ADVERTENTIE
Ben jij op zoek naar een studie die je meer biedt dan standaard hoorcolleges en werkgroepen?

Verdiep je dan eens in een universitaire studie bij Defensie! Een studie waar je meer leert dan studeert. Samen met Defensie beantwoorden we de meestgestelde vragen over studeren bij Defensie. 

Check het artikel!

Feitelijke gegevens

  • 1e druk, 2010
  • 95 pagina's
  • Uitgeverij: stichting CPNB

Flaptekst

"Voor zijn ogen zag Verhooff gebeuren wat nog niet was gebeurd en op datzelfde ogenblik al gebeurd leek te zijn: zijn hand, de vuist, het canvas. Hij had nooit een schilderijdoek horen uitscheuren. Er klonk een scherp gekraak als van een boomtak die in tweeën breekt – een onverwacht grof geluid voor zo’n frêle stuk linnen."

Uit het Hollands Museum verdwijnt een hedendaags meesterstuk met een geschatte waarde van dertig miljoen euro. Museumdirecteur Jelmer Verhooff begint een zoektocht naar het verdwenen topstuk. Er ontstaat een tragikomisch kat-en-muisspel tussen directeur en 'dader', de jonge kunstenares Emma Duiker.

Eerste zin

Zelfs op zijn veertigste werd Jelmer Verhoof nog, door collega's en in de media 'jong' genoemd.

Samenvatting

In de eerste proloog vermeldt Jelmer Verhooff dat hij als negenjarige indruk wilde maken op zijn klasgenoten door van de hoge duikplank af te duiken. Hij denkt daaraan terug wanneer hij met zijn vuist verderop in het verhaal door het canvas van een waardevol schilderij slaat.

In de tweede proloog vertelt de ik-verteller Jelmer Verhooff dat de meeste mensen vinden dat hij zo’n prachtige woning heeft. Hij woont namelijk in het Hollands museum, waarvan hij conservator is. Jelmer is bijna 40 jaar. Hij organiseert een tentoonstelling van jonge kunstenaars die een moderne opvatting over kunst hebben. De tentoonstelling heet “Duel.” Het motto ervan is: “Dutch artist challenged by modern masters”. Een van de jonge kunstenaressen Emma Duiker vindt het kopiëren van het schilderij Untitled No 18, 1962 van Mark Rotho namelijk ook kunst. 

Nadat de tentoonstelling beëindigd is en hij boven in het museum zijn intrek heeft genomen, wordt hij acht maanden later door een restaurateur (Olde Hussink) gewaarschuwd. Hij beweert dat de echte Untitled No 18. niet meer in het museum hangt en dat er nu een nepschilderij hangt. Ze gaan naar Emma Duiker. Verhooff en Olde Hussing komen erachter dat Emma nog meer kopieën heeft en dat ze een kunstdoel voor ogen heeft (kunst moet niet in een museum worden tentoongesteld maar aan het volk worden teruggegeven). De echte Untitled is inmiddels een illegale reis door Europa begonnen. Ze laat op haar pc zien waar het echte schilderij gehangen heeft. Verhooff let goed op en ziet een bepaalde afbeelding op het scherm. Verhooff wil later haar pc hacken en via een mailprogramma van een handige scholier is dat een fluitje van een cent. Zo kan hij in haar pc komen en hij kan uit de afbeeldingen op de achtergrond afleiden dat het schilderij nu in Slovenië hangt.

Samen met Olde Hussink vliegt Jelmer naar Ljubljana. Ze ontmoeten op het vliegveld een Nederlandse taxichauffeur (Edo) die hen wel naar het kleine plaatsje wil brengen waar het kunstwerk hangt. Daar hangt het echte kunstwerk in de zon in een school. De restaurateur wordt 'gek' als hij dat ziet: kunst mag je zo niet tentoonstellen. Jelmer wil het stuk laten stelen en laat Edo Veerkamp (de taximan) contact zoeken met twee criminelen. Die willen voor €1000 de man het stuk wel stelen.

