Feitelijke gegevens

• 2006
• 271 pagina's
• Uitgeverij: Prometheus

Flaptekst

Samenvatting

In het boek staat de liefde tussen Jonathan en Lotus centraal. Deze liefde is al ontstaan voordat ze beide geboren zijn, en blijft hen hun hele leven achtervolgen. Het is een voorbestemde relatie die er maar niet van komt. Doordat beide geliefden weten dat er iets is dat hen bindt, komen ze elkaar steeds weer tegen, maar nooit ontwikkelt hun liefde zich tot een waardige relatie. 
Het begint al als ze kleine kinderen zijn, al voordat ze op de middelbare school bij elkaar in de klas komen te zitten. Wanneer Jonathan bij geschiedenis voor Lotus zit, schrijft hij telkens diepzinnige spreuken in haar agenda. Ook na de middelbare school komen de twee elkaar weer tegen en krijgen ze een relatie. Door miscommunicaties en omstandigheden loopt dit toch niet zo als ze verwacht of gehoopt hadden. Jonathan is zeer terughoudend in het tonen van zijn gevoelens, terwijl Lotus het liefste zo veel mogelijk bevestiging krijgt.
Op een gegeven moment besluit Jonathan naar Ibiza te verhuizen, en Lotus gaat met hem mee. Tot haar grote verbazing blijkt dat Jonathan onderdak voor hen geregeld heeft bij zijn ex-vriendin Dani. Langzaamaan lijken Jonathan en Lotus steeds meer uit elkaar te groeien, mede door toedoen van Dani. Het is overduidelijk dat Dani van plan is om Jonathan voor zich te winnen. 
Op een gegeven moment kan Lotus haar ongeduld niet langer bedwingen en gaat een goed gesprek met Jonathan aan. Ze wil zo snel mogelijk bij Dani weg, om samen een huis te zoeken en een leven op te bouwen. Tijdens het gesprek krijgt ze niet de bevestiging waar ze naar op zoek was, wat haar doet besluiten bij Jonathan weg te gaan. Letterlijk en figuurlijk. Ze staat op van tafel en loopt bij hem weg. Die avond brengt Lotus door op het strand, waarna ze een Spanjaard tegenkomt waar ze wijn mee gaat drinken. Als ze vervolgens dronken is van de rode wijn, neemt de Spanjaard, José genaamd, haar mee naar zijn huis. Daar blijft Lotus vervolgens hangen. Op een of andere manier is haar aanwezigheid in José een vanzelfsprekendheid, zonder dat er sprake is van een seksuele relatie tussen de twee. 
Langzaam maar zeker, met het verstrijken van de jaren, begint de relatie tussen José en Lotus vorm te krijgen. Tegelijkertijd krijgt Jonathan weer een relatie met Dani. Beide stellen krijgen op een gegeven moment een dochter, welke beste vriendinnen van elkaar worden. Ondanks dit gegeven zien de twee ex-geliefden elkaar niet of nauwelijks. Lotus vult haar dagen met het geven van taallessen aan Nederlanders op het eiland, terwijl Jonathan op zijn beurt dag en nacht bezig is met koken in zijn eigen restaurant. Lotus is dagenlang aan het twijfelen over hoe de dingen in haar leven anders hadden kunnen zijn, terwijl Jonathan in zijn werk vlucht en een notoire vreemdganger is. 
Tijdens een toneeluitvoering van de school waarop de meisjes, Alma en Elena, zitten, komen Jonathan en Lotus elkaar na een lange tijd weer tegen. Die avond belanden ze bij elkaar in bed, maar toch zetten ze geen punt achter hun relatie met respectievelijk José en Dani. 
Wanneer ze ouder zijn, en beide om een andere reden tijdelijk terug in Nederland zijn, komen Lotus en Jonathan elkaar weer tegen. Ook nu blijkt de ouderwetse aantrekkingskracht tussen de twee nog te gelden, maar net als de voorgaande keren liep ook dit op niets uit. Beiden hadden het gevoel dat wat er ooit geweest was, nu voorbij was.

