Kenmerkende Aspecten tijdvak 7

Beoordeling 6.9
Foto van een scholier
  • Samenvatting door een scholier
  • 6e klas vwo | 2116 woorden
  • 28 mei 2016
  • 12 keer beoordeeld
  • Cijfer 6.9
  • 12 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
Methode

Tijdvak VII: tijd van pruiken en revoluties (18de eeuw, vroegmoderne tijd)



Kenmerkend aspect 27: het rationeel optimisme en verlicht denken in godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen



De verlichting  is de periode waarin er een kritische houding ontstond tegenover geloof en traditie. Er was duisternis door bijgeloof en gebrek aan kennis, die vervangen moest worden door de verlichting: rationaliteit moest leiden (-> durf te denken) en er moest daarom meer onderzoek gedaan worden en de opvoeding en educatie moesten anders. Het gevolg zou vooruitgang zijn en een verbeterde samenleving.  In de praktijk betekende dit vooral debatteren over religie, politiek, opvoeding en onderwijs. Voltaire is een goed voorbeeld van een verlichte denker.





De oorzaak van de verlichting:



Door de wetenschappelijke revolutie was het vertrouwen in het verstand gegroeid. Het rationalisme werd nu ook toegepast op betere ideeën over scholing, politiek en religie.





Over geloof:



- Voltaire vond het geloof dogmatisch: er was geen bewijs voor dat rituelen effect hadden.



- de verhalen in de bijbel en de wonderen waren moeilijk verenigbaar met rationalisme.



- vele verlichte denkers geloofden in het deïsme: het idee dat god de wereld geschapen had, met de mens en de natuurwetten, maar dat hij geen directe invloed meer had (mechanistisch wereldbeeld). Zo geloofden ze nog wel in God.



- opkomst cultuurrelativisme:  cultuurrelativisme is het idee dat je andere godsdiensten en culturen niet op grond van normen en waarden van je eigen cultuur mag vergelijken.  Verlichte denkers pleitten daarom ook voor religieuze tolerantie.





Over samenleving:



standpunten over geloof in samenleving:



- de koningen en de kerk misbruiken religie om het volk te laten gehoorzamen. Dit leidde tot onvrijheid



- religie zorgt juist voor orde in de samenleving



-religie mag  niet de voornaamste leidraad zijn voor het menselijk handelen. Dit vormt de basis voor de seculiere samenleving: religie is privé en niet richtinggevend.





Conclusies over inrichting bestuur:



- Thomas Hobbes: de mens moet een contract sluiten met de vorst (sociaal contract). De vorst zorgt voor de veiligheid. De vorst kan wel absolutistisch zijn maar, maar regeert niet d.m.v. het droit divin .



- John Locke: de mens heeft natuurrechten die de vorst moet beschermen. De vorst kan afgezet worden als hij dat niet goed doet. Deze vorst is niet absolutistisch, omdat de macht gedeeld wordt met volksvertegenwoordigers.



- Rousseau: er is volkssoevereiniteit: de hoogste macht ligt bij het volk. De regering is dan de uitvoerder van de gezamenlijke wil van de burgers. Hij geloofde sterk in revolutie. Volkssoevereiniteit heeft ook geleid tot dictators.



- MontesquieuTrias Politica:  een scheiding der machten. Een groep heeft de wetgevende macht, een de uitvoerende en een de rechtgevende. Iedere groep controleert elkaar en daardoor wordt misbruik voorkomen. Dit is de basis van onze huidige democratie.





Over strafrecht:



 Verlichte denkers vonden lijfstraffen onnodig wreed en dat bewijzen in de rechtspraak onbetrouwbaar waren.





De kijk op de loop van de geschiedenis:



Geleerden zagen de geschiedenis als een lang proces van vooruitgang, aangezien zij geloofden dat de samenleving in de toekomst alleen maar beter kon worden. Historici schrijven dat elke samenleving fases van ontwikkeling doorliepen.





