Feitelijke gegevens

• 3e druk, 2022
• 480 pagina's
• Uitgeverij: Meridiaan Uitgevers

Flaptekst

Eerste zin

Roerloos als een standbeeld zat hij nu al meer dan een uur op dezelfde plek. Zijn hele leven had hij geen vlieg kwaad gedaan, maar als het om Saráh ging was hij tot alles in staat. Woedend geweld bruiste in hem op.

Samenvatting

[De roman is lijvig: 480 blz. en er wordt veel informatie in het verhaal verwerkt. Dit is een samenvatting op hoofdlijnen.]

YAK 2017
Ramín Sam Manzel (34) is radioloog. Als hij op vrijdag 6 januari 2017 terugkomt van zijn avonddienst treft hij zijn vrouw Sarah aan in een plas bloed bij hun appartement. Ze is neergestoken en de verdachte is voortvluchtig. Sarah wordt opgenomen op de IC in een Amsterdams ziekenhuis. Ramin richt zich tot God. Waarom doet die hem dit aan?

DOE 1986
De 4-jarige Ramin is met zijn moeder via Londen naar Nederland gevlucht. Ze worden opgevangen door een Nederlandse vrouw Tine, die hun wegwijs maakt, maar nogal opdringerig is. Lolo  (Mandjar) wil dit niet en Ramin weigert in die tijd een woord te spreken. Er speelt een geheim, blijkt al in het begin van deze roman. Het heeft te maken met de wrede echtgenoot van Lolo voor wie ze gevlucht is.

Lolo houdt een dagboek met haar ervaringen voor haar zoon bij.
Haar vader, haar broer en haar vriend Azad hebben het advies om te vluchten voor radicale tegenstanders in de wind geslagen en zitten waarschijnlijk in de gevangenis. Lolo wil informatie over hen loskrijgen van een invloedrijke man Rassoel. Haar moeder sluit een deal met hem. In ruil voor de ingewonnen informatie moet Lolo met hem trouwen. Het is een afschuwelijke man en hij verkracht haar ruw in de bruidsnacht. Ze wil niets van hem weten.
SEH 2017 
Sarah is geopereerd door een studievriend van Ramin, Tim. Hij vertelt dat ze stabiel is en het wel zal redden. De politie wil onderzoek in zijn huis doen en Ramin mag daarom niet naar zijn huis.
TJAHAR 1997 
Ramin (14) heeft in Amsterdam een vriendje Farhad, met wie hij vaak voetbalt. Farhad vertelt hem over Afghanistan en over het buurland waarheen hij ook gevlucht is, Pakistan. Hij vertelt over de verschrikkelijke oorlog en de ervaringen tijdens het vluchten.
Lolo wil graag weten wat er met haar moeder is gebeurd. Dan blijkt dat de familie haar dood al vier jaar verzwegen heeft. Lolo reist naar Duitsland om daarover met haar zus te spreken en die vertelt dat hun moeder door een bom is omgekomen.
PANDJ 2017 
Ramin verlaat verbijsterd het ziekenhuis. Hij belt zijn vriend Farhad. Die komt hem meteen helpen en hij biedt hem onderdak aan in het huis van zijn ouders.
SJASJ 2002 
Ramin heeft als twintigjarige een relatie gekregen met Daphne, een leuke meid uit de horeca. Maar ze emigreert naar Australië en Ramin gaat mee. Zijn moeder zegt dat ze hem alles over de familie wil vertellen als Ramin terug is. Zover komt het niet, want moeder Lolo wordt slachtoffer van een verkeersongeluk. De begrafenis is indrukwekkend. Na de begrafenis vindt Ramin de notitieboekjes van zijn moeder met o.a. zijn geboorteakte. Hij krijgt van familielid te horen dat zijn vader Rassoel heet en een erg agressieve man was.
HAFT 2017 
Ramin wordt door de politie ondervraagd. Hij zelf vraagt aan de buurvrouw of ze iets gezien heeft van de aanslag. 
HASJT 2004 
Na twee jaar ontmoet Ramin de Nederlandse vriendin van zijn moeder, Tine, weer. Hij vertelt dat de relatie met Daphne is verbroken. Hij zag niets in een langer verblijf in Australië. Hij wil zijn studie oppakken.
NOH 2017 
Ramin heeft een afspraak met iemand uit de onderwereld, Roy. Hij heeft die man enkele jaren geleden het leven gered door hem te reanimeren. Hij wil via hem een pistool aanschaffen. Roy is wat terughoudend.
DAH 2015 
De situatie voor de vrouw in Afghanistan verslechtert. Ramin voelt zich moreel gedwongen met een vrouw uit Afghanistan te trouwen en hij reist af naar Kabul. Hij ontmoet de familie van een mooie vrouw, Sarah. Hij moet die familie dan wel iets over zijn biologische vader vertellen. In het huis van de broer van Sarah ontmoet Ramin zijn mogelijke vrouw. Er wordt een deal gesloten. De familie van Sarah gaat akkoord. Het huwelijk wordt heel formeel voltrokken. Er is meer sprake van een overeenkomst dan van een liefdesrelatie.
YAZDAH 2017 
Farhad is bij Ramin. Hij vertelt dat hij boos is opgebeld door de broer van Sarah,  omdat die nauwelijks op de hoogte van de steekpartij is gesteld. Als hij zelf contact krijgt met haar broer, vraagt die waarom  hij niet bij de gewonde Sarah is in het ziekenhuis.
DOWAZDAH 2016 
Sara is in Nederland aangekomen. De ontvangst door Ramin is formeel. Ze spreken elkaar met 'u' aan. Sarah moet erg wennen in Nederland. Tine komt bij haar op bezoek en is nogal opdringerig met aanwijzingen. Wanneer ze samen naar vrienden gaan (Gijs en Joyce), vragen die naar hun relatie. Sarah voelt zich erg ongemakkelijk. Ramin geeft toe aan Gijs dat hij wel verliefd is geworden op Sarah. Er is echter nog geen sprake aan wederzijdse aanraking. 

