Levensbeschouwing Ethiek

Beoordeling 0
Foto van Janneke
  • Samenvatting door Janneke
  • 5e klas vwo | 1830 woorden
  • 29 juni 2021
  • nog niet beoordeeld
  • Cijfer
  • nog niet beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
ADVERTENTIE
Studententijd zomerspecial

Heb jij de Zomerspecial van Studententijd de podcast al geluisterd? Joes, Steie, Dienke en Pleun nemen je mee in hun zomer vol festivals, vakanties en liefde. En kijken ook alvast vooruit naar de introductietijd van het nieuwe collegejaar. Luister lekker mee vanaf je strandbedje, de camping of onderweg. 

Luister nu!

levensbeschouwing ethiek


Inhoud


levensbeschouwing ethiek.. 1


hoofdstuk 1.. 1


hoofdstuk 2.. 2


hoofdstuk 3.. 2


verschillende ethieken.. 4


waarden voorbeelden.. 6


stappenplan.. 7


dingen die echt belangrijk zijn + de uitleg.. 9



hoofdstuk 1


Moraal > een geheel van waarden en normen dat ons handelen richting geeft.


Waarden > dat wat we belangrijk vinden en naar streven.


Normen > gedragsregels die voorschrijven welk gedrag wenselijk is en welk niet.


Deugden > menselijke eigenschappen die we waarderen.


Beschrijvende ethiek > het beschrijven van normen en waarden die in een cultuur/tijd/gemeenschap leven. Het kan gaan om beschrijven wat mensen wel of niet oké vinden.


Normatieve ethiek > het formuleren en beargumenteren van waarden en normen die voorrang hebben op andere normen en waarden.


De eisen van de ethiek;



  • Een heldere analyse;

  • Formuleren en onderzoeken van argumenten die ertoe doen;

  • Het aanreiken van een inzicht dat voldoende samenhang bezit.


Wat zijn de kenmerken van een waarde?



  • Opvatting over wat belangrijk is in het leven en uiteindelijk nastrevenswaardig, het uiteindelijke doel waarnaar je streeft.

  • Het is één woord

  • Het is positief

  • Het is gerelateerd aan de menselijke persoon. (Zo is geld in die zin geen waarde, maar rijkdom wel. Rijkdom kun je realiseren vanuit wat je nastreeft in je mens-zijn)






hoofdstuk 2


Cultureel relativisme > Cultuurrelativisme gaat uit van de opvatting dat culturen niet eenvoudigweg met elkaar vergeleken kunnen worden. Normen en waarden zouden niet universeel zijn, maar slechts begrepen kunnen worden uit de cultuur waarin ze zijn ontstaan.


Ethisch universalisme > gaat hiertegen in door ervan uit te gaan dat niet alle ethische standaarden, waarden en normen relativistisch zijn. ... Zij geloven dat er inderdaad vele verschillende culturen zijn, met verschillende waarden en normen. Maar ze geloven ook dat er onderliggende universele basiswaarden zijn.


hoofdstuk 3


Gevolgenethiek > bij de morele beoordeling van een handeling zouden alleen de gevolgen moeten tellen.


Jeremy Bentham (1748-1832) vindt dat dieren ook kunnen leiden en is daarmee de eerste echte dierenactivist . Ook vond hij dat als niemand met een actie werd geschaad het moreel ok was. Hij vond een daad moet moreel beoordeeld worden op grond van het vergroten of verkleinen van het geluk van degenen wier belang bij de daad in het spel is. (utilistische benadering)


Peter Singer is een utilistisch denker. Mensen en dieren moeten zo min mogelijk lijden. Volgens hem bestaat goed als je je afwendt van lijden.


Kritische vragen bij het utilisme.



  • Een percentage mensen wordt juist ongelukkiger.

  • Kun je geluk en ongeluk bij elkaar optellen en aftrekken? Zoals kiespijn tegen een mooi uitzicht.


Plichtethiek


Je voelt je moreel verplicht iets te doen, en liegen knaagt aan je geweten.



  • Er is een verschil tussen actief en passief iets doen. actief iets doen ben je direct verantwoordelijk (iemand doden) en passief ben je indirect verantwoordelijk (iemand zien doodgaan en niet helpen)

  • De intentie is ook belangrijk. Als het doel is om 5 mensen te redden kan 1 iemand doden het middel dan is het niet diens intentie om te doden maar eerder een middel om de andere te redden.


De plichtsethiek wijst op tekortkomingen van de gevolgenethiek en de intentietheorie laat zien dat we handelingen niet doen, ongeacht de uitkomst.


