Fase 1: Het formuleren van de case
Case ‘Post van patiënten openmaken?’ (Natuur en gezondheid)

Matthijs is hoofdverpleegkundige in een psychiatrisch ziekenhuis. Gisteren was er een vergadering met zijn collega’s en met de psychiater. De laatste stelde voor om in de toekomst de post van patiënten te openen en in te kijken. Op die manier krijgen de verpleegkundigen meer informatie over de patiënt. Daardoor kan de behandeling van de patiënt beter worden. Enkele collega’s van Matthijs waren hier fel op tegen. Ze vinden dat de patiënten ook recht hebben op privacy. De persoonlijke levenssfeer van de patiënten dient beschermd te worden. De psychiater antwoordde echter: ‘’Ik vind dat we alles moeten doen om de mensen zo snel mogelijk beter te maken. Ieder mens heeft recht op een gelukkig bestaan.’’

Toen was het tijd. Er was nog geen beslissing genomen. Sommigen, zoals Matthijs, moesten nog hun mening geven. Dat zal volgende week maandag zijn. Stel je voor dat jij Matthijs bent. Welk standpunt neem je in?

Fase 2: Welke optieken spelen een rol?
Economische optiek: Deze optiek vraagt zich af hoe je met zo weinig mogelijk middelen een zo groot mogelijke opbrengst realiseert. Het uiteindelijke doel is dan continuïteit en maximale winst voor het bedrijf. Dit kan bijvoorbeeld bereikt worden door patiënten zo snel mogelijk beter te maken, waardoor de omkosten en de zorgkosten lager worden. Wanneer je meer informatie over een patiënt hebt, is de kans dat je de patiënt sneller beter kan maken groter.

Ethische optiek: Bij deze optiek gaat het erom dat we uiteindelijk het goede moeten doen. We behoren menswaardig te handelen. Wat is goed in deze situatie? Erkennen dat iedereen het recht heeft op privacybeleid?
Je mag de privacy van je patiënten immers niet schenden. Of denken aan de belangen van het bedrijf: de winstgevendheid en de patiënten zo snel mogelijk beter maken? Je moet alles doen, om je patiënten zo goed mogelijk te helpen.

Juridische optiek: Deze optiek heeft als aandachtsveld zich aan de wet te houden. Alles wat we doen moet legaal zijn. Volgens de huidige wetgeving is iedere persoon in Nederland gelijk en heeft deze recht op privacy. Het zou volgens de wet dus niet mogen om de post van een patiënt open te maken, want dit is schending van het privacyrecht.

Fase 3: Welke waarden spelen een rol?
Vanuit de economische optiek: welvaart, succes en arbeid. Door het openen van de post kan men patiënten sneller behandelen, dit bespaart het bedrijf dus een hoop geld doordat de patiënten minder lang blijven, wat vervolgens weer leidt tot meer welvaart en succes.

Vanuit de ethische optiek: gelijkheid, arbeid, welvaart en betrouwbaarheid. Het is belangrijk dat er alles aan wordt gedaan om de patiënten zo goed mogelijk te helpen. Gebeurt dit door het openen van de post van de patiënten?

Vanuit de juridische optiek: legaliteit en gelijkheid. Patiënten hebben recht op privacy. Volgens de wet is het dus niet legaal om de post te openen omdat dit tegen het privacybeleid ingaat.

Fase 4: Wat is het ethisch probleem?
Het probleem is dat het bedrijf waarden heeft waar deze aan wil voldoen. Dit is alleen niet mogelijk en daarom moet er een keuze worden gemaakt over de voorrang van waarden. Er moet dan worden gekeken worden naar wat het bedrijf het meest aanstaat. Het gaat hier om een waardenconflict tussen de waarden welvaart, succes, arbeid, gelijkheid en legaliteit. De psychiater wil zijn patiënten beter helpen, zodat hij hen sneller kan genezen. Dit heeft een financieel voordeel van het bedrijf, want op deze manier zijn er minder zorgkosten, maar het openen van de post van patiënten is strijdig met de wet.

