Jongeren met messen

Er komen veel berichten in het nieuws over jongeren die betrokken zijn bij steekincidenten. Wat merken jullie van het messenbezit onder jongeren? Vul onze (anonieme) vragenlijst in! Duurt maar 2 minuten.


ADVERTENTIE

Als ik moet kiezen, dan ga ik het liefst:

Feitelijke gegevens

  • 1e druk, 2020
  • 432 pagina's
  • Uitgeverij: Lebowski

Flaptekst

Otto Kadoke, de grensoverschrijdende psychiater uit Moedervlekken, is terug. Nadat het verhaal van zijn alternatieve therapie door een bekende auteur te boek is gesteld en een bestseller is geworden, raakt hij verstrikt in een web van halve waarheden, interpretaties en leugens dat hem zijn baan kost - en zijn reputatie vernietigt. Maar niet alleen dat: zijn moeder is inmiddels weer vader geworden en de verzorgster van vader ontpopt zich tot een onvermoeibare aanhangster van Christenen voor Israël.
Op een dag, als alles verloren lijkt, staat een ver familielid voor de deur: in haar ziet Kadoke zijn kans om te ontsnappen. Ze voert hem - en zijn vader - naar de bezette gebieden, waar hij tegen zijn zin in als verlosser wordt onthaald.
Bezette gebieden is een hartverscheurende, maar ook zeer komische roman over het verleden dat toekomst en heden overwoekert, over schuldige affaires op onschuldige plekken, en onschuldige affaires op schuldige plekken.

Eerste zin

"Je hebt me gebruikt, nee, je hebt me misbruikt, je hebt mijn machteloosheid geroken zoals een bloedhond een wordt ruikt en toen heb je je tanden in mijn vlees gezet (... en zo nog drie pagina's lang voor de eerste zin is afgerond)

Samenvatting

Otto Kadoke, de grenzen overschrijdende psychiater uit een eerdere roman van Grunberg  ("Moedervlekken"), keert in de nieuwe roman als personaal personage terug. Nadat het bizarre verhaal van zijn alternatieve therapie voor Michette die hij in huis had genomen om zijn vader= moeder te verzorgen is opgetekend door de nieuwe vriend van Michette, een schrijver, wordt Otto Kadoke een beklaagde man.  Het boek wordt door populaire tv-uitzendingen een bestseller en Otto raakt in de problemen als Michette bij een talkshow aanschuift en verklaart dat Kadoke de werkelijke hoofdpersoon van de roman van haar vriend is.
De therapie wordt als grensoverschrijdend aangemerkt. Er is een duidelijke actuele link naar de #metoo-onthullingen.  Op social media krijgt Kadoke  er daarna van langs en ook zijn baan wordt door zijn werkgever opgezegd. De Medische Tuchtraad zet hem vervolgens uit het ambt. 

Maar er is niet alleen dat: zijn moeder is inmiddels weer vader geworden (zie Moedervlekken) en de verzorgster van vader in Amsterdam ontpopt zich tot een onvermoeibare aanhangster van Christenen voor Israël. Ze zamelt geld in voor de Joodse emigranten.

Dan staat er ineens een achter-achter-achternicht uit Israël voor de deur. Anat is 36 jaar oud en  gescheiden vanwege de kinderwens van haar  man en een onvruchtbaar gebleven huwelijk. Nadat ze uit eten zijn gegaan, slaapt Anat op de bank en ze zoenen elkaar. Kadoke voelt zich aangetrokken tot de Joodse vrouw.  Direct daarna gaat ze  bidden.
De roman Walvisch in therapie  wordt ook nog eens bekroond met een literaire nominatie. Kadoke belt geërgerd met de uitgever en met de jury van de prijs. Niets helpt. In een tv-uitzending wordt hij geconfronteerd met de schrijver. Ook die confrontatie verliest hij.

