Werkstuk Economie

Geschreven door:	Diane [meer]
Datum ingestuurd:	12 maart 2003
Niveau:	5 vwo
Woorden:	4515
Opvragingen:	6647 (37 deze maand)
Waardering:	Currently 2.88/5 1 2 3 4 5 2.9/5 (64 stemmen)

Download dit verslag in PDF-formaat

De fraude bij het Amerikaanse bedrijf Enron

Inleiding

Mijn werkstuk gaat over de accountantfraude bij het Amerikaanse bedrijf Enron. Enron leek een van de grootste energiebedrijven in Amerika, maar in werkelijkheid ging het al jaren niet meer goed met het bedrijf. De slechte cijfers van het bedrijf, waardoor het bedrijf diep in de schulden zat, zijn uit de boekhouding gehaald, zodat het bedrijf kunstmatig winstgevend was. Hierdoor hebben veel mensen aandelen gekocht in Enron, omdat ze dachten dat het veel opleverde, terwijl het eigenlijk niks waard was. Zo zijn er veel mensen opgelicht door Enron en financieel in de problemen geraakt.
De accountant van Enron was David Duncan. Hij werkte voor het accountantkantoor Arthur Andersen, die tot de grootste vijf van de wereld behoorde. Hij had het moeten melden toen hij ontdekte dat de boekhouding niet klopte. Maar achteraf bleek dat hij er niks aan heeft gedaan, en hij heeft zelfs bekend eraan mee te hebben gewerkt. Iedereen was dan ook zeer verbaasd toen Enron faillissement aanvroeg. Hierdoor zijn niet alleen veel mensen geld van aandelen kwijtgeraakt, ook zijn er veel mensen in werkloos geworden.
Een ander probleem was dat het pensioengeld van de medewerkers werd belegd in een Enron-fonds. Er werd van dit geld aandelen gekocht. Hierdoor zijn de medewerkers behalve hun inkomen ook hun opgebouwde pensioen kwijtgeraakt omdat de aandelen niks waard bleken te zijn. Van al dit pensioengeld is niks meer over, en de medewerkers moeten helemaal opnieuw beginnen met het opbouwen van hun pensioen.
Dit schandaal lag niet alleen aan het management van Enron. Zij werden gecontroleerd door de accountant, maar ook door politici, zoals voor belastingcontrole en dat soort dingen.
In dit werkstuk probeer ik te onderzoeken wie er nou eigenlijk de schuld van is dat dit allemaal heeft kunnen gebeuren.
De bedoeling is vooral uit te zoeken wat de accountant hoort te doen en wat in dit geval Duncan er ook werkelijk gedaan heeft.
Mijn hoofdvraag is hierbij, ‘Hoe kan het dat Enron zo lang en zo veel gefraudeerd heeft?’
Hierbij gebruik ik de volgende deelvragen:
- Wat is het werk van een accountant?
- Op welke manier heeft Enron gefraudeerd?
- Is het Duncan zijn schuld dat er zoveel mensen zijn opgelicht?
- Werden Enron (behalve door de accountant) en Duncan nog gecontroleerd en hoe werd dat gedaan?
Met deze vier deelvragen hoop ik de hoofdvraag te kunnen beantwoorden.
Dit leek mij een leuk onderwerp om een werkstuk over te maken, omdat dit schandaal een van de grootste uit de geschiedenis van de accountancy is. Ook vind ik het interessant om te onderzoeken op welke manier Enron dit heeft gedaan, omdat het niet echt makkelijk moet zijn geweest om zoveel te frauderen en zoveel mensen op te lichten. Ik ben geïnteresseerd in economische crisissen en zaken die mis gaan binnen de economie. Daarom leek me dit een geschikt onderwerp.

Wat is het werk van een accountant?

