Feitelijke gegevens

• 1e druk, 2010
• 218 pagina's
• Uitgeverij: Cargo

Flaptekst

Samenvatting

De verder niet bij name genoemde vertelster is een bijna 40-jarige roodharige communicatiedeskundige die op 30 april 2009 in Warschau vertoeft op uitnodiging van het CDA. Op dat moment krijgt ze een sms'je van Jack de Wolf waarin staat dat er aan aanslag op de Koningin is gepleegd. Jan Peter Balkenende moet onmiddellijk terug naar Nederland in het regeringsvliegtuig. Daarin gaat natuurlijk ook de vertelster en de spindoctor van de premier Jack de Wolf. Een spindoctor is een politieke adviseur. Jack de Wolf kan in werkelijkheid gemakkelijk Jack de Vries zijn (die was nl. spindoctor van JPB).

In het vliegtuig denkt ze terug aan de eerste keer dat ze Jack de Wolf heeft gezien (2007). Hij wil haar voor het CDA charteren een klus te klaren. Ze is nl. communicatiedeskundige. Ze laat zich inpalmen, zeer tegen de zin van haar broer die verder B. wordt genoemd. Hij vindt JP maar niets, bovendien haat hij Beatrix (Beakut, noemt hij haar).
Via Jack de Wolf raakt ze in contact met JP Balkenende, een man die ze de charme van een glasplaat toedicht. Ze wil Balkenende met echte mensen in contact brengen: hij moet meer van zichzelf laten zien. 

Intussen denkt ze in het vliegtuig aan de mogelijkheid dat haar broer de aanslag heeft gepleegd. De dader reed immers in een zwarte Suzuki Swift en die heeft haar broer sinds een jaar ook in zijn bezit. 
Dan vertelt ze verder aan de lezer over de relatie met haar broer. In de laatste jaren is hij veel recalcitranter geworden: hij ergert zich aan bijvoorbeeld aan de grappen van Paul de Leeuw. Het is allemaal nep. Ook heeft hij een hekel aan schreeuwende kinderen op een schoolplein, instellingen als UPC die je zomaar van het kastje naar de muur sturen en je met onterechte rekeningen afschepen.
Op Koninginnedag 2008 krijgt de vader van de vertelster en van B. een tia. De afhandeling gaat slecht en B. gaat emmers witkalk smeren op de muren van de school, het ziekenhuis en de straat. Overal schrijft hij de woorden “Hufters”. Hij is natuurlijk gemakkelijk te traceren voor de politie. Intussen heeft hij zijn rijke leven vaarwel gezegd, is in een huurhuis gaan wonen en heeft hij een oud wrak van een Suzuki Swift aangeschaft. Haar vader is erg van slag als hij ziet dat zijn zoon wordt opgepakt.

Bij het tweede bezoek aan JPB begint de roodharige vertelster hem wel leuk en sympathiek te vinden. Hij stelt haar ook indringende vragen over geloof en thuissituatie. Ze wil hem helpen persoonlijker te worden en ze doet dat aan de hand van een toespraak over een bezoek aan een Zeeuws museum. Je moet menselijke anekdotes vertellen die de luisteraars zullen boeien en elementen van je eigen gezins- en leefwereld invoegen.

In het vliegtuig sijpelt het nieuws over de aanslag binnen en Jack de Wolf komt melden dat de aanslag is gepleegd door een allochtoon en ook dat de Koningin overleden is. De mensen ronden de premier komen bij elkaar om een toespraak te schrijven. Er is een auto tegen een monument in Apeldoorn gebotst. De vertelster is nu blij dat het haar broer niet is.

Ze herinnert zich het derde gesprek met JP Balkenende. Ze geeft hem het advies persoonlijke anekdotes te vertellen en ook stiltes te laten vallen, wanneer een journalist steeds weer dezelfde vragen heeft gesteld. Hij zegt dat hij het gaat proberen en hij nodigt haar uit mee te gaan naar Warschau.

In het vliegtuig wordt nu door de vertelster in koortsachtige haast een persoonlijke toespraak geschreven. JP is ervan onder de indruk, maar niet lang voordat ze op Zestienhoven zullen landen, krijgen ze het echte nieuws te horen. De Koningin is niet dood, maar de dader is ook geen allochtoon. Dus toch B., denkt de vertelster. Ze kan nu niet langer zwijgen en zegt tegen Jack dat ze de zus is van de waarschijnlijke dader. Ze wordt meteen apart gezet en geïsoleerd. 