Fase 5: Welke belanghebbenden spelen een rol?
- De patiënten. Zij hebben belang bij een zo goed mogelijk behandeling. Hun grondwettelijk recht op briefgeheim staat mogelijk een snellere genezing in de weg.
- De psychiater. Hij wil zijn patiënten beter helpen en sneller genezen. Hij vindt dat daar alles voor moet wijken, ook de grondwet.
- De verpleegkundigen. Zij zouden dit beleid moeten uitvoeren. Zij vinden dat het openen van post een schending is van de privacy.
- De samenleving, voornamelijk familie en vrienden van de patiënt. De persoonlijke levenssfeer van de patiënten kan worden aangetast door het openen van brieven. De brieven zijn namelijk privé, en als daar iets instaat over een relatie tussen familie of vrienden kan dat vervelend zijn voor de patiënt. De artsen zijn op deze manier op de hoogte van privé-problemen, en zich ermee kunnen gaan bemoeien.

Fase 6: Wie is moreel verantwoordelijk?
De eigenaar van het bedrijf, de psychiater, is eindverantwoordelijk. Hij geeft immers het uiteindelijke besluit. Matthijs en zijn andere collega’s kunnen invloed uitoefenen op het besluit door hun meningen te geven.

Fase 7: Het formuleren van een oplossing
Vanuit de beginethische visie: Bij deze visie wordt gekeken of er een of meerdere beginselen nagestreefd kunnen worden. Hierbij spelen de waarden legaliteit en gelijkheid een belangrijke rol. De brieven mogen volgens deze visie niet open worden gemaakt, want dit is tegen het privacybeleid.

Vanuit de gevolgenethische visie: Hier wordt gekeken naar de mogelijke gevolgen van het besluit. Bij deze visie spelen de waarden welvaart, succes een arbeid een belangrijke rol. Voordelen van het openmaken van de brieven zijn dat de patiënten sneller behandeld en genezen kunnen worden. Dit is natuurlijk het doel waar aan wordt gewerkt en wanneer dat doel met het lezen van een brief eerder kan worden bereikt is het alleen maar beter voor de patiënt. De brieven kunnen namelijk informatie bevatten waar de psychiaters niets van af weten maar wat wel van belang is voor de behandeling. Vaak zal de patiënt deze informatie niet hebben verteld omdat hij of zij ziek is of omdat de patiënt dacht dat het niet van belang was. Het bedrijf krijgt hierdoor een betere naam, wat hun status verhoogt. De familie van de patiënten zullen blij zijn door de snelle genezing. Bovendien bespaart het bedrijf een hoop geld doordat de patiënten minder lang blijven.
Enige nadelen kunnen zijn dat de patiënten geen privacy meer hebben. Daarnaast wordt de persoonlijke levenssfeer van de patiënten aangetast. Het kan erg kwetsend zijn voor een patiënt als de brieven die eigenlijk voor hem/haar zijn geschreven eerst door iemand anders worden gelezen. Psychiatrische patiënten zijn ook gewoon mensen met gevoelens en hun eigen leven. Door het lezen van persoonlijke brieven kan dit eigen leven worden afgepakt.

Conclusie
Er blijken vanuit de gevolgenethische visie meer voordelen dan nadelen te zijn. Toch zou ik kiezen vanuit de beginethische visie. Gaande dit onderwerp ben ik van mening veranderd. Ik dacht dat het goed was om de brieven open te maken, dit zou naar mijn mening helpen bij de behandeling. Hier ging er vanuit dat de patiënten er gedwongen zaten, een misdaad hadden gepleegd en de behandeling een soort tbs was. Maar veel patiënten hebben er zelf voor gekozen om in een kliniek opgenomen te worden omdat ze graag beter willen worden. Ik ben tegen het openen van post als je kijkt naar de patiënten die niks verkeerd hebben gedaan en vrijwillig zijn opgenomen. Deze mensen willen gewoon graag beter worden. Als je het hebt over tbs’ers of andere patiënten die een misdaad hebben gepleegd, vind ik het een ander verhaal. Deze patiënten hebben wat verkeerd gedaan en kunnen ook een bedreiging zijn voor de rest van de samenleving. Overigens is nergens bewezen dat het openen van brieven de behandeling van patiënten daadwerkelijk versnelt. Wel denk ik dat als er door de verplegers wordt gezien dat de patiënten erg slecht reageren op hun post, zij de post misschien moeten achterhouden. Ik ben dus vóór het openen van brieven van tbs’ers, maar tegen het openen van de brieven van andere psychiatrische patiënten.