Bedrijven en instellingen geven ieder jaar een jaarrekening aan een accountant. Daarin staan de financiële resultaten van dat jaar. Aan de hand van deze jaarrekening beslissen banken of ze leningen willen verstrekken. Aandeelhouders lezen hieruit af hoe er met hun geld wordt omgegaan in het bedrijf, en beslissen hiermee of ze aandelen willen kopen. Ook de overheid is geïnteresseerd in de jaarrekening omdat zij daarmee beslissen of ze bijvoorbeeld subsidies kunnen geven. De jaarrekening van een bedrijf is dus heel belangrijk voor het daarop volgende jaar.
De accountant speelt hier ook een grote rol in, omdat hij de financiële informatie verzamelt, samenstelt en controleert. Alleen als hij alle informatie heeft bekeken en hij vindt dat de jaarrekening een volledig en kloppend beeld weergeeft, dan legt hij een accountantsverklaring af. Dit houdt in dat de accountant bevestigt dat de financiële situatie juist wordt weergegeven, en dat de informatie klopt. Deze verklaring is rechtsgeldig, en als er een verklaring wordt afgelegd voor een niet-kloppende boekhouding, dan is dit strafbaar.
Maar een accountant doet meer dan alleen de boekhouding controleren.
Een andere taak van een accountant is advies verstrekken in boekhoudkundige en administratieve organisatie bij een onderneming. Dit houdt in dat een accountant bijvoorbeeld voor een onderneming bekijkt of een voorgenomen investering wel verantwoord is of hij helpt de financiële administratie op te zetten. Een accountant is dus ook een adviesorgaan van een bedrijf of instelling.
Ook zorgt een accountant ervoor dat de belasting van een onderneming goed geregeld is. Zo verstrekt hij advies in belastingaangelegenheden, staat belastingplichtigen bij in alle belastingaangelegenheden en hij vertegenwoordigt de belastingplichtigen.
Er zijn 3 verschillende soorten accountants. Zo heb je openbare accountants, overheidsaccountants en interne accountants.
De meeste accountants zijn interne accountant. Een interne accountant is in dienst van een onderneming of instelling. Hij speelt een belangrijke rol bij overnames en moet veel samenwerken binnen de bedrijven en ondernemingen. Hij moet ook veel adviezen geven over de financiële situatie in een bedrijf. Hij is er verantwoordelijk voor de financiële situatie binnen een onderneming of instelling. Een accountant controleert niet alleen de boekhouding, maar moet ook adviezen geven zodat een bedrijf een betere boekhouding krijgt.
Een openbare accountant is verbonden met een accountantskantoor en heeft zijn eigen klanten. Hij gaat naar de klanten toe om met mensen te praten en de administratie te bekijken. Hij is wel aangesloten bij een accountantskantoor, maar werkt eigenlijk altijd alleen.
Een overheidsaccountant is in dienst van de overheid. Elk ministerie heeft zijn eigen accountants. Een overheidsaccountant kan dus bij veel verschillende dingen betrokken zijn zoals milieu en onderwijs. Ook moet zo’n accountant vaak voor zijn werk naar het buitenland om daar samen te werken met accountants van andere ministeries. Een accountant van een ministerie berekent vooral of alle uitgaven die een ministerie wil doen past binnen het budget dat ze hebben.
De voornaamste rol van een accountant is dus de boekhouding controleren en kijken of alle feiten wel goed worden weergeven. Als dat niet het geval is moet de accountant het daar eerst met het bedrijf over hebben, als zij er niks aan willen doen om het te laten kloppen, dan mag de accountant de informatie bekent maken aan een hogere baas of aan het publiek. Als een accountant dit niet doet, dan pleegt hij meineed. Daar kan hij gevangenisstraf voor krijgen en hij raakt zijn bevoegdheden als accountant kwijt.

Op welke manier heeft Enron gefraudeerd?