Dan wil hij wel eigenlijk naar Israël vertrekken, waarvoor Anat hem had uitgenodigd. Hij moet wel zijn zieke vader meenemen, die helemaal niet naar Israël wil. Bij aankomst in Tel Aviv haalt Anat hen op. Ze wonen in een caravan in de bezette gebieden in een streng orthodoxe  Joodse nederzetting. De eerste avond eten ze bij de oude moeder van Anat. Die zet hun vies vet ganzenvlees voor. Ze walgen ervan. Kadoke vertelt Ana dat hij uit liefde voor haar is gekomen, maar ook dat hij haar moeder een 'heks'  vindt. Zijn vader wordt intussen verzorgd door een hardhandige Russische verzorgster. Ze smeert hem in met zinkzalf en daar krijgt zijn vader luieruitslag van.
 
Als Kadoke een dag later weer op zoek gaat naar de woning van Anat, ontmoet hij jonge orthodoxe vriendinnen van haar en die zien hem als de verlosser voor Anat. Ze hebben altijd voor haar gebeden dat er een verlosser komt die Anat zwanger zal maken. Anats moeder gelooft daarnaast heilig in een comateuze rabbijn in Amerika. Die verschijnt in haar dromen en geeft haar advies. Kadoke is een soort verlosser. daarom accepteert ze hem nolens volens.

Als Anat dit alles hoort, wordt ze woedend. Ze is helemaal niet verliefd op Otto. Ze wil een huwelijk met een liefdeloze liefde. Toch hebben ze seks onder de douche en ja hoor, Anat gaat direct daarna weer bidden. Het moet eigenlijk  tot een huwelijk komen, maar Anats moeder wil per se bij de seks aanwezig zijn, omdat ze wil voorkomen dat Anat weer met een 'impotente Jood' trouwt. De comateuze rabbijn heeft haar dit in een visioen verteld.
Dan volgt één van de grappigste ssekscènes ooit. Ze gaat breien naast het bed waarin Kadoke Anat moet bevruchten. Die krijgt natuurlijk in die situatie geen erectie en dan neemt Anats moeder zijn piemel in zijn mond. Die wordt dan wel stijf en hij kan daarna wel seks met Anat hebben. De bruiloft kan nu worden bepaald. Er worden 400 gasten gevraagd en Kadokes vader wordt geacht een bijdrage van 20.000 euro te geven. Het wordt een feest met dansen. Na de plechtigheid geeft Anat haar geheim aan dat ze het liefst seks wil met Otto wanneer hij voor haar een SS-pet opzet en doet alsof hij een Duitse officier is. Daar wordt ze geil van. ( "Herr Obersturmbahnführer, je zult me missen. Hoe kun je met as neuken?") Anat wordt voorlopig niet zwanger. Kadoke verveelt zich te pletter in de Joodse nederzetting.

Kadoke wil weer werken en krijgt een baan als leraar drama in Tel Aviv. Het gaat hem best goed af. Op een bepaald moment neemt hij een les Engels over van een zieke collega Fahed. Het is een getrouwde Palestijn en Otto wordt op hem verliefd. Ze huren steeds een hotelkamer in Tel Aviv om seks met elkaar te hebben. Hij vertelt een tijdje later over zijn relatie aan Anat. Hij doet alsof het een vrouw is en  ze is natuurlijk verbijsterd. Toch gaat ze veganistische koekjes voor het stel bakken. Kadoke eet die niet naar Fahed wel. Weer later vertelt hij dat zijn relatie een man betreft. Dat is nog schokkender voor Anat. Het is bovendien een Palestijn. En dat is weer erger. Toch bakt ze nog steeds koekjes, maar als Fahed die eet wordt hij ziek. Anat heeft gif in de koekjes verwerkt. Ze weet dat Otto ze niet at. 

Ze wordt opgepakt en als moordenaar veroordeeld. Maar dan blijkt dat ze toch zwanger is geworden van Kadoke. Hij moet nu van haar moeder in de nederzetting blijven. Op een dag komt er een vrouw met een rolkoffertje in de nederzetting aanlopen. Het is Michette die weer verlaten is door haar schrijver. Maar Otto  wil niets meer met haar. Hij gaat terug naar zijn caravan en zet de SS-pet op. Hij ziet in de spiegel een beeld van de comateuze rabbijn en lacht zich te pletter.