Fase 1: Het formuleren van de case
Case ‘Zwijggeld voor de politieman’ (Cultuur en Maatschappij)

Na het VWO heeft Hans de politieschool in Apeldoorn gedaan. Hij werkt nu bij de recherche in Rotterdam. Hij heeft veel met zware criminelen te maken. De laatste jaren gaan criminelen zich steeds meer organiseren. Ze maken zich vooral schuldig aan diefstal en drugshandel. Hans kent veel criminelen persoonlijk. Een ervan is Erno Pistool. De bijnaam ‘pistool’ komt doordat hij al meerdere malen op mensen geschoten heeft. Tenminste, dat denkt de politie. Bewijzen zijn er tot nu toe niet. Totdat Hans gisteren in contact kwam met twee getuigen die onafhankelijk van elkaar gezegd hebben dat ze Erno Pistool hebben zien schieten. Pistool was op de hoogte van het gesprek van Hans met de twee getuigen. Onmiddellijk erna heeft hij hem benaderd. Hij bood Hans 25.000 euro als hij zijn mond verder dicht zou houden.

Hans heeft gezegd dat hij er over zou nadenken en daar is hij nu mee bezig. Die 25.000 euro zou hij goed kunnen gebruiken. Hij heeft immers 20.000 euro schuld en die zou hij gelijk kunnen aflossen. Bovendien zou hij de resterende 5.000 euro kunnen gebruiken voor de aanschaf van een tweedehands auto. Zijn huidige auto houdt het geen drie maanden meer vol. Van de andere kant vindt hij het eigenlijk niet eerlijk om te zwijgen. Bovendien: meewerken aan omkoping is strafbaar voor de wet, zo heeft hij op de politieschool geleerd.

Wat moet Hans doen in deze situatie?

Fase 2: Welke optieken spelen een rol?
Economische optiek: Deze optiek vraagt zich af hoe je met zo weinig mogelijk middelen een zo groot mogelijke opbrengst realiseert. Zwijgen is financieel het beste voor Hans: de 25.000 euro zwijggeld zou hij goed kunnen gebruiken. Hans heeft immers 20.000 euro schuld, wat hij met het zwijggeld zou kunnen aflossen. Bovendien zou hij de resterende 5.000 euro kunnen gebruiken voor het aanschaffen van een tweedehands auto.

Ethische optiek: Bij deze optiek gaat het erom dat we uiteindelijk het goede moeten doen. We behoren menswaardig te handelen. Wat is goed in deze situatie? Is het eerlijk om te zwijgen tegenover zijn collega’s? Op deze manier bespaart hij criminelen hun straf en zorgt hij ervoor dat de bewijzen nog steeds niet worden gevonden, terwijl die er wel zijn.

Juridische optiek: Deze optiek heeft als aandachtsveld zich aan de wet te houden. Hans moet zich, net als iedereen, aan de wet houden: meewerken aan omkoping is strafbaar voor de wet.

Fase 3: Welke waarden spelen een rol?
Vanuit de economische optiek: welvaart, arbeid en zelfrealisatie. Als Hans zal zwijgen, leidt dit tot een financieel voordeel: Hans zal met zwijgen 25.000 euro ontvangen, wat hij vervolgens goed kan gebruiken om zijn schuld af te lossen en om een tweedehands auto aan te schaffen. Als iemand van zijn werk er achter komt dat hij heeft gezwegen, zal hem dit zijn baan bij de recherche kosten. Als Hans niet meewerkt aan de omkoping  kan de politie een zware crimineel oppakken. Hierdoor heeft Hans kans op een beloning doordat hij heeft meegewerkt aan het verzamelen van bewijzen. Hiermee kan Hans vervolgens weer zijn status verhogen, wat leidt tot zelfrealisatie.
Vanuit de ethische optiek: menswaardigheid. Hans behoort menswaardig te handelen, maar doet hij dit als hij de waarheid verzwijgt? Veiligheid is voor de gehele samenleving een belangrijke waarde, dus men moet proberen criminaliteit zo optimaal mogelijk te minimaliseren. Dit werkt averechts als Hans zijn mond houdt tegen de politie.