Uit onderzoek naar de fraude binnen Enron is gebleken dat er op verschillende manieren werd gefraudeerd binnen Enron. Het is niet zo dat er een ding is bedacht om te kunnen frauderen, maar er zijn meerdere dingen bedacht en deze dingen zijn op verschillende manieren uitgevoerd. Behalve boekhoudige trucjes om de financiële stand van het bedrijf te veranderen en anders te laten lijken, bleek dat Enron ook bijna geen belasting betaalt heeft. Daar ga ik eerst verder op in.
Er is gebleken dat Enron het betalen van belasting heeft teruggebracht tot een absoluut minimum. Het Congres van Amerika zoekt nu uit hoe ze dit voor elkaar hebben gekregen. Wel weten ze al dat Enron de vennootschapsbelasting de afgelopen vijf jaar maar een maal heeft betaald. Dit is onder meer gelukt omdat ze hiervoor gebruik maakten van dochterbedrijven in andere landen. Alles winst schreven ze op bij die bedrijven. In de landen van de dochterbedrijven betaalden ze veel minder belasting, waardoor het goedkoper voor ze werd. Zo hadden ze dochterbedrijven op de Kaaimaneilanden, op de Turks- en Caicos-eilanden, op Mauritius, in Bermuda en zelfs ook in Nederland.
Volgens gegevens van het Amerikaanse SEC, een organisatie die toezicht houd op de beurs, had Enron in Nederland ruim 140 dochterbedrijven. Nederland heeft een zeer gunstig belastingsklimaat voor buitenlandse bedrijven, omdat Nederland die bedrijven graag hierheen wil halen. Hier heeft Enron dankbaar misbruik van gemaakt. Ook heeft Enron geld geleend aan deze dochterbedrijven, en de rente van dit geleende geld afgetrokken van de winst van het dochterbedrijf. Hierdoor kreeg Enron wel de rente binnen, maar de dochterbedrijven betaalden het niet, omdat ze het betaalden met het geld dat eigenlijk naar de belasting toe moest.
Kopper, een van de topmanagers van Enron verklaarde dat hij betrokken was bij het complot om de beleggers in Enron op te lichten. Zo hadden ze BV’s opgericht die niet in de boekjes van Enron stonden, waardoor de topmanagers miljoenen aan geld voor zichzelf binnen sleepten, terwijl Enron zelf steeds verder achteruitging. Behalve Kopper waren Fastow, Skilling en Lay hier ook bij betrokken, en samen hebben ze voor zo’n 20 a 30 miljoen achtergehouden.
Dit soort BV’s worden ook wel ‘off balance sheet entitity’ genoemd. Ze kunnen uit de boekhouding worden gehouden, als ze aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo moet minstens 3 procent van de BV in handen zijn van onafhankelijke investeerders, die echt risico’s lopen door in zo’n BV te investeren. Maar er is gebleken dat dit niet het geval was bij deze bedrijven omdat Enron garant stond voor verliezen. De eigenaren van deze BV’s waren ook vooral de levenspartners van de topmanagers en andere vrienden van Enron-medewerkers. Hierdoor bleven de winsten van deze BV’s in het bezit van de topmanagers, en konden ze de winsten weer uit Enron halen.
Ook bracht Enron activa en passiva van de eigen balans over naar deze dochterbedrijven. Dit houdt in dat Enron waardevolle bezitten en het geld over maakte naar goedlopende dochterbedrijven, zodat als Enron failliet zou gaan, niemand daar aan kon komen en ze daarop nog weer verder konden. Want als ze minder vermogen hebben maar wel evenveel winst maken, dan betekent dit dat er een hoger rendement is, waardoor er meer beleggers in Enron willen investeren omdat het er heel gunstig uitziet.
