De NPO is bezig met een nieuwe interactieve videoserie voor scholieren, over persoonlijke dilemma's. Om de serie zo herkenbaar mogelijk te maken, hebben ze jouw hulp nodig. Ben je tussen de 15-18 jaar en wil jij meedenken? Vul de vragenlijst in (5 a 10 minuutjes) en maak kans op een Bol.com bon van 10 euro.

 


Meedoen


§ 1.2 Er zijn 2 manieren om de welvaart van een land te meten:

1. De meest gebruikte maat is het Bruto Nationaal Product (bnp/hoofd). Dat is alles wat in een jaar in een land verdiend wordt gedeeld door het aantal inwoners. Om een vergelijking tussen landen te maken word het bnp uitgedrukt in euro’s of in dollars. In Nederland is het Bnp/hoofd ongeveer 25000 euro en in Ivoorkust ongeveer 1100 euro. In werkelijkheid zijn de verschillen kleiner. Daar zijn 2 redenen voor:

  • De koopkracht verschilt. Koopkracht is hoeveel je in een land voor een dollar kan krijgen.
  • In Nederland werkt bijna in iedereen in de Formele Sector. Dat is als je alles wat je verdiend opgeeft bij de belasting en het dan dus meetelt met het bnp. Maar in arme landen werken veel meer mensen in de Informele Sector. Dat is dat je bijvoorbeeld boer bent of schoenpoetser en je het verdiende geld niet opgeeft bij de belasting en het dus niet meetelt met het bnp. Hier door zijn de verschillen in bnp dus eigenlijk kleiner.

Formele sector

Informele sector

Legaal/officieel

Illegaal/ niet officieel

Belasting betalen

Geen belasting betalen

Wit werk

Zwart werk

 2. Je kan ook welvaart meten door te kijken naar de beroepsbevolking. De beroeps bevolking bestaat uit alle mensen die tegen betaling werken,  plus de werklozen.

Het werk dat mensen doen, wordt verdeeld in drie sectoren:

  • primair
  • landbouw
  • mijnbouw
  • visserij
  • secundair
  • industrie
  • ambacht
  • bouw
  • tertiair
  • dienstensector

 

Je kunt de wereld indelen in drie groepen landen:

  • Centrumlanden. Dit zijn de meest ontwikkelde landen, zoals Singapore, de Verenigde Staten en Nederland. Zij hebben een hoge productiviteit. Dat wil zeggen dat de waarde van de productie per persoon hoog is. Dat komt vooral door het gebruik van machines en moderne apparatuur.
  • Semiperiferie. Dit zijn landen die al een eind op weg zijn in het ontwikkeling, zoals Zuid-Korea, Brazilië en China. Dit zijn de groeiers. De landbouw wordt steeds minder belangrijk, de industrie is meestal goed ontwikkeld en de dienstensector neemt snel in betekenis toe.
  • Periferie. Deze wordt gevormd door een grote groep landen waar de landbouw de belangrijkste bron van inkomsten is. Zij hebben een laag inkomen en spelen maar een kleine rol in de wereldhandel. De meeste mensen in deze landen hebben minder dan twee dollar per dag te besteden. Er liggen veel van deze arme landen in Afrika ten zuiden van de Sahara. Ontwikkelingslanden  zijn de arme landen.

________________________________________________________________

§1.3 Met welzijn bedoelen we de levensomstandigheden van de mensen. We noemen het ook wel de maatschappelijke welvaart.  Welzijn meet je door te kijken naar:

1. De levensverwachting. Dan kijk je naar hoe oud mensen gemiddeld worden. In Nederland ligt die rond de 80 jaar, maar in Mali worden de mensen gemiddeld maar 45 jaar. De hoogte van de levensverwachting hangt af van de hygiëne, de gezondsheidszorg en de voedselsituatie in een land. Waar deze situatie slecht is sterven veel kinderen. Daardoor daalt de levensverwachting sterk.

2. De koopkracht. (Zie vorige paragraaf.)

     3. De alfabetiseringsgraad. Hieraan kun je zien hoeveel mensen kunnen lezen en schrijven. In veel arme landen zijn de mensen anaflabeet. Dat komt doordat in die landen: 

  • De kinderen al vroeg mee moeten werken, omdat hun ouders te weinig verdienen;
  • Er te weinig onderwijsvoorzieningen zijn. Er zijn te weinig leraren en te weinig scholen, vooral op het platteland.

De ze factoren vormen samen de VN-welzijnsindex. Hiermee meet je hoe het welzijn in een land ervoor staat.

