Gezocht: VWO'ers uit de 4e/5e met N&T of interesse in techniek. Doe mee aan een online community over een nieuwe studie en verdien een cadeaubon van 50 euro!

Meedoen

Hoofdstuk 2

Beoordeling 8.2
Foto van Floris-Jan
  • Samenvatting door Floris-Jan
  • 4e klas vmbo | 1716 woorden
  • 17 oktober 2019
  • 25 keer beoordeeld
  • Cijfer 8.2
  • 25 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
Methode
ADVERTENTIE
Ga jij de uitdaging aan?

Op EnergieGenie.nl vind je niet alleen maar informatie voor een werkstuk over duurzaamheid, maar ook 12 challenges om je steentje bij te dragen aan een beter klimaat. Douche jij komende week wat korter of daag je jezelf uit om een week vegetarisch te eten? Kom samen in actie!

Check alle challenges!

Samenvatting Geschiedenis H2



De Eerste Wereldoorlog (1914-1918) wordt ook wel de Grote Oorlog genoemd. Modern in zijn tijd, allesverwoestend, maar ook een totale oorlog, omdat de economieën van complete samenlevingen gericht waren op de oorlogsvoering. Niet alleen soldaten maar ook burgers raakten bij de strijd betrokken. Vaak namen vrouwen de rol over van de mannen door in (wapen)fabrieken te gaan werken. Propaganda en censuur speelden een belangrijke rol om de bevolkingen strijdbaar te houden.



De basis van de oorlog ligt in Duitsland, waar Wilhelm II, de keizer met het korte armpje, jaloers zag hoe andere landen als Engeland en Frankrijk complete wereldrijken uit de grond stampten, door elders in de wereld tal van kolonies te stichten. Dat is imperialisme. Kolonies gaven aanzien, macht en rijkdom. De Duitse keizer wilde dat ook, want Duitsland had bijna geen kolonies. Met name de supermachten van voor de Eerste Wereldoorlog, Engeland en Frankrijk, kregen het hier benauwd van en dat leidde ertoe dat de Europese landen elkaar steeds meer wantrouwden.





Oorzaken van de Eerste Wereldoorlog liggen onder andere in het: 




  1. Opkomende nationalisme. Nationalisme is het creëren van trots op het eigen volk. Die trots is nogal overdreven, want het leidde ertoe dat andere volken als vijanden werden gezien. Een belangrijke vijand van Duitsland was Frankrijk. Frankrijk was woest op Duitsland, omdat zij de Frans-Duitse oorlog van 1870-1871 hadden gewonnen en het gebied Elzas-Lotharingen, rijk aan grondstoffen, van de Fransen hadden afgepakt. 

  2. De Fransen wilden wraak (revanchegedachte). 

  3. De Duitsers hadden ook problemen met Groot-Brittannië (= Engeland, Wales, Schotland en Ierland samen), omdat vooral Groot-Brittannië bang was dat Duitsland kolonies wilde inpikken (imperialisme). Ook de Fransen en enkele andere landen waren hier bang voor.

  4. Onrust op de Balkan. De Balkan had honderden jaren bij het Ottomaanse Rijk (Turkije) gehoord. Maar de Balkan bestond feitelijk uit verschillende landen. Ook daar stak het nationalisme de kop op en de inwoners verjoegen de Turken en riepen daarna zelfstandige staten uit. Turkije verloor zo ook Bosnië-Hercegovina en de inwoners daarvan wilden zich bij Servië aansluiten. Maar Oostenrijk-Hongarije (de dubbelmonarchie van Frans Joseph I) pikte Bosnië-Hercegovina snel in. Nationalistische Serviërs waren hier woedend over en koesterden haat tegen Oostenrijk-Hongarije.

  5. Ondertussen waren ook bondgenootschappen Aan de ene kant had je de centralen (want deze landen lagen centraal in Europa): In 1879 vormde Oostenrijk-Hongarije een bondgenootschap met Duitsland en daar kwam in 1882 ook Italië bij. We noemen dit ook wel de Driebond. Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, trok Italië zich terug om zich in 1915 bij de geallieerden aan te sluiten, maar de Turken en de Bulgaren sloten zich weer aan bij de centralen, die nu dus bestonden uit: Duitsland, Oostenrijk-Hongarije, Turkije en Bulgarije. 





