Hoofdstuk 15 De arbeidsmarkt

Beoordeling 0
Foto van een scholier
  • Samenvatting door een scholier
  • 5e klas havo | 692 woorden
  • 13 januari 2015
  • nog niet beoordeeld
Cijfer
nog niet beoordeeld

ADVERTENTIE
Maak jij weleens gebruik van de achteraf betalen-optie bij een webshop?

Voor veel jongeren is het de normaalste zaak van de wereld, maar het kan ook risico’s met zich meebrengen. Zo belandde Maura in de schulden: 'Wat begon met achteraf betalen eindigde met een schuld van zo’n 3.000 euro.'

Lees nu het interview

§15.1 - Vraag en aanbod op de arbeidsmarkt

 

Arbeidsmarkt = totale V&A van arbeid, abstract

  • Vraag naar arbeid = particulieren en collectieve sector
  • Aanbod van arbeid = werkenden en werkzoekenden

Ipv arbeidskrachten investeren in kapitaalgoederen

 

Waarom is er geen volledige mededinging bij arbeidsmarkt?

  • Markt is niet volkomen, aanbod van arbeid is niet homogeen
    • Iedereen is anders
  • Markt is niet transparant
    • Je kunt niet vergelijken, ook andere beloningen dan geld
  • Arbeidsmarkt is niet vrij
    • Wetten zoals ontslagrecht, minimum loon

 

Minimaal loon is hoger dan evenwichtsloon (minimum loon is ingesteld) → vraag naar laaggeschoolde personeel neemt af;

  • Aanbod neemt toe → aanbodoverschot aka werkloosheid

 

Gevolgen loonstarheid zie blz. 97 voor grafiek

 

Krappe arbeidsmarkt = meer vraag dan aanbod

Ruime arbeidsmarkt = meer aanbod dan vraag → werkloosheid

 

§15.2 - Individuele arbeidsovereenkomst

 

Individuele arbeidsovereenkomst = afspraak tussen werkgever en -nemer, rechten en plichten werkgever en -nemer (= arbeidsvoorwaarden)

  • Primair: loon, tijden, pensioen, vakantie
  • Secundair: reiskosten, auto, kleding
    • Zie voorbeeld blz. 99/100/101

 

§15.3 - Werknemers- en werkgeversorganisaties

 

Werknemersorganisaties:

  • Moeilijk om met werkgever te overleggen (machtspositie)
  • Zo gunstig mogelijke arbeidsvoorwaarden
  • Financieel + juridische ondersteuning bij arbeidsconflicten
  • Algemene taken: belastingbeleid beïnvloeden

 

Vakbonden

  • Instanties die werknemers vertegenwoordigen, komen op voor belangen
  • Vakcentrales = overkoepelende vakbonden
    • FNV (bouw en sport)

Organisatiegraad = hoeveel procent lid is van werknemersorganisatie

Economische macht werknemersorganisaties groter bij krappe arbeidsmarkt dan ruime

Eerder eisen vakbeweging uitvoeren
 

Bedrijven bij branche/werkgeversorganisaties = belangen werkgevers bevredigen 

Taken werkgeversorganisaties:

  • Zo gunstig mogelijke arbeidsvoorwaarden voor werkgevers dmv onderhandelingen met werknemersorganisaties
  • Financiële en juridische ondersteuning van werkgevers bij arbeidsconflicten
  • Beïnvloeding arbeidsvoorwaardenbeleid overheid (bv belastingbeleid)
    • VNO-NCW is de grootste

 

Werkgeversorganisaties onderhandelen met vakbonden over arbeidsvoorwaarden

  • Dit geeft de collectieve arbeidsovereenkomst (cao)

 

Stichting van de Arbeid hebben vakcentrales en werkgeversorganisaties overleg met overheid

  • Zorgen voor Centraal Akkoord
  • Afspraken over o.a. loonontwikkeling
    • Basis voor cao-onderhandelingen

 

§15.4 - Collectieve arbeidsovereenkomst 

 