Personages

Anat

Anat is 36 jaar, Joods van oorsprong en een achter-achter-achternicht van Kadoke. Ze komt naar Nederland om de overgebleven familie te bezoeken. Ze is net gescheiden van een Joodse man met wie ze geen kinderen kon krijgen. Ze haalt Kadoke over om zijn problemen et Michette in Israël te vergeten. Hij vertrekt inderdaad naar de bezette gebieden op de Westelijke Jordaanoever en komt terecht in een streng orthodoxe Joodse nederzetting. Anat zou wel willen trouwen met hem, maar het moet ook een liefdeloze relatie blijven. Dat vindt Kadoke niet leuk, want hij is best verliefd op Anat. Anat wil eigenlijk alleen een kind. Wanneer Kadoke door de sekstest van haar moeder is gekomen, trouwen ze. Na de bruiloft vertelt ze een tweede geheim aan Kadoke. Ze kan eigenlijk alleen seksueel opgewonden worden als de partner een SS-pet opzet en doet alsof hij een Duitse officier is die haar naar de gaskamers wil sturen. Met seks kan ze dat afkopen. In haar eerste huwelijk liet ze zich door haar man ook regelmatig aftuigen. Ze heeft dus zeker masochistische trekjes. Ondanks de seks wordt ze voorlopig niet zwanger. Kadoke gaat op een school dramales geven en hij ontmoet er een Palestijnse leraar Engels. Op deze Fahed wordt hij verliefd en ze beginnen een geheime seksuele relatie. Wanneer Anat het later toch van Kadoke te weten komt, denkt ze dat het een vrouw is op wie Kadoke verliefd is. Ze bakt veganistische koekjes voor het stel. @Wanneer ze weer later hoort, dat Fahed een man is en bovendien van Palestijnse afkomst is, wordt ze nog bozer. De laatste koekjes die ze bak bevatten vergif en alleen Fahed eet ervan. Hij sterft en Atna is een onverwachte moordenares. Ze komt in de gevangenis. Als Kadoke haar bezoekt, hoort hij dat ze eindelijk zwanger is.

Atna's moeder

Atna's moeder is een kenau. Ze vindt Kadoke helemaal niet geschikt. Ze test hem met een sekstekst waarbij ze hem 'noodgedwongen' oraal stimuleert. Tussen d eregels door kun je lezen dat ze het zeker niet met tegenzin doet, al beweert ze van wel. Bij de eerste maaltijd maakte ze al een nare indruk door Kadoke en zijn vader vies, vet ganzenvlees voor te zetten. Ook troggelt ze Kadokes vader 20.000 euro af voor het vieren van de bruiloft. Kortom, een naar mens en een prototype van de vervelende schoonmoeder.

Michette

Michette lijkt in het begin van de roman de wraakgodin. Ze neemt wraak op Kadokes alternatieve therapie vanuit het eerste deel "Moedervlekken." Ze heeft een schrijver ontmoet aan wie ze heeft verteld dat ze misbruikt is. Kadoke ontkent altijd dat hij seks heeft gehad met Michette. Toch vertelt ze het in de media. kadoke wordt het slachtoffer. Michette komt tot inkeer of krijgt spijt. Ze komt ook naar de bezette gebieden, omdat de schrijver haar alweer verlaten heeft. Maar ook kadoke wil niets meer van haar weten.

Kadokes vader

De vader van kadoke transgendert weer terug. Hij wordt weer vader in plaats van moeder. Hij is terminaal ziek en is een mopperaar. Hij ziet niets in een vertrek naar Israël, maar hij moet wel mee. Ook in Israël moppert hij erop los: op Atna's moeder (het vieze eten) en zijn Russische verzorgster (vanwege de hardhandige behandeling). Hij ziet niets in een huwelijk tussen Kadoke en Atna, maar hij betaalt wel 20.000 euro voor de bruiloft. Kadokes vader is een droefgeestige ridder.

