De Rechtsstaat H1, H2, H3

Beoordeling 0
Foto van een scholier
  • Samenvatting door een scholier
  • 4e klas havo | 2184 woorden
  • 14 december 2015
  • nog niet beoordeeld
  • Cijfer
  • nog niet beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak

Maatschappijleer      Samenvatting H1, 2 en 3



Hoofdstuk 1



Paragraaf 1



Waarden à ideeën die mensen heel belangrijk vinden:



                            liefde, bezit, vriendschap en respect




  1. Recht op menselijke waardigheid: een mens mag niet vernederd worden

  2. Recht op leven: ieder mens mag er zijn

  3. Recht op gelijkheid: ieder mens is voor de wet even belangrijk

  4. Recht op lichamelijke integriteit: zeggenschap hebben over je lichaam



Normen à regels over hoe iemand zich moet gedragen:



je mag geen eigen rechter spelen, je mag niet stelen



In de grondwet staan de belangrijkste regels van Nederland, zowel burgers en de overheid moeten zich aan de wet en het recht houden



Drie kenmerken rechtsstaat:




  1. Machtenscheiding

  2. Rechtsbescherming

  3. Rechtshandhaving





Machtenscheiding / trias politica                 Wetgevende macht



Uitvoerende macht



Rechtgevende macht



macht:      maakt wetten:1e + 2e Kamer



Uitvoerende macht:      voert wetten uit / dagelijkse leiding: Kabinet (Rutte)



Rechtgevende macht:    straft overtreders wetten : onafhankelijke rechters à



                                                             vast salaris, voor het leven benoemd



Rechtsbescherming



De overheid moet zich ook aan de wet houden:




  • Politie mag jou alleen maar oppakken als je verdacht wordt van een strafbaar feit

  • De dader gaat vrijuit als de politie op onrechtmatige wijze aan het bewijs komt



Rechtshandhaving



De overheid (politie) heeft geweldsmonopolie (= De overheid mag met geweld de rechtsorde handhaven, zodat mensen zich aan de wet houden)



Behalve: zelfverdediging



Regering en parlement maken de strafwet



Strafbare gedrag niet verwijtbaar:




  1. Ontoerekeningsvatbaarheid: op het moment van de misdaad wist de verdachte niet wat hij aan het doen was: de verdachte was onder invloed van: drank, drugs

  2. Overmacht: de verdachte kon niets anders doen dan de strafwet overtreden: de verdachte werd bedreigt

  3. Zelfverdediging: de verdachte moest geweld gebruiken om een directe aanval af te slaan: de verdachte moest zichzelf verdedigen tegen een aanval



Seponeren = het bewijs tegen de verdachte is niet rond en de officier van justitie beslist om niets met de verdachte te doen



Schikken = de verdachte krijgt een transactie of boete voorgelegd en als hij wil betalen, komt hij niet voor de rechter



Vervolgen = de verdachte wordt voor de rechter gebracht



De verdachte mag tijdens een rechtszaak zwijgen en hoeft niet de waarheid te spreken



Rechten van burgers:




  • Privacy

  • Juridische bijstand

  • Leven in vrijheid

  • Lichamelijk onaantastbaarheid

  • Mail- en telefoongeheim

  • Bepalen wie je binnenlaat in je woning

  • Correcte rechtsgang



Plichten van burgers




  • DNA afstaan

  • Identificatieplicht

  • Meewerken met de politie

  • Geen eigen rechter spelen

  • Anderen helpen in noodsituaties

  • De wet kennen en zich eraan houden

  • Bloed afstaan bij alcoholcontrole in het verkeer





Paragraaf 2



Absolutisme = rechtssysteem zonder machtenscheiding, de macht berust volledig bij één persoon



In de loop van de geschiedenis van de rechtsstaat kwamen rechten en plichten van burgers meer in balans. Voor 1800 legde de koning zijn wil op aan het volk. Na de revoluties rond 1800 kregen burgers meer vrijheidsrechten. Ook in het strafrecht kregen verdachten en criminelen toen meer rechten en veranderde het denken over straffen





Paragraaf 3



Vrije samenleving  = Staat waarin de overheid geen rechten heeft (bijvoorbeeld door geweld) haar wil op te leggen aan de burgers