Epiloog
Veiligheidsmensen houden haar weg van de premier. Die houdt een zeer formele en dus onpersoonlijke toespraak op Zestienhoven (die ook als motto werd gepresenteerd). Hij heeft dus meteen weer afstand genomen van het persoonlijke tintje dat de vertelster had willen inbrengen. Wanneer haar antecedenten door de veiligheidsmensen zijn nagegaan, wordt ze weer vrijgelaten. De dader is niet B. In een taxi sms't ze naar haar broer. Ze zegt dat ze van hem houdt.

Thematiek

De mannetjesmakerij van politici worden bekritiseerd. De vraag is: hoe kun je een figuur als Jan Peter Balkenende "echter" doen voorkomen. De vertelster heeft daar wel enkele ideeën over, maar ze verliest het aan het einde van het verhaal van de realiteit.

Motieven

De angst dat haar broer een aanslag op de Koningin heeft gepleegd.

In de vorm van "echt" zijn tegenover schone schijn. Ook gedraagt de broer van de vertelster zich sinds 2008 heel anders: hij wordt recalcitrant, pakt instellingen aan, verlaat zijn rijke leven en verzet zich zo tegen van alles en nog wat dat de vertelster denkt dat hij een aanslag heeft gepleegd op de Koningin. Hij reed ook immers in een Suzuki Swift. Ook de nieuwe levensvisie van B.: Hij wil echt zijn.

Tussen de vertelster en B.

De slechte invloed van de media op politici. Politici gedragen zich onder de lenzen van de camera’s heel anders dan dat ze in werkelijk zijn.

Motto

Als eerste motto noemt de auteur:

Zeg Roodkapje, waar ga je henen, zo alleen, zo alleen.

Deze spreuk uit het sprookje verwijst naar de roodharige vertelster van het verhaal. Ze ontmoet de spindoctor van JP Balkenende, Jack de Wolf. Ze gaat met hen mee naar Warschau en verlaat derhalve net als Roodkapje in het sprookje de normale manier die ze zou bewandelen. Dan val je natuurlijk in handen van de wolven (lees: mannen). Ze is er zo alleen in Warschau, zeker nadat ze vermoedt dat haar oudere broer bij de aanslag op de Koningin zou zijn betrokken.

Als tweede motto zou je de toespraak kunnen zien die Jan Peter Balkenende houdt bij aankomst op Zestienhoven direct na de aanslag om 14.16 uur. De tekst komt bovendien in het laatste deel van het boek terug. Het geeft aan hoe onecht de toespraak is. De vertelster had Balkende juist willen leren hoe hij zich “echter” moest gedragen.

Opdracht

De opdracht luidt: Voor alle zussen in mijn leven.

Titelverklaring

"Koninginnedag” is een verhaal over de aanslag op 30 april 2009 op de Koninklijke familie. Veel meer uitleg behoeft de titel niet.

Structuur & perspectief

Structuur
Het verhaal wordt verteld in 64 heel korte hoofdstukken van 3 à 4 pagina’s. Daarna komt er een korte epiloog. Dat leest wel lekker snel. Het begint bij de mededeling dat er een aanslag op de Koningin is gepleegd. JP Balkenende is dan met de vertelster in Warschau. Ze vliegen terug naar Rotterdam en gedurende de rit denkt de vrouwelijke ik-figuur, een jonge communicatiedeskundige die JP een vlottere uitstraling moet geven aan de manier waarop ze met de premier in aanraking is gekomen. Ze vertelt dan ook in flashback vorm over haar broer B. die ze heimelijk verdenkt de aanslag te hebben gepleegd. Daarom zijn er van de 65 heel veel hoofdstukken die over het verleden gaan. Het boek heeft derhalve geen chronologische volgorde. Het begint met een opening in handeling en het heeft een gesloten einde (B. is niet de dader; de premier is mediageniek gezien niet te redden).

Perspectief 
Er is een ik-vertelster, die geen naam draagt. Ze is communicatiedeskundige en ze doet een poging JP Balkenende een echter voorkomen en uitstraling te geven. Ze mag op uitnodiging van het CDA mee naar Warschau. Daar vernemen ze dat er een aanslag is gepleegd: 30 april 2010. Dat vertelt de ik-figuur (bijna veertig jaar) in de o.t.t. Ze worden in een vliegtuig gezet naar Nederland om de mogelijke crisis te bezweren. Tijdens de vliegreis die 146 minuten duurt, denkt de vertelster terug aan een heleboel zaken (de manier waarop ze de spindoctor van Balkenende ontmoette, de drie ontmoetingen met JP zelf, verhalen over haar broer die ineens heel anders ging leven). Deze hoofdstukken worden verteld in de o.v.t. Aan het einde komt de vertelster aan in Rotterdam: ze vertelt dan weer in de o.t.t. 

