Feitelijke gegevens

• 1e druk, 2025
• 192 pagina's
• Uitgeverij: Moon

Flaptekst

Eerste zin

Marokko was voor mij altijd het land van mijn grootouders, dat ik kende van de zomervakanties en van de familieverhalen waarvan ik nooit zeker wist of ze waargebeurd waren of verzonnen. Tot ik er op een dag met mijn opa naartoe reisde. Wat begon als een vlucht voor een kapot leven, werd een reis terug naar mezelf.

Samenvatting

Proloog: de opening
De verteller geeft aan hoe hij ertoe kwam om met zijn opa in een oude, opgeknapte Ferrari naar Marokko te reizen.

Deel I :  De Schuld (blz. 7-53)
Sami Zaziki wordt gebeld door zijn zus die hem vertelt dat opa Hamza in het ziekenhuis ligt met hartproblemen. Hij gaat naar het ziekenhuis en hij hoort van de verpleegkundige dat opa al een tijdje lang problemen heeft en in juni geopereerd is. 
Sami heeft zelf ook problemen, voorop op financieel gebied. Bolle Omar (een mogelijke  crimineel)  krijgt geld van hem en hij wil dat meteen hebben. Sami heeft o.a. veel geld verloren met geld storten in cryptomunten en daarna weer veel geld moeten lenen.

Sami moet zijn opa uitleggen hoe zijn financiële situatie is en de oude man wil nog graag één keer naar zijn geboortedorp in Marokko. Hij wil Sami's schulden wel betalen.  Sami moet hem dan naar Marokko toe rijden in een oude Ferrari die zijn opa al jaren in  een verborgen loods heeft staan. Sami moet hem rijklaar maken. Als hij motorisch goed is,  kunnen ze gaan rijden. Hij wil het eigenlijk liever niet doen, totdat een deurwaarder hem een dag de tijd geeft om op te krassen uit zijn woning, vanwege de hoge huurschuld. Zijn vader (gescheiden van zijn moeder) helpt hem met het huis leegruimen. Maar zijn vader uit nogal wat kritiek: zo vindt hij Sami een maatschappelijke mislukkeling. Sami loopt daarom weer bij hem weg.

Deel II De reis ( blz. 57-128)
De reis gaat naar het Noord-Marokkaanse dorp Amanza, waar opa in het verleden iets ergs heeft uitgehaald. Sami weet echter niet wat. De reis gaat echter niet zonder problemen. In Frankrijk ontmoeten ze een liftend Nederlands meisje dat beter Frans praat dan opa en Sami. Ze helpt hen een probleempje op te lossen met een vrachtwagenchauffeur die een parkeerplaats wil claimen.. Op een parkeerplaats pist Sami tegen een truck en de Poolse chauffeur is daarover erg boos. Opa weet alles weer te redden. Hij vertelt onderweg een verhaal over zijn oude trommel. Anna luistert goed en opa zal haar naar Marseille brengen waar haar Franse moeder woont. Ondanks een belofte om samen te eten, zien ze Anna niet meer terug. 
Opa gaat naar bed en Sami brengt de avond door met Marokkaanse jongens met wie hij een joint rookt. Hij is de volgende dag wel wat duf. Opa vertelt weer iets meer over de gebeurtenissen in Amanza. Ze bereiken Noord-Spanje, waar ze al direct kennismaken met snelwegpiraten die iets onder de Ferrari hebben gebonden. Opa treedt hard op, hij kent de oplichterstruc van vroeger. Ze gaan in Barcelona nog dingen bezichtigen o.a. de Sagrada Familia van Gaudi.