Veel ondernemingen maken hier gebruik van, maar binnen Enron is het vaak op een illegale manier gebeurt. Want deze dochterondernemingen horen onafhankelijk te zijn, maar dit was niet het geval bij de dochterondernemingen van Enron. Zo was Fastow zelf de baas van verschillende dochterondernemingen. Hierdoor ontstonden rare situaties, bijvoorbeeld dat medewerkers van Enron moesten onderhandelen met de directeuren van een dochteronderneming. In dit geval moest Fastow dus als directeur van zo’n onderneming onderhandelen met een mindere van hem bij Enron. Hier ontstaan een rare situatie omdat een mindere van Enron op deze manier niet vrij kan onderhandelen, omdat hij het eigenlijk tegen zijn baas heeft.
Ook werden er grote debetposten uit de boekhouding gehouden en werden er valse transacties opgegeven die winstgevend waren om de beurs te laten geloven dat omzet en winst omhoog bleef schieten.
Enron heeft veel campagnes van politici financieel gesteund. Hierdoor werd ook gedacht dat er politici waren die met de fraude binnen Enron te maken hadden. Volgens het Congres hebben verschillende politici geprofiteerd van giften van Enron waarmee Enron invloed probeerde te kopen. In 1992 had Enron voor het eerst profijt van deze investeringen. Zo vielen ze niet langer onder toezicht van de Commodities Futures Trading Commission. Deze commissie hield toezicht op de goederentermijnhandel. Dit was de basis van het grote succes van het bedrijf.
Verder is er nog niet veel duidelijk geworden over politici die geld hebben aangenomen. Maar Barbara Roper, directeur beleggersbescherming bij de Federatie van Consumenten, zei wel dat alle politici die ooit giften hebben gekregen van Enron nu zullen moeten aantonen dat dit geld niet zo maar een gift was maar dat ze het hebben ontvangen voor bijvoorbeeld hun politieke campagnes. Veel van deze politici hebben na de val van Enron hun giften gegeven aan goede doelen. Dit kan een aanwijzing zijn dat ze het niet helemaal op een zuivere manier hebben gekregen.
Enron heeft zichzelf ten gronde gericht door te sterk uit te willen breiden in andere landen en met andere producten. Ook zeggen sommige waarnemers dat de prijsdaling van het gas en stroom Enron zwaar heeft getroffen. Maar zij wisten toen nog niet dat de topmanagers zoveel geld voor zichzelf hadden gehouden.
Enron moest in oktober plotseling 1,2 miljard dollar betalen om aan de verplichtingen tegenover een aantal maatschappen te kunnen voldoen. Hierdoor werden de mensen wakker geschud omdat ze zich afvroegen waar zo’n groot bedrag in een keer voor nodig was. Dit was het begin van het einde voor Enron. Want hierdoor begonnen de beleggers het vertrouwen in Enron te verliezen, iets wat heel belangrijk is op de beurs.
Vlak na dit voorval werd naar buiten gebracht dat de winst over de afgelopen 5 jaar 568 miljard dollar te hoog was voorgesteld. Hierna werd faillissement aangevraagd en bleven de mensen verbijsterd achter hoe zo’n groot bedrijf zo snel failliet kon zijn gegaan.