Op een avond met weer eens een nachtmerrie voor Ramin troost Sarah hem met seks. Het ijs is nu gebroken. De volgende dag bezoeken ze het graf van Ramins moeder. Ze kopen trouwringen en Sarah krijgt de notitieboekjes van Lolo. Die gaat ze vertalen en ze vertelt hem later de geschiedenis van beide familie waartoe ze behoren. Ze kennen elkaar. Ze vraagt Ramin ook zijn vader te bezoeken. Dat gebeurt tegen zijn zin in Londen, maar Rassoel is een verschrikkelijke man: hij noemt Ramins moeder een hoer en hij accepteert niet dat zijn zoon trouwt met Sarah die lid is van een door hem gehate familie.
Twee weken later komt Tawoeni, de vriend van Rassoel, Sarah thuis bezoeken en die biedt haar 10.000 € aan als ze zich laat scheiden van Ramin. Natuurlijk weigert ze.

SEZDAH 2017 
Ramin denkt nu dat Tawoeni vrijwel de dader is van de steekpartij. Hij wil wraak nemen en koopt toch een pistool van Roy, de man die hij ooit heeft gereanimeerd. Dat kost hem 2000 €. Hij weet van een ICT 'er die internet afspeurt dat Rassoel in  Nederland is en op het punt staat via Schiphol te vertrekken. Ramin rijdt snel naar Schiphal, pakt Rassoel voordat hij in het vliegtuig kan stappen. Hij dwingt hem te spreken over vroeger. Rassoel vertelt een zielig verhaal: hij is 'het zwarte schaap van de familie' altijd zwaar gestraft door familie, en seksueel misbruikt door een imam. Maar hij was later erg verliefd op Lolo. Maar uiteindelijk was ze  een hoer die hem bedrogen heeft. Daarom heeft hij haar neergestoken. Ramin heeft nu de kans om wraak te nemen, hij richt zijn pistool,  maar hij besluit de trekker niet over te halen. Hij laat Rassoel met zijn koffer lopen en vraagt zijn vriend Farhad om meteen anoniem de politie te bellen en te zeggen dat de dader van de steekpartij in de richting van Schiphol loopt. Dan belt ook het ziekenhuis naar Ramin.