Daarna rijden ze door naar Alicante, waar Sami bij toeval een leuk Marokkaans meisje treft. Opa valt namelijk en Nadia brengt hem naar een dokter om zijn verwonding te laten zien.  Sami raakt verliefd op Nadia en ze wisselen hun mobiele nummers uit. Opa laat daarna iets los van zijn eigen liefdesverhaal.
Op weg naar de boot in Almeria laat opa zich even gaan: hij danst met een mooie, jonge vrouw. Bij de boot blijkt dat ze een verkeerd ticket gekocht, maar door de grote drukte met vrachtwagens, mogen ze toch aan boord. Opa vertelt aan Sami dat er in zijn dorp een vloek over hem is uitgesproken. De spanning loopt op, vindt Sami. Wat heeft opa ooit uitgevreten?

Deel III De confrontatie (blz. 131-192) 
Als ze van boord gaan, zien ze meteen een andere samenleving met veel chaos in het verkeer. En het hotel waarin ze hun intrek nemen, is allesbehalve luxe. Als opa naar bed gaat om te rusten, wil Sami zich nog wel even vermaken met Laila, een Marokkaans meisje, dat erg gemakkelijk te versieren  is en ook gemakkelijk met het bestellen van cocktails is. Het kost Sami veel geld. De volgende dag weet Sami maar weinig van wat er is gebeurd. Hij is ook de sleutels van opa's Ferrari kwijtgeraakt, maar gelukkig komt Laila de sleutels brengen die hij in een club had verloren.

Op weg naar opa's geboortedorp vertelt Hamza het verhaal aan Sami: "Ik voelde me het liefst alleen gelukkig. Thuis was er vaak ruzie. Ik ging dan nachten doorbrengen in de Geestenberg. Op een dag kwam er een bloedmooi meisje ook in mijn grotopening langs. Atika  was de dochter van een hoofdman uit een naburig dorp (Baraka,) die niet goed overweg kan met onze inwoners van Amanza. We beloofden elkaar trouw en schreven dat op een plankje, maar later kwam ze toch vertellen dat ze het uitmaakte. Ik wilde het paard grijpen waarop ze reed, maar het paard en Atika vielen per ongeluk in het ravijn. Ze  was dood en de bewoners van het naburige dorp verklaarden de oorlog aan de familie van opa. Ze spraken een vloek uit over het hele dorp, dat daarna in verval raakte. "

Sami kent nu de reden van opa's reis. Ze rijden als onbekenden Amanza binnen en dat trekt veel aandacht, net als de rode Ferrari. Opa's zus  wil hem nog wel onderdak bieden, maar zijn broer Hassan is woedend op opa vanwege de uitgesproken vloek. Opa zegt dat hij een einde wil maken aan de vloek en de volgende dag trekt hij met Sami naar de Geestenberg. Opa zoekt de opening van destijds en ja, ze vinden het schrijfplankje waarop de liefdesverklaring van opa en Atika staat. Dat is vijftig jaar geleden. Ze gaan terug naar Amanza waar een woedende menigte uit Baraka op hen wacht. Maar opa en Sami vertellen hoe de vork in de steel zat en dat het bewijs op het plankje staat. Sami houdt daarbij een gloedvol pleidooi voor zijn opa. De kleinzoon van de vroegere hoofdman is onder de indruk en ook vergevingsgezind. Hij wil de vloek verbreken en in vrede leven met de inwoners van Amanza. Een mooi succes: opa heeft zijn jaren geleden opgedane schuldgevoel ingelost.

Hij blijft achter in Marokko en Sami rijdt alleen in de Ferrari terug. Onderweg ontmoet hij Nadia en ze beloven elkaar op te zoeken. Hij spreekt voor opa een cassettebandje in. De rode Ferrari staat weer in de loods en Sami zal hem  'never nooit' verkopen. Hij  wil zelf in de autobranche gaan werken. De reis heeft hem ook een loutering bezorgd. 

