De gouden eeuw hoofdstuk 3

Beoordeling 7.6
Foto van een scholier
  • Samenvatting door een scholier
  • 2e klas havo/vwo | 1998 woorden
  • 12 maart 2018
  • 61 keer beoordeeld
  • Cijfer 7.6
  • 61 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
Methode
ADVERTENTIE
Help nu jouw favoriete goede doel door jouw mening te geven!

Hoe? Heel simpel. Geef je op voor het panel van Young Impact en geef jouw mening over diverse onderwerpen zoals gelijke kansen, diversiteit of het klimaat. Voor iedere ingevulde vragenlijst (+/- 1 per maand) ontvang je een bedrag dat je direct mag doneren aan een goed doel naar keuze. Goed doen was nog nooit zo easy!

Meld je aan!

Geschiedenis H3 Gouden Eeuw



Gouden eeuw (1600-1700)

Het ging goed met de




  • Handel

  • Kunst

  • Wetenschap



(Par 1) Amsterdam stapelmarkt van de wereld

Deelvraag: Hoe werd Amsterdam de stapelmarkt van Europa en welke gevolgen had dat voor de landbouw?



Nederland ligt heel gelegen aan de zee en 3 grote rivieren stromen door Nederland

 



Steden als Amsterdam konden groeien vanwege de ligging van de republiek.



Amsterdam heef een aantal voordelen: 




  1. Ligging aan zee

  2. Revieren met verbinding Duitsland en Frankrijk

  3. Ongeveer midden 





Amsterdam werd steeds voller door de handel, omdat er steeds meer geld in de stad te verdienen was gingen meer mensen daar wonen en zijn er dus minder boeren à minder eten.



Daarom begon de handelsstad Amsterdam graan te importeren uit landen rond de Oostzee, zoals polen. Het werd opgeslagen in graanpakhuizen voordat het aan de molens en bakkerijen in de republiek verkocht werd.

Toen kwamen ze er achter dat ze ook voedsel konden opslaan en dus ook in voedsel konden handelen. Al gauw kregen andere landen door dat je in Amsterdam graan kon kopen.



Als er ergens in Europa te kort aan graan was en de graanprijs flink steeg, kwamen de Amsterdam in actie. Als hun schepen toch graan uit het noorden haalden, konden ze meteen ijzer uit zweden meenemen of hout voor de scheepsbouw. Leeg heen varen en vol terug varen leverde geen geld op, dus ze namen Franse of Duitse wijn en wollen, lakense stof uit Vlaanderen mee.



Toen de Nederlanders eenmaal om Afrika heen naar Azië konden varen, brachten ze ook specerijen, zijde en thee mee.





Omdat alles in die tijd alle goederen in pakhuizen en op zolder werd opgestapeld werd de Amsterdam de stapelmarkt van Europa.





De eerste import van graan werd zo de basis voor de handel-oftewel ‘negotie’- die eeuwenlang het meeste op zou brengen: de vaart op Scandinavië en de Oostzee. Die kreeg niets voor niets de eretitel modernegotie.





Amsterdam overvol!

Amsterdam gaat steeds beter en wordt steeds voller, tijd voor meer huizen.

Ze maken een grachtengordel met daar omheen pakhuizen voor de handelaren en belangrijke mensen.

Net buiten het centrum wonen de ‘gewone’ mensen zoals de slager. Er was dus veel verschil tussen arm en rijk. Na de val van Antwerpen in 1585 werd het nog voller. Maar ze waren welkom want ze leverde geld op en ze hadden ook veel kennis en internationale handelsnetwerk.



De Nederlandse economie werd er meer een van stedelijke handel en nijverheid dan van landbouw en veeteelt.



Landbouw:

Er woonde ongeveer 60% van de bevolking in de stad. De boeren konden het niet aan om voor iedereen eten te produceren. Er was dus te weinig. Daardoor ging Amsterdam ook uit landen rond NL handelen in bijv. graan, ijzer, hout, wol en wijn. De boeren hoefden dus niet meer zoveel mogelijk te maken maar konden zich specialiseren op 1 product.



Gevolg: Ontstaan Oostzeehandel





Producten van de Oostzeehandel




  1. Graan (een van de belangrijkste producten)

  2. Hout

  3. Leer

  4. Vis

  5. ijzer











De groene goederen worden opgeslagen in A’dam. Dus een stapelmarkt. En alles wordt vanuit A’dam verhandeld over de rest van de Eu.





De republiek begon dus veel geld te verdienen  met de Oostzeehandel. Men noemt dit de moedernegotie (=moederhandel).





Tweede oorzaak van de groei van Amsterdam:





1585 de blokkade van Antwerpen



Gevolg:



Joodse en protestantse Antwerpse Handelskapitalisten verhuizen naar Amsterdam, omdat Antwerpen ingenomen is door de Spanjaarden.





