Hoofdstuk 7 t/m 9

Beoordeling 9.1
Foto van Michelle
  • Samenvatting door Michelle
  • 4e klas havo | 2628 woorden
  • 5 juni 2016
  • 6 keer beoordeeld
Cijfer 9.1
6 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
Methode
ADVERTENTIE
Twijfel je nog over jouw studiekeuze?

Of heb je hulp nodig bij het inschrijven? Bezoek dan onze Extra Open Avond op 7 juni. Kom een kijkje nemen en voel hoe het is om te studeren bij Hogeschool Inholland. Wij staan voor je klaar! 

Meld je aan!

Hoofdstuk 7     

7.1      Lodewijk 14e

Kenmerkend aspect:     1600-1700 Het streven van vorsten  naar absolute macht.

Franse koning Lodewijk 14e (zonnekoning) voerde centralisatie succesvol door. Hoe?

  1. Adel laten logeren in zijn paleis
  2. Zelf belasting heffen
  3. Ambtenaren nemen taken van adel (leenman) over                                                                                                         

Absolutisme: het streven van een koning naar absolute macht   ----->

  • politiek: Koning beslist alleen , ambtenaren voeren het uit
  • Militair: groot, getraind leger van bepaalde soldaten
  • Religieus: droit divin ( goddelijke rechten) = door koning god aangesteld
  • Economisch: Merchantilisme= Het mercantilisme is een economische stroming die is ontstaan in de 17e eeuw. De Mercantilisten zagen de internationale handel als de grootste bron van welvaart, waarbij rijkdom werd gemeten in hoeveelheden goud en zilver. Het streven was meer te exporteren dan te importeren met als doel de goud- en zilvervoorraden verder aan te vullen. Doel= Bescherming eigen Economie

Hoe?

  • meer export dan import
  • hoge invoer tarieven
  • koloniën veroveren voor grondstoffen

Edid van Nantes

  • Volgens edict van nantes mochten hugenoten ( franse protestanten) hun geloof beleiden in 1685 schaft Lodewijk 14e dit af.
  • Gevolg: Hugenoten vluchten naar de republiek ( ons land) vanwege godsdienst vrijheid
  • Andere landen: - Rusland , de tsaar met absolute macht en steun van de kerk---> lijkt op frankrijk            -Pruisen: koning met absolute macht m.b.v een sterk leger

Republiek: geen koning, geen absolutisme. Wel stadhouders met invloed

Engeland: Glorious Revolution ( 1688), Parlementaire monarchie= koning ( stadhouder Willem 2) en parlement regeren samen.

7.2       Burgelijke cultuur  v.s  Hof cultuur

Kenmerkend aspect: 1600-1700  De belangrijkste plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch- en cultureel opzicht van de Nederlandse Republiek

De bijzondere plaats in staatkundig opzicht?:                                                                                                                                    -Republiek ( nederland)  is het enige land in de EU zonder koning

Bloei in economisch en cultureel opzicht :                                                                                                                                              - gouden eeuw---> welvaart in Holland                                                                                                                                               - cultureel---> schilderijen ( nu: hollandse meesters) die toen werden gemaakt.

Dit wil je ook lezen:

Burgelijke cultuur--->                                                                                                                                                                             - burgers spelen een centrale rol in de politiek, kunst en economie

  • Politiek: burgers hebben invloed op bestuur
  • Economie: burgers zijn welvarend en tonen dit ( gebouwen, schilderijen)
  • Kunst: toont de intresses van het volk

Tolerantie---> Republiek staat er bekend om. In 17e eeuw worden anders denkenden niet vervolgd.

Gevolg hiervan: veel vluchtelingen komen daarom naar de republiek.

