Feitelijke gegevens

• 25e druk, 2021
• 376 pagina's
• Uitgeverij: Luitingh- Sijthoff

Flaptekst

Eerste zin

Hij deed met rustige bewegingen zijn rugzak af, legde die op hetzachte mos naast het pad en knielde neer. Het weer was al de hele morgen druilerig, maar net op dat moment weken de wolken en verscheen de zon. De stralen vielen op zijn rugzak en de witte Camino-schelp lichtte op.

Samenvatting

In de proloog snijdt Emil, de man van Lotte, zijn keel door, terwijl hij een pelgrimagewandeling maakt op De Camino. Een andere man kijkt toe.

Lotte Bonnet maakt elf maanden later met haar twee zoons een reis naar Bosnië om de as van Emil in de rivier die dicht bij zijn huis stroomt, uit te strooien. Ze hoort daarna dat Emil niet de man was die hij pretendeerde te zijn. Van de echte Emil zijn namelijk de botten gevonden in een massagraf. Wie is deze Emil dan wel?

Lotte, eigenares van een originele chocolaterie in Vijlen, (44)  besluit precies een jaar later de pelgrimage van haar man over te doen, op zoek naar de waarheid. Vlak voor ze vertrekt, hoort ze van vriend Paul dat hij met haar wil trouwen. Hij woont al met zijn dochter Caroline dicht bij haar in een woning op haar erf.  Ze moet erover nadenken. Paul gaat een reis met zijn dochter naar Miami maken. 
Intussen gaat men in Bosnië aan de slag om Emils oorlogsverleden boven water te krijgen. Omer is haar vertrouwensman. Ze vraagt hem eventuele documenten over Emil na te sturen: naar een Frans postkantoor en naar het postkantoor van Vijlen.

Lotte pakt de TGV en reist af naar Zuid-Frankrijk. Ze denkt na over Emil, die een paar jaar  ervoor maagkanker overwonnen had. Waarom pleeg je daarna zelfmoord? Ze krijgt bericht van mensen die voor haar op zoek zijn naar doorlogsmisdaden. Zij en Emiel praatten er eigenlijk nooit over. Emil wilde dat niet.

In een hotel wordt Lotte geholpen door een aantrekkelijke man die naar Azzaro ruikt. Ze ontmoet ook andere mensen die Emil een jaar ervoor heeft ontmoet. Een priester weet nog met hem gesproken te hebben. Een masseuse weet nog van littekens op zijn rug.
Lotte heeft het bij het wandelen niet gemakkelijk: ze ontsnapt net aan de dood door een lawine van stenen te ontwijken. Een ik-verteller (wie?) laat merken dat Lotte dood moet. Maar ze krijgt ook bericht dat Omer (die het verleden van Emil zou nagaan) geliquideerd is.

Zelf ontsnapt ze ternauwernood aan een aanrijding met een bestelbusje. Nicolas blijft om haar heen cirkelen, wat ze trouwens niet erg vindt.  Bij een bergwandeling in dikke mist, ontsnapt Lotte weer aan het gevaar: een kudde koeien in paniek mist haar net. Maar door alle weersperikelen komt ze te laat in het hotel, haar kamer is weggegeven. Nicolas staat toe dat ze zijn kamer krijgt. Ze hebben seks met elkaar.
Maar dan wordt een zieke medereiziger Solange dood aangetroffen: die sliep op de kamer van Lotte. Ze voelde zich niet lekker. Maar toch .....

Ze haalt de envelop van Omer van het postkantoor, maar die envelop wordt voordat ze die kan kopiëren uit haar rugzak gestolen. Ze weet gewoon niet waarom zij steeds het slachtoffer is. Er komt nog een raar gegeven bij: een hondje dat op een terras van een door Lotte besteld gerecht vreet. Het dier valt plots dood neer. Was het gif voor Lotte bedoeld?

Bovendien merkt ze dat in haar rugzak een GPS-tracker is genaaid. De Franse politie begint steeds meer aandacht voor de mogelijke moordenaar te krijgen. Die man wordt achtervolgd en hij rijdt zich te pletter. Dat probleem is opgelost. De man heette Mikhail Mijakovic: ze weten uit onderzoek van zijn laptop dat hij veel data verzamelde over Lotte.