Kadoke

Kadoke is de hoofdfiguur in deze roman. Hij was ook al personage in de roman "Moedervlekken."Daarin behandelde hij als psychiater Michette. Alternatieve therapie was dat hij haar zijn moeder= vader liet verzorgen. In dit 'tweede deel' wordt hij door Michette en een schrijver die haar vriend is aangeklaagd in een roman. Hij ontkent dat hij Michette seksueel misbruikt heeft. Maar hij verliest de strijd in de sociale media. Hij wordt uit zijn ambt gezet. Intussen heeft hij kennis gemaakt met zijn jaren jongere achter-achter-achternicht Anat. Die haalt hem over naar Israël l te komen. Aangezien hij de mooie Anat aantrekkelijk vindt, besluit hij naar Israel af te reizen met zijn zieke vader. Daar wordt hij als Verlosser gezien. Er is veel gebeden om Anat een kind te laten krijgen en ook een comateuze Rabbijn van de moeder van Anat speelt daarin een rol. Hij is verliefd op/houdt van Anat, maar zij eigenlijk niet op hem. Toch doet hij wat ze wil (de SS-pet, de sekstest van haar moeder, de bruiloft) Omdat hij zich verveelt in de nederzetting , wordt hij leraar . Bij die baan ontmoet hij een Palestijnse man op wie hij verliefd raakt en met wie hij een homoseksuele relatie aangaat. Dat is op zich vreemd. Toch vertelt hij het tegen Anat. Die kan nu haar eigen maatregelen nemen. Kadoke blijft alleen achter als zijn zwangere vrouw in de gevangenis zit. Michette die naar de nederzetting komt, wijst hij af.

Quotes

"Het lijkt alsof moeder twee keer moest sterven, alsof haar transformatie ene tweede dood is. De laatste fase van het langzame sterven is nu aangebroken. Het goede nieuws is dat vader niet nog een keer tegen Kadoke heeft gezegd dat hij hem dood moet maken. Maar misschien is hij gewoon vergeten dat hij dood wil, al beseft Kadoke goed dat vader het zich ieder moment weer kan herinneren."

Bladzijde 376

"De psychiater zal zijn beroep nooit meer kunnen uitoefenen. Hij wordt uit het register geschrapt. Kadoke ervaart de uitspraak als een doodstraf. Hij is dood, ze zijn alleen vergeten hem op te hangen."

Bladzijde 90

"Dan komt het boek op tafel, nu is kadoke aan de beurt. "Walvisch en de therapie" is genomineerd voor een belangrijke prijs en over tien dagen weten we of die prijs ook daadwerkelijk naar dit huiveringwekkende boek gaat- mag ik het huiveringwekkend noemen? vraagt de presentatrice."

Bladzijde 107

""Dit hebben wij van de grond af aan opgebouwd", verklaart Anat. Kadoke wordt gek van dat "wij.- "kan zijn geliefde niet ook gewoon eens "ik" zeggen? Zo moeilijk is dat toch niet? Alleen maar wij, wij, wij. Hij is niet voor de liefde van een heel volk gekomen, hij heeft voor háár liefde alles achtergelaten wat hij had, hoewel het meeste dat hij achterliet al vernietigd was, dat moet hij toegeven."

Bladzijde 165

""Zeker", zegt Anats moeder en haar ogen beginnen te stralen, "ik dacht. jullie wel gans lusten en ik heb stad en land afgereisd om gans voor jullie te vinden. Poolse Joden vinden gans heerlijk. Die leven op gans." "Ik ben geen Poolse Jood", zegt vader, hij neemt een grote hap tsjoelent , daarna begint hij zachtjes te snikken."

Bladzijde 181

"Alles is hier messianisme, denkt Kadoke, zelfs de aangekoekte koekenpannen, de vette tafel en het verloederde toilet, overal messianisme.."

Bladzijde 241

""wat ga je doen?"vraagt hij. "Ik ga bidden." Ze bladert in het gebedenboek en begint geconcentreerd te bidden. Hij kan zich amper voorstellen dat hij zonet nog seks met deze vrouw heeft gehad."

