Hetvak beeldhouder is een technè (kunst en vakmanschap)

In Olympia waren veel beelden van beroemde atleten en bepaalde steden hadden schathuizen opgericht waarin burgers geschenken aan Zeus konden opstellen.

Ook begraafplaatsen stonden vol met beelden.

Op het agora (groot plein in het centrum van de stad) waren openbare huizen met beelden van beroemde burgers. Officiële besluiten werden in stenen gehakt(agora).

Steden gaven door reliëf of beelden het gevoel van trots, door mythologische gevechten weer te geven. Een sculptuur gaf de allure aan de stad en herinnerde burgers aan goden en roem.

De Archaïsche Periode (ca. 650-480)

Rond 650 v.Chr. begonnen de Grieken met het maken van monumentale sculpturen, beelden uit marmerblokken die werden voorbewerkt bij het opgraven.

De vereiste techniek hadden de Grieken van de Egyptenaren geleerd, die die techniek al in de 8e eeuw v.Chr. gebruikte.

Er waren dus ook verschillen:

- Egyptenaren hadden rugsteun of stonden tegen de muur.

- Griekse beelden hadden een voetstuk

- Egyptische sculpturen ontwikkelde zich nauwelijks

De Grieken maakte beelden van mannen: kouros (kouroi) en vrouwen: korè (korai)

Kenmerken kouroi:

- naakt, rechtopstaand

- een been iets naar voren (verdeeld gewicht)

- gestileerd, repeterende vormen

- armen langs het lichaam, vuisten gebald

- kijkt recht voor zich uit (frontaal)

- ronde kralen als lange krullende haren

- Archaïse glimlach (expressieloos), hoge jukbeenderen, bolle amandelvormige ogen

- kleurrijk (polychroom)

Kermerken korè:

- tot in de 4e eeuw gekleed

- gestileerde kleding, plooien hangen stijf

- peplos en chiton, eventueel himation

- polychroom, vaak met juwelen

- haren in tressen over de schouder

De Kritiosjongen uit ca. 480 laat zien dat er vorderingen zijn gemaakt. Hij komt uit Athene, gevonden uit het perzenpuin. Die werd gebruikt als onderdeel van het herstelde plateau van de Acropolis, want het beeld was toch al verwoest

De Klassieke periode (ca. 480-323)

De eerste 30 jaar word de strenge stijl, idealisme, genoemd.

- ogen liggen diep in de kassen

- oogleden zijn dik

- zware, stoere kin

- haar is zeer gestileerd

- droefgeestige blik

- neus loopt door tot voorhoofd

Vanaf het eind van de 6e eeuw maakte de Grieken beelden van brons. De Romeinen maakte later kopieën van dezen met marmer, maar daar had je wel weer een stut nodig, in tegenstelling to het brons.

Het gieten van bronzen beelden:

Indirecte methode (meest gebruikte)

- er werd een beeld van kneedbaar materiaal werd gemaakt

- hiervan werd een mal gemaakt

- binnenkant van de mal werd bekleed met was

- de mal wordt geplaatst over een grof gevormd kleibouwsel

- bij verhitting loop de was eruit

- in vrijgekomen holte werd gesmolten brons gegoten.

> als het mislukt, heb je nog wel een mal

Directe methode

- de uitgewerkte kleisculptuur werd na drogen bedekt met een waslaag

- hieromheen werd een mantel van gips en gravel gezet

- bij verhitting loopt de was weg

- in de ontstaande holte werd het gesmolten brons gegoten

- de mantel wordt afgebroken

> als het mislukt moet je alles opnieuw maken.

In 1972 werden van de zeebodem bij de kust van Zuid-Italië vlakbij Riace twee grote bronzen mannenbeelden opgevist. De details waren zeer goed bewaard gebleven.

