Zit je in 4/5 havo en heb je een N&T of N&G profiel? Vul deze korte vragenlijst in over chemie-opleidingen en maak kans op 20 euro Bol.com tegoed.

Meedoen

Nosferatu - Vampiers

Beoordeling 5.4
Foto van een scholier
  • Scriptie door een scholier
  • 4e klas vwo | 1316 woorden
  • 11 februari 2007
  • 9 keer beoordeeld
  • Cijfer 5.4
  • 9 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
ANW
ADVERTENTIE
Ga jij de uitdaging aan?

Op EnergieGenie.nl vind je niet alleen maar informatie voor een werkstuk over duurzaamheid, maar ook 12 challenges om je steentje bij te dragen aan een beter klimaat. Douche jij komende week wat korter of daag je jezelf uit om een week vegetarisch te eten? Kom samen in actie!

Check alle challenges!
De geschiedenis van nosferatu, ofwel vampiers

Bloed is altijd het symbool van leven geweest; het betekent leven (een oud Pools woord voor bloed is żywia, wat zoveel betekent als ‘iets wat leven geeft’). Veelvuldig bloedverlies uit een wond kan immers de dood tot gevolg hebben.
In de oudheid offerde men zelfs bloed van dieren en mensen aan de goden om ze gunstig te stemmen, omdat het als het kostbaarste wat men bezat werd beschouwd; tijdens de eucharistieviering in de Rooms-katholieke kerk wordt nog altijd het ‘bloed van Christus’ gedronken, opdat een deel van hem in ons zou voortleven; en in de Odyssee van Homerus offert Odysseus bloed aan de schimmen van de doden om hun tijdelijk hun kracht en energie terug te geven.
Natuurlijk waren er in de fantasie van de mens dan ook wezens, monsters en andere gedrochten die in dit kostbare goed, deze levenskracht, waren geïnteresseerd en deze wilden ‘stelen’. Bloedzuigende wezens werden een feit.


Aan het begin van de Middeleeuwen deden in Europa verhalen de ronde over doden, die soms buiten hun graven waren gevonden en blijkbaar op eigen kracht uit hun kisten waren gekropen. Deze levende doden (ondoden, in het Roemeens Nosferatu, zo beweert althans Bram Stoker. Misschien komt het van het Griekse woord νοσοφορος (nosophoros) dat ‘drager van plagen’ betekent), herwonnen natuurlijk hun energie door bloed te drinken. De term vampier was nog niet wijd en zijd bekend en men noemde deze wezens ‘cadaver sanguisugus’ (bloedzuigende lijken).
Toch waren dit gewoon mensen, die aan ziekten leden als cholera en de pest. Door hun lijkachtige uiterlijk of halfdode, bewegingsloze toestand werden ze soms te vroeg begraven en hoorde men later geluiden uit hun graf komen. Het kwam dan wel eens voor dat men daar het lichaam vond, bevlekt met vers bloed. Dat dit bloed afkomstig was van de persoon in kwestie zelf, die zich in paniek een weg naar buiten had proberen te klauwen en zich daarbij tot bloedens had verwond, kwam blijkbaar niet bij veel mensen op.
Daarnaast groef men soms een paar dagen na de dood een lijk op –uit nieuwsgierigheid of achterdocht: soms verdacht men doden ervan rond te zwerven als vampier, omdat de dode in kwestie een jong, ogenschijnlijk gezond persoon was en toch zo plotseling was gestorven en er waarschijnlijk een vampier in het spel was- en zag men dat het lijk vaak was opgezwollen (door bepaalde gassen) en het lichaam er daarom soms gezonder en beter doorvoed uitzag dan toen de persoon nog leefde. Het lijk had lang haar, lange nagels en een bloedende mond.
In die tijd was men niet bekend met het ontbindingsproces en werden de kenmerken daarvan gezien als kenmerken van een vampier.
Men loste het probleem van rondzwalkende lijken meestal op door ze met een staak in het graf vast te slaan. Dit leidde tot een explosieve ontlading van vloeistof en gas, waardoor het lichaam kreunde en winden liet en het net leek alsof het nog leefde. Men kon doden ook omgekeerd begraven (er zou dan de andere kant uit worden gegraven) of door onthoofding onschadelijk maken. Er werden zelfs officiële onderzoeken naar deze ondoden ingesteld. De benaming vampier (in het Slavisch zoiets als bloedzuiger) wordt in de rapporten hiervan voor het eerst officieel gebruikt.