Vanuit de juridische optiek: legaliteit en gelijkheid. Hans dient zich, net als iedereen, aan de wet te houden. Meewerken aan omkoping is strafbaar volgens de wet.

Fase 4: Wat is het ethisch probleem?
Er moet een keuze worden gemaakt over de voorrang van waarden. Het zou Hans goed uitkomen om te zwijgen, hiermee krijgt hij 25.000 euro wat hij vervolgens goed kan gebruiken. Tegelijkertijd moet Hans zich aan de wet houden en bovendien is het niet menswaardig om te zwijgen vanwege de gevolgen voor verschillende partijen.
Het gaat hier dus om een waardenconflict tussen de waarden welvaart, arbeid, zelfrealisatie, gelijkheid, menswaardigheid en legaliteit.

Fase 5: Welke belanghebbenden spelen een rol?
- Hans. Hij is degene die de beslissing neemt om mee te werken aan omkoping of niet. Als hij meewerkt, heeft dit financiële gevolgen voor hem. Overigens is dit zowel ethisch als juridisch niet verantwoord.
- Collega’s. Als Hans meewerkt aan de omkoping, zal Hans dus de waarheid voor zijn collega’s verzwijgt. Hierdoor lopen zijn collega’s bewijzen mis en kunnen Erno Pistool niet oppakken. Als de collega’s van Hans erachter komen dat Hans dit heeft verzwegen, zal hij zijn baan kwijt zijn.
- Erno Pistool. Hij is afhankelijk van Hans. Als Hans meewerkt aan de omkoping is dit voordelig voor Erno Pistool, hij zal hierdoor niet worden opgepakt omdat er geen bewijzen zijn.
- De samenleving. De veiligheid in de samenleving kan niet geoptimaliseerd worden als Hans meedoet aan de omkoping. Criminelen vermijden op deze manier makkelijk hun straf. Dit heeft nadelige gevolgen heeft voor de samenleving, omdat de criminaliteit dan niet zal afnemen.

Fase 6: Wie is moreel verantwoordelijk?
Hans is eindverantwoordelijk. Hij is degene die de beslissing neemt om mee te werken aan omkoping of niet. Er ligt ook een deel verantwoordelijkheid bij Erno Pistool, hij kan immers invloed uitoefenen op Hans’ beslissing, door middel van zwijggeld.

Fase 7: Het formuleren van een oplossing
Vanuit de beginethische visie: gelijkheid en legaliteit spelen hier een belangrijke rol, want dit zijn beginselen. Hieruit zou Hans niet moeten meewerken aan omkoping. Naast dat dit verboden is volgens de wet, zou je het zelf ook niet fijn vinden als de waarheid voor je verzwegen wordt.

Vanuit de gevolgenethische visie: hierbij spelen welvaart, arbeid en zelfontplooiing een belangrijke rol. Als Hans meewerkt aan de omkoping heeft dit een positief financieel gevolg voor zichzelf. Ook voor Erno Pistool heeft dit een positief gevolg, hij zal hierdoor niet worden opgepakt omdat er geen bewijzen zijn. Hierdoor zet Hans wel zijn baan op het spel, als wordt ontdekt wat hij heeft achtergehouden voor de politie zal hij zijn baan kwijt zijn. Als Hans niet meewerkt aan de omkoping, kan de politie Erno Pistool oppakken en kan Hans hierdoor een hogere status behalen. Daarnaast is dit voordelig voor de samenleving, afname van criminaliteit bevordert de veiligheid in de samenleving.

Conclusie
 Voor Erno Pistool is het voordelig als Hans meedoet aan de omkoping. Hans heeft er financiële voordelen aan, maar het is ethisch en juridisch niet verantwoord.  Als ik Hans was, zou ik kiezen vanuit de gevolgethische visie en niet meewerken aan de omkoping. Hiermee helpt hij zijn collega’s aan bewijzen, waardoor Erno Pistool kan worden opgepakt en de criminaliteit geminimaliseerd wordt. Dit is vervolgens weer bevorderlijk op de veiligheid in de samenleving. Bovendien heeft Hans hier nog steeds een voordeel: hij kan een hogere status behalen wat voordelig is voor zijn zelfrealisatie.