Dat gebeurt ook, maar wanneer ze de volgende dag het werk komen brengen, willen ze meer geld, omdat ze geweld moesten gebruiken vanwege de aanwezigheid van een nachtwaker. Tijdens de ruzie die uitbreekt, slaat Jelmer met zijn vuist door het kostbare kunstwerk (34 miljoen naar de knoppen). Lachend gaan de inbrekers weg. Dat gaat een bom duiten kosten. Jelmer besluit het schilderij uit de lijst te halen, het op te rollen en het mee te nemen naar Nederland. Het moet echter in het bagageruim van het vliegtuig worden opgeborgen en ook dat is niet goed voor het schilderij vanwege de extreme koude.

Terug in Nederland moet Jelmer een oplossing vinden. Olde Hussink moet het schilderij gaan restaureren. In de tussentijd kan er misschien een glasplaat voor het nepschilderij gehangen worden? Hij sluit ook een deal met Duiker waardoor deze niets kan verraden. Wanneer hij thuiskomt, wordt hij gebeld door een bevriende wethouder die aankondigt dat er een vervanger voor hem zal worden gezocht. Bij voorkeur een buitenlandse vrouw. Misschien zal het bedrog dan uitkomen, vreest Jelmer.

Epiloog: bij de heropening van het Hollands merkt Jelmer al dat er veel minder mensen met hem praten. Hij is als het ware aan de kant geschoven. Dan komt er een man op hem af die zo trots is op het fraaie schilderij Untitled dat in het museum hangt, dat hij wil onderzoeken waardoor het zo mooi gebleven is. Jelmer vreest dat het bedrog nu toch zal uitkomen. Er is een vreemd einde.

Quotes

"Bi iedere zin die Olde Husink uitsprak, kwam het Verhooff voor alsof er bloed bij hem werd afgetapt. Zijn woorden fungeerden als het slangetje waardoorheen de levenssappen verdwenen."

Bladzijde 26

"Hij had nooit een schilderdoek horen uitscheuren. Er klonk een scherp gekraak als van een boomtak die in tweeën breekt - een onverwacht grof geluid voor zo'n frêle stuk linnen."

Bladzijde 65

"'Dieven halen een buit weg als de buit opgespoord dreigt te worden,' antwoordde ze. 'Ik ben geen dief, en Untitled was geen buit. Snap je dat nou nog niet? (...)"

Bladzijde 82

Thematiek

Kunstwereld
In het verhaal is sprake van een zoektocht naar een verdwenen kunstwerk. Het echte werk maakt een reis door Europa, terwijl een kopie in het museum hangt. De conservator van het museum reist naar het kleine dorp in Slovenië en laat daar het werk stelen. Daarbij gaat veel mis en hij veroorzaakt zelf dat het kunstwerk wordt vernield. Waarschijnlijk een symbolisch bedoelde handeling. Want het gaat in het verhaal vooral over de relatie tussen kunst en werkelijkheid. Diverse kunstopvattingen passeren de revue. Nergens wordt echt duidelijk wat de bedoeling van Zwagerman is.

Titelverklaring

“Duel” verwijst naar de tentoonstelling die jonge kunstenaars in hoofdstuk 1 van het verhaal in het Hollands Museum organiseren. Na de tentoonstelling verdwijnt er een schilderij. Het echte is nagemaakt door een kunstenares Emma Duiker en de conservator van het museum gaat het echte schilderij proberen terug te halen.

Structuur & perspectief

Structuur
Er zijn twee prologen en daarna 12 genummerde maar ongetitelde hoofdstukken en daarna twee epilogen. De pro -en epilogen zijn gecursiveerd gedrukt. Op die manier ontstaat er wat de structuur betreft een cyclisch geheel. De twaalf hoofdstukken en de epilogen staan in chronologische volgorde.

Perspectief 
In de eerste proloog, de 12 hoofdstukken en de tweede epiloog is er sprake van een hij-perspectief. Dit lijkt een personaal perspectief met auctoriale trekjes. De tweede proloog en de eerste epiloog zijn geschreven in de ik-vorm waarbij Jelmer Verhooff de verteller is.
De verteltijd is o.v.t.

Decor

De tijdlagen van het verhaal 
Er worden geen data en jaartallen in het verhaal genoemd. Wel kun je aan enkele zaken zien dat er sprake is van een actueel verhaal. Vooral het gebruik van de pc met bepaalde programma’s is daarvan een bewijs.
Ook staat er in het verhaal dat de oorlog in Slovenië vijftien jaar geleden was (blz. 44). De oorlog in Slovenië was afgelopen in 1991. Dat zou dus betekenen dat het verhaal omstreeks 2006 zou spelen. 