Welzijn

Welvaart

Levensverwachting

Verdeling van de beroepsbev.

Toegang tot schoon drinkwater

Bnp/hoofd

Koopkracht

Hoge opbrengst per hectare

Alfabetiseringsgraad

De formele sector

 

 

Sociale ongelijkheid

In ontwikkelingslanden heb je vaak een kleine groep mensen die schatrijk is, terwijl het grootste deel van de bevolking in armoede leeft. Grote verschillen in welvaart tussen groepen mensen noemen we sociale ongelijkheid.

Regionale ongelijkheid

In Brazilië verdienen de meeste mensen in het zuidoosten prima, maar het noordoosten is even arm als veel gebieden in Afrika. Wanneer er tussen gebieden grote verschillen zijn in welvaart, dan noem je dat regionale ongelijkheid. Dat kom je ook in rijke landen tegen.

________________________________________________________________

§ 1.4  Je kunt goederen sorteren in drie soorten:

1. Grondstoffen. Dit zijn nog niet bewerkte goederen, zoals ijzererts of ruwe katoen.

2. Halffabricaten. Dit zijn bewerkte grondstoffen, zoals staalplaten of geweven stof. Ze zijn nog niet af.

3. Eindproducten. Dit zijn sportschoenen, spijkerbroeken, auto’s, enz.

Door de sterke verbetering van het transport en de communicatie worden er steeds meer goederen in de wereld over grote afstanden verhandeld en vervoerd. Maar het geldt niet alleen voor goederen. Door internet en satellietverbindingen is de informatie-uitwisseling enorm toegenomen. Het gevolg is dat de gebieden op aarde op tal van terreinen steeds meer met elkaar verbonden worden. Dit proces noem je globalisering.

Oorzaken van globalisering

1. Vanaf 1975 ontwikkelen steeds meer bedrijven zich tot een multinationale onderneming (MNO). Dat zijn grote bedrijven die in meerdere landen fabrieken en kantoren hebben staan. Vaak sluiten zij een fabriek in een rijk land en openen tegelijkertijd een nieuw bedrijf in de periferie of de semiperiferie.

2. Handelsbelemmeringen verdwijnen. Na 1990 stellen steeds meer landen hun grenzen open voor de wereldmarkt. Door het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1990 zijn nieuwe landen zoals Rusland en Oekraïne toegetreden tot de wereldmarkt.

3. De afstanden tussen gebieden “krimpen”. Nike maakt schoenen in China terwijl in de VS het hoofdkantoor op de hoogte is van de voorraad.

Dat kan door het gebruik van moderne communicatiemiddelen: de fax en computers, en doorverbindingen via glasvezelkabels en satellieten. Maar vooral doordat het vervoer met vrachtwagens, treinen, (container)schepen en vliegtuigen, nu veel goedkoper en sneller is dan 25 jaar geleden.

Door deze 3 ontwikkelingen worden gebieden op aarde steeds meer met elkaar verbonden en dat heeft gevolgen.

Gevolgen van de globalisering voor rijk en arm

  • De centrumlanden beheersen de wereldhandel. Maar de productie van al die goederen vindt steeds vaker buiten de rijke landen plaats. MNO’s laten hun halffabricaten en eindproducten daar maken waar dat het goedkoopst is.
  • Steeds meer ontwikkelingslanden exporteren industrieproducten als kleding en elektronische apparaten. Heel veel spullen die jij hebt worden in China gemaakt. Zij worden rijker door de globalisering.
  • De wereldeconomie groeit met 3 tot 5 procent per jaar, maar Brazilië, Rusland, India en China (de BRIC-landen) halen met gemak het dubbele resultaat.

§ 1.7 Nederland in de wereld

  • Economisch is Nederland heel groot
  • Nederland heeft een van de grootste zeehavens ter wereld;
  • Exporteert heel veel landbouw producten;
  • Nederlandse bedrijven behoren tot de grootste investeerders in de Verenigde Staten;
  • Nederland is de thuishaven voor grote multinationale ondernemingen, zoals Philips, Shell, Akzo en Unilever;
  • Wer verlenen veel diensten op het gebied van vervoer en waterbouwkunde.

De handelsbalans geeft een overzicht van de waarde van de goederen die je invoert en die je uitvoert. Een land dat voor meer geld uitvoert dan invoert, heeft een positieve handelsbalans.