Totalitaire staat = Staat waarin de overheid alle middelen inzet om haar wil aan de burgers op te leggen: hersenspoelen, martelen, doden



In een totalitaire samenleving bemoeit de overheid zich totaal met ieders privéleven



Nederland zit tussen beide maatschappijvormen in



Criminaliseren = Door de overheid schadelijk geacht gedrag opnemen in de strafwet (iets strafbaar maken)



Decriminaliseren = Niet de strafwet gebruiken ter voorkoming van schadelijk geacht gedrag (iets legaal maken)



Voorbeeld : Drugs, abortus, seksualiteit





Drie visies op het strafrecht



Strafrechtverharders: Visie op het strafrecht waarbij de staat sterke nadruk legt op rechtshandhaving



Strafrechthervormers: Visie op het strafrecht waarbij de staat beperkt moet ingrijpen



Strafrechtafschaffers: Visie op strafrecht waarbij de staat zich zeer terughoudend opstelt



Voor hervormers is resocialisatie of heropvoeding (= dader moet leren hoe hij zich moet gedragen in de samenleving)  het belangrijkste doel van de straf.



Zij pleiten voor de alternatieve straf of taakstraf (= werken of cursussen volgen die te maken hebben met het gepleegde delict)



Volgens afschaffers is dading (=dader en slachtoffer treffen onderling een regeling, eventueel met behulp van vrienden, familie en advocaten, onder leiding van een rechter) de oplossing 





Hoe ziet de rechtsstaat van Nederland eruit?



Menselijke waardigheid, leven, gelijkheid en lichamelijke integriteit zijn de basiswaarden van de rechtsstaat. Ze zijn uitgewerkt in drie kenmerken van de rechtsstaat: machtenscheiding, rechtsbescherming en rechtshandhaving. In het Nederlandse strafrecht en het strafproces zie je die kenmerken terug.



Hoe is de rechtsstaat ontstaan?



In de loop van de geschiedenis van de rechtsstaat kwamen rechten en plichten van burgers meer in balans. Voor 1800 legde de koning zijn wil op aan het volk. Na de revoluties rond 1800 kregen burgers meer vrijheidsrechten. Ook in het strafrecht kregen verdachten en criminelen toen meer rechten en veranderde het denken over straffen.



Welke visies zijn er op de ideale rechtsstaat?



De rechtsstaat is een samenleving die het midden houdt tussen de totaal vrije samenleving en de totalitaire samenleving. Binnen de opvattingen over een rechtsstaat bestaan drie visies op het strafrecht: de strafrechtverharders, de strafrechthervormers en de strafrechtafschaffers. In elke visie is er een andere balans tussen vrijheidsrechten en plichten





Hoofdstuk 2



Paragraaf 1



Rechtsgelijkheid à alle mensen zijn voor de wet gelijk



Artikel 1 grondwet à gelijke gevallen, gelijk behandelen, discriminatie



                                  Verboden



Gediscrimineerd ?




  • Commissie Gelijke Behandeling klacht indienen uitspraak niet bindend

  • Aangifte doen à rechten





Gelijkheid en strafrecht



Privé sfeer: niemand mag op welke manier dan ook aan jouw: lichaam, spullen, huis en grond komen



Publieke sfeer: milieu eisen, auto’s



Witteboordencriminaliteit : Criminaliteit begaan door personen met een hoge maatschappelijke positie: kantoor, bank, directeur (publieke sfeer)



Blauweboordencriminaliteit : Criminaliteit begaan door personen met een lage maatschappelijke positie: handarbeiders, moord (privé sfeer)



Maximumstraffen voor blauweboordendelicten hoger dan voor witteboordendelicten



Onvoldoende bewijs à technisch sepot of beleidssepot



Waarom ? à vervolgen te veel nadelen voor het bedrijf



Technisch sepot: Het seponeren van een strafzaak vanwege onvoldoende bewijs



Beleidssepot: Seponeren van een strafzaak omdat vervolgen te veel nadelen heeft



Progressieve politici (links):



Overtuigd dat er een klassenjustitie is à Verdachten met hoger maatschappelijke positie lichter gestraft worden dan verdacht met een lagere maatschappelijke positie



