De Berlijnse muur

Beoordeling 6.9
Foto van een scholier
  • Werkstuk door een scholier
  • 5e klas vwo | 2524 woorden
  • 5 februari 2007
  • 69 keer beoordeeld
  • Cijfer 6.9
  • 69 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
ADVERTENTIE
Help nu jouw favoriete goede doel door jouw mening te geven!

Hoe? Heel simpel. Geef je op voor het panel van Young Impact en geef jouw mening over diverse onderwerpen zoals gelijke kansen, diversiteit of het klimaat. Voor iedere ingevulde vragenlijst (+/- 1 per maand) ontvang je een bedrag dat je direct mag doneren aan een goed doel naar keuze. Goed doen was nog nooit zo easy!

Meld je aan!
Inleiding

Ik ben zelf enkele weken geleden in Berlijn geweest en heb daar ook de muur gezien, er was nog een klein restje van over. Ook al is het al weer 17 jaar geleden dat de muur is gevallen is heden ten dage nog steeds verschil te zien tussen Oost- en West-Berlijn. Oost-Berlijn is in het algemeen armer, er wonen veel buitenlanders en de woningen zijn slecht onderhouden. Ook zijn er hier en daar gewoon lege plekken te vinden, midden in een stad. Alleen op sommige plekken in Oost-Berlijn is het juist helemaal niet arm, hier is veel nieuwbouw gekomen, vooral van bedrijven. Het is waarschijnlijk door de overheid gestimuleerd om je als bedrijf te vestigen in Oost-Berlijn, om Oost-Berlijn weer wat welvarender te maken.

Een belangrijke reden om het verslag hierover te houden was dat ik nog niet heel veel over de Koude Oorlog wist, wat me toch wel een zeer interessant onderwerp leek.


De hoofdvraag luidt: Kunnen we de Berlijnse Muur beschouwen als een symbool voor de koude oorlog?

1: Hoezo werd de muur gebouwd?

De Koude Oorlog

De Koude Oorlog begon in 1917, na de Russische revolutie. De laatste Russische tsaar werd afgezet en een Bolsjewistische regering nam het bestuur over. Er werd een communistisch systeem ingevoerd, hier waren de Westerse regeringen niet blij mee, en ze wilden er alles aan doen om het communisme klein te krijgen. Zo steunden de Westerse regeringen de opstand tegen de communisten in een burgeroorlog, door middel van het sturen van een leger.
Hierdoor kregen de communisten argwaan jegens het Westen, en de Westerse landen werden ook achterdochtig, zij vreesden dat de Sovjet-Unie het communisme over de hele wereld ging verspreiden door landen te veroveren en regeringen af te zetten.

Toen Adolf Hitler aan de macht kwam in Duitsland zag men kansen om de partijen dichterbij elkaar te brengen, Hitler werd namelijk zowel door het Westen als door de Sovjet-Unie gevreesd. Door het Westen omdat landen als Groot-Brittannië en Frankrijk bang waren voor een nieuwe oorlog wanneer Duitsland weer sterk zou worden en aan oorlog had men geen behoefte, ze waren vastbesloten om een herhaling van de eerste Wereldoorlog te voorkomen. Hiertoe voerden zij appeasment-politiek; eisen van Hitler werden, zolang ze niet te onredelijk waren, ingewilligd door het Westen
De Sovjet-Unie vreesde Hitler omdat Hitler een hekel had aan het communisme en bovendien plannen had om stukken van de Sovjet-Unie te veroveren.