Het decor van de handeling 
Het Hollands Museum staat in Amsterdam. Daar begint het verhaal en eindigt het. Omdat Jelmer avonturen beleeft in Slovenië, kun je zeggen dat er sprake is van een queeste: de zoektocht met een bepaalde opdracht. Het middendeel speelt zich af in de buurt van Ljubljana.

Slotzin

Jelmer?

Beoordeling

Misschien ben ik te negatief, maar ik vind “Duel” één van de zwakste (zo niet het zwakste) Boekenweekgeschenken van de laatste jaren. Wat ik allereerst al vreemd vind, is dat er een thema aan de Boekenweek wordt gehangen en dat dit thema niet in het verhaal van Zwagerman terugkeert. Er zijn nu twee losse elementen. Een boekje over een gestolen kunstwerk en een Boekenweek met het thema groei naar het schrijverschap.
Ten tweede boeit het verhaal niet: er is een kunstwerk verdwenen, dat wordt opgespoord. Onhandigheid veroorzaakt schade en er is de vrees op ontdekking van het schandaal aan het einde. Geen bijzonder verhaal en bovendien geen greintje spanning. Misschien dat het werk meer moet worden gezien in het gehele oeuvre van Zwagerman met betrekking tot zijn opvatting over kunst die hij in eerdere romans en columns naar voren bracht. Maar hoeveel lezers zullen het werk van Zwagerman nog kennen?Acht jaar geleden bracht hij zijn laatste fictie-boek uit, “Zes sterren.” En hij behoort toch meer tot de Amsterdamse kunstenaarskringen. Misschien is dat de reden dat de grote landelijke dagbladen (NRC en Den Volkskrant, Het Parool) overwegend positief schrijven, maar m.i. is het boekje voor het grote publiek veel minder geschikt.

Voor scholieren die vaak gretig gebruik maken van de dunne boekjes voor hun literatuurlijst, is dit m.i. geen aantrekkelijk nummer. Het verhaal over het verdwenen kunstwerk zal hun zeker niet boeien.
Bovendien is de bladspiegel onaantrekkelijk: pro- en epilogen die niet alleen afwijkend gedrukt zijn (in een naar klein lettertype), maar bovendien vooral overbodig lijken. De prologen hebben geen functie en kunnen in het gewone verhaal worden opgenomen dan wel er aan vastgeplakt worden. De perspectiefwisseling van hij naar ik en andersom is niet functioneel. Ook in de stijl is niets bijzonders op te merken. Overdreven opzettelijk lijkt de stijlfiguur die Edo Veerkamp hanteert om Nederlandse en Sloveense gezegden met elkaar te verbinden (en dat voor een taxichauffeur).

De bladspiegel met te kleine letters is daarnaast onaantrekkelijk. Jammer, want Boekenweken brengen het moderne boek onder de aandacht. Maar ik vind de keuze van Zwagerman een misser. De beste Boekenweekgeschenken van de laatste jaren waren toch “Zomerhitte” van Wolkers en “Een tafel vol vlinders” van Tim Krabbé.
“Duel” is een aardig boekje als je de geschenken verzamelt. Indruk op de lezers zal het niet maken. Ik ben benieuwd hoeveel mensen het tijdens de Gratis Treinreisdag van 14 maart  zullen uitlezen. Zoals altijd bij Boekenweekgeschenken is de waardering voor de literatuurlijst slechts 1 punt, maar de amusementswaarde voor scholieren is dit jaar m.i. absoluut onvoldoende.

Recensies

"De literatuur kan hem nog wel even missen, de krant niet."
http://nrcboeken.vorige.n...ns-waanzin

"Boekenweek begint goed dankzij Zwagerman."
http://www.parool.nl/paro...rman.dhtml

"Pleidooi voor symbolische waarde."
http://recensieweb.nl/rec...he-waarde/

Bronnen

Website van de schrijver.

http://www.joostzwagerman...grafie.htm
Je hebt nog 3 Zeker weten goed verslagen over.

Wil je onbeperkt toegang tot alle Zeker Weten Goed verslagen? Meld je dan aan bij Scholieren.com.

40.811 scholieren gingen je al voor!

REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit ZekerWetenGoed-verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.