- tanden en oogharen van zilver

- lippen en tepels van roodkoper

- ogen van ivoor en glaspasta

- natuurlijke lichaamshouding, heupen op ongelijke hoogte (standbeen en speelbeen)

- linker arm gespannen, rechter ontspannen, dus ongelijke schouderhoogte

- er zat een kromming in de rug: s-curve/contraposto

De Riace-bronzen kwamen uit verschillende tijden

Rond 450 was de beeldhouwer Polyclitus in staat de juiste verhoudingen van evenwicht tussen beweging en rust te maken (heupen en hoofd waren bv gedraaid). Dit heet idealisme (= ideaal menselijk figuur met alles in verhouding). Hij maakte bijv. de Doryphorus.

Ook het fries van het Parthenon was een hoogtepunt van de klassieke bouwkunst, waarbij het genie van Phidias herkenbaar is.

Aan het eind van de 5e eeuw ontstond de Natte Stijl: lichaamsvormen vormen zich duidelijk door de kleding heen. Eerst werd dit alleen via incisie (=intekening) en het uithakken aangegeven.

In de 4e eeuw zorgde Praxiteles voor een omwenteling: hij maakte het eerste naakte vrouwenbeeld, van Aphrodite. Er zijn veel kopieën door Romeinen van gemaakt.

Het Hellenisme (ca. 323-27 v/Chr)

Aan het eind van de vierde eeuw onderging Griekenland veel politieke, economische en sociale veranderingen.

Philippus, koning van Macedonië, kreeg steeds meer macht. Zijn zoon, Alexander de Grote, zette dit voort. Hij streef naar een vermenging van de Griekse en Perzische cultuur. Hij trouwde met de Perzische prinses Roxana. Het rijk viel na zijn dood, 232 (33 jaar), uiteen.

Het Hellenisme is de periode van de Griekse cultuur van de dood van Alexander tot - aan Augustus, de eerste Romeinse keizer.

Sinds Alexander de Grote verdween de geslotenheid en bescherming die de polis de stad gaf. Er ontstond een sterk individualisme.

- beeldhouwers krijgen meer aandacht voor de persoonlijke trekken van de mens

- de serene rust v.d. klassieke beelden verdwijnt en men krijgt meer oog voor verschillende omstandigheden

- er worden nu ook oude mensen, kinderen en niet-Grieken afgebeeld

- emoties krijgen meer nadruk.

We kunnen vier stijlen onderscheiden:

1. Realisme

‘niet mooier dan het is’ -maken

2. Barok

emoties en dramatiek d.m.v. gezichtsuitdrukkingen, veel details en vaak grote mannen.

emoties en dramatiek d.m.v. gezichtsuitdrukkingen, veel details en vaak grote mannen.

3. Rococo

luchtige speelse stijl vol humor en erotiek, vaak spelende kinderen.

4. Classicisme

beeldhouwers laten zich inspireren door de sculptuur van de klassieke periode en bootsen deze na.

Grieks Aardewerk

In de tijd van de Grieken was het beschilderen van vazen een zeer ontwikkelde kunstnijverheid.

Aardewerk in huizen:

- eet- en drinkservies

- speelgoed

- lampen

- schilderijtjes

- godenbeeldjes

- siervoorwerpen

De Etrusken, een volk dat ten noorden van Rome woonde, geloofden sterk in leven na de dood. Zij zetten hun doden bij in familiegraven met heel veel grieks geïmporteerd aardewerk

Vaasschilderkunst in perioden:

- Protogeometrische en Geometrische Periode 1050-720 v.Chr.

- Oriëntaliserende Periode 720-600 v.Chr.

- Archaïsche Periode 600-480 v.Chr.

- Klassieke Periode 480-323 v.Chr.

- Hellenistische Periode 323-27 v.Chr.

(Proto)geometrische Periode

Rechthoekige, hoekige of andere geometrische patronen als ornamenten worden gebruikt. De meander komt in de geometrische periode. In de 8e eeuw v.Chr. verschijnen er voor het eerst mensenfiguurtjes op en is alleen het silhouet geschilderd.