Personages

Sami Zaziki en opa Hamza

Sami is een jong volwassene die zijn rijbewijs heeft. Hij heeft schulden gemaakt met cryptocoins en te veel geld geleend bij illustere vrienden. De scheiding van zijn ouders is ook niet leuk geweest. Hij woont op zichzelf en dan komt erbij dat opa Hamza serieuze hartproblemen heeft. Opa wil na zijn ziekenhuisopname nog één keer naar Marokko om iets recht te zetten en hij vraagt Sami om te rijden.
Dat gebeurt in een opgekalefaterde Ferrari. Onderweg krijgen ze wat problemen te verwerken. Sami doet dingen niet zo handig en opa corrigeert hem. Hij pist tegen een vrachtwagen en krijgt ruzie met de chauffeur, hij ontmoet meisjes die hem of helpen of hem uitkleden. Ze worden onderweg door wegpiraten benaderd, maar ook daar weet opa wel raad mee. Hij wil liever niet in een arm hotel logeren, maar in een luxe. Iedere keer corrigeert opa Hamza (wijzer geworden door het leven)

Sami is intussen nieuwsgierig naar het verleden en dat wordt door opa verteld. Dat is een spannend verhaal en hij en zijn opa gaan op zoek naar het verleden in de Geestenberg. Daar vinden ze het opschrijfplankje van de twee geliefden van vijftig jaar geleden, wat bewijst dat de liefde oprecht was. Dan krijgt Sami de geest en hij houdt een vurig pleidooi voor zijn opa. De strijdbijl tussen de twee dorpen moet begraven worden. Dat lukt en dat is wel een mooie boodschap voor de lezers. Ook een mooi teken van zuivering is dat Sami never nooit de oude Ferrari zal verkopen. ( geen luxe dus, maart eenvoud)

Helpers en tegenstanders onderweg

Anna en Nadia vertolken de functie van helpers onderweg bij de twee die een roadtrip ondernemen Anna is liftster en spreekt beter Frans om onderweg een conflictje op te lossen. Nadia helpt Opa naar de dokter en is een leuke meid, met wie Sami op de terugweg nog een afspraak heeft. Laila leeft langs de lijnen van leve de lol, maar komt toch ook met Opa's sleutels aanzetten die Sami in een club (dronken) verloren was. Misschien had ze andere plannen met Sami. Ze drinkt in ieder geval gratis.
Er zijn ook struikelblokken: de vrachtwagenchauffeurs, de snelwegpiraten, de ambtenaren bij de boot, Maar alle problemen worden overwonnen.

Quotes

"Ze kijkt me aan met een bezorgde glimlach. "Nou volgens die vorige kamergenoot viel er eigenlijk geen touw aan vast te knopen. Hij had het over geesten, een geestenberg en hij schreeuwde dat iemand het paard rustig moest houden en ,,,o ja.... hij riep ook iets over Amanda, geloof ik."" Bladzijde 16

"Mensen die het leven steeds voor zich uit schuiven, tot de doodskist in zich tis. Dan pas stappen ze in het leven. Ik had het moeilijk, maar ondanks alles heb ik samen met je oma goed geloofd in mijn zomertijd. Daardoor kan ik me nu richten op wat echt telt: mijn familie helpen en ...eh.. hopelijk mijn fouten rechtzetten." Bladzijde 32

"Hij zucht diep. "Ik kan je nog niet alles vertellen, maar die nachtmerries.... Ze gaan over Amanza. Sinds je oma is overleden, blijven ze maar terugkomen. Het verleden jaagt me op. Ik heb daar iets achtergelaten, iets kapotgemaakt. Ik dacht dat de tijd het kon uitwissen, maar dat blijkt niet zo te zijn.:" Bladzijde 39

""En ik denk ja, je moet zo min mogelijk afhankelijk zijn van van anderen. Maar helemaal zonder anderen leven lukt niemand, daar heeft opa gelijk in. Je kunt je best doen, en dan moet je, als het erop aankomt, als je een keer hard valt, gewoon hopen dat je de juiste mensen treft.'" Bladzijde 75

"Hierbij verklaren wij Atike en Hamza op de Geestenberg elkaar de liefde. Ons geheim is aan dit schrijfplankje toevertrouwd. De letters zijn het gefluister van ons verlangen. En binnenkort de muziek op onze bruiloft. Als de mensen onze omhelzing dan nog niet begrijpen. Dan maken wij ons los. Maar nooit van Elkaar. Met God als onze getuige."
(De tekst op het schrijfplankje van Hamza)" Bladzijde 183

