bleek een grote verandering te zijn. Oud communistische staten kregen te maken met enorme inflatie, hoge werkloosheid, en een woningnood. Problemen die ze daarvoor nog niet hadden gekend.
• Van een dictatuur moest ineens een democratie komen te staan. Deze mensen waren echter totaal niet gewend zelf beslissingen te nemen, ze waren gewend dat iemand anders dat voor hun zou regelen.

• Technologische achterstand. Het oude communisme kende een enorme achterstand op technologisch gebied. Fabrieken en de industrie waren verouderd, er was ernstige vervuiling van het leefgebied en de administratie in het land was ook niet erg op orde (corruptie, zwartwerken).

oost en west Duitsland werden na de val uiteindelijk weer 1 land. Het kostte ongelooflijk veel geld om beide landen weer samen te voegen en de welvaartsverschillen te laten verdwijnen, vooral door bovenstaande oorzaken.

4.6 de herfstdagen van de 20ste eeuw.
Na de koude oorlog verspreidde de democratie zich over de aardbol. Dictators, die eerst nog werden gesteund door Amerika dat het communisme vreesde en het dus met deze heren op een akkoordje gooiden, verdwenen uit Azië, Zuid-Amerika en Azië. Na de val van het communisme zijn er ook in veel 2de wereldlanden democratische verkiezingen, al moet er goed uitgekeken worden dat door de grote economische problemen en het gebrek aan democratische vrijheid daar geen nieuwe dictatuur ontstaat.

Na de koude oorlog, is er voor het eerst in de 20ste eeuw geen strijd met grootmachten, maar zijn er tussen verschillende volkeren, culturen en religiën op deze aardbol nog genoeg strijd, op deze aarde. Tel daarbij het tekort aan welvaart in de derde wereldlanden op, de snelle bevolkingsgroei, en de milieuproblemen, dan is er in deze eeuw nog genoeg te doen.

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.