Hofcultuur: Een cultuur die wordt bepaald door de vorst en zijn adelijk hof cultuur. frankrijk--> land van de hofcultuur ( absolutisme hierin ) de koning regeert vanuit het paleis ( aan het hof ) adel volgt hem in de leefwijze. B.v Lodewijk de 14e

Mercantilisme: De economische leer volgens welke staat de eigen economie kan stimuleren door de export te bevorderen en de import de beperken

7.3       De wetenschappelijke revolutie

Kenmerkend aspect:  1600-1700 periode waarin de houding van wetenschappers enorm veranderde

2 stromingen wetenschappers:

  1. Rationalisme: Kritisch , alleen door het verstand te gebruiken en logisch te redeneren, kom je uit tot kennis. zintuigen onbetrouwbaar
  2.  Empiristen: Dat wat je zintuigen hebben waargenomen, levert kennis op

Wetenschappers proberen dingen te verklaren: wat is waar?

  • Als het in de bijbel staat?
  • Als de oude Grieken en Romeinen het vinden.

Rationalist is kritisch---> trekt dingen die gewoon zijn in twijfel

B.v   - Hoe kan 1 persoon het land besturen?   - Waarom heeft het volk niets te zeggen?

Werkwijze empiristen----->

- Observeren ( wat zie je ? )

- Experimenteren ( uitproberen )

- Redeneren ( wat gebeurt er ?)

wat je ziet , ruikt , voelt , proeft is waar!*volgens de empiristen...

Gevolgen WR:

  1. Discussie over waarheden. Maar, afhankelijk van het land en het bestuur -->

Absolute vorsten willen publicaties voorkomen ). In republiek is wel de vrijheid

  1. Ontstaan van verenigingen en tijdschriften over wetenschap
  2. Ontstaan mechanistische wereldbeeld

- bedacht door Decartes ( Rationalist )

- Wereld is een machine, door god in beweging gezet

Verschil met kerk: "god bepaalt je leven"

Hoofdstuk 8     Verlichting en Revoluties

8.1 Verlichting

Verlichting: aanduiding van een periode waaarin een kritische houding ontstond tegenover geloof en traditie en een groot vetrouwen in de mogelijkheid de wereld rationeel te doorgronden

Tot de 17e eeuw dacht men: je leven wordt door god bepaald. Bidden om hulp!

Franse denker Voltaire (rationalist) geloofde dit niet, omdat er geen bewijs voor was.

Voltaire: Een van de eerste verlichte denkers, was ook voor de religieuze toleranties ieder mens mag z'n eigen geloof bepalen.

Met verlichting beodel we een periode waarin er een kritische houding ontstond tegenover geloof en tradities

Men kan ook op andere manieren aan kennis komen, namelijk door je verstand te gebruiken ( ratia-----> verstand ) of onderzoek te doen ( empirisme )

Het rationeel optimisme en verlicht denken in: godsdienst , politiek , economie en sociale verhoudingen

Verlicht denken: 

  • In godsdienst: Voltaire---> geloofsvrijheid , iedereen mag zelf bepalen
  • In politiek: Hoe is het bestuur geregeld?
  • In economie: middelen van bestaan
  • In sociale verhoudingen: waarom zijn er standen?  ( koning-adel-volk )

Verlichte denkers wilden de samenleving verbeteren.

Hoe?

  • Opvoeding
  • Onderwijs zo worden mensen kritische rationele burgers

Montesqieu:  verlichte denker ( FA ) bedacht de Trias Politica: scheiding van de machten

Macht verdelen over 3 partijen in plaats van 1 persoon met absolute macht

  • wetgevende macht    (parlement)
  • uitvoerende macht    ( regering/koning )
  • rechtsprekende macht ( rechters)

Volkssoevereiniteit: Het idee dat de hoogste macht in een staat bij het volk ligt.

8.2     Vorsten en verlichte ideeën

Frederik: koning van Pruisen deed aan:               

Verlicht absolutisme: Koning die absolute macht heeft, maar denkt aan zijn volk. Rekening houdt met hun problemen en dus 'redelijk'is.