Is het Duncan zijn schuld dat er zoveel mensen zijn opgelicht?

Duncan was de externe accountant van Enron. Hij werkte voor het accountantskantoor Arthur Andersen. Dit accountantkantoor hoorde bij “the Big Five”. Dit zijn de vijf grootste accountantkantoren. Na de rol van deze accountant binnen Enron zal hij waarschijnlijk binnenkort niet meer bij “the Big Five” horen. Het belangrijkste van een accountant is dat hij vertrouwd moet worden. Er is nu geen bedrijf meer die Andersen zal vertrouwen en ook de beleggers zijn hun vertrouwen kwijt. Hierdoor zal hij veel klanten kwijtraken, want beleggers willen nou eenmaal helderheid en duidelijkheid.
Het onderzoek naar wat Duncan binnen Enron heeft gedaan loopt nog, maar wel heeft Duncan schuld bekend in een aantal zaken. Omdat hij dit bekend heeft krijgt hij strafvermindering. Hij heeft bekend dat hij al geruime tijd wist van wat er gaande was binnen Enron, en dat hij de boekhouding ieder jaar weer heeft goedgekeurd terwijl er grote gaten in zaten.
Duncan werd door Andersen ontslagen nadat bekent was geworden dat hij zijn medewerkers van Andersen opdracht had gegevens stapels documenten over Enron te vernietigen, terwijl de SEC, een organisatie die toezicht houdt op de beurs, duidelijk had aangegeven dat ze alles wat ze over Enron hadden moesten bewaren. Hierdoor heeft hij zijn medewerkers ook bij het schandaal betrokken. Maar zij worden niet achtervolgd omdat ze handelden in opdracht van Duncan, en niet wisten dat de SEC deze documenten wilde hebben.
David Duncan heeft ook bekend dat partners van de accountantsfirma Andersen al geruime tijd wisten van de dubieuze boekhouding van Enron. Hierdoor is duidelijk geworden dat Duncan niet de enige schuldige is aan het verdoezelen van de fraude. Als de partners het wisten, dan hadden ook zij ervoor uit kunnen komen, maar ook zij hebben dat niet gedaan.
Arthur Andersen wordt er nu van beschuldigd dat hij de fraude binnen Enron door de vingers heeft gezien. Zijn rol binnen Enron zal nu onderzocht worden, en waarschijnlijk zal ook hij dan worden vervolgd.
Duncan had eerst een aantal verliesposten in de boekhouding als ‘immaterieel’ aangegeven, maar vlak voor de val van Enron ging hij die in een keer specificeren en meerekenen in de boekhouding. Deze verliesposten vond hij jarenlang niet belangrijk, terwijl deze bij elkaar toch voor het grote verlies van Enron zorgden. Hij had dit meteen het eerste jaar dat hij de boekhouding deed bekent moeten maken en hij had niet zolang moeten wachten.
Naast het controleren van de boekhouding, gaf de accountantfirma Andersen ook adviezen aan Enron. Daardoor kwam Duncan in de situatie dat hij adviezen van zijn collega’s, waar ze veel geld voor kregen, moest afkeuren. Het grootste deel van het geld wat Andersen van Enron kreeg, kregen ze voor de adviezen, dus dat kon hij niet zomaar gaan afkeuren.
Hieruit blijkt dat Duncan wel degelijk schuldig is aan de fraude. Hij heeft eraan meegewerkt door zaken uit de boekhouding te houden, die er zeker wel in hadden gemoeten omdat nu de financiële situatie van Enron veel beter werd voorgesteld dan dat hij eigenlijk was. Maar hij is niet alleen de schuldige. Andersen wist geruime tijd wat er aan de gang was, maar hij heeft er niks van gezegd of aan gedaan, waarschijnlijk omdat hij er een hele hoop geld mee verdiende door het geheim te houden.
Wel zei Huub Wieleman, managing partner van de accountants van Andersen in Nederland, dat een accountant zeer beperkt is in zijn controle. Als een accountant te maken krijgt met een management dat de accountant bewust wil misleiden, dan kan de accountant daar niet zo veel aan doen.
Ik denk dat het wel moeilijk zal zijn voor een accountant om hier tegen in te gaan, maar als hij bekent maakt dat er zaken niet kloppen in een bedrijf, ook al zijn het maar wat kleine dingen, dan zullen veel beleggers al niet meer in dit bedrijf willen beleggen. Ik denk dan ook dat een accountant er wel degelijk wat aan kan doen, en dat Enron dit ook had moeten doen.
Deze fraude is natuurlijk niet alleen de schuld van de accountant. Het management van Enron is degene die gefraudeerd heeft en die er dus ook de schuld van draagt dat er zoveel mensen zijn opgelicht en werkloos zijn geworden. Maar aan de andere kant is de accountant natuurlijk degene die er voor is om het aan het licht te brengen als een management zulke dingen doet. Hij is degene die dat aan moet geven, en hij had ervoor kunnen zorgen dat dit allemaal niet gebeurt was. Omdat hij dit niet heeft gedaan, is hij net zo schuldig als het management aan de fraude.