TJAHARDAH 2018
In april 2018 bezoeken Ramin en Sarah het graf van zijn moeder. Ze hebben een dochtertje bij zich. Het meisje heet Mahipar.

Personages

Ramin Sam Manzel

Ramin is het vierjarige jongetje dat met zijn moeder uit Londen meevliegt naar Nederland. Ze zijn op de vlucht voor zijn haatdragende vader Rassoel, die de scheiding niet kan verwerken. Zijn moeder heeft hem opgedragen om geen Engels te spreken en hij houdt dat keurig vol.
In Amsterdam krijgt hij later een voetbalvriendje Farhad, die de rest van zijn romanleven zijn vriend blijft. Ramin wil graag weten wat er in de familie is gebeurd, zijn moeder belooft hem dat ooit te vertellen als hij volwassen wordt. Maar ze verongelukt voor die tijd. Ze heeft wel aanstekingen in boekjes gemaakt. Ramin krijgt een relatie, maar het meisje Daphne emigreert kort daarna naar Australië. Hij gaat mee, maar de relatie wordt na twee jaar verbroken. Ramin gaat studeren en hij wordt radioloog. Omdat de situatie van de vrouw in Afghanistan onder het regime van de Taliban sterk verslechterd is, neemt hij zich voor een vrouw uit Kabul te te trouwen. Er gaan een heleboel vormverplichtingen aan het huwelijk vooraf. Er is tussen beiden op dat moment nog geen vorm van liefde. Maar die komt er wel als Ramin weer eens een nachtmerrie heeft. Ze worden op elkaar verliefd. Sarah is in staat de notitieboekjes van Lolo te vertalen en zo komt Ramin toch achter de verschrikkelijke geschiedenis van zijn familie. Hij beseft nu ook wie de dader van de aanslag op Sarah is. Hij gaat een laatste gesprek aan met zijn vader die de schuld van zijn leven alleen maar legt bij zijn ex-vrouw Lolo. Dat was een hoer. Ramin krijgt de kans hem dood te schieten, maar hij doet het niet. Hij laat zijn vader voor de aanslag op Sarah oppakken door de politie. Een jaar later is hij de vader van een mooie dochter.

Sarah

Sarah is eigenlijk kort in beeld. In het eerste hoofdstuk lees je dat ze neergestoken is. Het motief ervoor is voor de lezer nog lang onzeker. Sarah is de vrouw die tot een aanzienlijke familie behoort. Ramin wil enen vrouw uit Afghanistan trouwen, omdat de situatie van de vrouw in dat land onder het schrikbewind van de Taliban slecht is. Sarah houdt zich in die periode wel strak aan de regels die gelden voor een huwelijkskandidaat. Zo spreekt ze Ramin steeds met U aan en van seks is een hele tijd geen sprake. Maar ze blijken toch voor elkaar bestemd. De slimme Sarah kan de notitieboekjes van Lolo vertalen en ze leest de inhoud voor aan Ramin. Sarah dringt aan op een gesprek tussen vader en zoon, maar dat had ze beter niet kunnen doen. Van Rassoel krijgt ze een aanbod van 10.000 € als ze zich laat scheiden van Ramin, maar dat doet ze vanzelfsprekend niet. Rassoel wil haar echt niet in de familie hebben en steekt haar neer. Ze overleeft de aanslag en een jaar later is ze de gelukkige moeder van een dochtertje.