Thematiek

Queeste

De roadnovel van Hamza en Sami is een moderne versie van de Middeleeuwse queeste. Daarin kreeg de held een opdracht te vervullen : op reis moest hij onderweg moeilijkheden overwinnen om weer naar huis te keren als de opdracht geslaagd was.
Hamza heeft in zijn jonge jaren iets verschrikkelijks meegemaakt wat in zijn latere leven een aantal problemen veroorzaakte. Hij heeft nu hartfalen en hij wil nog graag een keer terugkeren naar zijn geboortedorp, waar het kwaad is geschied.
Hij chartert zijn kleinzoon die (financiële) problemen kent om hem naar Marokko te rijden. Ze rijden niet toevallig in een oude Rode Ferrari ( hé, logo paard- denk aan de ridders te paard). Onderweg komen ze een aantal problemen tegen die ze moeten oplossen, voordat ze naar Marokko kunnen oversteken. Ook in het dorpje Amanza krijgt opa Hamza met moeilijkheden die voortkomen uit zijn jeugd te kampen. Ook die moet hij oplossen. Maar de opdracht die hij zich aan het eind van zijn leven heeft gesteld, slaagt. De oude held blijft in Marokko, de jonge held gaat (met een reinigingsgevoel) terug naar huis en hij heeft geleerd van zijn roadtrip met zijn oude, maar wijze opa.

Motieven

Schuldgevoel

Opa Hamza kampt met een schuldgevoel dat hij kreeg nadat hij in zijn jonge jaren met een meisje verkering kreeg. Ze kwamen uit twee verschillende, elkaar beconcurrerende dorpen. Ook was er verschil in status: tussen een schapenhoeder en de dochter van een Marokkaanse hoofdman . Ze beloofden elkaar toch trouw, maar er gebeurde iets waardoor het paard van het meisje en het meisje zelf in een ravijn vielen. De bewoners van het dorp van het meisje spraken over een moord en spraken de vloek uit voor het dorp Amanza. Daar ging het later aanmerkelijk slechter mee dan in het dorp Baraka. De vloek werkte dus. Opa krijgt gaandeweg een schuldgevoel en hij wil de situatie oplossen. On the road again.

Liefdesrelatie

Hamza en Atike kregen een liefdesrelatie ondanks hun verschil in status en de plek waar ze woonden. Maar de samenleving pikte het niet en Atike verbrak de verloving. Hamza was erg onder de indruk, greep het paard van Atika beet en dat verloor zijn overwicht. Paard en meisje stortten in een ravijn. De ouders van Atika dachten dat hij haar vermoord had en spraken een vloek uit over het dorp.

Het ongeluk / de dood

Het ongeluk in de Geestenbergen werd de dood van Atika en het begin van een vete tussen twee dorpen. Een dorp kreeg een vloek over zich en het leek erop dat die werkte.

De vleok

De hoofdman van Baraka sprak na het vermoeden van een moord op zijn dochter de vloek uit over het naburige dorp Amanza. De vloek leek nog te werken ook. Want Bakara werd welvarend en Amanza bleef een nietig dopje.

Wraak

De vloek is een wraakmiddel van de inwoners van het dorp Baraka op de dood van Atika. Amanza blijft daarna een armoedig dorp.

(financiële) schulden

Sami heeft schulden gemaakt door veel bitcoins te kopen bij illustere vrienden, en bij hen geld te lenen. Die willen hun geld terug zien en Sami wordt bedreigd met harde maatregelen. Ook heeft hij zo'n grote huurachterstand waardoor een deurwaarder hem komt vertellen dat hij het huis meteen zal moeten verlaten. Ook heeft hij last van de scheiding van zijn ouders. Opa Hamza zal zijn schulden aflossen, als hij zijn opa naar Marokko brengt in een oude Ferrari.

