Alleen vmbo'ers gezocht! Waar denk jij aan bij duurzaamheid? Vul de vragenlijst in en maak kans op een Bol.com bon van 15 euro

Meedoen

Hoofdstuk 7 t/m 9

Beoordeling 9
Foto van Michelle
  • Samenvatting door Michelle
  • 4e klas havo | 2628 woorden
  • 5 juni 2016
  • 5 keer beoordeeld
  • Cijfer 9
  • 5 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
Methode

Hoofdstuk 7     



7.1      Lodewijk 14e



Kenmerkend aspect:     1600-1700 Het streven van vorsten  naar absolute macht.



Franse koning Lodewijk 14e (zonnekoning) voerde centralisatie succesvol door. Hoe?




  1. Adel laten logeren in zijn paleis

  2. Zelf belasting heffen

  3. Ambtenaren nemen taken van adel (leenman) over                                                                                                         



Absolutisme: het streven van een koning naar absolute macht   ----->




  • politiek: Koning beslist alleen , ambtenaren voeren het uit

  • Militair: groot, getraind leger van bepaalde soldaten

  • Religieus: droit divin ( goddelijke rechten) = door koning god aangesteld

  • Economisch: Merchantilisme= Het mercantilisme is een economische stroming die is ontstaan in de 17e eeuw. De Mercantilisten zagen de internationale handel als de grootste bron van welvaart, waarbij rijkdom werd gemeten in hoeveelheden goud en zilver. Het streven was meer te exporteren dan te importeren met als doel de goud- en zilvervoorraden verder aan te vullen. Doel= Bescherming eigen Economie



Hoe?




  • meer export dan import

  • hoge invoer tarieven

  • koloniën veroveren voor grondstoffen



Edid van Nantes




  • Volgens edict van nantes mochten hugenoten ( franse protestanten) hun geloof beleiden in 1685 schaft Lodewijk 14e dit af.

  • Gevolg: Hugenoten vluchten naar de republiek ( ons land) vanwege godsdienst vrijheid

  • Andere landen: - Rusland , de tsaar met absolute macht en steun van de kerk---> lijkt op frankrijk            -Pruisen: koning met absolute macht m.b.v een sterk leger



Republiek: geen koning, geen absolutisme. Wel stadhouders met invloed



Engeland: Glorious Revolution ( 1688), Parlementaire monarchie= koning ( stadhouder Willem 2) en parlement regeren samen.



7.2       Burgelijke cultuur  v.s  Hof cultuur



Kenmerkend aspect: 1600-1700  De belangrijkste plaats in staatkundig opzicht en de bloei in economisch- en cultureel opzicht van de Nederlandse Republiek



De bijzondere plaats in staatkundig opzicht?:                                                                                                                                    -Republiek ( nederland)  is het enige land in de EU zonder koning



Bloei in economisch en cultureel opzicht :                                                                                                                                              - gouden eeuw---> welvaart in Holland                                                                                                                                               - cultureel---> schilderijen ( nu: hollandse meesters) die toen werden gemaakt.



Burgelijke cultuur--->                                                                                                                                                                             - burgers spelen een centrale rol in de politiek, kunst en economie




  • Politiek: burgers hebben invloed op bestuur

  • Economie: burgers zijn welvarend en tonen dit ( gebouwen, schilderijen)

  • Kunst: toont de intresses van het volk



Tolerantie---> Republiek staat er bekend om. In 17e eeuw worden anders denkenden niet vervolgd.



Gevolg hiervan: veel vluchtelingen komen daarom naar de republiek.



Hofcultuur: Een cultuur die wordt bepaald door de vorst en zijn adelijk hof cultuur. frankrijk--> land van de hofcultuur ( absolutisme hierin ) de koning regeert vanuit het paleis ( aan het hof ) adel volgt hem in de leefwijze. B.v Lodewijk de 14e



Mercantilisme: De economische leer volgens welke staat de eigen economie kan stimuleren door de export te bevorderen en de import de beperken



7.3       De wetenschappelijke revolutie



Kenmerkend aspect:  1600-1700 periode waarin de houding van wetenschappers enorm veranderde



2 stromingen wetenschappers:




  1. Rationalisme: Kritisch , alleen door het verstand te gebruiken en logisch te redeneren, kom je uit tot kennis. zintuigen onbetrouwbaar

  2.  Empiristen: Dat wat je zintuigen hebben waargenomen, levert kennis op



Wetenschappers proberen dingen te verklaren: wat is waar?




  • Als het in de bijbel staat?

  • Als de oude Grieken en Romeinen het vinden.



Rationalist is kritisch---> trekt dingen die gewoon zijn in twijfel



B.v   - Hoe kan 1 persoon het land besturen?   - Waarom heeft het volk niets te zeggen?



Werkwijze empiristen----->



- Observeren ( wat zie je ? )



- Experimenteren ( uitproberen )



- Redeneren ( wat gebeurt er ?)



wat je ziet , ruikt , voelt , proeft is waar!*volgens de empiristen...



