Kaas door Willem Elsschot

Beoordeling 8.5
Foto van Linda
  • Boekverslag door Linda
  • 6e klas vwo | 1831 woorden
  • 11 februari 2021
  • 37 keer beoordeeld
  • Cijfer 8.5
  • 37 keer beoordeeld

Boek
Auteur
Genre
Taal
Nederlands
Vak
Methode
Eerste uitgave
1933
Pagina's
114
Geschikt voor
bovenbouw vmbo/havo/vwo
Punten
1 uit 5
Oorspronkelijke taal
Nederlands
Literaire thema's
Verfilmd als

Boekcover Kaas
Shadow

Frans Laarmans is een beetje uitgekeken op zijn saaie ambtenarenbaantje. Als zich de kans voordoet om in ‘de handel’ te gaan, grijpt hij die met beide handen aan en zo wordt hij ‘algemeen en officieel vertegenwoordiger voor België en het Groot-Hertogdom Luxemburg’ van een Amsterdamse kaasfirma.

Meteen al krijgt hij een ‘proefzendi…

Frans Laarmans is een beetje uitgekeken op zijn saaie ambtenarenbaantje. Als zich de kans voordoet om in ‘de handel’ te gaan, grijpt hij die met beide handen aan en zo …

Frans Laarmans is een beetje uitgekeken op zijn saaie ambtenarenbaantje. Als zich de kans voordoet om in ‘de handel’ te gaan, grijpt hij die met beide handen aan en zo wordt hij ‘algemeen en officieel vertegenwoordiger voor België en het Groot-Hertogdom Luxemburg’ van een Amsterdamse kaasfirma.

Meteen al krijgt hij een ‘proefzending’van tienduizend volvette Edammers in zijn maag gesplitst, waar hij een geschikte opslagruimte voor moet zien te vinden. Het opzetten van een eigen kantoor en het werven van goede verkopers blijkt ook al niet zo makkelijk. Kortom: het wordt een – alleen voor de lezers hilarisch - drama. Een illusie armer keert Laarmans terug naar zijn oude nederige bestaan.

Kaas door Willem Elsschot
Shadow
ADVERTENTIE
Studententijd zomerspecial

Heb jij de Zomerspecial van Studententijd de podcast al geluisterd? Joes, Steie, Dienke en Pleun nemen je mee in hun zomer vol festivals, vakanties en liefde. En kijken ook alvast vooruit naar de introductietijd van het nieuwe collegejaar. Luister lekker mee vanaf je strandbedje, de camping of onderweg. 

Luister nu!

Titelbeschrijving:


Willem Elsschot, Kaas. Uitgeverij Polis. Antwerpen 2017 (2de druk, 2018).


De auteur


Willem Elsschot is het pseudoniem van Alfons De Ridder. Hij leefde tussen 1882 en 1960 voornamelijk in Antwerpen. De Ridder was naast auteur reclameman in Antwerpen. Het boek ‘Kaas’ origineel uitgegeven in 1933 en werd in de span van twee weken geschreven. Dit deed hij nadat zijn vriend en journalist Jan Greshoff constateerde dat het tien jaar geleden was dat hij een boek had uitgeven tijdens een bezoek.


Elsschot heeft geen overdadige stijl en een klein oeuvre. Er kan gezegd worden dat zijn oeuvre uit minder dan duizend bladzijdes. Zijn herkenbare en simpele schrijfstijl is dan de reden van zijn schrijfsucces. Boeken zoals ‘Lijmen’ van 1923 en ‘Kaas’ zijn verfilmd en vertaald. Elsschots stijl is te herkennen aan de beknoptheid en de immense invloed. ‘Kaas’ behoort tot de meest bekende werken binnen de Nederlandse literatuur, al was het een Belg die het schreef.


Samenvatting


Frans Laarmans komt laat thuis na een avond uit. Voordat hij zijn bed in kan sluipen er aan wordt er aan de deur geklopt. Voor de deur staat een van zijn zwagers. Deze verteld hem dat zijn moeder op haar sterfbed ligt. Niet veel later staat de hele familie in het huis van Frans’ moeder als steun voor haar en elkaar.


Enkele dagen na de dood van zijn moeder begint Frans zich te ergeren aan zijn leven en vooral zijn baan als klerk bij General Marine & Shipbuilding Company. Een woensdag gaat hij voor de zoveelste keer naar het clubje van de rijke meneer Van Schoonbeke. Daar probeert hij nog steeds indruk te maken op de advocaten, rechters en kooplieden die te gast zijn. Van Schoonbeke ziet het verschil van Laarmans gedrag en bied hem een zakelijke mogelijk aan. Hij kent namelijk iemand in Amsterdam die opzoek is naar een vertegenwoordiger voor de verkoop van kaasbollen in België en Luxembourg. Frans neemt deze mogelijkheid aan en denkt al snel aan hoe hij eindelijk van belang zal zijn in plaats van degene wiens broer doctor was.