Kenmerkend aspect 28: het voortbestaan van het ancien régime met pogingen om het vorstelijk bestuur op eigentijdse wijze vorm te geven (verlicht absolutisme)



Koning Frederik van Pruisen was een bijzonder vorst, zijn koningschap is verlicht absolutisme: de absoluut vorst die de samenleving probeert te verbeteren volgens de verlichte denkers en die zijn macht baseerde op rationele redenering in plaats van droit divin: de koning was van nut voor de samenleving. Frederik was een verlicht despoot. Verlichting en absolutisme kunnen goed samen volgens o.a. Hobbes, die absolutisme promootte: zolang de koning maar het beste in staat was en welvaart te bevorderen en handelde voor zijn volk en niet voor zichzelf.





Hervormingen die passen bij een verlicht vorst:




  • Religieuze vrijheid: dit past bij cultuurrelativisme en de seculiere samenleving.

  • Stimulering van kunst en wetenschap, hierdoor werd meer kennis verworven

  • Beperking van lijfstraffen:  onnodig wreed

  • Scholing voor iedereen, hierdoor kon iedereen leren om zijn verstand te gebruiken

  • Nationaal wetboek en moderne bureaucratie: deze beschermden de natuurrechten





Belemmering:



De sociale verhoudingen ( de manier waarop verschillende bevolkingsgroepen met elkaar leven) waren nog feodaal. De adel had hierbij veel macht en daardoor kon Frederik de lijfeigenschap niet afschaffen. Hij moest de adel te vriend houden en ook de boeren, die bang waren voor onzekerheid, geruststellen.





In Frankrijk: ancien régime



Onder de burgers verspreidden de ideeën van de verlichting ook, hierdoor ontstond publieke opinie: de verzameling meningen als gevolg van discussie van de burgers. De verlichte ideeën verspreidden zich door middel van tijdschriften, koffiehuizen, salons en genootschappen zoals in Nederland de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen, die zelf onderwijs gaf en onderzoek deed.



In Frankrijk was het minder makkelijk om ideeën uit te wisselen door het ancien régime: het bestuur van voor de Franse revolutie. Hierbij had de vorst veel macht en de adel en geestelijkheid  privileges. Er was censuur: de regering hield bepaalde meningen, boeken, ideeën tegen. De Franse koningen waren bang dat hun macht door de verlichte denkers, die veel kritiek hadden op het ancien régime, minder zou worden.





Manieren om censuur in Frankrijk te ontlopen:




  • Er was altijd wel iemand die het risico wou nemen

  • Geleerden wisselden informatie en nieuwe ideeën uit via brieven

  • Boeken werden gedrukt in Nederland en Engeland, waar grotere vrijheid van drukpers was. Daarna werden de boeken naar Frankrijk gesmokkeld

  • Nederlandse uitgevers vertaalden veel boeken en waren daarom een belangrijke schakel in de uitwisseling van ideeën.





Waarom in Nederland en Engeland wel grotere publicatievrijheid:



Er was grotere religieuze vrijheid



In Nederland was geen centraal bestuur, waardoor een boek in een andere provincie wel gedrukt kon worden



Regenten in Nederland hadden weinig belang bij censuur, dit veroorzaakte alleen maar onrust



De Nederlandse handel had er baat bij





Kenmerkend aspect 29: de uitbouw van de Europese overheersing, plantagekoloniën en trans-Atlantische slavenhandel en de opkomst van het abolitionisme



Slavernij en slavenhandel was in de vroegmoderne tijd, van 1500 tot 1800, heel normaal.



De oorzaak van slavernij ligt bij de ontdekking van Amerika. De grond was zeer geschikt voor landbouw maar er was een gebrek aan arbeiders. De oorspronkelijke bewoners, de indianen, waren te zwak en daarom werden er vele Afrikaanse slaven verscheept, die wel immuun waren voor Europese ziektes.