Intermezzo: de elf brieven van ....
Tussen de dagelijkse hoofdstukken van Lotte staan elf brieven van een onbekende ik-verteller over zijn vrienden Emil, en Milan. Die hebben in hun jeugd etnische zuiveringen meegemaakt. In de tijd van Tito werd Milan gepest op school vanwege zijn afkomst en de armoede. Er wordt verteld over de ongelijkheid en de wederzijdse haat tussen Bosniërs en Serviërs. De drie vrienden (de 'ik', Emil en Milan) moeten ook in militaire dienst. Milan radicaliseert daarna in Kosovo. De verteller onthult etnische zuiveringen, moorden en verkrachtingen. Milan opgehitst door de media in Servië slaat door. De moslims zijn nu de klos.
De ik-figuur is verliefd geworden op een vrouw die zwanger van hem is. Ze vluchten voor het geweld, maar ze komen een militie tegen en die (Milan) stelt de ik-verteller voor een onmogelijke keuze......
Milan is in zijn jeugd vanwege lafheid door zijn vader ernstig afgeranseld met zweepslagen. Die staan nog in zijn rug. (zie de link met het verhaal van Lotte bij de masseuse)

De politie komt vertellen dat ze ook ene 'Boris' op het spoor zijn. Die zou trouwens verhinderd hebben dat Mikhail Lotte zou hebben gedood. Maar het is verstandig dat Lotte voor haar eigen veiligheid zo snel mogelijk naar Nederland vertrekt.

In de laatste brief (11) onthult Nicolas dat hij de briefschrijver is en gezien heeft hoe Milan (= Emil) zijn zwangere vrouw had doodgeschoten, omdat hij toen niet de hand aan zichzelf wilde slaan. Nicolas heeft daar een schuldgevoel aan over gehouden en is als fotograaf/ journalist in Frankrijk opnieuw begonnen. Hij nam de beruchte foto van een grijze valk en een zwart lam mee voor een tentoonstelling.  Een foto die Emil/Milan op de Camino aan het gruwelijke oorlogsverleden deed herinneren. Hij wilde zijn gezin die verhalen besparen en besloot daarom een einde aan zijn leven te maken. Nicolas was er getuige van geweest.

Lotte is na het lezen van de brief woedend dat Nicolas zijn oorlogsverleden voor haar heeft verzwegen en ze wil hem nooit meer zien. Ze reist terug naar Vijlen, haalt de envelop met gegevens van Omer op en leest erin dat Paul (haar vriend die haar ten huwelijk heeft gevraagd) ook oorlogsmisdaden heeft gepleegd. Hij is de beste vriend van Milan geweest. Ze gooit het bij zijn terugkomst uit Amerika meteen voor zijn voeten. Hij is totaal ontdaan en vertelt zijn verhaal.

Om haar hoofd leeg te krijgen bezoekt Lotte weer een berg, de Vijlenerberg, niet zo hoog als de Camino. Bij terugkomst blijkt Paul dood te liggen in zijn appartementje op het erf van Lotte. Heeft hij ook zelfmoord gepleegd? Dat valt later niet met zekerheid te zeggen, omdat hij ook hartpatiënt was.

Epiloog
Lotte beleeft oudejaarsavond 2019: ze heeft voor zichzelf  besloten haar kinderen en Caroline niets te vertellen over het oorlogsverleden van hun vaders. Waarom zou je hun leven moeilijker maken? Dan beseft ze dat ze eigenlijk hetzelfde heeft gedaan als Nicolas: zwijgen op dat ene moment dat je de waarheid kunt vertellen. Doe je dat niet, dan wordt zwijgen een leugen. Als ze dat inzicht krijgt, is ze bereid de ontvangen kerstkaart van Nicolas te beantwoorden.
Daarna pakt ze de telefoon.... om Nicolas te appen.

Personages

Lotte Bonnet

Lotte is 44 jaar en runt een eigen chocolaterie in Zuid-Limburg. Ze is ongeveer twintig jaar geleden getrouwd met een man die ze met haar nicht Marjo in Aken ontmoette. Ze zijn getrouwd met de beide vrienden. Marjo al vrij direct en Lotte later, omdat ze zwanger was. Ze hebben een relatief goed huwelijk, hoewel de gesprekken tussen hen weinig diepgang kennen. Emil wil niet over zijn verleden praten. Tijdens de pelgrimage op de Camino beseft Lotte dat ze niet een echte liefdesrelatie had met Emil. Om dezelfde reden wil ze niet met de weduwnaar Paul trouwen. Hij is een goede vriend, was getrouwd met Marjo en na haar dood kwam Paul in de nabijheid van Lotte.