Met de trein vertrekt Frans enkele dagen later naar Amsterdam. Daar zal hij Hornstra ontmoeten. Het is een kort gesprek dat gevoerd wordt tussen Laarmans en Hornstra. Een contract wordt getekend en Frans heeft de taak gekregen om 20 ton aan kaasbollen te zien te verkopen binnen drie maanden.


Wanneer hij weer thuis is begint hij pas te realiseren dat hij hard zal moeten werken. Zijn vrouw stelt voor dat zijn broer een certificaat voor verlof kan schrijven voor hem. Dat zal Laarmans drie maanden tijd en een fictionele ziekte geven. Laarmans gaat daarom ook meteen aan de slag. Voordat hij echter kan beginnen gaat hij op een zoektocht in tweedehandswinkels voor een bureau en een typemachine. Thuis komt hij die dag aan met meerdere ongewone voorwerpen die hij zeker niet nodig heeft. Het voorkomt hem wel vaker dat hij het niet uit kan houden om een winkel uit te lopen zonder iets gekocht te hebben.


Na meerdere weken zonder succes in het verkopen van de kaasbollen die ondertussen geleverd zijn, geeft Laarmans het op. Zijn tijd is onderhand ook op. Laarmans besluit om een einde aan het verhaal te maken en gaat terug naar zijn baan bij de General Marine. Zijn collega’s daar zijn allemaal dolblij hem weer terug te zien nu hij weer gezond is terwijl er nog in de kelder van Laarmans meerder kratten met Edammers liggen.


Verhaalanalyse


De ruimte en tijd


De roman ‘Kaas’ speelt zich af in Antwerpen in België. De meeste scenes spelen in het kantoor van Laarmans en in en om Antwerpen. In het begin en einde bevinden we ons ook op het kantoor van de klerken van de General Marine & Shipbuilding Company.


De tijdspan van het verhaal is iets meer dan 3 maanden in 1933. Het is niet duidelijk in welk gedeelte van het jaar dat het zich afspeelt. Afgeleid van wanneer het boek geschreven werd kan men zeggen dat het zich in het voorjaar tot de zomer afspeelt.


Personages


Frans Laarmans is de hoofdpersoon in deze roman. Hij is tussen 40 en 50 jaar oud en heeft aannemelijk het uiterlijk van de gemiddelde Belg in 1933. Samen met zijn vrouw Fine heeft hij twee kinderen, Jan en Ida. Laarmans werkt tijdens het verhaal bij de General Marine, maar neemt verlof van 3 maanden om kaas te verkopen. Frans Laarmans is elders een vriendelijke maar onhandige man.


Meneer Van Schoonbeke is een belangrijke personage. Elke woensdag avond om half zes is hij gastheer van een bijeenkomst van de belangrijkste en rijkste mensen in de buurt. Van Schoonbeke is de personage die Laarmans ondanks zijn normale functie toch laat komen en bied hem een zakelijke mogelijkheid aan bij het firma Hornstra in Amsterdam. Het is een vriendelijke man die zich omringt met kooplieden, rechters en advocaten. Meneer Van Schoonbeke is zelf vrijgezel, maar heeft broers en zussen die wel kinderen hebben.


Doctor Laarmans is een van de broers van Frans Laarmans. De arts is altijd vrolijk en redelijk. Hij helpt zo ook zijn broer door een certificaat voor een verlof te vervalsen ook al is hij er oneens mee is. Als oom van Frans Laarmans kinderen komt hij elke dag langs met zijn fiets voor een kop thee.


Vertelwijze


Het verhaal wordt verteld met een personale vertelinstantie. Frans Laarmans is de ik-verteller hier. Dit zorgt ervoor dat de lezer het meest geïnvesteerd is in Laarmans doen en laten vergeleken met de andere personages. Het zorgt er ook voor dat sinds Laarmans niet veel omgaat met anderen, dat hij als personage geïsoleerd is. De lezer kan enkel en alleen zijn gedrag en wat hij doet op een soortgelijke manier van correct beoordelen.


De loop van het verhaal is ongeveer van dag tot dag of van week tot week. De lezer leeft zich hierdoor meer in het dagelijkse leven van de hoofdpersonage en hoe hij binnen en buiten het werk is als persoon. Zonder tijdsprongen kan het verhaal langdradig worden, maar door de vertelinstantie is dit moeilijk omdat de constante gedachtegang van Laarmans ook gevolgd wordt.


De opbouw van het verhaal is niet speciaal. Deze uitgaven van het boek bestaat uit een inleiding en aantekeningen door Peter de Bruijn en een nawoord van Peter Vandermeersch. Het verhaal zelf bestaat uit een lijst van de personages gevolgd door een lijst met elementen die voorkomen in het verhaal voordat het verhaal zelf begint. Het verhaal is bestaat uit 24 korte hoofdstukken, die het verhaal 159 pagina’s maken.