Specialisatie en commerciële landbouw:





Boeren in Nederland konden niet meer genoeg verdienen aan het verbouwen van graan. Graan uit het Oostzeegebied was goedkoper. Boeren in de republiek gingen zich specialiseren in zuivel.



Waarom zuivel?



Nederland heeft een natte/zilte ondergrond.



Gevolg: omdat men ging produceren om geld te verdienen en naar de vraag van producten ontstaat de commerciële landbouw.   













(Par 2) De Oost en de VOC

Deelvraag: Waardoor werd de VOC opgericht en hoe werkte deze handelsmaatschappij?



Wie vond de route naar Indonesië?



Cornelis Houtman





Wat was de reden van de oprichting van de VOC 1602?




  1. Onderlinge concurentie Nederlandse handelaren uit te schakelen.

  2. Sterker te staan tegenover buitenlande handelaren.





De VOC kreeg van de Staten-Generaal handelsmonopolie op de handel van Azië



De VOC mocht namens de Republiek oorlog voeren en handelscontracten sluiten met Aziatische vorsten. De VOC zetten naast te handel tussen Indië (De Oost) en Europa ook de Inter-Aziatische handel op. Dit is een netwerk in Azië waarin de VOC schepen handelden tussen Aziatische landen. De VOC deed dit vanuit factorijen. (versterkte handelsposten)





Deze organisatie werd opgericht doordat de concurrenten dan samen konden werken waardoor ze nog groter werden. De VOC werd opgericht door Johan van Oldenbarnevelt. De VOC was 1 van de grootste handelscompagnieën, die handelde over de hele wereld. Ze werden zo goed dat ze zelfs veel en grote rechten kregen.





Noord of Zuid?

Door de Antwerpse handelaren hadden ze meer kennis over de wereld en de zee maar ze gingen wel zelf op ontdekking. Zo merken ze dat als ze om Noord gingen dat ze vast gingen zitten in het ijs. Zuid werd het.





Aandelen

De VOC had aandelen, jij geeft hem geld en jij krijgt een deel van het bedrijf. Dat is een groot risico want als het bedrijf verliest heb je verlies. Maar als ze winst maken krijg je ook een deel van de winst.





Handel

In Oosterse producten viel veel te verdienen, in de reis daar naar toe hadden ze handelsfactorijen, de belangrijkste is Batavia die eerst Jakarta was.

In de handel kochten we ook vaak door de ruilen bijv. de VOC gaf goud en zilver en kreeg er zijde, thee of porselein van in China.

Nog zo’n ding tijdens de handel was dat er nog steeds oorlog was. De VOC is ook opgericht zodat ze sterker zijn als de Spanjaarden en de Portugezen. Zo had je op zee ook officiële kapers.





Waarom was de VOC zo bijzonder?



· Handelsmonopolie in delen van Azië



· Eerste multinational



· Verdragen sluiten met Aziatische vorsten



· Grote werkgever (veel mensen werkte in de vaste dienst)



· Veel invloed op de politiek



· Eigen leger, eigen forten



· De eerste met aandelen



· Inter-Aziatische handel







(Par 3) De WIC en Suriname

Deelvraag: Waar hield de WIC zich mee bezig en waardoor ontstond de trans-Atlantische slavenhandel?



Verschil VOC en WIC




  • De WIC ook handelde in mensen, slaven.

  • De WIC ging niet naar West-Indië maar naar Amerika en West-Afrika.



Doel WIC




  1. Monopolie verkrijgen in handel in West-Indië (Amerika).

  2. Oorlog voeren tegen Spanje (Spaanse kolonies aanvallen in Amerika en zilvervloot onderscheppen.

  3. Winstgevende kolonies stichten in West-Indië

  4. Winstgevende slavenhandel.



Trans-atlantische driehoekshandel:

 



wereldeconomie



Stelsel van handels- en financiële relaties dat de hele wereld omspant.





Acte van Navigatie



Alleen Engelse schepen mogen goederen van en naar Engeland vervoeren.







Engeland werd zo jaloers dat het bij wet besloot dat alleen Engelse schepen goederen van en naar Engeland mochten vervoeren, of schepen uit het land van afkomst van de handelswaren: de Acte van Navigatie (1651).





Van 1652 tot 1654 brak nu de Eerste Engelse Zeeoorlog uit en in 1665 de Tweede





De Engelse zeeoorlogen maakten duidelijk dat de internationale concurrentie steeds groter werd. Tijdens de Tweede Engelse Zeeoorlog voer Admiraal Michiel de Ruyter dwars door een ketting die voor de marinehaven Chatham over het water was gespannen. Hij verwoestte een aantal oorlogsbodems en bracht het Engelse vlaggenschip de Prince Charles in triomf naar de Republiek





Het was na deze Tweede Engelse Zeeoorlog dat het onrendabele Nieuw Nederland werd geruild voor Suriname. Daar hoopten de ondernemers winstgevende suikerrietplantages te beginnen.



Suriname werd de grootste plantagekolonie van de Republiek.





plantagekolonie



Kolonie met katoen-, suiker- of tabaksplantages, meestal met slavernij.