Inzicht in eigen problemen

Door met de wijze opa te reizen, krijgt Sami een beter inzicht in zijn eigen bestaan. Hij moet namelijk nog veel leren: o.a. met geld leren omgaan ( zie de handel en leningen met betrekking tot de bitcoins), slecht gedrag ( het gedrag van pissen tegen een vrachtwagen, en het meenemen van lifters), een domheid begaan ( het kopen van een verkeerd ticket) uit zijn op luxe in plaats van soberheid ( het willen overnachten in een luxe hotel in plaats van een shabby hotelletje) de vrouwen leren kennen (het laten inpalmen door een Marokkaanse meisje Laila waardoor hij veel geld aan drank kwijt is.) Nadat hij met opa de Geestbergen heeft beklommen en het plankje met de liefdesboodschap heeft gezien en begrepen, is hij in staat om met een mooi pleidooi de opvattingen van de tegenstanders van Amanza om te draaien. In het laatste hoofdstukje blijkt dat hij een flink stuk wijzer is geworden.

Familiebetrekkingen

In de familie van opa Hamza staan de betrekkingen op scherp. Hij is naar het buitenland vertrokken en het dorp in ellende achter zich latend. Wanneer hij na vijftig jaar terugkeert is zijn broer Hassan woedend en hij wil niet dat hij het dorp bij zijn familie overnacht. Zijn oudere zus Minoesh verschaft hem wel onderdak. Gelukkig komt alles goed.

Verzoening

Er is een algemene verzoening. Tussen Hamza en zijn familie en tussen de elkaar bekampende dorpen. Opa Hamza kan nu weer met een rein geweten (verzoend met zijn eigen persoon) naar het einde van zijn leven gaan.
In de sfeer van Asterix en Obelix zou een maaltijd op zijn plaats zijn en inderdaad op blz. 188 komt het feestmaal in Bakara., waarvoor de Amanzanen zijn uitgenodigd.

Titelverklaring

De roadtrip is een goede benaming voor de inhoud van het boek. Het genre van deze YA-roman is dan ook een roadnovel en dat is eigenlijk een moderne variant op de Middeleeuwse queeste. 

Structuur & perspectief

De roman heeft een heel korte proloog en een opbouw in drie delen met een titel: De schuld, de reis en de confrontatie. De drie delen worden in vrij korte hoofdstukken opgedeeld, alle met een korte titel. Het verhaal wordt in die drie delen in chronologische volgorde verteld door de ik-verteller Sami die een jong volwassen personage is, in het bezit van een rijbewijs. In het derde deel onthult opa wat de ware reden van zijn reis is. Aan het eind staat min of meer een korte epiloog van hoe de roadtrip wordt afgesloten.. 

De roman heeft de kernmerken van een (moderne) Middeleeuwse queeste.
1. de start en het eindpunt zijn op dezelfde plaats ( de verblijfplaats van Sami in Nederland.)
2. Onderweg komt 'de held'  een aantal problemen of moeilijkheden tegen die opgelost moeten worden.
3. De queeste heeft altijd een goede afronding: er wordt iets bereikt met de reis.

Decor

In het eerste deel wordt verteld dat Sami opgegroeid is in de woonwijk Houthaven. Dat is een woonwijk in Amsterdam. In deel II maken opa en kleinzoon een reis van Breda, via Antwerpen- Brussel- Namen- Luxemburg- In Frankrijk rijden ze langs diverse plaatsen (o.a. Lyon) naar Perpignan. Vandaar reizen ze via Girona,.Barcelona en Alicante naar Almeria. Ze nemen daar de boot naar Marokko: Via Naport en Trifa bereiken ze de dorpen Amanza en Baraka.

De tijd is iets moeilijker te bepalen. Er wordt niet over maanden of jaren gesproken. Als je nauwkeurig leest, zie je op blz. 91 een aanwijzing van de schrijver:"Je weet toch nog wel, van de Olympische spelen in Parijs? Aya Nakamura zou optreden, een bekende Frans-Malinese zangeres. Ze zou een nummer van Edith Piaf zingen, een icoom. Toen brak de hel los."