Eigenlijk zou het dus verstandig geweest zijn van de Sovjet-Unie en het Westen om bondgenoten te worden, dit gebeurde echter niet door het wederzijdse wantrouwen.
Uiteindelijk sloot de Sovjet-Unie in 1939 zelfs een Nazi-Sovjet pact met Duitsland, deze landen spraken af elkaar niet aan te vallen.
Ondanks de appeasement-politiek brak in september 1939 de Tweede Wereldoorlog uit, 2 jaar later was het Nazi-Sovjet pact verleden tijd, de Sovjet-Unie sloot zich aan bij de geallieerden. Samen streden de Sovjet-Unie en de geallieerden nu tegen Duitsland, maar het wederzijdse wantrouwen bleef. De Gealieerden waren bang dat de Sovjet-Unie te machtig zou worden en wilden er alles aan doen om dat te voorkomen.
Uiteindelijk werd Duitsland verslagen, in 1945 was de oorlog afgelopen

Opdeling Duitsland: DDR en BRD
Na de tweede wereldoorlog vond in Oekraïne de conferentie van Jalta plaats. Hier bespraken de 3 grote overwinnaars Josef Stalin(USSR), Winston Churchill(Verenigd Koninkrijk) en Frankin Roosevelt (Verenigde Staten) wat er moest gebeuren met Duitsland. Men kon er echter niet uitkomen, er kwam ruzie tussen de communistische Sovjet-Unie en de twee kapitalistische landen, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Enkele maanden later werd wederom een conferentie gehouden, ditmaal in Potsdam. Hier werd besloten dat Duitsland en Berlijn zouden worden opgedeeld in 4 delen: Een Frans, Engels, Amerikaans, en Russisch deel. De Franse, Engelse en Amerikaanse delen werden samen de BRD (Bondsrepubliek Duitsland), het Russische deel werd de DDR(Democratische Republiek Duitsland)

IJzeren Muur
Stalin wilde de landen Hongarije, Roemenië, Bulgarije, Joegoslavië, Albanië en Tsjecho-Slowakije eigenlijk niet verlaten, hij had deze landen veroverd toen ze van Duitsland waren met als doel Duitsland te verslaan, maar tegen de afspraken in bleef Stalin hier de baas spelen, ook toen de 2e wereldoorlog al was afgelopen en Duitsland was verslagen. Hij zorgde er tussen 1945 en 1948 voor dat hij in al deze landen communistische vrienden aan de macht had waardoor hij veel invloed kreeg, alleen in Joegoslavië slaagde Stalin er niet in de macht te grijpen. In 1946 kwam de (uiteraard boze) reactie van Churchill; hij meende dat Stalin in Europa een ‘IJzeren Gordijn’ had neergelaten, waarachter corrupte zaken plaats zouden vinden. Churchill bleek een voorspellende blik te hebben, want later werd daadwerkelijk een 1600 kilometer lange afscheiding - bewaakt met prikkeldraad, honden, patrouilles etcetera – gebouwd om Oost- van West-Europa te scheiden. Alleen in Berlijn was nog een ‘gat’ in het IJzeren Gordijn, aangezien de stad midden in Oost-Duitsland lag. Via Berlijn kon men nog wel van Oost- naar West-Duitsland vluchten.

Marshallplan
De Verenigde Staten wilden iets tegen de ‘communistische opmars’ ondernemen, in maart 1947 maakte Harold Truman, de opvolger van Roosevelt, bekend dat zijn land elk land zou steunen dat bedreigd werd door de Sovjet-Unie, de Truman Doctrine.
Later dat jaar, in juni, kwam minister Marshall met het Marshallplan, de VS zou enorme geldbedragen uitlenen en gedeeltelijk ook geven aan Europese landen om de wederopbouw te stimuleren. Stalin verbood hierop ‘zijn’ Oost-Europese landen deze steun aan te nemen. Stalin omschreef het Marshallplan als ‘een Amerikaans plan om Europa tot slaaf te maken’.

Het Marshallplan had vooral een politieke reden: Amerika vreesde dat vooral armen het communisme aantrekkelijk zouden vinden. Aangezien West-Europa erg arm was na de oorlog, vooral Duitsland was enorm aangetast, stelde de VS maar liefst 13 miljard dollar beschikbaar om de Europese landen er weer bovenop te helpen.
De VS wekten dus de suggestie dat ze een vriendelijk en hulpvaardig land was, door Europa financieel te steunen, het was echter ook vooral in het eigen belang.