Gevolgen WR:




  1. Discussie over waarheden. Maar, afhankelijk van het land en het bestuur -->



Absolute vorsten willen publicaties voorkomen ). In republiek is wel de vrijheid




  1. Ontstaan van verenigingen en tijdschriften over wetenschap

  2. Ontstaan mechanistische wereldbeeld



- bedacht door Decartes ( Rationalist )



- Wereld is een machine, door god in beweging gezet



Verschil met kerk: "god bepaalt je leven"



Hoofdstuk 8     Verlichting en Revoluties



8.1 Verlichting



Verlichting: aanduiding van een periode waaarin een kritische houding ontstond tegenover geloof en traditie en een groot vetrouwen in de mogelijkheid de wereld rationeel te doorgronden



Tot de 17e eeuw dacht men: je leven wordt door god bepaald. Bidden om hulp!



Franse denker Voltaire (rationalist) geloofde dit niet, omdat er geen bewijs voor was.



Voltaire: Een van de eerste verlichte denkers, was ook voor de religieuze toleranties ieder mens mag z'n eigen geloof bepalen.



Met verlichting beodel we een periode waarin er een kritische houding ontstond tegenover geloof en tradities



Men kan ook op andere manieren aan kennis komen, namelijk door je verstand te gebruiken ( ratia-----> verstand ) of onderzoek te doen ( empirisme )



Het rationeel optimisme en verlicht denken in: godsdienst , politiek , economie en sociale verhoudingen



Verlicht denken: 




  • In godsdienst: Voltaire---> geloofsvrijheid , iedereen mag zelf bepalen

  • In politiek: Hoe is het bestuur geregeld?

  • In economie: middelen van bestaan

  • In sociale verhoudingen: waarom zijn er standen?  ( koning-adel-volk )



Verlichte denkers wilden de samenleving verbeteren.



Hoe?




  • Opvoeding

  • Onderwijs zo worden mensen kritische rationele burgers



Montesqieu:  verlichte denker ( FA ) bedacht de Trias Politica: scheiding van de machten



Macht verdelen over 3 partijen in plaats van 1 persoon met absolute macht




  • wetgevende macht    (parlement)

  • uitvoerende macht    ( regering/koning )

  • rechtsprekende macht ( rechters)



Volkssoevereiniteit: Het idee dat de hoogste macht in een staat bij het volk ligt.



8.2     Vorsten en verlichte ideeën



Frederik: koning van Pruisen deed aan:               



Verlicht absolutisme: Koning die absolute macht heeft, maar denkt aan zijn volk. Rekening houdt met hun problemen en dus 'redelijk'is.



Waarom?




  1. Hij voerde hervorming door( onderwijs) om vooruitgang voor iedereen te krijgen

  2. Hij was als koning de eerste dienaar van de staat: en is het beste in staat de welvaart te bevorderen.moderne , rechtvaardige, welvarende samenleving



Kritiek op Frederik van Pruisen:



- Lijfeigenschap: boer is gebonden aan grondheer



Frederik liet in Pruisen dit systeem bestaan om de adel te vriend te houden , lijfeigenen hadden geen rechten.



Sociale verhoudingen: De manier waarop bevolkingsgroepen die zijn ontstaan door verschillen in afkomst, rechten, bezit of opleiding. Tegenover elkaar staan en met elkaar leven.



Publieke opinie: Mening die door het grootste deel van het volk wordt gedeeld en die tot stand komt door een openbaar debat tussen burgers.



Ancien regime: Bestuurssysteem van voor de Franse revolutie, waarbij de vorst veel macht heeft en er standen zijn met eigen voorrechten.



8.3 Republiek



Kolonie Amerika



Probleem: geen zelfstandigheid je moet luisteren naar je bezetter



Voorbeelden daarvan zijn:




  • Engelse leggen hoge belasting op

  • Kolonisten hebben niets te zeggen over bestuur



Rond 1770: Ontstaan van zelfbewust zijn in Engelse kolonie Amerika (verlichting)



Slogan: No Taxation, without representation----> Kolonies willen inspraak



Boston Tea Party: aanleiding ( druppel ) voor de amerikaanse revolutie/ onafhankelijkheidsstrijd---> kolonisten gooien engelse thee in het water.



1776: Declaration of independence




  • Onafhankelijkheidsverklaring van koloniën aan England



Gevolg: oorlog ( 1776-1785)



- Kolonisten winnen , Amerika ontstaat. En de eerse grondwet ter wereld komt



1e grondwet ooit: Wet waarin rechten en plichten van alle mensen staan (ideeën verlichters)



vb:




  • Trias politica: Machtenscheiding

  • Grondrechten: vrijheid van meningsuiting , godsdienst



Bataafse NL revolutie



Republiek rond 1780 2 kampen:




  1. Oranjegezinden : mensen die stadhouder Willem 5 steunden

  2. Patriotten: mensen ( verlichters) die tegen de stadhouder waren wilden meer macht bij burgerij.



1787 Oplopende ruzie



1e Revolutiepoging mislukt: Patriotten worden verjaagd door soldaten uit Pruisen deze koning steunde zijn zwager Willem 5.   -->   Patriotten vluchten naar Frankrijk.