Tot nu toe is de vampier meer een zombieachtig wezen, uitgemergeld en halfverrot. In dit beeld komt langzaam verandering, als men zich meer voor folklore gaat interesseren en bizarre ‘romantische’ ideeën krijgt, zoals het gedicht Die Braut von Korinth van de dichter Goethe weergeeft. Fragment:

“Vanuit mijn graf te zwerven, ben ik gedwongen
nog steeds te zoeken naar de verbroken verbinding met God,
nog steeds de bruidegom te beminnen, die ik verloor
en het levensbloed van zijn hart te drinken.”
In het verhaal The Vampyre van John Polidori doet de vampier voor het eerst zijn intrede tot de adellijke stand (deze vampier is geïnspireerd op Polidori’s aristocratische vriend Byron. Deze soort vampier wordt dan ook wel Byroneske vampier genoemd).
Dit idee werd later overgenomen door Bram Stoker, die met Dracula de vampier voorgoed verandert. Geen beschimmeld skelet meer, maar een mysterieuze en elegante edele met een bleek gezicht, hypnotiserende ogen en een cape die zo ongeveer een vast attribuut wordt (bij sommige schrijvers de vleugels als er een transformatie in een vleermuis wordt ondergaan) en het kenmerk dat een vampier geen spiegelbeeld heeft (een vampier heeft namelijk geen ziel meer en het spiegelbeeld zou een weerspiegeling hiervan zijn) wordt ook een algemeen feit.
De hagelwitte, lange hoektanden kwamen pas later, toen acteurs op het toneel hoektanden begonnen te gebruiken omdat ze moeilijk konden spreken met een mond vol scherpe of grote (voor)tanden.

Verder zijn er niet echt vaststaande kenmerken betreffende de vampier en gebruiken schrijvers vrijelijk hun eigen fantasie. Meestal worden toch ook deze kenmerken gebruikt:
de vampier is vooral dol op het bloed van maagden; slaapt in een doodskist; veroudert niet (of in ieder geval heel erg langzaam); heeft naast geen spiegelbeeld ook geen schaduw; heeft macht over dieren en bepaalde natuurfenomenen als mist; kan zich transformeren in een dier (meestal een vleermuis) of een natuurverschijnsel; kan alleen als hij is uitgenodigd een huis binnengaan; kan niet tegen christelijke symbolen en knoflook; sterft door een teveel aan daglicht (kwam voor het eerst voor in de film Nosferatu: eine Symphonie des Grauens, die overigens gebaseerd is op het boek van Bram Stoker) of wijwater, door onthoofding, verbranding, door een houten staak die in het hart is gedreven of een zilveren kogel en hij kan ook niet een kruispunt of stromend water oversteken.

Daarnaast zijn er ook kenmerken die bepalen of je bent ‘voorbestemd’ om vampier te worden: als je bent geboren met twee harten, bij nieuwe maan, op eerste kerstdag (dat zou namelijk een belediging zijn voor Christus die op dezelfde dag is geboren), met de helm (een vlies over je hoofd), met tanden of als je behaard ter wereld bent gebracht; als je de zevende zoon van een zevende zoon bent of ongedoopt; of als je moeder tijdens haar zwangerschap te weinig zout heeft gegeten of in de ogen van een vampier heeft gekeken, dan heb je volgens dit bijgeloof een grote kans.
Je kunt ook een vampier worden als je tijdens je leven bent vervloekt, je bent gebeten door een vampier, je zijn bloed hebt gedronken, als een familielid door jou schuld gaat slaapwandelen, als je slecht leeft of zwarte magie bedrijft, een weerwolf bent en sterft, je het vlees van een schaap hebt gegeten dat door een wolf is gedood of als je zelfmoord pleegt.

Het stijlfiguur van de vampier staat dus al grotendeels vast. Dat betekent echter niet dat hij niet verandert: de ‘klassieke’, Byroneske vampier wordt langzaamaan vervangen. De vampier wordt jonger, krijgt de keuze tussen goed en kwaad (zoals bijvoorbeeld de vampier Louis de Pointe du Lac in het boek en de film Interview with a Vampire), wordt meer een geheimzinnige einzelgänger met een soort van identiteitscrisis, vaak ook menselijker, moderner en minder opvallend. Af en toe is de vampier zelfs de held, zoals in films als Vampire Princess Miyu (Japanse anime) en Underworld, of in de boeken van schrijver en hoofdpersoon Darren Shan.
Dit beeld van mysterieuze ‘slechterik met goed hart’ spreekt velen wel aan, waarschijnlijk een van de redenen waarom vampiers in boeken (denk aan de Vampire Chronicles van Anne Rice), films (Underworld) en TV-series (Angel) zo populair zijn.
In de jaren tachtig ontstond er zelfs een muziekstroming (The New Gothic Movement) die zich bezighield met vampiers of vampierachtige thema’s. Bands die hierbij hoorden hadden namen als Nosferatu, The Cult, The Cure en The Sisters of Mercy.
Vanaf de jaren zeventig werden vampieracts in de popmuziek grimmiger. Ze waren voor een belangrijk deel bedoeld om te shockeren. Het verschijnsel werd vooral uitgebuit door Alice Cooper in de jaren zeventig, diverse gothicbands in de jaren tachtig en Marilyn Manson in de jaren negentig.

REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.