Werden Enron(behalve door de accountant) en Duncan nog gecontroleerd en hoe werd dat gedaan?

Enron en Duncan werden beiden nog gecontroleerd door onafhankelijke organisaties. De SEC, Securities and Exchange Commission, houdt toezicht op de beurs en controleert of alles eerlijk en legaal gebeurt. De openbare accountants, waartoe Duncan behoort, worden gecontroleerd door de Public Oversight Board. In dit hoofdstuk ga ik uitzoeken hoe deze organisaties horen te controleren, en hoe ze dat gedaan hebben.
Het belangrijkste doel van de SEC is de beleggers beschermen. Veel mensen beleggen hun geld om hun huizen af te betalen, hun kinderen te laten studeren of om wat extra geld te hebben. Maar omdat er op de beurs niet met rente wordt gewerkt, is het nooit zeker dat je je geld houdt, of dat het meer waard wordt. Het doel van de SEC is beleggers zo te informeren, dat ze de juiste keuzes kunnen maken.
Het is dus ook de bedoeling dat de SEC bedrijven opspoort die de veiligheidswetten overtreden en dat ze die informatie naar buiten brengen, zodat het publiek het te weten krijgt. Fraude binnen bedrijven valt daar ook onder, en de SEC had dus moeten ontdekken wat er binnen Enron aan de hand was. Dit was wel moeilijk te ontdekken omdat er heel veel uit de boekhouding werd gehouden.
Wel heeft de SEC nu aangegeven een onderzoek te starten naar de betrokkenheid van het accountantskantoor Andersen. Ook heeft de SEC bekend gemaakt dat ze in 2002 alle jaarverslagen van de 500 grootste Amerikaanse bedrijven scherper gaat controleren. Tot nu toe heeft de SEC de financiële rapporten van deze bedrijven alleen steekproefsgewijs gecontroleerd of als ze erop gewezen werden dat er iets niet klopte.
Dit alles is besloten na de snelle ondergang van Enron, maar tijdens de fraude bij Enron hebben ze dus niet goed gecontroleerd. De financiële verslaggeving was als jaren ondoorzichtig en niet duidelijk. Toch heeft de SEC daar nooit iets over opgemerkt.
Hieruit blijkt dat de SEC Enron niet goed heeft gecontroleerd. Als ze dit wel hadden gedaan was de fraude misschien al na een jaar uitgekomen.
De andere organisatie, de Public Oversight Board, controleert de accountants. Zij hadden moeten ontdekken dat Duncan veel uit de boekhouding hield en dat er grote gaten in zaten.
De Public Oversight Board doet eigenlijk hetzelfde als SEC doet, alleen controleert deze specifiek de accountants. Als zij Duncan goed hadden gecontroleerd, hadden zij er ook achter kunnen komen wat er aan de hand was, maar ook zij hebben niks opgemerkt omdat de controle niet streng genoeg is.
Ook de Public Oversight Board heeft niet doorgehad wat er gaande was binnen Enron. Nadat aan het licht was gekomen wat er allemaal is gebeurd binnen Enron, hebben ze zichzelf opgeheven. Ze vonden dat er in het systeem geen plaats meer voor hen was.
De Public Oversight Board is juist ingesteld zodat de accountants niet zo makkelijk de boekhouding kunnen vervalsen, omdat ze dan zelf ook door de mand vallen.
Er is nog een derde toetsing op accountants. De Public Oversight Board gaat naar deze manier een onderzoek instellen, om te kijken of deze wel effectief is.
De derde manier is de collegiale toetsing. De methode van Andersen wordt bijvoorbeeld al jaren gecontroleerd door Deloitte & Touche, een ander groot accountantkantoor. Deze manier van toetsing kan heel handig zijn omdat alles nog een keer extra wordt gecontroleerd, en de kans op fraude dus nog kleiner is.
Maar uit onderzoek is al gebleken dat de 5 grote accountantkantoren, die met zijn allen deze collegiale toetsing uitvoeren, nog nooit een negatief toetsingrapport over elkaar hebben geschreven. Hieraan is te merken dat deze collegiale toetsing geen zin heeft omdat de accountantskantoren elkaar de hand boven het hoofd houden. Als deze manier goed benut was, dan had Deloitte & Touche ook ervoor uit kunnen komen wat er aan de hand was bij Enron.
Enron heeft voor hun financiële problemen Deloitte & Touche ook om raadgeving gevraagd. Hierdoor ontstaat er een belangenverstrengeling, waardoor Deloitte & Touche niet meer objectief de boekhouding kan controleren. Omdat ze dan hun eigen raadgeving misschien wel zouden moeten afkeuren
Uit dit alles blijkt ook dat de toetsing van Enron en de accountant door onafhankelijke ondernemingen en door collegiale toetsing niet goed is uitgevoerd. De SEC en Public Oversight Board hebben beiden te weinig en niet streng genoeg gecontroleerd. Deze twee controle functies hebben beiden geen zin gehad.