Lotte is verbijsterd door de plotselinge zelfmoord van Emil en ze wil zijn wandeltocht kopiëren. Even daarvoor heeft ze gehoord dat haar man geen Emil heette en de naam heeft aangenomen van een overleden soldaat die in een massagraf werd gevonden.
Tijdens de tocht wordt Lotte verliefd op Nicolas. Ze slapen met elkaar en hij blijft in haar nabijheid. Nicolas weigert informatie over het geheim dat hij heeft te verstrekken en dat neemt ze hem erg kwalijk. Ze wil hem nooit meer zien,. maar tijdens de terugreis en de thuiskomst (waarbij ze informatie krijgt waarin staat dat ook Paul een oorlogsmisdadiger was geweest) komt ze tot inzicht. Ze besluit op oudejaarsavond contact te zoeken met Nicolas.

Nicolas Arnaut

Ook Nicolas heeft een verleden in Joegoslavië. Hij was bevriend met Emil en Milan. Het liep fout toen de burgeroorlog uitbrak en Milan radicaliseerde. Hij kreeg nationalistische Servische gevoelens en werd lid van een militie. Nicolas ontmoette Nadja, een arts die ongewenst zwanger werd. Ze vluchtten samen, maar ze werden geconfronteerd met de militie van Milan. Die eiste dat Nicolas zichzelf zou doodschieten. Nadja met ongeboren kind zou dan mogen blijven leven. Nicolas nam niet direct een beslissing en Milan knalde daarom het hoofd van Nadja eraf. Nicolas vluchtte naar het vrije westen, vroeg en kreeg asiel. Hij ging later naar Frankrijk om een nieuw bestaan op te bouwen. Hij werd op de Camino geconfronteerd met Emil (Milan). Hij besloot Lotte niets te vertellen. Maar hij schrijft wel de elf brieven die het mysterie oplossen.

Quotes

"Hij pakte zijn jachtmes uit zijn holster en bracht het blinkende lemmet naar zijn keel. Hij sloot zijn ogen en prevelde enkele woorden. Ik stond daar naast hem, maar kon niet bewegen. Ik kon alleen maar kijken naar wat zich voor mijn ogen voltrok. Was dit echt? Hij rechtte zijn rug, ademde nog één keer diep in en uit, schreeuwde jouw naam en sneed zijn keel open, waarna hij gorgelend vooroverviel en met een doffe plof op de grond belandde. Bloed stroomde uit zijn hals en sijpelde naar het zanderige pad van de Camino." Bladzijde 11

"‘Daar speelde Papa als kind, Mam. Die watervallen staan ook op een van de foto’s die hij op zijn vlucht meenam. En weet je
nog toen we aan de oever van de Ardèche stonden en hij spontaan in elkaar zakte en begon te huilen? Hij vertelde dat hij nog
herinneringen had aan de rivier van zijn dorp. Hij zei dat hij op die plek als kind had gespeeld, vele zomers achter elkaar. Weet je
nog, Mam?’" Bladzijde 18

"Mijn Emil, die lid was van een militie, die zijn land uit vluchtte en de identiteit aannam van ene Emil Jukic, een man die in 1995 was vermoord en twee decennia anoniem lag weg te rotten in een massagraf." Bladzijde 287

"We babbelden over van alles en nog wat, maar niet over ware zielenroerselen. Er was een deel van mij waar hij geen toegang toe had en er was een deel van hem waar ík geen toegang tot had. Zeker, hij was mijn man en de vader van mijn zoons, maar hij was niet met mijn diepste wezen verbonden. Pas tijdens het lopen van de Camino ging ik inzien dat ik me nooit écht voor Emil heb geïnteresseerd." Bladzijde 361

"Ik dacht aanvankelijk dat hij zelfmoord had gepleegd, maar daarover waren twijfels. Hij had weliswaar een hele fles wodka gedronken en daarna nog eens slaappillen genomen, maar er zat geen hele strip in zijn maag. Hij overleed uiteindelijk aan een hartstilstand." Bladzijde 370

Motieven

Zelfmoord

Het verhaal begint met de zelfmoord van Emil tijdens de wandeling over de Camino. Later blijkt dat hij met die keuze zijn gezin had willen behoeden voor de verschrikkelijke waarheid van zijn verleden.
Het lijkt erop dat ook Paul ook zelfmoord heeft gepleegd (met een combinatie wodka en slaappillen) maar de medici houden het op een hartstilstand.