Bladzijde 251

Motieven

Leugens en bedrog
De aan Kadoke toevertrouwde patiënt Michette heeft als je de verteller zou mogen geloven gelogen over het seksueel misbruik van Kadoke. Hij beweert dat hij haar nooit seksueel heeft benaderd. Michette vertelt aan de schrijver met wie ze een relatie heeft gekregen dat dit wel het geval is. Hij schrijft er dan een roman over en Michette en de schrijver zelf verklaren in talkshows dat dit echt is gebeurd. Wat er ook gebeurd. Kadoke krijgt geen gelijk bij de uitgever, bij de jury die het boek nomineert en ook niet bij het Medisch Tuchtcollege. Hij wordt uit het ambt ontzet en dat is allemaal het gevolg van de leugenachtige verklaringen van Michette.

Seksualiteit
Seks speelt een belangrijke en tegelijkertijd een komische rol.

Motto

"Zodat ik eindelijk kan zeggen wat in mij is.
Uitschreeuwen: mensen, ik heb tegen jullie gelogen
Door te zeggen dat het niet in mij is,
Terwijl HET  daar voortdurend is, dag en nacht.

"HET" ' Czeslaw Milosz (vertaling Karol Lesman)

Opdracht

Voor M.I. 

Titelverklaring

Nadat hij uit het ambt is gezet, reist de psychiater Kadoke af naar Israël. In de bezette gebieden woont zijn achter-achter-achternicht  in een streng gelovige nederzetting. het zijn de door Israël bezette Palestijnse gebieden  op de Westelijke Jordaanoever. 

Structuur & perspectief

De roman wordt onderverdeeld in 66 genummerde hoofdstukken. Ze dragen geen titel. Het verhaal wordt puur chronologisch verteld. Wel wordt af en toe teruggeblikt op de geschiedenis die in "Moedervlekken"  wordt verteld.

De verteller is Otto Kadoke en hij doet in de personale vertelvorm. Verreweg de meeste hoofdstukken staan in de o.t.t . Een paar kleine passages (bijvoorbeeld die over de vader/moeder-wisseling)  worden verteld in de o.v.t. 

Het einde is helemaal open.

Decor

Er zijn twee decors.
Na zijn vertrek uit Zeeland woont Kadoke weer in Amsterdam totdat hij uit het ambt wordt gezet.Daarna  vertrekt hij naar een orthodoxe Joodse gemeenschap in de bezette gebieden aan de Westelijke Jordaanoever.  

Wat de tijd betreft kun je constateren dat het een roman is die in de actualiteit speelt, maar in welk jaar wordt niet in de tekst verteld. Er is een ruime vertelde tijd. Eerst wordt er veel tijd besteed  aan de Amsterdamse periode met de schrijver en zijn nieuwe boek over de relatie van Kadoke met patiënte Michette. Daarna vertrekt Kadoke naar Israël, waar ook een ruimte vertelde tijd (van minstens een jaar en een paar maanden) wordt beschreven.  

Stijl

De stijl van Grunberg is alom  bekend. De zinnen zijn goed opgebouwd, het woordgebruik is krachtig en expliciet. Er zijn vrij veel metaforen die ook heel helder zijn: en vaak terugkomen in het verhaal. Daarnaast zijn de  dialogen  krachtig en realistisch. 

Er is altijd sprake van een beheerste, onderkoelde humor. Eén van de grappigste scènes ooit is die waarin de moeder van Anat naast het bed plaatsneemt met een breiwerkje. In het bed moet Kadoke zijn mannelijkheid bewijzen. Dat lukt uiteraard niet goed met zijn schoonmoeder naast het bed. Maar die weet er wel raad op.
(blz. 290 "Anat zit nog altijd onbeweeglijk op het bed en wekt niet de indruk verbaasd te zijn. Het messianisme neemt merkwaardige vormen aan, je maakt je huis niet schoon, je pijpt je aanstaande schoonzoon, soms leidt messianisme tot volkerenmoord, daarbij vergeleken is orale seks met je schoonzoon inderdaad zo'n klein vergrijp dat je bijna van een deugd moet spreken. Een goede daad, wetende dat het zoveel erger had kunnen zijn.")