Conclusie

Ik ga nu proberen de deelvragen te beantwoorden, en aan de hand daarvan hoop ik ook de hoofdvraag te kunnen beantwoorden.
De eerste deelvraag die ik had, wat is het werk van een accountant, heb ik gedaan omdat het daardoor makkelijk te bekijken is of Duncan zijn werk goed heeft gedaan, en aan de hand daarvan wat hij gedaan heeft aan de fraude en wat hij had moeten doen.
Om de eerste deelvraag meteen te beantwoorden, het werk van een accountant is in de eerste plaats de boekhouding controleren. Hij moet de financiële gegevens van een bedrijf verzamelen en controleren, en aan de hand daarvan kijken of het beeld dat het bedrijf geeft klopt met de werkelijkheid. Verder geeft een accountant advies in financiële zaken, bijvoorbeeld of een investering zinvol is of hoe een bedrijf het beste de boekhouding kan doen. En als laatste is het de taak van een accountant om zijn klanten bij te staan in belastingaangelegenheden en zorgen dat de belasting van een onderneming goed geregeld is.
De tweede deelvraag, op welke manier Enron heeft gefraudeerd, is moeilijk kort te beantwoorden, omdat ze het op zoveel verschillende manieren hebben gedaan.
In de eerste plaats hebben ze veel belasting gefraudeerd, de vennootschapbelasting hebben ze maar een keer in vijf jaar betaald. Ze hebben ook belasting gefraudeerd door dochterondernemingen op te zetten in landen waar ze maar weinig belasting hoefden te betalen. Naar die dochterondernemingen hebben ze ook al het kapitaal over gemaakt, zodat ze in Amerika daar geen belasting over hoefden te betalen.
Behalve belastingfraude hebben ze ook van verschillende boekhoudkundige trucjes gebruik gemaakt. Zo hebben ze grote verliesposten tijden uit de boekhouding gehouden, en hebben ze door virtuele transacties het bedrijf kunstmatig winstgevend gehouden.
Ook voor deze boekhoudkundige trucjes heeft Enron gebruik gemaakt van de dochterondernemingen. Enron heeft geld geleend aan de dochterbedrijven en de rente die ze daarover aan Enron moesten betalen, hebben ze van de winst van de dochteronderneming afgetrokken. De topmanagers van Enron waren vaak de directeuren van deze ondernemingen, of het waren de levenspartners van de topmanagers. Hierdoor konden ze de winst in eigen zak steken zonder dat iemand het door had.
Als laatste heeft Enron aan veel politici giften gegeven. Of dit alleen was om de campagnes te bekostigen is nog niet zeker.
De derde deelvraag is of het Duncan zijn schuld is dat er zoveel mensen zijn opgelegd. Natuurlijk is het niet alleen de schuld van Duncan, maar hij heeft er wel aan mee gewerkt, en is er daardoor medeverantwoordelijk voor. Duncan had bekent moeten maken dat er gaten zaten in de boekhouding van Enron en dat er dingen niet klopten. Zo had hij het aan moeten geven dat Enron al veel verliezen leed die ze verdoezelden. Achteraf heeft Duncan alle dossiers die hij had over Enron door de papierversnipperaar laten halen, waardoor er niet goed uitgezocht kon worden wat hij er mee te maken had. Dat doe je niet als je je werk goed hebt gedaan.