In Republiek



1790: Patriotten keren terug met frans leger



-Stadhouder Willem 5 wordt afgezet (revolutie) een vlucht naar England---> De Bataafse revolutie                                 -Begin franse tijd ( 1795-1815)



Franse revolutie



Juni 1789:




  • Koning Lodewijk de 16e roept Staten Generaal: (vergadering van de 3 standen) bijeen.

  • Doel: vergaderen over geldproblemen, maar 3e stand loopt weg , want zij willen meer veranderingen: vrijheid, gelijkheid, broederschap , vastgelegd in grondwet



Reactie van Lodewijk de 16e: Lodewijk laat een leger naar Parijs komen maar dat accepteerd het volk niet. ( Verlichting)---> Bestorming van de Bastille 14 Juli 1789



oorzaken:




  • ontevreden over standen

  • hongersnood



1799 staatsgreep Napoleon verovert groot deel van Europa



Democratische revolutie: Revolutie die gebaseerd is op het idee van volkssoevereiniteit en die als belangrijkste doelen heeft of alle of een deel van de burgers inspraak te geven in het bestuur en de grondrechten van burgers vast te leggen in een grondwet



Grondwet: De fundamentale wetten van een staat waarin de werking van het politieke systeem en de rechten en plichten van de burgers staan beschreven



Grondrechten: Fundamentale rechten van individuele burgers tegenover de staat , die worden vastgelegd in een grondwet



8.4     Vrijheid , ook voor de slaven?



Driekhoekshandel: handel tussen driecontinenten



Slavernij:




  • slavernij is in strijd met ideeën van verlichting toch blijft het bestaan

  • waarom?



- Blanken vinden zichzelf superieur



Abolitionisten: mensen die zich tegen slavernij zijn



1863: afschaffing van slavernij wereldwijd!!!!



Plantagekolonie: Overzees gebiedsdeel van een Europees land dat wordt overheerst met als doel zo veel mogelijk geld te verdienen door op grote landbouwbedrijven slaven exportgewassen te laten verbouwen



trans-Atlantische slavenhandel: Slavenhandel van Afrika, over de Atlantische Oceaan, naar Amerika



Overheersing: Een land en zijn bewoners met geweld besturen



Abolitionisme: Beweging die streeft naar de afschaffing van slavenhandel en slavernij



Hoofdstuk 9   Tijd van burgers en stoommachines 1800-1900



9.1  De economische sprong van Europa



De industriële revolutie die in de westerse wereld de basis legde voor een industriële samenleving



Discussies over de sociale kwestie



Industriële revolutie




  • Grote veranderingen voor de samenleving door de komst van industrie

  • Van handmatige kleinschalige productie naar mechanische massaproductie



Nieuwe Problemen




  • Slechte leef-en werkomstandigheden van arbeiders



-kleine vieze huizen , dicht op elkaar



- geen riolering, verlichting etc



- lange werkdagen , weinig loon , zwaar werk



---> Gevolg: wie moet er voor de grote groep armen zorgen?



Smith




  • Economisch Liberalism: het streven naar een economisch systeem waarbij de staat zich zo min mogelijk bemoeit met de economie en de ondernemer maximale vrijheid heeft

  • Bedenker: Adam Smith

  • Inhoud: - Weing bemoeienis van overheid



- spel van vraag en aanbod




  • Vrijheid voor ondernemers

  • Kapitalism: ondernemers streven ernaar zoveel mogelijk winst te maken



Arbeidersklasse: Het geheel van alle mensen die zelf geen productiemiddelen bezitten en alleen geld kunnen verdienen door hun arbeid te verkopen



Industriële revolutie: Grote verandering in de samenleving waarbij industrie en verkeer steeds meer worden gemechaniseerd



9.2   Nationalisme



Nationalisme: liefde voor je eigen land opkomst 19e eeuw&het ontstaan van staten



Modern imperialisme: landen toevoegen aan je rijk




  • Gemeenschappelijke cultuur ( taal , geloof , tradities , geschiedenis) ----> streven naar nationale staat



Versterken nationalisme:




  • Nationalisme versterkt in landen door:



-Bewustzijn van de mens ( na revoluties waren mensen 'burgers' samen 1 volk)



- Oorlogen en conflicten ( wij - zij)



- Prestaties ( oa door industriële revolutie)



Duitse eenwording: proces van vereniging van Duitsland dat zijn einde vond in de stichting van het Duitse keizerrijk in 1871



9.3    Modern Imperialisme



West europese landen streven naar een groot koloniaal rijk ---> modern imperialisme



Oorzaken:




  • Economisch: handel, grondstoffen nodig voor industrie

  • Politiek: status tov andere landen ---> door industriële revolutie!

  • Sociaal: 'opvoeden' van volken, niveau moet zelfde worden als in Europa

  • Religie: volk belijden tot christendom



Direct Rule: Je bestuurt de kolonie op n' directe manier



Indirect Rule: andere vorm: indirect rule



Marionet- idee : touwtjes in handen van machtshebbers



Cultuursstelsel: Stelsel waarbij de bevolking van Java een vijfde van haar grond moest bebouwen met landbouwgewassen voor de Europese markt in ruil voor plantloon


REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

Ook geschreven door Michelle