Pas op 1 juli 1863 werd in Nederland eindelijk de slavernij verboden. In onze tijd wordt op 1 juli niet alleen in Suriname, maar ook in Nederland het Keti Koti feest gevierd: het feest van het ‘verbreken van de ketenen’.



































(Par 4) Geloof, tolerantie en onderzoek

Deelvraag: Hoe leidde de vrijheid van denken tot meer wetenschap?



Doordat je meer mocht zeggen wat je dacht en daarom kon je ook meer gaan nadenken en oplossingen.

Uitvinden werd zelfs een rage. Veel uitvinders deden het ook voor een hobby.



Tolerantie en handel

Nederland is heel tolerant in de handel. Het maakte niet uit met wie als het maar geld opleverde. Echter werden de Katholieken niet helemaal vertrouwd vanwege de oorlog met Spanje.



Tolerantie en geloof

Je mocht wel geloven waarin je wilde maar het moest wel geheim. Katholieke waren als tweederangs burgers gezien, Zo waren er katholieke schuilkerken. Protestants was in die tijd het geloof. De joden mochten wel een synagogen omdat het geld opleverde.



Tolerantie en wetenschap



De tolerante houding en de goede economie was er in de Republiek ruimt voor wetenschap.



Wetenschappers werden in sommige landen veroordeeld tot de brandstapel omdat de Katholieke kerk of koning het niet eens was met hun ontdekking of mening.





Maar in de republiek mocht men alles onderzoeken wat men wilde



Gevolg:






    1. Het ontstaan van Rationalisme (= gebruik maken van het eigen verstand)

    2. Ontstaan van de wetenschappelijke Revolutie (= tijd waar veel dingen worden uitgevonden of ontdekt)





Spinoza

Hij was een grote denker. Zijn beroemdste uitspraak is: ‘Als je iets kan bewijzen met je verstand is het pas echt waar’. Het grote probleem daarvan is dat je je gevoel gaat uitschakelen. Spinoza was joods, hij zei als je met je verstand de natuur onderzoekt in plaats van de bijbel, kom je pas echt dicht bij God. Hij werd veel gehaat en schreef anoniem boeken over zijn gedachten of wat waar is en niet. Maar dat werd niet gewaardeerd en hij werd uit de kerk geschopt.

























Begrippen:





Acte van Navigatie





Alleen Engelse schepen mogen goederen van en naar Engeland vervoeren.





bedeling





Uitdelen van brood en turf aan armen en mensen die van hun winterloon niet kunnen rondkomen.





classicisme





Stijl in kunst en architectuur die de (bouw)kunst van Grieken en Romeinen in de Oudheid nadoet.





commerciële landbouw





Boeren werken voor de nijverheid of voor de export en niet alleen meer voor eigen dorp of streek





De Oost





Alle gebieden waarmee de VOC handel dreef





driehoekshandel





Handelsnetwerk tussen Europa, Afrika en Amerika





Gouden Eeuw





Naam voor de lange periode van voorspoed en welvaart voor de Republiek in de zeventiende eeuw





handelsfactorij





Versterkt steunpunt voor de handel van bijvoorbeeld VOC of WIC





handelskapitalisme





Kapitaal vermeerderen door handel te drijven





handelsmonopolie





Alleenrecht om in een gebied (of in een bepaald product) handel te drijven





Heren Zeventien





De zeventien bestuurders van de VOC





inter-Aziatische handel





Handel tussen Aziatische landen onderling.





moedernegotie





Eerste en eeuwenlang belangrijkste internationale handel van Nederlanders met de landen rond de



Oostzee





plantage kolonie





Kolonie met katoen-, suiker- of tabaksplantages, meestal met slavernij.





rationalisme





Filosofische stroming





schuilkerk





Geheime kerk





Stapelmarkt





Goederen vanuit alle windstreken naar de handelsstad vervoeren om van daaruit weer te verhandelen





Trans-Atlantische slavenhandel





Europeanen kopen in Afrika mensen, transporteren die naar Amerika en verkopen ze als slaven.





Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC)





Handelsmaatschappij met monopolie op de zeevaart naar Azië





wereldeconomie





Stelsel van handels- en financiële relaties dat de hele omspant.





West-Indische Compagnie (WIC)





Handelsmaatschappij met monopolie op de zeevaart naar West-Afrika en de Amerika's.





wetenschappelijke revolutie





Snelle ontwikkeling in West- Europa op het gebied van uitvindingen en wetenschap.





Zilvervloot





Jaarlijkse Spaanse vloot met de opbrengst van de zilvermijnen uit de Amerika's.








REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

J.

J.

in 3.1 staat er een typfout: revteren ipv rivieren

4 jaar geleden

vigo

vigo

JE BENT PARAGRAAF 5 VERGETEN OEN

2 jaar geleden

Julia

Julia

echt heel erg bedankt dit gaat me echt helpen!!

2 jaar geleden