Lolo

Lolo is de moeder van Ramin. Ze is door haar eigen familie gekoppeld aan de lelijke en verschrikkelijke man Rassoel. Dat had haar moeder gedaan omdat die informatie wilde hebben over haar verdwenen man , zoon en geliefde van Lolo. Maar Rassoel bluft meer dan dat hij daadwerkelijk kan bereiken. Hij eist zijn huwelijksrecht op en verkracht Lolo in de huwelijksnacht. Die wil later niet dat hij haar nog aanraakt. Ze walgt van hem, maar ze wordt toch zwanger. Met haar zoontje vlucht ze naar Londen en van daaruit naar Nederland. Ze laat opzichtig een spoor na dat naar Canada leidt. In Nederland wordt Lolo geholpen door Tine, maar die is wel wat te aanwezig en opdringerig voor Lolo. Die wil zelfstandigheid en daarom ook graag een baan. Ze schrijft de geschiedenis van haar familie op in de taal van haar land: Farsi. Dat komt later van pas, want ze sterft voordat ze Ramin zelf kan vertellen wat er allemaal is gebeurd. Haar aantekeningen voor Ramin worden later door Sarah vertaald. Ramin weet dan wat er allemaal aan de hand is geweest.

Quotes

"Hij zou tegenover God gaan staan, de God die hem zo graag wilde treffen en juist diegenen van hem afpakken die hij liefhad. Keer op keer. Maar hij hoefde niet te klagen over wat God hem had aangedaan. Hij was bereid tegenover de Almachtige te verklaren dat hij maar een miezerige, machteloze nietsnut was, die in alle nederigheid om vergeving vroeg en smeekte of hij zijn
vrouw terug mocht verdienen…" Bladzijde 12

"Ik leg mijn geschiedenis vast voor Ramín. Dit verhaal wil ik opschrijven voordat mijn herinneringen vervormd raken, de feiten in het licht van de voortschrijdende inzichten en wijsheden vervagen. Schrijven is niet makkelijk als je herinneringen oprakelt die je met veel moeite de hoeken van je overvolle geheugen in hebt gedrukt. Als je gaat wroeten, gaat het verleden eerst genadeloos roeren in je ziel" Bladzijde 22

""Het was een been van Madlar, dat op de borst van Wali lag. Het was bedekt met een dikke laag stof, alsof het al eeuwen daar lag. het was vanaf haar lies afgerukt", zei Nahid." Bladzijde 135

""Het verschil is dat ik niet zoveel keuze heb en jij wel. Ik zie de noodzaak van emigreren niet. Mijn moeder is met mij naar Nederland gekomen uit noodzaak. We zijn al een keer een land kwijtgeraakt. Jij gaat niet uit noodzaak naar Australië, het is een keuze, een droom."" Bladzijde 181

"Hij had de boel grondig schoon laten maken. Zelf had hij zijn eigen slaapkamer met tweepersoonsbed voor Sarah in orde gemaakt. Meteen bij binnenkomst bracht hij zijn gast daar heen. "Dit is uw kamer. Zal ik uw koffers hier laten.?"" Bladzijde 352

Motieven

Moeder-zoonrelatied

Ramin is met zijn moeder gevlucht naar Nederland. Deze Lolo was met Rassoel getrouwd, een man voor wie ze geen liefde voelt. Ze wordt door hem mishandeld en verkracht. Ze neemt haar zoontje mee naar Londen en later naar Amsterdam. Ze heeft hem ingeprent geen woord Engels te praten. Hij houdt vol, totdat hij door een situatie in Amsterdam ineens Nederlands gaat praten. De relatie tussen die twee is goed, maar zijn moeder kan hem niet alles over zijn vader vertellen. Ze schrijft het op in aantekenboekjes, opdat Ramin het later zal kunnen lezen. Ook wil ze het familiegeheim van haar man wel vertellen, als hij twintig wordt. Maar ze krijgt de kans niet, omdat ze bij een verkeersongeluk om het leven komt., Ramin bezoekt haar grafregelmatig, ook met zijn latere vrouw Sarah. De relatie met zijn moeder is dus goed.

Vriendschap

In Amsterdam krijgt Ramin een voetbalvriendje die ook in Afghanistan is geboren. Deze Farhad blijft hem ook jaren trouw en hij is een belangrijk steun in de periode dat Ramin te maken krijgt met de aanslag op Sarah.

In Amsterdam krijgt Lolo ook steun van Tine, een vrouw die haar wil helpen met integreren in de Nederlandse samenleving. Het is ook een vorm van vriendschap, kun je stellen. Lolo vindt Tine af en toe wat opdringerig, maar de vrouw bedoelt het goed.