Conservatieve politici (rechts):



Terecht dat blauweboordendelicten in de samenleving en de politiek de meeste weerstand oproepen (zwaarder en sneller gestraft worden)





Paragraaf 2



Macht hebben à Personen kunnen dwingen om te doen wat jij wilt



Politie heeft drie taken:




  1. Opsporen van wetovertreders

  2. Handhaven van orde

  3. Hulpverlening



De Hoge Raad à hoogst rechtscollege in NL, uitspraken zijn richtinggevend voor alle lagere rechters



Land veiliger door grotere pakkans en strafkans



Pakkans: Kans dat een misdadiger gepakt wordt



Strafkans: Kans dat een misdadiger wordt gestraft



Meer boeven oppakken, vervolgen en berechten à



Organisatie meer geld van de overheid à Prestatiecontracten



Prestatiecontracten: De financiering van de organisatie is afhankelijk van de geleverde prestatie



Ontlastende bewijzen: Bewijs dat aantoont dat de verdachte de misdaad niet gepleegd kan hebben: alibi



Conservatieve politici (rechts):



Prestatiecontracten goed middel om pak- en strafkansen te verhogen. De zitkans moet ook stijgen à Percentage gevangen van het totaal aantal gestraften



Progressieve politici (links):



Prestatiecontracten leiden tot meer bonnen voor verkeersovertredingen.



Politici midden politiek:



Benadrukken elke fout van politie en justitie door politiek en media wordt uitvergroot.



Professionals moeten kritisch blijven in hun werk, maar ook prestatiecontracten kunnen zinvol zijn.





Paragraaf 3



Burgers mogen geen eigen rechter spelen, gebeurt dit wel à eigenrichting (=Het eigen rechter spelen door burgers)



Actief burgerschap: Burgers helpen actief bij het bewaken van de rechtsorde



Noodweer: Zelfverdediging bij ernstige bedreiging



Door buurtwachten of burgerwachten proberen bewoners de veiligheid van de buurt te bevorderen



Buurtwacht: Bewaking van een wijk door burgers (mogen geen geweren, honkbalknuppels en pepperspray bij zich hebben)



Burgerarrest: Burgers arresteren iemand die op heterdaad wordt betrapt bij het plegen van een misdaad



Progressieve politici (links):



Terughoudend over betrekking burger strijd tegen criminaliteit.



Recht op privacy verdwijnt



Ontstaan klassenjustitie



Conservatieve politici (rechts):



Niet te snel spreken van eigenrichting



Criminaliteit zal teruggedrongen worden



Burgers laten zien wat ze voor elkaar over hebben



Politici in het midden:



Balans overheid en hulp actieve burgers





Hoe gelijk worden burgers in Nederland behandeld?



In Nederland zijn alle mensen voor de wet gelijk. Toch komen burgers regelmatig met klachten over ongelijke behandeling bij de Commissie Gelijke Behandeling. Ook in het strafrecht wordt het gelijkheidsbeginsel toegepast. In de politieke discussie verschillen de meningen over of er in de praktijk klassenjustitie is in Nederland.



Hoe effectief is de rechtshandhaving?



De middelen die de overheid gebruikt om wetsovertredingen tegen te gaan, kunnen botsen met de rechten die burgers beschermen tegen een te grote macht van de overheid. Een falend beleid van opsporing en vervolging, maar ook onterechte veroordelingen leiden tot spanningen in de rechtsstaat. In het politieke debat gaat het over de manier waarop politie en justitie zo veel en zo goed mogelijk de criminelen achter de tralies kunnen krijgen



Hoe actief mogen burgers zijn in de strijd tegen criminaliteit?



Politie, officieren van justitie en de rechter hebben in een rechtsstaat de taak criminaliteit te bestrijden. Wel vragen politie en justitie om de hulp van burgers bij het voorkomen en opsporen van criminaliteit. En in geval van bedreiging mogen burgers zichzelf verdedigen. Niet iedereen denkt hetzelfde over wanneer er sprake is van eigenrichting.





Hoofdstuk 3



Paragraaf 1



In tv-programma’s worden soms met opzet feiten weggelaten of verdraaid à manipulatie



4 theorieën :




  1. Injectienaaldtheorie à De media kunnen mensen naar believen beïnvloeden; alsof ze een injectienaald in hun hersenen krijgen.