Blokkade
Door de financiële steun van de VS werd West-Berlijn rijk en Stalin was bezorgd dat hierdoor de Sovjet-zone arm zou lijken. Dus probeerde hij de Westerse landen te dwingen West-Berlijn op te geven, hij maakte op 24 juni 1948 een blokkade voor alle auto-, spoor-, en waterwegen tussen West- en Oost-Berlijn. Stalin wist dat er in West-Berlijn slechts voor zes weken voedsel was, en ging er vanuit dat de drie Westerse bondgenoten Frankrijk, Verenigd Koninkrijk en de VS West-Berlijn zou overdragen aan de Sovjet-Unie.
De Westerse landen waren echter niet van plan West-Berlijn zomaar op te geven, ze gingen de stad vanuit de lucht bevoorraden, en wanneer Stalin die neer zou schieten zou men in Oost-Duitsland slecht over hem gaan denken, wie schiet er nou een vliegtuig die voedsel naar mensen in nood bracht neer? Om Stalin extra angst in te boezemen plaatsten de Verenigde Staten B-29 bommenwerpers in Groot-Brittannië, gericht op de Sovjet-Unie. Mocht Stalin besluiten de bevoorradingsvliegtuigen alsnog neer te schieten, dan zouden de bommenwerpers gereed zijn een atoombom op Rusland te laten vallen. Na 11 maanden besloot Stalin de blokkade op te heffen, het had namelijk weinig zin meer.

Begin bouw Berlijnse Muur
Door de economische steun van de VS werd West-Duitsland steeds welvarender, de wederopbouw verliep er goed, in tegenstelling tot Oost-Duitsland, waar men arm bleef en de wederopbouw niet al te snel verliep. Dit leidde ertoe dat er tussen 1949 en 1961 ongeveer twee en een half miljoen mensen Oost-Duitsland verlieten om hun kansen te beproeven in West-Duitsland. Een groot deel van deze mensen was hoogopgeleid.
De Sovjetleider Nikita Chroesjtsjov was niet content met deze leegloop van inwoners en kennis, en beviel daarop in juni 1961 de Westerse landen Berlijn te verlaten. De Amerikaanse president John F. Kennedy vloog als reactie hierop naar West-Berlijn om het volk ervan te overtuigen dat hij het niet zou toestaan dat het West-Berlijnse volk onder communistisch bestuur zou komen. Hij sprak de legendarische woorden: ‘Ich bin ein Berliner’, niet wetende dat een Berliner een Berlijns broodje was.
Chroesjtsjov besloot nu dat er geen enkel contact meer mogelijk zou mogen zijn tussen de twee delen van de stad, er was al een muur die Oost- van West-Duitsland scheidde, maar in Berlijn was nog altijd de mogelijkheid naar het Westen te vluchten.
Op 13 augustus 1961 begon de Oost-Duitse overheid met het plaatsen van prikkeldraad op de grens tussen Oost- en West-Berlijn, en 3 dagen later begon men met de bouw van een 45 kilometer lange muur.

2: Hoe was de situatie tijdens de muur?

Vluchten
Toen in 1961 de Berlijnse Muur werd gebouwd, was de grens tussen beide Duitslanden al hermetisch afgesloten, maar de bijzondere positie van Berlijn maakte het een poort naar het westen, Berlijn lag namelijk midden in Oost-Duitsland.

Vanuit Oost-Duitsland kon men naar West-Berlijn, en vanaf daar kon men het vliegtuig nemen naar westerse landen. Door de bouw van de muur om West-Berlijn kon men niet meer zomaar van Oost naar West-Berlijn vluchten. De muur werd namelijk flink bewaakt, en de bewakers hadden bevel om te schieten op iedereen die probeerde de grens over te steken.
Er werden wel pogingen ondernomen om te vluchten, in de 30 jaar dat de muur heeft gestaan zijn er ongeveer 190 mensen die een vluchtpoging ondernamen gedood, 5000 mensen slaagden er wel in om langs de muur te komen. Dit was natuurlijk erg knap, in het Mauermuseum Checkpoint Charlie heb ik verschillende vluchtmanieren gezien, mensen verstopten zich in luidsprekers, in auto’s, luchtballonnen of in een tank van een motorfiets. De meest gebruikte manier was het graven van tunnels. De succesvolste vluchtpoging door een tunnel was in Oktober 1964, toen 57 mensen door een tunnel naar West-Berlijn vluchtten.