Loonbegrippen

Begrippen bij cao-onderhandelingen

  • Cao-loon = beloning voor verrichte arbeid, incl. toeslagen + bijzondere beloningen (vakantiegeld)
  • Nettoloon = bruto + vergoedingen - loonbelasting - premies
  • Loonkosten = brutoloon + premies sociale lasten werkgevers
  • Loonkosten per product = loonkosten / productieomvang
    • Stijgt als loonkosten procentueel meer stijgen dan arbeidsproductiviteit
    • Loonkosten stijgt met 3,02% en productie 1%: loonkosten per product = 103,02/101 = 102, dus stijgen de loonkosten per product met 2%
  • Wig = loonkosten - nettoloon
    • Alle over het loon betaalde belastingen en premies
    • Stijging wig → hogere loonkosten → minder mensen in dienst nemen

 

Loonstijgingen

  • Incidentele loonstijging = staat niet in cao, gevolg van bonussen/leeftijdstoeslagen
  • Reële loonstijging = koopkrachtstijging loon
    • Neemt toe als loon procentueel meer stijgt dan stijging prijspeil (gaat hetzelfde als loonkosten pp)
  • Prijscompensatie = contractloonstijging, even hoog als stijging consumptieprijspeil (CPI)
  • Initiële loonstijging = extra cao-contractloonstijging boven prijscompensatie
    • Contractloon stijgt met 4%, prijspeil met 1,5% → initiële loonstijging 2,5%
  • Loonruimte = max stijging lonen zonder dalende winst
    • Zolang loonkostenstijgingen niet boven stijging arbeidsproductiviteit + prijspeil
    • Arbeidsproductiviteit stijgt 1,5%, prijzen stijgen 2%: 101,5 x 102 / 100 = 103,53
      • Loonkosten kunnen 3,53% stijgen zonder dat winst daalt

 

Rekening houden met volgende dingen bij cao-onderhandelingen

  • Prijscompensatie = door stijging prijzen daalt reële loon → koopkracht inkomen neemt af → meer loon eisen
  • Productiviteitsstijging = arbeidsproductiviteit stijgt → meer productie → loonstijging mogelijk zonder winst in gevaar
  • Schaarste op de arbeidsmarkt = lonen verhogen voor meer arbeidskrachten
  • Arbeidsduurverkorting of -verlenging
    • Arbeidsduurverkorting = minder werken, meer personeel
    • Arbeidsduurverlenging = schaarste tegengaan, hogere AOW-leeftijd
  • Overheidsbeleid = hogere loonbelasting en sociale premies → lagere nettolonen → meer loon eisen 

 

Diepte-investeringen aantrekkelijk bij te hoge lonen → minder mensen nodig

Zelfbinding = verbonden aan vakbond, doen wat zij zeggen

 

§15.5 - Arbeidsvoorwaarden en overheidsbeleid

 

Collectieve dwang overheid bij onaanvaardbare overeenkomsten

 

Invloed overheid op individuele arbeidsovereenkomsten

  • Wetgeving gelijke behandeling = geen verschillen tussen afkomsten en geslacht
  • Wet op het minimumloon = laaggeschoolde arbeid redelijk inkomen geven
    • Hoger dan bijstandsuitkering
  • Leerplichtwet 
  • Arbeidstijdenwet = gezondheid, welzijn en veiligheid bevorderen
  • Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) = houden aan veiligheids- en gezondheidsvoorschriften
  • Ziektewet = eerste jaar 70% doorbetaald bij ziekte
  • Deeltijd-WW = werknemers minder uur per week, wel volledige loon (WW-uitkering)

 

Invloed overheid op collectieve arbeidsovereenkomsten

  • Kabinet overlegt met Stichting van de Arbeid over Centraal Akkoord
  • Cao algemeen verbindend verklaren (doorvoeren cao)
  • Verandering hoogte loonbelasting en sociale premies, minimum loon

 

Overheid als werkgever

Grootste werkgever in Nederland

Koppeling tussen lonen collectieve en particuliere sector = lonen collectief volgden cao-lonen particuliere → verbroken

 

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.