Wraak

Rassoel wil wraak nemen op Lolo en later op Sarah, de vrouw uit een door hem gehate familie. De aanslag op Sara lukt.
Ramin wil later wraak nemen (met een pistool) vanwege de aanslag van Rassoel op Sarah. Ramin ziet af van de aanslag en kiest voor de justitiële weg door Rassoel bij de politie aan te geven.

Liefde en seksualiteit

Ramin wil een vrouw uit Afghanistan een beter leven geven door haar te trouwen. Maar daaraan gaat een heel ingewikkeld proces van uitnodiging, kennismaking, familiaire goedkeuring en tenslotte huwelijksinzegening gepaard. Eigenlijk is het een formele overeenkomst die niet gestoeld is op ware liefde. Maar op de mooie en slimme Sarah wordt onze radioloog wel degelijk verliefd. De eerste tijd mag hij haar zelfs echte niet aanraken en ze spreken elkaar aan met "u'. Dat levert een paar pijnlijke confrontaties in Nederland op, bijvoorbeeld wanneer ze op bezoek gaan bij collega's van Ramin.
Toch blijken ze voor elkaar bestemd en ook op elkaar verliefd te zijn en dan vliegen ineens de stukken ervan af. (Hoewel heel kies beschreven)

De liefdesrelatie is een spiegelbeeld van de relatie tussen Lolo en Rassoel. Daar is in de huwelijksnacht meteen sprake van een brute verkrachting en geen greintje ware liefde.

Vader-zoonrelatie

De vader-zoonrelatie is erg slecht. Lange tijd heeft Ramin zijn vader nooit gekend. Hij weet van de voorgeschiedenis uit Afghanistan vrijwel niets af en zal dat later pas te weten komen als zijn vrouw Sarah de aantekeningen van zijn moeder vertaalt. Bij een later bezoek aan zijn vader in Londen merkt hij hoe slecht de man daadwerkelijk is, omdat hij zijn moeder steeds beschuldigt van een erge zonde, terwijl ze juist haar kind goed heeft beschermd. Ook in Amsterdam verdedigt de vader in een mogelijk laatste dialoog zijn eigen verhaal (hij misbruikt) en beschuldigt hij Lolo. Met het voorbeeld van de klassieke Oedipus krijgt Ramin de kans zijn vader te doden: hij heeft immers een geladen pistool aangeschaft. Maar hij besluit het op een betere manier op te lossen.

Corruptie

Vanzelfsprekend komt in de roman over de politieke verhoudingen in Afghanistan het motief van corruptie aan de orde. Mensen die macht hebben of denken macht te hebben maken misbruik van hun positie om tegen geld, tegenprestaties en privileges zaken te regelen. Rassoel is zo'n man die corrupt is.

Opdracht

 

voor Ali en Crystal:
mijn hart en mijn ziel
&
voor alle kinderen in de diaspora

Titelverklaring

Op blz. 127 staat een passage die verklaart wat Mahipar in de titel betekent. Ramins vriendje Farhad vertelt over hun reizen van Kabul naar Pakistan. 
"Als je vanuit Kabul naar het oosten rijdt, kom je meteen buiten Kabul bij de hoge bergen van het Mahipar-ravijn. Als je Kabul uitrijdt, gaan de autowegen op de Mahipar langzaam omlaag. Andersom als je richting de stad gaat, moet je langs het ravijn steeds omhoog rijden. Heel mooie bergen zijn het, maar alle wegen waren kapot toen we daar heen en weer reisden."

Maar de bergen van Mahipar zelf waren niet kapot te krijgen, omdat je bergen niet kapot kunt maken. Dat geldt ook voor de moeders van de kinderen die in Afghanistan wonen. Het is daarom een mooie, symbolische titel.

Structuur & perspectief

De roman heeft veertien hoofdstukken,waarin heden (2017) en verleden elkaar steeds afwisselen. In de titel staan vreemde termen uit het Farsi, een taal van Ramins jeugd die in Afghanistaan gesproken wordt. Het zijn de eerste veertien telwoorden. Zowel het heden als het verleden heeft zeven hoofdstukken.. 