Liefde

Lotte wordt in Aken verliefd op Emil. Ze wordt ongewenst zwanger en ze trouwen. Maar omdat er een taboe rustte op het oorlogsverleden van Emil, had Lotte nooit echt tot hem kunnen doordringen. Hij pleegt zelfmoord en Lotte wil te weten komen waarom hij dat gedaan heeft. Voordat ze weggaat naar Frankrijk, komt Paul (de weduwnaar van haar nicht Marjo) haar ten huwelijk vragen. Ze weet niet wat ze moet antwoorden. Als vriend wil ze best met hem doorgaan, maar eigenlijk niet als vrouw. Die vonk tussen hen is er niet.

Tijdens de wandeling op de Camino ontmoet ze de aantrekkelijk man Nicolas. Ze wordt verliefd op hem (niet wetend dat ook hij een oorlogsverleden had). Hij vindt haar ook aantrekkelijk, hoewel hij iets te verbergen heeft. Lotte kan hem niet weerstaan en ze heeft seks met hem. Omdat hij zijn verleden heeft verzwegen, wil ze hem niet meer zien. Maar op de oudejaarsavond in 2019 sturen ze elkaar berichtjes en dit open einde zal waarschijnlijk een liefdesrelatie opleveren.

Rouw (verwerking)

Lotte heeft het moeilijk met de zelfmoord. Maar ze heeft ook gehoord dat Emil Emil niet is. Ze wil daarom de wandeling maken die hij een jaar ervoor heeft afgelegd. Dat ziet ze als een vorm van rouwverwerking. Als ze de tocht goed volbrengt, kan ze verder met haar leven.

Moord /whodunit

In het verhaal komt naar voren dat Lotte moet worden vermoord. De reden heeft te maken met het verleden van haar man Emil. Er komen diverse moordpogingen in de tekst voor: ze ontwijkt net op tijd een rotslawine,. ze ontkomt aan een auto-ongeluk, een andere vrouw Solange wordt in haar plaats vermoord, een hondje wordt vergiftigd met een gerecht dat voor Lotte bedoeld was.
Uiteindelijk blijkt de dader een van de oorlogsvrienden Van Lottes man te zijn, Mikhail Mijakovic. Op de vlucht voor de politie rijdt hij zich in zijn bestelwagen dood.

Burgeroorlog in joegoslavië

Emil die eigenlijk Milan heette, was betrokken bij de burgeroorlog die ontstond door het uiteenvallen van het voormalige Joegoslavië. Bosniërs, Kroaten en Serviërs vierden hun moordlust op elkaar o.a. door de etnische en religieuze verschillen. Milities waar Milan, Paul en Nicolaas deel van uitmaakten, slachtten veel voormalige landgenoten af.
In de elf brieven - die naar later bleek Nicolaas aan Lotte schreef- komen de tegenstellingen tussen de verschillende bevolkingsgroepen naar voren. Het waren pure oorlogsmisdaden. Tijdens de wandeling op de Camino werd Emil /Milan geconfronteerd met zijn afschuwelijke oorlogsverleden.

Psychische afwijking : ptss

De oorlogsmisdadigers die aan de burgeroorlog waren ontsnapt en in het vrije westen een nieuw leven wilden beginnen, leden aan een PTSS. Paul en Emil, maar ook Mikhail en Nicolaas. Ze konden de oorlog en hun daden niet bekend maken. Bovendien wilden ze hun nieuwe familieleden niet confronteren met hun gruweldaden. Paul leed bijvoorbeeld aan nachtmerries en had slaappillen nodig om een enigszins normaal leven te leiden.
Ze worden allen geplaagd door schuldgevoelens over wat ze hebben gedaan tijdens de burgeroorlog.