Toen de muur er nog niet zo lang stond, had de DDR nog problemen met het tegenhouden van mensen die de Berlijnse muur over wilden steken, zo werd de muur op sommige plekken onderbroken door gebouwen, door uit de ramen van die gebouwen te springen kon men naar West-Berlijn. In West-Berlijn werden er brandweermannen op pad gestuurd om deze mensen op te vangen. Maar de oplossing van dit probleem voor de DDR was snel gevonden, de ramen werden dichtgemetseld en de grens werd nog strenger bewaakt met mijnenvelden en grenswachters.

De reden om de muur te bouwen was dus simpel: voorkomen dat iedereen wegvlucht uit de DDR. In de propaganda van de Oost-Duitse regering werd de muur echter de ‘Antifascistische Schutzwall’ genoemd, met het doel om ‘kapitalistische fascisten’ tegen te houden. De DDR maakte dit soort propaganda omdat het een slecht teken is als je een muur bouwt omdat anders iedereen je land wil verlaten.

Ostpolitik
Na de bouw van de muur bleef de reactie van de VS beperkt tot enkele diplomatieke protesten en gedreig. Hierdoor besloot de Duitse bondskanselier Adenauer toenadering te zoeken tot Frankrijk, in 1963 werd het Elysée verdrag gesloten wat een einde maakte aan 150 jaar van Frans-Duitse vijandschap. Misschien door dit akkoord kwam er steeds meer toenadering tot Oost-Europa, zo was er in juni 1967 een Duitse handelsmissie in Praag, en in 1970 werd het verdrag van Moskou ondertekend door de West-Duitse bondskanselier Willy Brandt en DDR-premier Willy Stoph. Het verdrag bevestigde de status-quo tussen West-Duitsland en de DDR. Het beleid wat Willy Stoph voerde, werd Ostpolitik genoemd, hij zocht toenadering tot het oosten. Een belangrijk verdrag was ook het Grundlagenverdrag, wat ondertekent werd in 1972. Hierin legde beiden landen de onschendbaarheid van de Duits-Duitse grens, het afzien van onderling geweld en het respecteren van elkaars onafhankelijkheid vast. Ook kwamen er betere reismogelijkheden en werd contact tussen burgers vergemakkelijkt. Door dit verdrag werd de DDR in 1973 lid van de Verenigde Naties, tegelijkertijd met de BRD.
Rond 1980 verkoelde de relatie tussen Oost- en West-Duitsland weer, De Sovjet-Unie stelde 20 middelafstandsraketten op in de DDR en Tsjecho-Slowakije. De VS, Groot-Brittannië, Canada en Noorwegen boycotten hierop de Olympische Spelen in Moskou, vijf jaar later, bij de komst van een nieuwe leider van de Sovjet-Unie; Gorbatsjov, ontspande de dialoog tussen Oost en West weer. Er kwam meer samenwerking tussen de DDR en de BRD, op het gebied van onderwijs, wetenschap en cultuur. Bovendien kwam Gorbatsjov met Reagan overeen dat ze hun kernwapens zouden verminderen.