Het heden is het verhaal van de aanslag op Sarah, het verleden betreft het leven van de kleine (4 jaar oude) Ramin Sam die met zijn moeder uit Afghanistan via Londen naar Nederland s gevlucht. We volgen diverse episodes uit zijn leven.( o.a. 14 jaar, 20 jaar, 32 jaar)
De vertelwijze lijkt over het algemeen een impliciet alwetende verteller te hebben. Eerst lees je veel over het verleden van Lolo, later wordt er meer verteld over Ramin. Maar het is toch geen personaal verteld verhaal van binneuit de personages. Er zijn ook korte passages die over het politieke leven in Afghanistan zijn. Een overzicht van de Afghaanse geschiedenis staat achterin het boek, evenals een verklaring van de verklaring van Afghaanse woorden.

Decor

De tijd van de roman wordt steeds in de hoofdstuktitels aangegeven. Het verhaalheden is het moment van de aanslag op Sara, in januari 2017. Zeven keer wordt er daarna een intermezzo uit januari 2017 verteld. Daartussen door wordt het verleden verteld over wat moeder Lolo en zoon Ramin hebben meegemaakt. In 1986 komen Lolo en haar zoon in Nederland aan. In de episodes erna worden steeds meer tipjes van de sluier van het familiegeheim opgelicht. In 2015 gaat Ramin terug naar Kabul, Afghanistan om daar met een voor hem onbekende vrouw Sarah te trouwen.
Steeds dichter komt de lezer op die manier bij het moment van de aanslag. Het laatste hoofdstuk speelt in 2018 en vervult de functie van een epiloog.

De plaatsen die een rol spelen in de vertelling zijn Kabul,(de geboorteplaats van Ramin)  Amsterdam, (de uiteindelijke woonplaats van Ramin) en  Londen waar zijn vader Rassoel woont en van waaruit Ramin gevlucht is naar Amsterdam..

Stijl

De stijl van de schrijfster die met deze roman  haar debuut maakt is fraai. Bijzonder ook dat de vrouw die in Afghanistan is opgegroeid en pas op 26-jarige leeftijd naar Nederland vluchtte van wie de woordkeus onberispelijk Nederlands is. De taal is scherp, en hard, ze verzwijgt weinig over de terreurdaden van de Afghaanse revolutionaire regimes. Maar in passages waarin bijvoorbeeld seksualiteit wordt berschreven is de stijl heel kies. In dat geval gaat 'de deur van de slaapkamer dicht". Goed is dit te zien in de situatie wanneer Sarah en Ramin eindelijk lichamelijk contact hebben.

Slotzin

"Zullen we maar eens naar huis gaan?" vroeg Sarah zachtjes. "Ja, lieverd". Hij sloeg zijn arm om haar schouders. "Kom, we gaan naar huis, naar manzèl."

Bijzonderheden

De  roman heeft in september 2023 de Hebban Debuutprijs gewonnen. De Hebbanprijs wordt door een jury van lezers toegekend.

Beoordeling

De  moeders van Maripar' is een indrukwekkende familieroman over de situatie van gewone mensen  in Afghanistan. Het is een debuut van een schrijfster die zelf uit Afghanistan gevlucht is. Maar de roman is niet autobiografisch. Het verhaal komt misschien wat traag op gang, ook al omdat de lezer niet weet hoe hij met de informatie uit de eerste hoofdstukken moet omgaan. Maar Karimi verstaat de kunst om gedoseerd te vertellen, waardoor je steeds dieper het verhaal in wordt getrokken. De spanning blijft stijgen en het einde heeft zelfs het karakter van een thriller. De verrassing met betrekking tot de dader is echter niet heel groot. Wel de motvatie voor hem.
De stijl van deze van oorsprong Afghaanse schrijfster is mooi en scherp. Ze heeft bovendien geen expliciete seksbeschrijvingen nodig om de ontluikende seksualiteit tussen Ramin en Sarah te beschrijven.

Voor scholieren van de eindexamenklassen havo/vwo is het misschien een dikke pil, maar de spanning van het verhaal vergoedt veel. Forugh Karimi is een geboren vertelster.