Angst

Lotte wordt gedurende de wandeling op de Camino steeds banger. Dat is niet gek, als je ziet welk onheil haar kan treffen. Bovendien weet ze helemaal niet (en waarom) zij het slachtoffer van een aanslag zou moeten worden. Ze heeft niemand kwaad gedaan. Het kan ook iedereen in haar omgeving zijn. Ze danst bijvoorbeeld met een enge man op een feestje van de wandelaars. Dat blijkt inderdaad de man die haar naar het leven staat.
Maar de lezer krijgt een scherpe verdenking tegen Nicolaas, waardoor het Jan Klaassen-effect optreedt: de lezer wil de verteller waarschuwen omdat die het gevaar niet ziet.
Ze wil ten slotte graag naar huis terugkeren: ze is ook boos op Nicolas, omdat die gezwegen heeft over zijn oorlogsverleden.

Geheimen

De thriller zit vol met geheimen. Allereerst zijn er de geheimen uit de burgeroorlog, waarover Milan/Emil, Paul en Nicolas niet willen praten.
Ook Lotte draagt een geheim mee, want vlak voordat ze naar Frankrijk vertrekt om de Camino te lopen, hoort ze dat Emil niet de Emil is die ze altijd had gedacht. Ze vertelt haar zoons helemaal niets daarover. Al staat ze daarbij wel in tweestrijd.

Motto

De eerste dode in elke oorlog is het verstand
- A.den Doolaard- 

Alleen gedachten die ons invallen tijdens
het wandelen zijn waardevol
- Friedrich Nietzsche- 

Het zijn twee toerpasselijke motto's:  het eerste gaat over oorlog en in het verhaal gaat het vooral over de oorlog in Joegoslavië en de haat tussen Serviërs en Bosniërs.
Tot bezinning komen kun je als je in je eentje als pelgrim een wandeltocht maakt.

Bij een aantal hoofdstukken worden door de schrijfster nog een paar motto's vermeld die een wat filosofische strekking hebben.

Opdracht

Voor Frans
En jij bent mijn zon

Titelverklaring

De Camino is een eenvoudige titel om te verklaren. De Camino is de  weg die pelgrims en andere wandelaars afleggen in Zuid-Frankrijk. Het is ook een begin van de tocht naar Santiago de Compastella, een beroemde bedevaartsplaats in Noord-West Spanje. Lotte legt de weg af die haar dode man een jaar ervoor heeft afgelegd.

Structuur & perspectief

Er is een proloog waarin Emiel zelfmoord pleegt. Er is een ik-verteller die dat vanaf een afstandje observeert.
Dat is de start van het verhaal. 

Daarna komen twee soorten verhaalelementen. Lotte gaat een pelgrimage maken en ze beschrijft van dag tot dag wat ze doet. Ze maakt dezelfde tocht die haar echtgenoot een jaar eerder heeft gemaakt. Ze vertelt in de o.v.t  wat het verhaal extra spannend maakt. Je beleeft de avonturen van Lotte mee.

Maar tussen twee wandeldagen krijgen we als lezer brieven te lezen van een onbekende ik-figuur die vooral over de burgeroorloog in Yoegoslavië vertelt. Dat gebeurt in de o.v.t.  Deze in totaal brieven zijn met Romerinse cijfers aangegeven en zijn cursief gedrukt.
Ook komen er een paar kleine hoofdstukjes  tekst voor, verrteld door een onbekende mannelijke ik-figuur, die aangeeft dat hij Lotte uit de weg moet ruimen. Hij heeft opdracht van iemand anders.

De pelgrimage heeft eigenlijk de structuur van een queeste. De oorspronkelijke (Middeleeuwse) queeste heeft een aantal vaste kenmerken. Hij begint en eindigt op dezelfde plek. (Hier: Vijlen in Zuid-Limburg). De persoon die de queeste onderneemt, moet veel moeilijkheden overwinnen. (Hier: rotsmassa, een ongeluk, een aanslag, boze tegenstanders). Het derde kenmerk is dat de queeste - meestal- goed afloopt. (Hier: dat klopt)

Decor

Het decor
De plaatsen die een rol spelen in het verhaal zijn:
1.  Vijlen in Zuid-Limburg waar Lotte een chocolaterie heeft. De thriller begint hier en eindigt hier.
2.  Bosnië-Herzegovina, waar Lotte en haar kinderen de as van haar man Emil verstrooien.
3.  Zuid-Frankrijk: de wandeltocht over de Camino die begint in  Le-Puy-en- Velay.