Fase 1: Het formuleren van de case
Case ‘Zwijggeld voor de politieman’ (Cultuur en Maatschappij)

Na het VWO heeft Hans de politieschool in Apeldoorn gedaan. Hij werkt nu bij de recherche in Rotterdam. Hij heeft veel met zware criminelen te maken. De laatste jaren gaan criminelen zich steeds meer organiseren. Ze maken zich vooral schuldig aan diefstal en drugshandel. Hans kent veel criminelen persoonlijk. Een ervan is Erno Pistool. De bijnaam ‘pistool’ komt doordat hij al meerdere malen op mensen geschoten heeft. Tenminste, dat denkt de politie. Bewijzen zijn er tot nu toe niet. Totdat Hans gisteren in contact kwam met twee getuigen die onafhankelijk van elkaar gezegd hebben dat ze Erno Pistool hebben zien schieten. Pistool was op de hoogte van het gesprek van Hans met de twee getuigen. Onmiddellijk erna heeft hij hem benaderd. Hij bood Hans 25.000 euro als hij zijn mond verder dicht zou houden.

Hans heeft gezegd dat hij er over zou nadenken en daar is hij nu mee bezig. Die 25.000 euro zou hij goed kunnen gebruiken. Hij heeft immers 20.000 euro schuld en die zou hij gelijk kunnen aflossen. Bovendien zou hij de resterende 5.000 euro kunnen gebruiken voor de aanschaf van een tweedehands auto. Zijn huidige auto houdt het geen drie maanden meer vol. Van de andere kant vindt hij het eigenlijk niet eerlijk om te zwijgen. Bovendien: meewerken aan omkoping is strafbaar voor de wet, zo heeft hij op de politieschool geleerd.

Wat moet Hans doen in deze situatie?

Fase 2: Welke optieken spelen een rol?
Economische optiek: Deze optiek vraagt zich af hoe je met zo weinig mogelijk middelen een zo groot mogelijke opbrengst realiseert. Zwijgen is financieel het beste voor Hans: de 25.000 euro zwijggeld zou hij goed kunnen gebruiken. Hans heeft immers 20.000 euro schuld, wat hij met het zwijggeld zou kunnen aflossen. Bovendien zou hij de resterende 5.000 euro kunnen gebruiken voor het aanschaffen van een tweedehands auto.

Ethische optiek: Bij deze optiek gaat het erom dat we uiteindelijk het goede moeten doen. We behoren menswaardig te handelen. Wat is goed in deze situatie? Is het eerlijk om te zwijgen tegenover zijn collega’s? Op deze manier bespaart hij criminelen hun straf en zorgt hij ervoor dat de bewijzen nog steeds niet worden gevonden, terwijl die er wel zijn.

Juridische optiek: Deze optiek heeft als aandachtsveld zich aan de wet te houden. Hans moet zich, net als iedereen, aan de wet houden: meewerken aan omkoping is strafbaar voor de wet.

Fase 3: Welke waarden spelen een rol?
Vanuit de economische optiek: welvaart, arbeid en zelfrealisatie. Als Hans zal zwijgen, leidt dit tot een financieel voordeel: Hans zal met zwijgen 25.000 euro ontvangen, wat hij vervolgens goed kan gebruiken om zijn schuld af te lossen en om een tweedehands auto aan te schaffen. Als iemand van zijn werk er achter komt dat hij heeft gezwegen, zal hem dit zijn baan bij de recherche kosten. Als Hans niet meewerkt aan de omkoping  kan de politie een zware crimineel oppakken. Hierdoor heeft Hans kans op een beloning doordat hij heeft meegewerkt aan het verzamelen van bewijzen. Hiermee kan Hans vervolgens weer zijn status verhogen, wat leidt tot zelfrealisatie.
Vanuit de ethische optiek: menswaardigheid. Hans behoort menswaardig te handelen, maar doet hij dit als hij de waarheid verzwijgt? Veiligheid is voor de gehele samenleving een belangrijke waarde, dus men moet proberen criminaliteit zo optimaal mogelijk te minimaliseren. Dit werkt averechts als Hans zijn mond houdt tegen de politie.