Recensies

"Sommige lezers ervaren misschien dat het verhaal wat langzaam op gang komt. Het is in het eerste hoofdstuk ook niet meteen duidelijk wat er precies aan de hand is, als Saráh, de vrouw van Ramin, blijkbaar is neergestoken en in het ziekenhuis voor haar leven vecht. Daarna volgt een hoofdstuk over de beginjaren van Lolo en de kleine Ramín in Nederland. Maar gaandeweg krijgt het verhaal veel vaart. In de tweede helft van het boek loopt de spanning behoorlijk op. De ontmaskering van de dader van de aanslag op Saráh is niet het einde van de roman. Ramín wil dieper graven: hoe is het mogelijk dat de dader zo’n slecht en gewelddadig mens is geworden?" https://www.jeugdbiblioth...hipar.html

"Op een meesterlijke manier reikte ze me steeds meer puzzelstukjes aan tot alles op zijn plek valt. Het verhaal sleept je mee, niet enkel door de personages die zo echt voelen dat je niet anders kan dan doorlezen, je moet gewoon weten hoe het nu allemaal gaat uitdraaien. Maar ook door haar schrijfstijl die zoals eerder gezegd scherp is en er ook in slaagt de spanning mee op te bouwen. Een krachtig familieverhaal dat boeit vanaf de eerste pagina tot de laatste. Een verhaal over familie en vriendschap, oorlog en verzet en wat het woord ‘thuis’ nu precies betekent." https://boekenkrant.com/r...-waarheid/

"Het is amper voorstelbaar dat Forugh Karimi (Kabul, 1971) haar debuut geschreven heeft in het Nederlands, haar tweede taal. De moeders van Mahipar Hier vind je het boek op de website van de uitgeverij.is een gelaagde, rijke, volle roman, die zich afspeelt op verschillende niveaus, in drie landen: Afghanistan, Engeland en Nederland. Het verhaal is levendig en zit vol aangrijpende scènes. Zoals het jongetje van vier jaar dat maandenlang zwijgt. Hij is bang dat hij zichzelf en zijn moeder zal verraden als hij spreekt. En dat de mannen voor wie zij gevlucht zijn hen alsnog zullen vinden. Er is de beschrijving van een eerste huwelijksnacht, in een gearrangeerd huwelijk met een afschuwelijke man, die wordt ervaren als een executie." https://decorrespondent.n...342380fa1e

"Dit boek van Forugh Karimi is een debuut, maar uit alles blijkt het een roman te zijn van een ervaren schrijfster die de complexiteit van de werkelijkheid in Afghanistan en de onmogelijke positie van hen die de ellende ontvluchten op een heldere manier duidelijk maakt. Niemand kent alleen maar ellende, er zijn in deze roman ook sprookjesachtige liefdesgeschiedenissen en liefdevolle relaties. De wil om te leven dringt zich naar de voorgrond. De moordaanslag van het begin zorgt voor spanning tot het einde. Karimi schreef een prachtige roman in een mooie heldere taal, met veel verhalen di" https://www.brabantcultur...een-roman/

"k vind dit een geweldig goed boek. Het is verrijkend voor mij als lezer. Het geeft inzicht in de geschiedenis van Afghanistan, de invloed daarvan op inwoners maar ook op Afghanen in Nederland. Het is een origineel verhaal, met prachtige literaire toevoegingen door de citaten. Personages zijn erg goed neergezet, zijn boeiend en vooral met de hoofdpersonage en zijn partner voel je mee. Het begint met een spannende gebeurtenis en door de opbouw kom je zoveel te weten, waarbij je uiteindelijk ook snapt wat er gebeurd is. Daarnaast ook een leuke manier om wat kritischer te kijken naar hulpverleensters in Nederland, die vanuit 'willen helpen' ook over grenzen gaan. Ik ben fan van dit boek. Hier zit alles in qua opbouw, schrijfstijl, originaliteit, personages die goed zijn neergezet in een prachtig boeiend verhaal." https://www.hebban.nl/rec...n%20leven.