Met dezelfde zwarte humor wordt ook beschreven dat Anat eigenlijk alleen kan klaarkomen als Kadoke tijdens de seks een SS-pet opzet en zij hem als een Duitse officier aanspreekt die haar van de gaskamers kan redden. Dit soort absurde humor is een typisch kenmerk van de stijl van Arnon Grunberg.
(Blz. 203 ) "Om als Joodse verkrachter door de straten van Amsterdam te moeten lopen was geen pretje, maar om als wonder door een nederzetting op de Westelijke Jordaanoever te schuifelen staat hem ook niet aan.")

Slotzin

Je moet je noodlot niet omarmen, een vergissing was het om dat e denken, je miet je er niet aan hechten zoals je je kunt hechten aan een zwerfhond, je moet erom lachen. De levenden dienen hun noodlot uit te lachen, alleen de doden mogen lachen om andermans lot.

Beoordeling

Bezette gebieden  is weer  een bijzondere roman van Grunberg. 

Recensies

"Kadoke moet voor wonder spelen, maar hij is een niet erg coöperatief mirakel. Toch is het uiteindelijk het lot van de mens om zijn tegenzin opzij te zetten en mee te doen, in dit boek waar en passant de religieuze Joden maar ook een club als ‘Christenen voor Israël’ een flinke veeg uit Grunbergs pan krijgen. En wat je daar ook van vindt, Grunberg lezen blijft een ongemeen spannende belevenis."
https://www.trouw.nl/rece...ce=twitter

"Het antwoord lijkt voor de hand te liggen, in een roman waar een SS-pet als erotisch attribuut dient – ook weer een Grunbergiaanse, wrange grap, in die zin niet verrassend, maar hij werkt. Verrassender is de wending in de laatste honderd bladzijden, als Kadokes zoektocht naar liefde een nieuwe impuls krijgt. Die impuls betekent – en daarin is Bezette gebieden dan toch echt verrassend – een stap buiten de gebaande paden. Ik heb bij Grunberg zelden zo verrassend, want oprecht en overtuigend, over liefde gelezen als in die passages. Al zal het, in de bezette gebieden, zolang die als ‘bezet’ gelden, natuurlijk nooit vredig en liefdevol worden. Maar de poging telt."
https://www.nrc.nl/nieuws...n-a3986292

"Grunberg heeft aan zijn eigen eis voldaan: hij heeft gaten in de geschiedenis gevuld met fictie. Hij heeft de lezer iets laten meemaken dat die nog nooit heeft meegemaakt. Wekte hij met Blauwe maandagen een enorme ontroering, 25 jaar later weet hij je vooral te verbluffen met zijn intellectuele kracht. Na Moedervlekken vraagt Grunberg in Bezette gebieden nog meer van je – en daar word je ook voor beloond. Het wonderlijkst is dat al die schrijnende, over elkaar heen buitelende taferelen, Grunbergs Umwertung aller Werte, zijn immoraliteit en fantasie niet alleen verbazing wekken en humoristisch zijn, maar inzicht bieden in wat wij als werkelijkheid of waarheid beschouwen. Dat is wat literatuur vermag."
https://www.volkskrant.nl...ogle.nl%2F

"Met een haast noodlottige onvermijdelijkheid imiteren de liefdesrelaties in het Grunberg-universum die primaire rolverdeling tussen moeder en zoon, met de vrouw als aanklager en de man in het beklaagdenbankje. Opstandig raken die mannen verwikkeld in sadomasochistische slapstick, waarin ze de rol vervullen van onmens of Messias, of allebei tegelijkertijd. De doorgewinterde lezer weet dus dat de grunbergiaanse fictiemachine lekker op stoom komt als er een Verwijtende Vrouw à la Michette op het romantoneel verschijnt. [...] Bezette gebieden is geschreven op een heikel punt in onze tijd, aan het einde van een merkwaardige stilte voor de storm, vlak voor de doorbraak van een werkelijkheid die zelfs door het woord ‘oorlog’ niet meer beschreven zal kunnen worden. Dat Grunberg dát weet over te brengen zonder pathetisch te worden, is het niet te rationaliseren geheim van zijn schrijverschap."
https://www.groene.nl/art...-in-israel

Overhoor jezelf

Wat is het perspectief waarin de roman geschreven is?

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.