De tijd:
Lotte is 44 jaar, als het verhaal speelt.
Ze is geboren in april 1975. Dat betekent dat haar wandeltocht plaatsvindt in juli en augustus 2019.
Der proloog speelt dan precies een jaar eerde:  juli/augustus 2018.
De epiloog speelt zich af vijf maanden na de wandeltocht in augustus. Het is oudejaarsavond 2019.

Stijl

De schrijfster heeft een krachtige stijl: ze vertelt spannend  (o.a. door de toegepaste cliffhangers)  en heel gedetailleerd, bijvoorbeeld over de omgeving waarin de gebeurtenissen spelen. Er is wel degelijk verschil in schrijfkwaliteit met andere Nederlandse schrijfsters van literaire thrillers. Ook de problematiek die ze beschrijft, is interessanter. 
De structuuringreep waarin elf brieven van een onbekende ik-verteller maakt het verhaal waardevoller. De lezer moet daardoor 'aan het werk'. 
Op de wandeling van de Camino komt Lotte tot bepaalde inzichten in haar eigen situatie.
Dat uit zich o.a  intreffende motto's, zowel aan het begin van het boek als bij diverse hoofdstukken onderweg.
Het zijn meteen tips voor de lezer om over na te denken:
o.a. 
- (blz. 27: "Misschien is het leven niet meer dan een lange voorbereiding op het verlaten ervan." - John Banville
- (blz. 61: "Reizen is de beste manier van zelfstudie."  - Karl Julius Weber.)
- (blz. 89 : "Wat wij door eigen schuld lijden, moeten wij met gelatenheid dragen."- Ovidius)
- (blz.113 : "Ieder is de smid van zijn eigen geluk, maarhet toeval smeedt mede." - Fliegende Blätter)
- (blz. 193: "Je gaat het pas zien als je het doorhebt."- Johan Cruyff)
- (blz. 335):" De meest complete mens is hij die veel gereisd heeft en die wel twintig keer zijn denkbeelden en zijn houding tegenover het leven wijzigde.")

Slotzin

Hij schreef het toch? Mon amour. Videobellen? En samen het nieuwe jaar inluiden? Ik kijk op mijn horloge. Nog drie minuten. Ja of nee? Ik draaf weer naar de woonkamer, grijp mijn mobiel, tik mijn antwoord en klik op verzenden. JA!!!!!!

Bijzonderheden

In november 2023  werd De Camino verkozen als winnaar van de NS Publieksprijs. Het boek was al in 2021 uitgegeven en er zijn intussen 25 drukken van de thriller verkocht. Vooral de lezerswebsite Hebban heeft bijgedragen aan de populariteit van het boek. Op die site staan maar liefst 238 recensies over de thriller.

Beoordeling

Natuurlijk is De Camino een schitterend boek, een spannende thriller die duidelijk afsteekt tegen de eindeloze reeks doorsneethrillers die in een race tegen de klok van de uitgevers elk jaar wordt uitgegeven: o.a. Loes den Hollander, Jet van Vuuren, het schrijverscollectief van Suzanne Vermeer. Die schrijfsters laat Anya Niewierra ver achter zich met deze thriller die niet alleen de pelgrimage van Lotte Bonnet beschrijft, maar ook een gedegen lverhaal over de burgeroorlog in Joegoslavië, waarin drie vrienden die opgroeien in een streng totalitair regime van Tito ineens na diens dood tegenover elkaar komen te staan. Etnische zuiveringen zijn het gevolg.

Door de gekozen structuur krijgt het verhaal zijn thrillerkarakter. En het moet gezegd, er komen veel verhaallijnen in dit boek die door de schrijfster keurig netjes worden afgehecht. Daarover mogen de lezers zeker niet klagen.
Er staat dus een stevig, maar ook lijvig verhaal. Misschien ook wel een beetje te lijvig, want er wordt wel heel veel uitgelegd.En de beschrijvingen van de natuur heel gedetailleerd weergegeven. Het gevaar van wegvluchten door de lezer ligt op de loer. Het boek zou m.i. nog mooier geweest zijn, als er wat meer aan de fantasie van de lezers zou worden overgelaten. Er zittten in de tekst  ook wat zweverige passages die een boodschap inhouden.