Personages

Jonathan en Lotus

Lotus groeit in het boek op van klein meisje tot volwassen vrouw van middelbare leeftijd. Ze heeft een moeder en stiefzus. Deze laatste groeit in het boek uit tot een ware zus, waar Lotus het goed mee kan vinden en zelfs enige tijd bij in huis leeft. Lotus is een dromerig persoon, die een heleboel plannen maakt, maar bij de uitvoer ervan niet zo daadkrachtig is. Hierdoor blijft het bij dromen die uiteindelijk tot twijfels leiden. Twijfelen is toch al haar duidelijkste karaktereigenschap. Ondanks haar wispelturigheid, is Lotus toch uit op zekerheid. Wanneer zij en Jonathan een keer bij elkaar in bed zijn beland, terwijl ze al jaren uit elkaar zijn, wil Lotus meteen weten waar dit toe leidt: “Het kan toch niet dat dit zonder gevolgen blijft? Jij weet net zo goed als ik dat dat niet kan. Daar is dit gevoel toch veel te groot voor?” Het feit dat Jonathan daar niet op reageerde, typeert hem: “Toen hij weer geen antwoord gaf, waren de herinneringen bovengekomen. Aan al die keren dat hij niet had geantwoord.” Even later kwam zijn reactie dan toch: “Waar heb je het over? Waarom kun je niet gewoon rustig afwachten wat er gaat gebeuren?” Hieruit blijkt hoe Lotus het liefst meteen uitsluiting krijgt over de gevolgen van hun daad, terwijl Jonathan alles z’n beloop laat gaan.
Jonathan is sowieso erg laks en afwachtend. Of hij nu single was, een relatie met Lotus of met Dani had, hij bleef vreemdgaan. Het verleiden van vrouwen leek zijn manier te zijn om om te gaan met het feit dat hij nooit volwaardige liefde gekend heeft. Als kind is hij opgevoed door aupairs omdat zijn ouders het te druk hadden met het organiseren van benefietetentjes. Het vreemdgaan om zijn lege hart te vullen, heeft overeenkomsten met andere kenmerken van Jonathan: zijn credo is ‘wat leeg is, moet gevuld worden’. Dit komt terug in zijn kookgedrag waarmee hij lege magen wil vullen, zijn bezigheden om zijn weinige vrije uren mee te vullen en dus het vreemdgaan om zijn lege hart te vullen.

Dani

De ex-vriendin van Jonathan en later zelfs zijn vrouw. Dani had Jonathan een brief gestuurd, nadat haar man haar in de steek gelaten had. In deze brief nodigde ze hem uit om langs te komen in Ibiza. Wanneer Jonathan op deze uitnodiging ingaat, begint haar ‘jacht’ om hem te verleiden. Wanneer ze hem, na het vertrek van Lotus, eindelijk voor zich heeft gewonnen, moet ze lijdzaam toezien hoe de vader van haar kind stelselmatig vreemdgaat. Lotus verwordt uiteindelijk tot een kloon van Jonathans moeder: ook zij gaat zo op in het doen van liefdadigheidswerk, dat ze de opvoeding van haar kind, Elena, op een gegeven moment volledig overlaat aan een aupair. Dit tot ongenoegen van Jonathan, die zich bewust is van het feit dat hij in zijn jeugd een hoop liefde en aandacht tekort is gekomen.

José

Hij ontfermt zich over Lotus, nadat die haar relatie met Jonathan verbroken heeft. Hij biedt haar kost en inwoning, zonder daar iets concreets voor terug te verlangen. José heeft een zoon en eigenlijk ook nog een vrouw, die geestelijk niet zo goed meer is. Uiteindelijk overlijdt zijn vrouw en trouwen José en Lotus en krijgen ze een dochter, Alma.

Thematiek

Het allesoverheersende thema van het verhaal is liefde. Hoewel de relatie tussen Lotus en Jonathan telkens stuk loopt, is hun liefde eeuwigdurend. Uit de wat zweverige stukjes aan het begin en eind van het boek, blijkt dat de twee geliefden voor elkaar gemaakt zijn. Door deze stukken tekst komt het verhaal wat naïef en dromerig over, maar toch maakt het duidelijk dat ware liefde bestaat en dat de schrijfster in ‘de ware’ gelooft.
Ondanks het feit dat beide hoofdpersonen voor elkaar gemaakt lijken te zijn, komt er maar geen ‘normale’ relatie van de grond. Door geen duidelijke keuzes te maken, wat voortkomt uit de eeuwige twijfel, maken de twee het zichzelf en de ander onnodig moeilijk. Dit komt omdat er te veel getwijfeld wordt en ze bang zijn voor de gevolgen van het je helemaal aan je partner overgeven. In een interview zei Jonkman eens dat het zonde is dat er zoveel mensen zijn die blijven hangen aan een verkeerde partner of het moeilijk vinden om iemand te vinden. Volgens haar moet je je ratio overboord gooien en er dan echt voor gaan. Dit statement komt ook in haar nieuwste boek terug. De hoofdpersonen hebben een band en zijn voor elkaar gemaakt, maar zijn daarnaast bang zichzelf in elkaar te verliezen. Door dit risico niet te nemen, sluiten ze een mooie relatie uit.

Motto

“Je naam? Maar ik heb je naam vergeten
Je letters lopen over in elkaar.
Wij zijn van zoveel ik gemaakt, bezeten,
dat wij geen leven hebben voor elkaar.”

Het bovenstaande motto is afkomstig uit Hans Andreus’ De sonnetten van de kleine waanzin.

Trivia

De schrijfster wilde eerst ballerina worden, maar omdat ze niet goed genoeg was moest ze van haar dansschool af en naar het gymnasium. Hier ontdekte zij haar liefde voor schrijven.