Motieven


De broer van Frans Laarmans kan gezien worden als een leidmotief. De doctor komt voor in het begin om dan te verdwijnen en terug te komen aan het einde. Hij is als doctor een geleerde persoon en kan dus met rede spreken. Hij is ook niet even naïef en onhandig als zijn broer. Wanneer Laarmans ervoor kiest om het verkopen van de kaasbollen te proberen verdwijnt de doctor langzaamaan uit het verhaal. Aan het einde van het verhaal wanneer Laarmans de verkoop van kaasbollen heeft opgegeven komt de doctor weer op bezoek. Laarmans heeft zijn gezonde verstand weer terug en laat zijn midlifecrisis achter.


Een ander leidmotief is de kaasbollen. De kaasbollen symboliseren Laarmans wens om van belang te zijn. Hij wil dat iedereen van hem weet en deelt de kaasbollen persoonlijk uit. Aan het einde van het verhaal besluit hij om de kaasbollen in de kelder te laten liggen. Het is hem niet gelukt en de wens om van belang te zijn vervaagd. De laatste kaasbollen zal Laarmans kunnen bewaren en delen met wie hij waardig vindt van zijn vriendschap.


Thema


Het thema van de roman is niet kaas, kaasbollen of Edammers. Het thema is midlifecrisis. Laarmans beleeft de dood van zijn moeder en lijkt daar even stil bij te moeten staan. Hij beleeft een midlifecrisis en ziet zijn baan als klerk niet meer zitten. Kaasbollen verkopen, zaken doen en eindelijk rijk worden is zijn nieuwe doel geworden. Het hele oordeel met de kazen verloopt niet goed voor de steeds ouder wordende klerk die nog steeds niet zijn plaats in de wereld kent. Laarmans komt er goed vanaf en kan terug naar zijn oude baan zonder moeilijkheden of problemen, behalve de kazen die nog in de kelder staan.


Titelverklaring


De titel van de roman is ‘Kaas’. Kaas is het product dat Laarmans kiest om te verkopen en is ook het belangrijkste en meest genoemde element in het verhaal. De eerste bladzijdes van het boek bestaan uit een gedicht genaamd ‘Opdracht’ dat Elsschot aan zijn vriend Jan Greshoff heeft opgedragen. Het thema van dit gedicht is de realisatie van dat je door moet gaan en niet te lang stil moet zitten. De aanleiding van het boek was een commentaar van Greshoff. Deze noemde dat het tien jaar was sinds Elsschots laatst een boek had geschreven.


Schrijfstijl


Willem Elsschot heeft een eenvoudige schrijfstijl. Indien een woord, zin of alinea niet functioneel is, is hij ook niet nodig. Hoewel de stijl wel ironisch is, zijn er weinig andere stijlmiddelen gebruikt. Kort en bondig is de stijl van deze schrijver of zoals Menno ter Braak het zei: ‘Geen woord te veel, geen gebaar te dik, geen opmerking overbodig’. De functionele stijl zorgt ervoor dat de details die genoemd worden het verhaal vertellen.


Plaats in de literatuurgeschiedenis


De roman ‘Kaas’ werd in 1933 geschreven en uitgegeven. Het is een prachtexemplaar van hoe de stroming van individualisme binnen het schrijven en in het schrijven zelf werd gebruikt. Er werd in de kring van Elsschot en het tijdsschrift ‘Forum’ veel nadruk gelegd op oorspronkelijkheid en persoonlijkheid die door schrijvers in hun werk werd uitgedrukt. De maatschappij zelf wouden ook meer betrokken zijn in het werk van de kunstenaars. Zo werd het leven van de werker binnen en buiten het werk geschetst door auteurs. De nieuwe romans maakten plaats voor simpelere verhalen waar twijfel gevolgen heeft en niet iedereen zijn droom kan leven, want zo was het leven.


Eigen beoordeling


Het boek van Willem Elsschot is niet moeilijk te lezen. Dit was dan ook de bedoeling van de auteur. Het is een zeer simpel verhaal dat zich in de details pas echt laat vertellen. De ironische passages zoals bijvoorbeeld hoofdstuk acht waar Laarmans een naam bedenkt voor zijn firma zorgen ervoor dat het verhaal leuk blijft. Hierdoor is het ook meer herkenbaar. Dit soort passages zorgen ervoor dat de passage uit Leermans leven, het verhaal dat we lezen, geloofwaardig is.


Ik vond het een leuk boek om te lezen. Dit boek helpt door de stijl ook mij te realiseren dat een functionele en simpele stijl in van verhalen juist beter is. Er zijn vele schrijvers waarvan ik kan aanwijzen dat ze juist het tegenovergestelde zijn van Elsschot. Indien ik dan ooit zou moeten kiezen zou het lang duren, alleen nog omdat de functionele stijl zoveel meer kan verschuilen dan een overdadige stijl zoals die van Victor Hugo.

REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

Andere verslagen van "Kaas door Willem Elsschot"

Ook geschreven door Linda