Conclusie: De OS in Parijs waren in de zomer van 2024. Dat was het jaar voor de roadtrip.
Op blz.140 staat  een citaat van het Marokkaanse meisje Laila: "Wat dacht je, ik ga lekker in april, dan is het wat rustiger." Combineer je de twee gegevens, dan kun je daaruit opmaken dat Sami en Hmaza in april 2025 naar Marokko reizen.

Stijl

Khalid hanteert vooral in de delen waarin Sami optreedt de jeugdtaal. In deel I is dat ook de taal van de straat: Sami en Bolle Omar kunnen los gaan: ' poes, doekoe,die skere struikhoofd, woelah, ma boy, slimste drerrie, a mattie, vette schooierrat.. spoiled, never nooit. Opa voegt er ook nog wel eens woord aan toe. bijvoorbeeld habibi (lief, schat) 
Ook lees je hier en daar een Marokkaanse uitdrukking: bijvoorbeeld : Insjallah (blz142) salam (blz. 143), yallah (blz. 148) als Sami met Marokkaanse meisjes of jongens praat.

In de reisbeschrijving worden ook metaforen gebruikt, die origineel zijn.
-( blz. 22: "Ik lig op de bank, als een straathondje dat te graag wilde mee-eten en door de grotere honden keihard werd aangepakt.)
- (blz. 44; " Hij kijkt me aan als een soldaat die is gekomen om de trekker over te halen, maar op het laatste moment uit mededigen zijn vinger stilhoudt.")
- (blz. 131: "Met een brede grjns slaat opa nu zelfs op de claxon op het stuur, als een  dronken gokker die op een gokautomaat ramt omdat hij denkt dat hij de jackpot gaat winnen.")
- (blz. 149: " Het is al één uur in de middaq. Ik probeerde je al wakker te maken, maar je sliep zo diep als een gezonken schip.")
- (blz. 165:  "Wat zijn jullie aan het rondzoemen als vliegen om een rotte watermeloen?)

Kortom, het taalgebruik is afgestemd op een moderne generatie jeugdige lezers

Slotzin

Dus nee, lieve opa Ferrari, echt serieus, al zwaaien miljardairs met grote cheques, de| Ferrari ga ik echt never nooit verkopen. Ik heb gestald in dezelfde loods, nummer negentien, en hij zal voor altijd binnen onze gekke familie blijven.

Beoordeling

De roadtrip is een vlot geschreven verhaal over een kleinzoon die zijn opa naar Marokko rijdt. Opa heeft in het verleden iets vreselijks meegemaakt en de grond in Nederland wordt Sami bovendien te heet onder zijn voeten..
Onderweg leren ze elkaar steeds beter kennen en vooral Sami kan heel wat leren van zijn opa, die door zijn leeftijd wijzer is. Hij zit niet vast aan geld en wijst Sami op eenvoud en ijver. 
Boudou heeft de structuur van een queeste gekozen en dat is een goede keuze, omdat hij de traditionele kenmerken van zo'n queeste ook heeft opgenomen in zijn verhaal. 
Bovendien laat hij opa Hamza zijn visie op zijn leven zien en de gebeurtenissen daarin reflecteren. Zo leert de jong volwassen verteller ook wat belangrijkere zaken dan wat hij van zijn 'matties' leert. Verzoening tussen mensen is ook een mooi begrip in de roman. Conflicten niet met wapens oplossen.

Ik durf niet te voorspellen of deze nieuwe YA-roman van Khalid Boudou net zo succesvol is als bijv. Het schnitzelparadijs. Maar het is een prima te lezen roman voor de jeugd  en die zou ik best willen aanbevelen voor de eindexamengroepen van mavo en havo. En bijvoorbeeld voor de onderbouw en de vierde klas van het vwo.