Rechtsstaat harder




  1. Agendatheorie à De media bepalen waarover mensen praten: vluchtelingen probleem



Rechtsstaat te zacht




  1. Opinieleiderstheorie à Mensen nemen de mening over van de opinieleiders

  2. Theorie van de selectieve perceptie à Staat waarin de overheid alle middelen inzet om haar wil aan de burgers op te leggen



Referentiekader: Het geheel van eigen normen, waarden, kennis en ervaring.



Aanhangers meer zachte rechtsstaat à



overschat blauweboordencriminaliteit



onderschat witteboordencriminaliteit



Media speelt grote rol bij die beeldvorming



Objectieve veiligheid: Veiligheid zoals vastgesteld in de statistieken



Subjectieve veiligheid: Veiligheid zoals die persoonlijk wordt ervaren



Aanhangers harde rechtsstaat à



Verborgen criminaliteit: Niet-geregistreerde criminaliteit





Bij geweldscriminaliteit immateriële schade groter dan materiële gevolgen: slecht slapen, angst en concentratieproblemen





Voor elk van dadergroepen een eigen beleid:




  1. Risicojongeren:



Meer controle spijbelen, HALT-straffen, jeugdgevangenissen met zorg tijdens en na de celstraf benaderd worden




  1. Veelplegers (blauweboordencriminaliteit):



Goede terugkeer naar samenleving, celstraf, taakstraf, elektronisch huisarrest




  1. Zware criminelen:



Moordenaars, verkrachters, overvallers en georganiseerde criminaliteit



Langdurig achter slot en grendel eventueel met tbs, einde straf: minder zware gevangenisregimes, na de straf à begeleid door maatschappelijk werkers




  1. Witteboordencriminaliteit:



Gespecialiseerde financiële medewerkers van het OM, belastingdienst, arbeidsinspectie en milieupolitie opgespoord. Fraude uitrekeningen à inspecteurs van de Sociale Dienst




  1. Terroristen:



Worden constant in de gaten gehouden door veilighe





Paragraaf 2



Belangrijkste doel VN:



Het bevorderen van de veiligheid en de mensenrechten in de wereld



Veiligheidsraad: Permanente commissie van de VN ter bevordering van de internationale veiligheid



Engeland, Rusland, VS, Frankrijk en China hebben vetorecht



Vetorecht: Het recht om een besluit tegen te kunnen houden



Internationaal Gerechtshof: Rechtbank in Den Haag onder gezag van de VN die kan adviseren bij het oplossen van conflicten tussen staten



Soevereiniteit: Zelfstandige beslissingsbevoegdheid van een staat





Progressieven politici (links):



Buitenlandse politiek de armoede en wapenhandel aanpakken.



Crisis onder leiding van de VN opgelost worden.



De Veiligheidsraad moet representatiever samengesteld zijn.





Politici in het midden:



Harde diplomatie moet gevoerd worden tegen schurkenstaten, helpt dat niet? à VS of NAVO namens de VN militair optreden





Conservatieve politici (rechts):



Wereld onveiliger door allerlei regeringen in derdewereldlanden.



VS mogen zelf in uiterste nood met militaire middelen preventief aanvallen als het nationale of internationale belang gediend is.





Welke invloed hebben de media op je mening over de rechtsstaat en op het overheidsbeleid bij de bestrijding van criminaliteit?



Er zijn vier theorieën over de vraag hoe de media je mening beïnvloeden. De beeldenvorming van hoge criminaliteit en grote terreurdreiging via de media hebben waarschijnlijk geleid tot de roep om een hardere rechtsstaat. Die roep is door politiek vertaald in beleid dat toegespitst is op de verschillende dadergroepen.





Hoe moet de internationale rechtsorde eruitzien?



Europese regels en rechten hebben veel invloed op de praktijk van de rechtsstaat in NL. Nederland is lid van de VN. De VN spelen een belangrijke rol bij het handhaven van de internationale rechtsstaat. De meningen verschillen over de vraag hoe NL het beste kan bijdragen aan die internationale rechtsorde.




REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.