Zo’n land houdt dus geld over aan zijn buitenlandse handel. De Nederlandse handelsbalans bestaat uit veel verschillende goederen, maar industriële producten overheersen. Grondstoffen worden voor een deel in Nederland verwerkt tot hoogwaardige dus dure eindproducten zoals machines en apparaten. Als een haven een belangrijke rol heeft noem je dat een mainport. Een mainport is een haven die of een vliegveld dat een grote rol speelt in het internationale vervoer. Nederland heeft er 2: Rotterdam-Europoort en Schiphol-Amsterdam.

Veel arbeidsintensieve bedrijven zijn vertrokken naar lageloonlanden. Een arbeidsintensief bedrijf heeft veel mensen in dienst om een product te maken. De loonkosten vormen dus een belangrijk onderdeel van de productiekosten. Voor veel Nederlandse ondernemingen is het helemaal niet meer vanzelfsprekend dat hun bedrijf in ons land staat.

§ 1.8  De Nederlandse welvaart is vooral te danken aan de gunstige ligging. Nederland ligt aan de rand van het Europese continent en aan de monding van een aantal belangrijke rivieren. Aan de ‘voorkant’ grenst Nederland aan de drukst bevaren zee ter wereld: de Noordzee.

Aan de ‘achterkant’ kun je per schip over rivieren als de Maas en de Rijn diep het Europese vasteland binnenvaren. 

Deze rivieren vormen een natuurlijke verbinding met het welvarende en dichtbevolkte achterland. Het achterland is het gebied dat voor de aan- en afvoer van goederen afhankelijk is van één haven.

  • Nederland is uitstekend verbonden met de rest van Europa. Niet alleen over water, maar ook over land en door de lucht. (de toegangspoort van Europa)

Vroeger en nu

Voor veel bedrijven vormde Nederland in de 16e en 17e eeuw een aantrekkelijke vestigingsplaats. De redenen voor een bedrijf om zich op een bepaalde plaats te vestigen noem je de vestigingsplaatsfactoren. Japanse en Amerikaanse bedrijven die naar Europa komen, kiezen vaak voor Nederland. Zij hebben daar 4 goede redenen voor:

  1. De gunstige ligging en goede bereikbaarheid;
  2. De gerichtheid van Nederland op het buitenland;
  3. De goed opgeleide bevolking met beheersing van meerdere talen;
  4. De lage belasting voor buitenlandse bedrijven in Nederland.

We noemen Nederland ook wel een distributieland. Een distributieland is een land dat een belangrijke rol speelt in de verdeling van goederen over het achterland. Veel goederen met bestemming Europa gaan via Nederland. In Nederland zijn ook veel transportbedrijven gevestigd. 

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

Debby

Debby

thx voor de goede samenvatting.

6 maanden geleden

Antwoorden

gast

gast

René HIngstman

René HIngstman

ahh yes! hoef ik niet het hele boek door te lezen. Thanks voor de samenvatting! ;)

7 maanden geleden

Antwoorden

gast

gast

Insta:

Insta:

Een goede samenvatting, waar eigenlijk alles aan bod komt 👍

7 maanden geleden

Antwoorden

gast

gast

S.

S.

dit is echt nice! hoef k tenminste geen samenvatting te maken

2 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

R.

R.

hiermee moet ik wel hoog cijfer halen, als ik het uit mijn hoofd ken?

2 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

P.

P.

echt een hele fijne samenvattig!

2 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

D.

D.

Thanks voor de samenvatting man!

2 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

W.

W.

Dit is wel een fijne samenvatting XD

2 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

Veertje

Veertje

Tanxx voor deze samenvatting ik snapte het niet toen de leraar het uitlegde maar nu snap ik het!!!

2 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

M.

M.

Paragraaf 5 is er wel in mijn boek met begrippen enz.

3 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

R.

R.

pro ik had een ron10

3 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

I.

I.

thxx hierdoor een 8 : )

3 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

X.

X.

heel erg bedankt door deze samenvatting had ik een 9

3 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

A.

A.

Tnxx voor de goeie samenvatting!!

3 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

B.

B.

Lekkere samenvatting hoor

3 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast

J.

J.

Handig hoor maar waar zijn paragraaf 5, 6 en 9
?

4 jaar geleden

Antwoorden

E.

E.

die is weg mi mang

4 jaar geleden

A.

A.

die hoef je niet te leren, dat zijn meer voorbeeld paragraven zeg maar

4 jaar geleden

gast

gast

C.

C.

Er zijn 3 manieren om de welvaart te meten.

4 jaar geleden

Antwoorden

B.

B.

ja maar dit zijn de belangrijkste

4 jaar geleden

gast

gast