De plantagekoloniën, overzeese gebieden waar gewassen werden verbouwd en slaven werkten, waren zeer winstgevend. Ook de trans-Atlantische slavenhandel, de Europese slavenhandel vanuit Afrika naar Amerika, was zeer winstgevend. Deze handel was deel van de driehoekshandel tussen Europa, Afrika en Amerika.



In de 18de eeuw groeide de Europese overheersing, omdat er meer slaven nodig waren om Europa van alle producten te voorzien.





Argumenten vóór slavenhandel en slavernij:




  • Cham was de vervloekte zoon van Noach. Veel christenen geloofden dat de afrikanen de afstammelingen waren van Cham en daarom als slaven moesten leven.

  • Ze vonden slavernij economisch noodzakelijk, omdat er veel in de plantages geïnvesteerd was en omdat ze dachten dat de plantages zonder slaven niet winstgevend zouden zijn.

  • De Afrikanen zouden geen volwaardige mensen zijn en ze zouden daarom een harde hand nodig hebben van een christelijke meester om voor zichzelf te kunnen zorgen.





Eind 18de eeuw groeide ook de kritiek op de slavenhandel en slavernij door o.a. verlichtingsdenkers.. Er kwamen organisaties die er naar de afschaffing van slavernij streefden -> = abolitionisme.



In Engeland lukte het in 1807 om slavenhandel te verbieden. In de Verenigde Staten leidde deze discussie tot een burgeroorlog. Slavenhandel en slavernij is in de loop van de 19de eeuw door steeds meer landen afgeschaft.





Argumenten tegen slavenhandel en slavernij:




  • Gebrek aan christelijke naastenliefde

  • Slavernij was in strijd met de natuurrechten

  •  De ongelijke houding van slaaf en meester leid tot machtsmisbruik

  • Vrije arbeiders zouden effectiever produceren dan slaven en zij zouden bovendien de economie helpen door hun loon uit te geven.





De rol van slaven zelf:

slaven zelf kwamen niet vaak echt in opstand. Soms liepen ze weg (in gebieden waar weinig blanken waren), maar slavenopstanden waren, hoewel slavenhouders er wel continu bang voor waren, zeldzaam. Slaven deden wel klein verzet zoals diefstal en slecht uitvoeren van werk om concessies af te dwingen. Ook boden zij passief verzet door hun eigen cultuur en identiteit te behouden.





Kenmerkend aspect 30: de democratische revoluties in westerse landen, discussies over grondwetten, grondrechten en staatsburgerschap



Eind 18de eeuw vonden er in de westerse wereld democratische revoluties plaats: revoluties die gebaseerd zijn op het idee van volkssoevereiniteit en die als belangrijkste doelen heeft alle of een deel van de burgers inspraak te geven in het bestuur en de grondrechten van burgers vast te leggen in een grondwet, de fundamentele wetten van een staat. De indirecte oorzaak van deze revoluties was de verlichting. Verlichtingsdenkers hadden kritiek op de manier van bestuur en beïnvloeden de burgers die in opstand zouden komen.





De Amerikaanse revolutie:



De Amerikaanse revolutie was de eerste democratische revolutie:




  • Tussen wie: de inwoners van de Engelse koloniën in Amerika en Engeland

  • Overige oorzaken:



De koloniën waren voor Engeland gunstig en die wilde dan ook alleen maar er aan verdienen door hoge belastingen te heffen en de koloniën geen eindproducten te laten maken. Ook voerden ze wetten in ten nadele van de koloniën




  •  Verloop:

    • Thomas Jefferson verklaart onafhankelijkheid d.m.v. de Onafhankelijkheidsverklaring in 1776

    • Er wordt tot 1783 gevochten met Engeland

    • 1787: de koloniën werden een federatie, een samenwerkingsverbond tussen staten, met een representatieve democratie: de staatsburgers (blanke mannen met bezit) konden stemmen op volksvertegenwoordigers voor de wetgevende macht (het federale parlement) en voor een president (de uitvoerende macht). Nu dus officieel onafhankelijk

    • 1791: amendementen (voorstellen tot wijziging of aanvulling van de wet) voor enkele grondrechten (o.a. vrijheid van meningsuiting)







De Patriottische/ Bataafse revolutie:



De Amerikaanse revolutie kreeg als eerste navolging in de Republiek der 7 verenigde Nederlanden.