Gorbatsjov en val muur
De woede van het volk werd in de DDR steeds groter, Gorbatsjov kon ook niet veel doen aan de armoede en er kwamen protestacties. Het beleid van Perestroja(hervorming van de economie, kapitalisering) en Glasnost(meer openheid van bestuur, versoepeling van regels, meer vrijheid van meningsuiting. Hij kreeg kritiek van Sovjet-communisten, maar ook van het volk, hij had verwachtingen geschapen en kon die niet waar maken. Er kwam zeer veel kritiek van alle kanten op Gorbatsjov. Het beleid in de DDR werd steeds soepeler, zo werd op 9 november 1989 het reisbeleid ruimer gemaakt, maar op diezelfde dag duizenden Oost-Berlijners over de muur heen klommen en er stukten in hakten. De politie keek toe en greep niet in: De muur was gevallen.
Later werden vele communistische regeringen afgezet door het volk van Sovjet-staten, omdat het volk niets meer te vrezen had van de Sovjet-Unie.
In 1989 viel de muur, en in 1990 weden Oost- en West-Duitsland weer herenigd. Ook maakten in 1989 Gorbatsjov en Bush bekend dat de Koude Oorlog afgelopen was.
Gorbatsjov won hiervoor in 1990 de Nobelprijs voor de Vrede.

3: Wat gebeurde er na de val van de Berlijnse Muur?

Chaos in de Sovjet-Unie
In december 1989 was de Koude Oorlog afgelopen, de Berlijnse Muur was gesloopt. Er brak een nieuw tijdperk aan. Allereerst in de Sovjet-Unie zelf, het was altijd een unie geweest die bestond uit 12 verschillende republieken gedomineerd door Rusland. Nu de Koude Oorlog was afgelopen begonnen verschillende republieken van de unie te pleiten voor meer invloed en minder invloed vanuit Moskou.
In februari 1990 demonstreerden 250.000 mensen in Moskou tegen het communisme, en 3 maanden later, tijdens de jaarlijkse 1 mei parade op het rode plein in Moskou werd Gorbatsjov tijdens zijn toespraak telkens onderbroken door opstandelingen.
In augustus 1991 vond er een geslaagde coup plaats tegen Gorbatsjov, nu lag de macht in handen van de burgemeester van Moskou, Boris Jeltsin. Met het vertrek van Gorbatsjov werd ook gelijk de communistische partij opgeheven.

Sovjet-Unie valt uiteen
Later dat jaar, in december, kwam er een definitief einde aan de Sovjet-Unie; ze werd ontbonden.
Het land viel uiteen in de landen Estland, Letland, Litouwen, Georgië, Armenië, Azerbajdzjan, Wit-Rusland, Oekraïne, Moldavië, Turkmenistan, Oezbekistan, Tadzjikistan, Kirgizië, Kazakstan en wat overbleef werd Rusland..
Veel van deze landen werden lid van de Gemenebest van Onafhankelijke Staten(GOS).
Er zijn ook volken die, 17 jaar na de val van de Muur, nog steeds geen eigen staat hebben gekregen.
In Rusland heeft iedereen meer politieke vrijheid gekregen, maar met de economie gaat het nog steeds niet goed. Er is een hoge werkloosheid en inflatie.

DDR komt terug bij BRD
Oost-Duitsland was voortaan gewoon weer één land samen met West-Duitsland.
Men moest nu ervoor waken dat de zwakke Oost-Duitse economie niet het welvarende West-Duitsland naar beneden zou halen, maar de Oost-Duitse economie moest wel herstellen.
Een andere belangrijke uitdaging was zorgen voor eenheid in Duitsland, Oost- en West-Duitsland moesten weer een eenheid vormen.

Bronvermelding

Dick Florian van der Mark, De Bondsrepubliek Duitsland voor en na 1990, Amsterdam 1995, 1e druk
Frits Boterman, Terug naar Berlijn: Duitsland na de val van de Muur, Amsterdam 1999, 1e druk
Helmut Kohl, Het einde van de Muur, Naarden 1997, 1e druk
Nigel Kelly, De val van de Berlijnse Muur: Het einde van de Koude Oorlog, Harmelen 2001, 1e druk

Internet
www.wikipedia.nl

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

J.

J.

Bedankt voor alle informatie ben er veel mee opgeschoten met mijn werkstuk ik hoop ook op een goed cijfer.
en nu maar hopen dat ze er niet achter komen dat ik het van internet heb

dank je wel!

11 jaar geleden