Bijzonder is wel dat de ik-figuur zich vaak rechtstreeks richt tot een “u” (een denkbeeldige lezer?). Enkele voorbeelden die gemakkelijk aan te vullen zijn:
- Blz. 50 "Misschien vindt u – net als ik – dat er sinds ”Station tot Station“ niet veel meer aan is"

- Blz. 84 "Ik schrijf u dit, uit de school klappend en wel om u te tonen welke schade wij aanrichten"

- Blz. 114 "Ik vertelde u eerder over David Bowie, de man die vindt dat je moet leven en werken op het randje"

Decor

De tijdlagen van het verhaal 
De belangrijkste tijdlaag is die van 30 april 2009. Op die dag pleegt iemand een aanslag op de Koninklijke Familie, maar die mislukt.

De ik-vertelster denkt dan ook terug aan 30 april 2008, de dag waarop haar vader een tia kreeg en haar broer opgepakt werd wegens graffiti.
Daarvoor speelt weer een flashback omstreeks 2007, wanneer ze de pr-man van JP ontmoet. Deze Jack de Wolf vraagt haar JP op te “pimpen.”
Deze drie zijn de belangrijkste pionnen op de tijdlijn van het verhaal.

Het decor van de handeling 
Het decor is in het begin Warschau, aan het einde Zestienhoven. In het vliegtuig op de terugreis denkt de vertelster aan haar ontmoetingen met JP. Deze zullen voornamelijk in Den Haag hebben plaatsgevonden.

Beoordeling

De vorige thriller van Asman “Wondermans Eindspel” kon mij wel bekoren. Het was een realistische, politieke en spannende thriller die zich afspeelde in Afrika. Er waren ook directe lijnen met de werkelijkheid te vinden.

In “Koninginnedag” wordt ook een herkenbaar thema opgepakt, nl. de aanslag op de Koningin in 2009. Daarvoor gebruikt Asman realistische politici als Jan Peter Balkenende en Jack de Vries (zij het als zijn alter ego Jack de Wolf). Ook Berlusconi komt in het verhaal voor.
De vertelster en haar broer B. zijn echter gewone mensen. Het zijn de mensen die voor de menselijke anekdote kunnen zorgen die de vertelster aan JPB aanraadt. 
Toch lukt het Asman niet spanning in die twee dimensies (fictie en non-fictie) te brengen. Eigenlijk is het meer een verslag van een communicatiedeskundige die een politicus enkele trucjes wil bijbrengen. Het wordt voor haar persoonlijk een moeilijke zaak, wanneer ze denkt dat haar broer de aanslag heeft gepleegd. Maar de lezer weet eigenlijk uit de non-fictieve wereld van 2009 al beter dat geen B. maar ene Karst T. de aanslag heeft gepleegd. Daarvan kun je je als lezer eigenlijk niet losmaken, omdat de fictie en de non-fictie elkaar hier kruisen. De echte spanning in de fabel ontbreekt en de rest van het verhaal heeft te weinig om het lijf om indruk te maken. Het gaat over echt zijn of valse schijn ophouden. Maar welke lezer weet niet dat politici de schone schijn ophouden en nooit het achterste van hun tong laten zien? 

Het boek zal ondanks de actuele thematiek m.i. geen bestseller worden. Een andere thrillerschrijver over actuele problemen, Tomas Ross, weet in dergelijke gevallen waarin fictie en non-fictie elkaar ontmoeten meer spanning aan te brengen (bijv. Het meisje uit Buenos Aires, 2009, over Maxima en het complot rond haar vader). 
Voor scholieren zit er te weinig spanning in het verhaal. Voor havolijsten zou ik nog wel 2 punten kunnen toekennen, een vwo-leerling die het boek op zijn lijst zet, zou zich m.i. met 1 punt tevreden moeten stellen.

Recensies

"Maar de spanning ontbreekt ten enen male in 'Koninginnedag'. Het verhaal hinkt te veel op twee sporen, de privé-herinneringen van de vrouw en de nasleep van de aanslag, zonder een juiste balans te vinden. " http://spannings.blogspot...-2010.html

"voor een geslaagde psychologische roman is er te weinig diepgang, en voor een thriller te weinig spanning." http://internationaljusti...r-recensie

Bronnen

Website van de schrijver.