Meneertje Kant is weer terug hij verdedigde de plichtsethiek. Morele uitspraken zijn niet hoe de wereld in elkaar zit, maar hoe het in elkaar zou moeten zitten. Moreel besef is een vorm van willen, het is een innerlijke drang.


De gevolgen van een actie mogen niet (of niet helemaal) bepalen of jouw actie moreel correct is. > plichtsethiek.


Kritische vragen bij de plichtsethiek.



  • Het houdt geen rekening met de omstandigheden. Soms zijn er uitzonderingen.

  • Alles gaat om goede wil, maar is dit wel altijd het beste voor de wereld?



Een descriptieve zin beschrijft een stand van zaken. Bijvoorbeeld: “De meeste zwanen zijn wit.” Dus je zou kunnen zeggen dat de bovenste zin beschrijft een stand van zaken in de argumentatie. Een prescriptieve zin is een zin die vertelt hoe de stand van zaken zou moeten zijn.


Deugdenethiek > vooral de houding en karakter van de handelende persoon is belangrijk. Niet alleen wat de gevolgen of daden maar vooral de bedoelingen.


Ieder mens is anders en heeft een karakter, met dat karakter laat je een structuur in je handelen zien. Positieve eigenschappen zijn deugden, negatieve eigenschappen zijn ondeugden. De mensen om je heen hebben ook invloed op je karakter. Zelf kan je ook je karakter aanpassen, al kost dit veel moeite.


Volgens Aristoteles heeft alles een essentie, altijd zoekend naar een uiteindelijk doel. Hij zegt dat de mens een animal rationale is, de mens lijkt op een dier en veel opzichten (animal). Iets wat dieren niet hebben en mensen wel is een rede (rationale). De mens is een verstandig dier. Wel moet er meer vanuit de rede gehandeld worden.


De deugd is een deel van eens karakter. Het is een patroon en niet iets wat eenmalig plaatsvindt. Deugdzaamheid maakt je gelukkig. Het is een deel oefening en opvoeding en vorming. Dit wordt gevormd met vallen en opstaan. Er moet een tussenweg gevonden in elke deugd. Niet te veel en niet te weinig.


Kritische vragen



  • Het helpt nauwelijks als er een keuze moet gemaakt worden die niet deugdzaam is.

  • In veel situaties kun je moreel goed handelen en toch ongelukkig zijn.

  • Een goed persoon kan toch fouten maken.



Categorisch imperatief > De categorische imperatief is op een aantal manieren geformuleerd. Twee ervan zijn dat men alleen moet handelen volgens die maxime waarvan men tegelijkertijd kan willen dat ze een algemene wet wordt.



verschillende ethieken


Gevolgenethiek


Definitie


Die handeling is juist die in zijn gevolgen een bepaald doel realiseert, zoveel mogelijk geluk, nut genot, voor zoveel mogelijk mensen


Pluspunten



  • Je denkt goed door voordat je een beslissing neemt, vooral over de gevolgen van jouw handelen. Je handelt hierdoor bewust.

  • Je krijgt goed inzicht in de vele kanten van een probleem of situatie, waardoor het overzichtelijk wordt.

  • Je kunt anderen met veel en goed onderbouwde argumenten goed overtuigen. Vandaar dat deze werkwijze vaak wordt gebruikt in de politiek.


Minpunten



  • Er zijn handelingen die je niet (ethisch) kunt verantwoorden, ondanks de goede gevolgen

  • Er wordt vaak weinig rekening gehouden met persoonlijke en emotionele aspecten van een probleem

  • Er zijn gevolgen die moeilijk of niet meetbaar zijn, maar wel heel belangrijk zijn.


Plichtsethiek


Definitie


Die handeling is juist, die recht doet aan één of meerdere beginselen.


Pluspunten



  • Het is een ethiek die de menselijke waardigheid verdedigt en beschermt, ook al is die waardigheid niet uit te drukken in nut of meetbaar in getallen.

  • Beginselen die de grondslag zijn voor ons bestaan en samenleven worden toegepast, ongeacht de gevolgen. Dit geeft mensen een duidelijke en stevige basis van hun bestaan.


Minpunten



  • Beslissingen vanuit een bepaald beginsel kunnen zoveel negatieve gevolgen hebben, dat je je af moet vragen of die beslissing niet te ver doorschiet en zo geen recht meer doet aan het goede dat je nastreeft.

  • Beginselen kunnen botsen en het is dan een moeilijke afweging aan welk beginsel voorrang moet worden gegeven. Er is veel debat en discussie nodig om een goede afweging te kunnen maken.