Uit al deze punten blijkt dat Duncan heeft meegewerkt aan de fraude binnen Enron, en dat hij ieder jaar weer zijn handtekening heeft gezet onder een boekhouding die niet klopte. Maar natuurlijk is Duncan niet de enige verantwoordelijke, omdat de topmanagers de fraude hebben gepleegd, maar Duncan heeft het wel door de vingers gezien terwijl hij het aan had moeten geven.
Met de vierde deelvraag, of Enron en Duncan nog gecontroleerd werden, heb ik geprobeerd te onderzoeken of ze niet betrapt hadden moeten worden, omdat het mij niet logisch lijkt dat bij zo’n groot bedrijf de accountant de laatste controleur is.
Behalve de accountant waren er ook nog twee controleurs, de SEC en de Public Oversight Board.
De SEC is er om toezicht te houden op de beurs en de beleggers te beschermen. De taak van de Public Oversight Board is accountants te controleren.
Beide hebben hun taak niet goed gedaan. De SEC neemt af en toe steekproeven bij bedrijven, maar er is nu dus gebleken dat dat niet genoeg is, omdat Enron zoveel heeft kunnen frauderen zonder dat de SEC het door had. De SEC heeft al wel aangekondigd zijn toezicht te verscherpen, waardoor ze hopen dat dit soort dingen niet meer gaan gebeuren.
Ook de Public Oversight Board heeft zijn taak niet goed gedaan. Zij hadden het ook kunnen opmerken dat er iets niet klopte binnen Enron als ze hun werk goed hadden gedaan. Maar ook zij waren niet alert genoeg en hebben niets opgemerkt.
Hieruit blijkt dat er dus nog wel een controle was, maar dat dit niet zoveel voorstelde omdat ze beiden niets hadden gemerkt.
Aan de hand van deze uitkomsten probeer ik de hoofdvraag, hoe het kan dat Enron zolang en zoveel gefraudeerd heeft, te beantwoorden. Enron heeft zo lang en veel kunnen frauderen, in de eerste plaats omdat ze het op veel verschillende manieren deden. Als je op een manier zoveel wilt frauderen valt het snel op, maar omdat er zoveel verscheidenheid in was is het moeilijker op te merken.
In de tweede plaats is het gelukt omdat de accountant het niet aan het licht heeft gebracht, maar er aan mee heeft gewerkt. Als de accountant dat niet had gedaan, hadden ze er nooit zo lang mee door kunnen gaan. En misschien zijn er ook nog een paar politici die mee hebben geholpen in ruil voor giften, dat maakt het natuurlijk altijd een stuk makkelijker.
Als laatste is het gelukt omdat de toezichthouders, de SEC en de Public Oversight Board hun werk niet goed hebben gedaan. Ze stelden pas nadat de fraude aan het licht was gekomen een onderzoek in. Als ze alles goed gecontroleerd hadden en in de gaten hadden gehouden, dan had het nooit zover kunnen komen.
Samenvattend is de fraude dus gelukt omdat de topmanagers veel verschillende manieren hadden bedacht, de accountant die het openbaar had moeten maken er aan mee heeft gewerkt en omdat de controleorganen hun werk niet goed hebben gedaan.