Maar De Camino is een zeer geslaagde thriller die inderdaad aanschurkt tegen het literaire niveau, wat je zeker niet kunt zeggen van de reeks oestrogeen-thrillers die ook altijd hetzelfde etiket  meekrijgen.
Docenten Nederlands kunnen met een gerust hart hun leerlingen wijzen op dit spannende boek. Het zal leeslust waarschijnlijk bevorderen.   

Recensies

"Videorecensie van De lezer des Vaderlands" https://www.google.com/se...ChAAGBYYHh

"Niewierra hanteert een beproefd recept dat regelmatig opduikt in psychologische thrillers. De lezer heeft weet van een dreiging die het hoofdpersonage omringt, terwijl deze zich van geen kwaad bewust is. In de proloog is al onderhuidse spanning aanwezig. Een onbekende kijkt op een afstand toe hoe Emil zelfmoord pleegt en registreert zijn handelingen. Verder wordt het relaas van Lotte enkele keren onderbroken door passages, waarin een zekere M. aankondigt hoe hij haar zal vermoorden. Als ze zich onweerstaanbaar aangetrokken voelt tot een geheimzinnige medepelgrim, neemt de broeierige suspense alleen maar toe." https://www.hebban.nl/rec...-de-camino

"Anya Niewierra heeft gedegen onderzoek gedaan naar alle bij haar verhaal betrokken items. Je kunt dus ook nog veel leren van De Camino. Ze weet moeiteloos dieper op gevoelens en situaties in te gaan en de spanning geen moment te laten verslappen. Iedere keer als Lotte weer een stukje van de sluier van het verleden oplicht, gebeurt er iets verontrustend en om haar heen vallen opvallend veel slachtoffers. Toeval, ongelukjes of toch iets duisterder? Langzaam komt ze wat dichter bij de waarheid, maar de waarheid is zwaar en moeilijk en als ze er op door gaat en het naar buiten brengt, zal het ook de levens van haar kinderen aantasten. Wil ze dat riskeren? En wie kan ze eigenlijk nog vertrouwen, als alles wat ze dacht dat vertrouwd was, niet echt blijkt te zijn." https://www.chicklit.nl/b...-niewierra

"Als lezer weet je door die brieven dus meer dan Lotte, die haar focus op het volgen van Emils voetstappen heeft gericht en zo nu en dan brokjes informatie van haar advocaat in Sarajevo ontvangt. Wanneer er tijdens het lopen van de Camino steeds meer vreemde ongelukjes gebeuren en het duidelijk wordt dat Lotte door iemand uit die brieven wordt achtervolgd, neemt de spanning steeds verder toe. Dit alles komt uiteindelijk tot zo’n explosieve conclusie dat ik na het omslaan van de laatste bladzijde nog urenlang met de geschiedenis van ‘Emil’ in mijn hoofd bleef rondlopen." https://loortjeleest.nl/d...niewierra/

"Niewierra weet alles indrukwekkend neer te zetten en trekt je dan het verhaal in. Niet alleen is de tocht een afsluiting voor Lotte, ze ontmoet ook een nieuwe liefde alleen is onduidelijk of hij wel te vertrouwen is. De stijl van Niewierra is beeldend en het verhaal van Lotte en de brieven is perfect met elkaar verweven. Als lezer krijg je begrip voor de verschillende visies van mensen. Lotte komt steeds meer te weten en moet uiteindelijk voor haar eigen leven vrezen. Anya Niewierra sluit het verhaal aan het einde keurig af: geen los eindje blijft meer over. Knap hoe ze dat heeft gedaan. De Camino is een prachtig en indrukwekkend boek. Een aanrader!" https://www.vrouwenthrill...9024582273

Bronnen

Videofilmpje van de lancering van het nieuwe boek

https://www.youtube.com/w...Yn77ps4Qhs

De lezer des Vaderlands bespreekt in een video De Camino

https://www.youtube.com/w...-UGkYsDXks