Voorstellingen:

- protheses (dode ligt opgebaard, omgeven doorrouwende mensen)

- begrafenisprocessies

- wagenraces

- gevechten te land te zee

- horror vacui (angst voor het lege, ruimte opgevuld met ornamenten)

Oriëntaliserende en Archaïsche Periode

Griekenland van landbouwgemeenschap tot handelsnatie, er kwamen contacten met het nabije oosten (Oriënt). Motieven en ornamenten uit het Nabije Oosten overgenomen:

- sfinx (leeuw/vrouw)

- sirene (vogel/vrouw)

- griffioen (adelaar/leeuw)

- leeuw en panter

- rozetten

- voluten met palmet

- lotus-palmetmotief

Onderscheiding tussen Oriëntaliserende en Archaïsche Periode moeilijk te onderscheiden, alleen ging men in de Archaïsche Periode, zonder beïnvloeding van buitenaf, zelfstandig verder.

7e eeuw v.Chr. Corintische vazen (aryballoi en alabastra) heel populair. Keramiek wordt overal ter wereld geëxporteerd. Na 700 v.Chr. wordt de zwartfigurige techniek uitgevonden.

Figuren worden met zwarte verf als silhouet geschilderd en binnentekening wordt ingekrast (=incisie). Met rode en witte verf wordt het verlevendigd

Op deze potten stonden :

- oosterse motieven

- dierfries

- ruiters

- krijgers

- veldslagen

- mythologische figuren

Pas in 620 v.Chr. word de zwartfigurige techniek in Athene overgenomen, maar worden geschilderd in combinatie van contour en silhouet techniek, met veel gebruik van wit. Vanaf 570 v.Chr. maken dierfriezen plaats voor mythologie en het dagelijks leven. Doordat de vaasschilders dingen uit het dagelijks leven schilderden wij veel weten of er het leven van toen. Het gezicht van de figuren wordt steeds en profil, het oog daarentegen frontaal. Deze vazen werden vaak gesigneerd. Maar ook door bepaalde schilderkunst kun je ook ongesigneerde vazen herkennen.

Panathenaeïsche prijzen/amforen die werden uitgereikt tijdens sporten, op de voorkant wordt de godin Athene afgebeeld en op de achterkant de gewonnen sport

In 530 v.Chr. wordt de roodfigurige techniek uitgevonden. Nu werden de figuren in rood uitgespaard en de achtergrond zwart. Na 480 v.Chr. wordt alleen nog maar bij Panathenaeïsche amforen de traditionele zwartfigurige techniek gebruikt.

Bij de roodfigurige techniek wordt er minder aandacht besteed aan mythen en meer aan het dagelijks leven

Archaïsche Periode kenmerken:

- anatomische details goed weergegeven

- draaiingen in het lichaam geen groot probleem meer

- pupil schuift naar voren

- plooival is stijgende en dalende golflijn

Klassieke Periode

Men gebruikt de roodfigurige techniek tot eind klassieke periode. Strenge stijl is te herkennen aan: forse kin, afstand tussen mond en kin in klein. Klassieke Periode kalme houdingen weergegeven. Oog wordt en profil aangegeven, plooien van kleren in vloeiende lijnen. Traditie om alles op 1 hoogte te schilderen wordt nagelaten en worden geplaatst op verschillende niveaus in het landschap. De beschilderingen worden slechter en slordiger. Later in de klassieke periode komt een witfigurige techniek op. Werd vooral toegepast op lecythen, als geschenk op de graven. Attisch roodfigurig aardewerk werd naar Zuid-Italië geëxporteerd en werd eerst nagemaakt maar later ontwikkelden zij een eigen stijl. Zuid-Italiaans keramiek werd vooral gebruikt voor grafrituelen en waren enorme pronkvazen.

De schilder als verteller

Een vaaschilder die een mythe afbeeld verteld een verhaal, hij interpreteert, maakt keuze en legt verbanden en accenten. De ruimte die de schilder heeft legt hem beperkingen op. Hij reduceert het verhaal tot een of meer unieke momenten. Bij de synoptische methode heeft de schilder in een afbeelding verscheidende momenten uit het verhaal tot een geheel over elkaar gelegd.

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.