Waarom?

  1. Hij voerde hervorming door( onderwijs) om vooruitgang voor iedereen te krijgen
  2. Hij was als koning de eerste dienaar van de staat: en is het beste in staat de welvaart te bevorderen.moderne , rechtvaardige, welvarende samenleving

Kritiek op Frederik van Pruisen:

- Lijfeigenschap: boer is gebonden aan grondheer

Frederik liet in Pruisen dit systeem bestaan om de adel te vriend te houden , lijfeigenen hadden geen rechten.

Sociale verhoudingen: De manier waarop bevolkingsgroepen die zijn ontstaan door verschillen in afkomst, rechten, bezit of opleiding. Tegenover elkaar staan en met elkaar leven.

Publieke opinie: Mening die door het grootste deel van het volk wordt gedeeld en die tot stand komt door een openbaar debat tussen burgers.

Ancien regime: Bestuurssysteem van voor de Franse revolutie, waarbij de vorst veel macht heeft en er standen zijn met eigen voorrechten.

8.3 Republiek

Kolonie Amerika

Probleem: geen zelfstandigheid je moet luisteren naar je bezetter

Voorbeelden daarvan zijn:

  • Engelse leggen hoge belasting op
  • Kolonisten hebben niets te zeggen over bestuur

Rond 1770: Ontstaan van zelfbewust zijn in Engelse kolonie Amerika (verlichting)

Slogan: No Taxation, without representation----> Kolonies willen inspraak

Boston Tea Party: aanleiding ( druppel ) voor de amerikaanse revolutie/ onafhankelijkheidsstrijd---> kolonisten gooien engelse thee in het water.

1776: Declaration of independence

  • Onafhankelijkheidsverklaring van koloniën aan England

Gevolg: oorlog ( 1776-1785)

- Kolonisten winnen , Amerika ontstaat. En de eerse grondwet ter wereld komt

1e grondwet ooit: Wet waarin rechten en plichten van alle mensen staan (ideeën verlichters)

vb:

  • Trias politica: Machtenscheiding
  • Grondrechten: vrijheid van meningsuiting , godsdienst

Bataafse NL revolutie

Republiek rond 1780 2 kampen:

  1. Oranjegezinden : mensen die stadhouder Willem 5 steunden
  2. Patriotten: mensen ( verlichters) die tegen de stadhouder waren wilden meer macht bij burgerij.

1787 Oplopende ruzie

1e Revolutiepoging mislukt: Patriotten worden verjaagd door soldaten uit Pruisen deze koning steunde zijn zwager Willem 5.   -->   Patriotten vluchten naar Frankrijk.

In Republiek

1790: Patriotten keren terug met frans leger

-Stadhouder Willem 5 wordt afgezet (revolutie) een vlucht naar England---> De Bataafse revolutie                                 -Begin franse tijd ( 1795-1815)

Franse revolutie

Juni 1789:

  • Koning Lodewijk de 16e roept Staten Generaal: (vergadering van de 3 standen) bijeen.
  • Doel: vergaderen over geldproblemen, maar 3e stand loopt weg , want zij willen meer veranderingen: vrijheid, gelijkheid, broederschap , vastgelegd in grondwet

Reactie van Lodewijk de 16e: Lodewijk laat een leger naar Parijs komen maar dat accepteerd het volk niet. ( Verlichting)---> Bestorming van de Bastille 14 Juli 1789

oorzaken:

  • ontevreden over standen
  • hongersnood

1799 staatsgreep Napoleon verovert groot deel van Europa

Democratische revolutie: Revolutie die gebaseerd is op het idee van volkssoevereiniteit en die als belangrijkste doelen heeft of alle of een deel van de burgers inspraak te geven in het bestuur en de grondrechten van burgers vast te leggen in een grondwet

Grondwet: De fundamentale wetten van een staat waarin de werking van het politieke systeem en de rechten en plichten van de burgers staan beschreven

Grondrechten: Fundamentale rechten van individuele burgers tegenover de staat , die worden vastgelegd in een grondwet

8.4     Vrijheid , ook voor de slaven?

Driekhoekshandel: handel tussen driecontinenten

Slavernij:

  • slavernij is in strijd met ideeën van verlichting toch blijft het bestaan
  • waarom?