Vanuit de juridische optiek: legaliteit en gelijkheid. Hans dient zich, net als iedereen, aan de wet te houden. Meewerken aan omkoping is strafbaar volgens de wet.

Fase 4: Wat is het ethisch probleem?
Er moet een keuze worden gemaakt over de voorrang van waarden. Het zou Hans goed uitkomen om te zwijgen, hiermee krijgt hij 25.000 euro wat hij vervolgens goed kan gebruiken. Tegelijkertijd moet Hans zich aan de wet houden en bovendien is het niet menswaardig om te zwijgen vanwege de gevolgen voor verschillende partijen.
Het gaat hier dus om een waardenconflict tussen de waarden welvaart, arbeid, zelfrealisatie, gelijkheid, menswaardigheid en legaliteit.

Fase 5: Welke belanghebbenden spelen een rol?
- Hans. Hij is degene die de beslissing neemt om mee te werken aan omkoping of niet. Als hij meewerkt, heeft dit financiële gevolgen voor hem. Overigens is dit zowel ethisch als juridisch niet verantwoord.
- Collega’s. Als Hans meewerkt aan de omkoping, zal Hans dus de waarheid voor zijn collega’s verzwijgt. Hierdoor lopen zijn collega’s bewijzen mis en kunnen Erno Pistool niet oppakken. Als de collega’s van Hans erachter komen dat Hans dit heeft verzwegen, zal hij zijn baan kwijt zijn.
- Erno Pistool. Hij is afhankelijk van Hans. Als Hans meewerkt aan de omkoping is dit voordelig voor Erno Pistool, hij zal hierdoor niet worden opgepakt omdat er geen bewijzen zijn.
- De samenleving. De veiligheid in de samenleving kan niet geoptimaliseerd worden als Hans meedoet aan de omkoping. Criminelen vermijden op deze manier makkelijk hun straf. Dit heeft nadelige gevolgen heeft voor de samenleving, omdat de criminaliteit dan niet zal afnemen.

Fase 6: Wie is moreel verantwoordelijk?
Hans is eindverantwoordelijk. Hij is degene die de beslissing neemt om mee te werken aan omkoping of niet. Er ligt ook een deel verantwoordelijkheid bij Erno Pistool, hij kan immers invloed uitoefenen op Hans’ beslissing, door middel van zwijggeld.

Fase 7: Het formuleren van een oplossing
Vanuit de beginethische visie: gelijkheid en legaliteit spelen hier een belangrijke rol, want dit zijn beginselen. Hieruit zou Hans niet moeten meewerken aan omkoping. Naast dat dit verboden is volgens de wet, zou je het zelf ook niet fijn vinden als de waarheid voor je verzwegen wordt.

Vanuit de gevolgenethische visie: hierbij spelen welvaart, arbeid en zelfontplooiing een belangrijke rol. Als Hans meewerkt aan de omkoping heeft dit een positief financieel gevolg voor zichzelf. Ook voor Erno Pistool heeft dit een positief gevolg, hij zal hierdoor niet worden opgepakt omdat er geen bewijzen zijn. Hierdoor zet Hans wel zijn baan op het spel, als wordt ontdekt wat hij heeft achtergehouden voor de politie zal hij zijn baan kwijt zijn. Als Hans niet meewerkt aan de omkoping, kan de politie Erno Pistool oppakken en kan Hans hierdoor een hogere status behalen. Daarnaast is dit voordelig voor de samenleving, afname van criminaliteit bevordert de veiligheid in de samenleving.

Conclusie
 Voor Erno Pistool is het voordelig als Hans meedoet aan de omkoping. Hans heeft er financiële voordelen aan, maar het is ethisch en juridisch niet verantwoord.  Als ik Hans was, zou ik kiezen vanuit de gevolgethische visie en niet meewerken aan de omkoping. Hiermee helpt hij zijn collega’s aan bewijzen, waardoor Erno Pistool kan worden opgepakt en de criminaliteit geminimaliseerd wordt. Dit is vervolgens weer bevorderlijk op de veiligheid in de samenleving. Bovendien heeft Hans hier nog steeds een voordeel: hij kan een hogere status behalen wat voordelig is voor zijn zelfrealisatie.

REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.