  • Tussen wie: de patriotten (kritische burgers) en de orangisten (regenten)

  • Oorzaak: de stadhouders en regenten hadden zoveel macht dat de republiek meer op een monarchie leek (stadhouderschap was bijvoorbeeld erfelijk geworden). Ze kwamen niet op voor het algemeen belang. De patriotten wilden gelijkheid en inspraak, een democratie

  • Verloop:

    • Vanaf 1780 groeide de aanhang van de patriotten

    • Er kwamen burgermilitie

    • 1787 patriotten onderdrukt door stadhouders met behulp van Pruisen

    • Franse revolutionairen helpen de patriotten

    • Nederland wordt de Bataafse republiek (meer centralisatie en democratie)

    • 1799: Napoleon Bonaparte heeft macht in Frankrijk en Nederland wordt hierdoor een Franse provincie

    • 1815: Napoleon is verslagen en Nederland wordt een koninkrijk







De Franse revolutie:



De Franse revolutie is de revolutie der revoluties vanwege de radicale aard.




  • Tegen wie: de 3de stand tegen de 1ste en 2de stand (burgers tegen de adel en geestelijkheid)

  • Oorzaak: de 1ste en 2de stand hadden voorrechten zoals geen belasting betalen. De 3de stand bestond uit de rijken die wel moesten betalen maar geen inspraak hadden, de boeren die nog herendiensten moesten verrichten en waar veel armoede onder was en de arme burgers in de steden die slechte werkomstandigheden hadden. De 3de stand wilde gelijkheid en inspraak.

  • Verloop:



1ste fase (gematigde fase) :




  • sinds lange tijd de Staten-Generaal weer bij elkaar geroepen

  • de koning (Lodewijk XVI) wil per stand stemmen

  • de burgers roepen de Nationale Vergadering uit en nemen de macht over.

  • in 1791 volgde een grondwet waarbij de bourgeoisie de wetgevende macht had en de koning de uitvoerende macht.



Er was groot enthousiasme voor de revolutie, maar er was geen eenheid onder het volk.



De koning probeerde de macht terug te krijgen, werd van landverraad beschuldigd en samen met zijn vrouw onthoofd in 1793.



2de fase (radicale fase) :



De jakobijnen, radicale revolutionairen, gijpen in 1792 de macht.



Frankrijk verkeerd in chaos en opstanden, waardoor de Jakobijnen terreur invoeren en allerlei hervormingen zoals de katholieke kerk verbieden, een republiek maken van Frankrijk, enz. Wie tegen de jakobijnen was, werd onthoofd.



Deze fase duurde 1 jaar.



3de fase (laatste fase):




  •  1794: de jakobijnen komen ten val

  • 1795: er komt weer een nieuwe grondwet, de burgers hebben de macht. Zij hebben steun nodig van het leger

  • 1799: generaal Napoleon Bonaparte ziet zijn kans en grijpt de macht





De democratieën die ontstonden waren anders dan de Atheense democratie. In het oude Griekenland was er directe democratie, in Amerika kwam er een representatieve democratie. De revoluties waren niet overal even succesvol. De Patriottische revolutie leek succesvol, maar werd onderdrukt. De Franse revolutie leek eerst ook succesvol, maar dit bleek niet zo te zijn (Terreur en Napoleon). De Amerikaanse revolutie was wél succesvol. 




REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.