Deugdenethiek


Definitie


Bij de morele beoordeling van een handeling zijn vooral het karakter en de houding van de handelende persoon van belang.


Pluspunten



  • Het ontwikkelen van een goed karakter en een goede houding zijn belangrijk voor de persoon zelf en voor de samenleving.

  • De opvoeders en de samenleving dragen medeverantwoordelijkheid voor het ontwikkelen van een goed karakter van het individu. Het is goed dat er aandacht is voor deze ontwikkeling in de samenleving.


Minpunten



  • De nadruk op het ontwikkelen van een goed karakter is heel belangrijk. Maar vanuit een goed karakter weet je nog niet gelijk wat in een bepaalde situatie een goede handeling is.

  • Goed moreel handelen vanuit een goed karakter maakt niet per definitie gelukkig. Soms heeft een beslissing vanuit een goed karakter hele zware gevolgen voor een individu. Voor die gevolgen is dan onvoldoende aandacht



waarden voorbeelden



  • Tolerantie

  • Zorgzaamheid

  • Religie

  • Spiritualiteit

  • Familie

  • Plezier

  • Verbondenheid

  • Autonomie

  • Bescheidenheid

  • Stabiliteit

  • Beleefdheid

  • Schoonheid

  • Loyaliteit

  • Vaderlandsliefde

  • Naastenliefde

  • Trouw

  • Integriteit

  • Geluk

  • Verantwoordelijkheid

  • Onafhankelijkheid

  • Humor

  • Inzicht

  • Mededogen

  • Netheid

  • Openheid




stappenplan



Fase 1         Het formuleren van de casus.


Fase 2         Welke feiten spelen een rol?


Fase 3         Welke waarden spelen een rol?


Fase 4          Het formuleren van het ethische probleem.


Fase 5         Wie zijn de belanghebbenden?


Fase 6         Wie is er moreel aanspreekbaar?


Fase 7         Welk ethisch standpunt neem jij in?



Fase 1


Bij stap 1 zorg je ervoor dat je een heldere, logisch opgebouwde weergeven maakt van het ethische probleem. Alle zaken die er niet toe doen, laat je weg. Alle belangrijke zaken haal je eruit. Ook alle personen, die belanghebbend of verantwoordelijk zijn beschrijf je.



Fase 2


Benoem al de optieken die in deze zaak een rol spelen en geef aan welke feiten er vanuit deze optiek in deze zaak van belang zijn. (minimaal 4 noemen)



  • De economische optiek

  • De medische optiek

  • De juridische optiek

  • De sociale optiek

  • De historische optiek

  • De geografische optiek

  • De personele optiek



Fase 3


Een goede manier is om de bij stap 2 genoemde optieken op een rij te zetten en te noteren welke waarden er in elke optiek verborgen zitten. (minimaal 7)



Fase 4


Bij stap 4 bedenk je eerst welke waarden botsen of niet tegelijkertijd gerealiseerd kunnen worden. Wanneer je twee of meerdere botsende waarden hebt gevonden, ga je aan de hand van deze waarden het ethische probleem zo kort mogelijk, maar wel duidelijk formuleren.



Fase 5


Bij stap 5 ga je zorgvuldig na welke individuen of groepen belanghebbende kunnen zijn. Je schrijft ze allemaal op en je beschrijft hun belang in deze zaak. Let goed op, in stap 1 heb je de casus beschreven. Alle belanghebbenden moeten in deze beschrijving al voorkomen.




Fase 6


Bij stap 6 beschrijf je eerst wie de grootste verantwoordelijkheid heeft en hierbij noem je de redenen die aangevoerd kunnen worden. Daarna beschrijf je degene die invloed op de beslissing kan uitoefenen, ook weer met argumenten onderbouwd.



Fase 7


Ten eerste ga je een oplossing zoeken via de beginselethiek. Hierbij kijk je naar de botsende waarden in stap 4. Daarna kies je een waarde. Je brengt vanuit de definitie van gevolgenethiek in kaart voor welke belanghebbende de keuze voor deze waarde nut, genot of geluk brengt en voor welke belanghebbenden juist niet. < herhalen met tegenovergestelde waarde.


Je onderbouwt je keuze met argumenten die je in het behandelen van de casus op het spoor bent gekomen. Van belang is dat je je mening goed weet te onderbouwen met ter zake doende argumenten en daarbij argumentatiefouten weet te vermijden.


(Let op: er zijn soms keuzes die al door de wet zijn vastgelegd. Je moet wel hele sterke argumenten hebben om een keuze te maken die tegen de wet ingaat.)


REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.