- Blanken vinden zichzelf superieur

Abolitionisten: mensen die zich tegen slavernij zijn

1863: afschaffing van slavernij wereldwijd!!!!

Plantagekolonie: Overzees gebiedsdeel van een Europees land dat wordt overheerst met als doel zo veel mogelijk geld te verdienen door op grote landbouwbedrijven slaven exportgewassen te laten verbouwen

trans-Atlantische slavenhandel: Slavenhandel van Afrika, over de Atlantische Oceaan, naar Amerika

Overheersing: Een land en zijn bewoners met geweld besturen

Abolitionisme: Beweging die streeft naar de afschaffing van slavenhandel en slavernij

Hoofdstuk 9   Tijd van burgers en stoommachines 1800-1900

9.1  De economische sprong van Europa

De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving

Discussies over de sociale kwestie

Industriële revolutie

  • Grote veranderingen voor de samenleving door de komst van industrie
  • Van handmatige kleinschalige productie naar mechanische massaproductie

Nieuwe Problemen

  • Slechte leef-en werkomstandigheden van arbeiders

-kleine vieze huizen , dicht op elkaar

- geen riolering, verlichting etc

- lange werkdagen , weinig loon , zwaar werk

---> Gevolg: wie moet er voor de grote groep armen zorgen?

Smith

  • Economisch Liberalism: het streven naar een economisch systeem waarbij de staat zich zo min mogelijk bemoeit met de economie en de ondernemer maximale vrijheid heeft
  • Bedenker: Adam Smith
  • Inhoud: - Weing bemoeienis van overheid

- spel van vraag en aanbod

  • Vrijheid voor ondernemers
  • Kapitalism: ondernemers streven ernaar zoveel mogelijk winst te maken

Arbeidersklasse: Het geheel van alle mensen die zelf geen productiemiddelen bezitten en alleen geld kunnen verdienen door hun arbeid te verkopen

Industriële revolutie: Grote verandering in de samenleving waarbij industrie en verkeer steeds meer worden gemechaniseerd

9.2   Nationalisme

Nationalisme: liefde voor je eigen land opkomst 19e eeuw&het ontstaan van staten

Modern imperialisme: landen toevoegen aan je rijk

  • Gemeenschappelijke cultuur ( taal , geloof , tradities , geschiedenis) ----> streven naar nationale staat

Versterken nationalisme:

  • Nationalisme versterkt in landen door:

-Bewustzijn van de mens ( na revoluties waren mensen 'burgers' samen 1 volk)

- Oorlogen en conflicten ( wij - zij)

- Prestaties ( oa door industriële revolutie)

Duitse eenwording: proces van vereniging van Duitsland dat zijn einde vond in de stichting van het Duitse keizerrijk in 1871

9.3    Modern Imperialisme

West europese landen streven naar een groot koloniaal rijk ---> modern imperialisme

Oorzaken:

  • Economisch: handel, grondstoffen nodig voor industrie
  • Politiek: status tov andere landen ---> door industriële revolutie!
  • Sociaal: 'opvoeden' van volken, niveau moet zelfde worden als in Europa
  • Religie: volk belijden tot christendom

Direct Rule: Je bestuurt de kolonie op n' directe manier

Indirect Rule: andere vorm: indirect rule

Marionet- idee : touwtjes in handen van machtshebbers

Cultuursstelsel: Stelsel waarbij de bevolking van Java een vijfde van haar grond moest bebouwen met landbouwgewassen voor de Europese markt in ruil voor plantloon

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

Ook geschreven door Michelle