Titelverklaring

De titel slaat op het feit dat de relatie tussen Lotus en Jonathan gedoemd te mislukken is, omdat er bij beide personen telkens twijfels rijzen. Door niet blind voor elkaar te gaan, stoten de twee geliefden elkaar regelmatig af. De titel is als het ware een boodschap van de auteur, waarmee ze haar lezers wil zetten tot het maken van beslissingen, zonder je daarbij te veel te laten leiden door de eeuwige twijfel. 

Structuur & perspectief

Perspectief
Per hoofdstuk lijkt het perspectief te veranderen. Wel is het verhaal telkens in de hij- of zijvorm geschreven, maar er wordt continu gewisseld met het persoon waarop gefocust wordt. 
Door de wisseling van de perspectieven lijkt extra benadrukt te worden, dat Lotus en Jonathan langs elkaar heen leven. 
Niet alleen wordt er veel van perspectief veranderd, ook is het verhaal niet chronologisch opgebouwd. In het ene hoofdstuk wordt Lotus’ leven als puber beschreven, terwijl het volgende hoofdstuk over Jonathan als man van middelbare leeftijd gaat. Dit is in het begin wat verwarrend, maar al lezende went het snel en geeft het alleen maar een extra dimensie aan het verhaal. 
Het boek bevat fragmenten uit het leven van Jonathan en Lotus.

Structuur
Het verhaal is op een niet-chronologische wijze verteld, zoals ik hierboven al vermeld heb. Soms zijn er flashbacks in de vorm van opgehaalde herinneringen, maar soms is het ook gewoon een beschrijving van een gebeurtenis van bijvoorbeeld tien jaar eerder. 
In het boek is ook een inleiding en slot opgenomen. Deze dragen de titel ‘Ervoor’ en ‘Erna’. Hierin wordt duidelijk dat Lotus en Jonathan voor elkaar bestemd lijken te zijn. De inleiding en het slot bestaan uit een conversatie tussen Lotus en Jonathan die nog in de baarmoeder zitten. Hieruit blijkt dat de twee elkaar al voor hun geboorte kennen. Het was voor mij in het begin onduidelijk wat deze twee hoofdstukken precies betekenden, maar het zinnetje ‘En dan komt er een moment dat er weer aan hen getrokken wordt’ maakte een hoop duidelijk. De tijd waarin ze nog samen op Ibiza zijn, beslaat het meeste van het boek. Daarnaast komen er echter ook momenten van 10 jaar daarvoor of 30 jaar daarna aan bod. 

Naast het gewone verhaal, loopt er een soort ‘parallelle wereld’. Hierin kan liefde wel volledig bestaan. Een voorbeeld van deze parallelle wereld is de beschrijving van Atlantis, een in vroegere tijden vergaan eiland. Lotus is gefascineerd door deze hypothetische wereld. 
Een ander voorbeeld van zo’n parallelle wereld, is de fase vlak voor het slapen gaan. Hierin slaap je nog niet helemaal, maar verkeer je in een aparte zweeffase. Gedurende een hele periode, zelfs nog nadat hun relatie is beëindigd, komt Jonathan Lotus elke avond instoppen. Dit is ook een verbeelding van de zogenaamde parallelle wereld die Jonkman in haar boek gestopt heeft.

Decor

Plaats in de literatuurgeschiedenis
Dit boek uit 2006 speelt zich af in de huidige tijd en mag zich daarom rekenen tot de moderne literatuurgeschiedenis.

Ruimte
Het verhaal speelt zich zowel in Nederland als op Ibiza af. Het grootste deel van het verhaal speelt zich af op het Spaanse eiland Ibiza, waar Jonathan en Lotus samen heen zijn gegaan. Wanneer ze uit elkaar zijn, blijven zowel Dani&Jonathan als Lotus&José hier ook wonen. Ook Nederland is een belangrijke plaats: hier zijn beide hoofdpersonen geboren en opgegroeid en hier heeft hun eerste contact plaatsgevonden. Aan het eind van het verhaal besluit Lotus ook om zich weer definitief in Nederland te gaan vestigen, omdat ze het op Ibiza wel gezien heeft.

Beoordeling

Verboden te twijfelen is in mijn ogen een zeer boeiend boek, omdat het dusdanig geschreven is, dat je je als lezer af gaat vragen of de relatie van Lotus en Jonathan een kans krijgt. In tegenstelling tot wat je zou verwachten, kent dit boek geen einde waarin ze twee geliefden uiteindelijk nog samen kwamen. Toch kreeg ik het gevoel dat er wel sprake is van een ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’, zij het niet samen. De schrijfstijl is helder, wat het lezen vergemakkelijkt.

Recensies

"Verboden te twijfelen is héél licht, misschien wel te licht. Het thema van de significante ander die onbereikbaar blijkt te zijn door eigen twijfels en angsten, is tot in de finesses uitgewerkt. Maar tegelijk mist het boek de 'ze-krijgen-elkaar-toch-niet'-tragiek." http://www.8weekly.nl/art...wenst.html