Rusland steunde Servië én landen die zich bij Servië wilden aansluiten, want via die landen kon Rusland proberen voor zijn schepen een doorgang te krijgen naar de Middellandse Zee, want in het noorden waren de havens namelijk vaak dichtgevroren. Deze Russische wens leidde tot spanningen tussen Rusland en Oostenrijk-Hongarije. Maar hierdoor kwam ook de relatie tussen Duitsland en Rusland onder druk te staan, immers, Duitsland was bondgenoot van Oostenrijk-Hongarije. Er volgde in 1894 een nieuw bondgenootschap, namelijk tussen de Fransen en de Russen. De Fransen hadden nog een appeltje te schillen met de Duitsers vanwege het inpikken van Elzas-Lotharingen, bovendien gaf een bondgenootschap met de Russen een tegenwicht tegen het steeds sterker wordende Duitse leger omdat Duitsland door zijn industrialisatie een sterk leger kon opbouwen. In 1904 sloten de Fransen óók een verbond met de Engelsen, waar Rusland zich in 1907 bij aansloot. Deze landen samen noemen we de geallieerden (ook wel Triple Entente genoemd). Omdat bij een oorlog de aangesloten landen verplicht waren elkaar te helpen, sleepten ze elkaar uiteindelijk mee in de oorlog, waarmee de bondgenootschappen zelf ook een oorzaak van de oorlog zijn. Dus je had voor de oorlog de Centralen (Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Italië) en de geallieerden: (Rusland, Frankrijk en Engeland). Italië (1915) en Amerika (1917) sloten zich pas in de oorlog bij de geallieerden aan. Tot slot kun je als laatste oorzaak (f) de wapenwedloop tussen de beide bondgenootschappen als oorzaak van de Eerste wereldoorlog noemen.





De directe aanleiding tot de oorlog vormt de moord op de Oostenrijks-Hongaarse kroonprins Frans Ferdinand en zijn vrouw. Het echtpaar werd vermoord op 28 juni 1914, toen zij een bezoek brachten aan Sarajevo, de hoofdstad van Bosnië-Hercegovina. Servische nationalisten, die vonden dat Bosnië-Hercegovina bij Servië hoorde en niet bij Oostenrijk-Hongarije, vermoordden het echtpaar. De uiteindelijke moordenaar was de Serviër Gavrillo Princip. Oostenrijk-Hongarije wilde het lastige Servië hiervoor zwaar straffen en de Duitse Keizer, die bondgenoot was, steunde dat idee. Rusland wilde Servië juist helpen en mobiliseerde zijn leger, waardoor de spanning nu ook opliep tussen Rusland en Duitsland. Duitsland verklaarde uiteindelijk de oorlog aan Rusland en zijn bondgenoot Frankrijk en op 4 augustus 1914 vielen de Duitsers aan en begon de Eerste Wereldoorlog. Omdat de Duitsers Frankrijk via het kleine België aanvielen, schoot nu ook Engeland te hulp. Iedereen rekende op een korte oorlog maar het werd een verschrikkelijke tweefrontenoorlog die jaren zou duren en zich vooral in loopgraven afspeelde aan het westfront, het oostfront (en op de grens tussen Oostenrijk en Italië). 





Aan de Russische kant was de wapentechnologie nog niet heel modern, mede daardoor verloren 4 miljoen Russen hun leven op het slagveld en het volk was hierover boos op de Russische tsaar. Dit leidde in 1917 tot twee opstanden die maakten dat de tsaar in februari werd verdreven en dat in een tweede opstand de communisten (daar zijn ze, dit is de oorsprong van het communisme in Europa!) onder leiding van Lenin de macht grepen. Eind april 1917 stopten de communisten met de strijd tegen de Duitsers en sloten ze in maart 1918 vrede met de Duitsers. Aan het oostfront was nu geen strijd meer. In datzelfde jaar treden de Amerikanen toe tot de oorlog aan het westfront, omdat steeds schepen van hen door Duitse onderzeeboten tot zinken werden gebracht. 





Chronologie



1871    - Duitsland wordt een eenheid.





1888    - Wilhelm II wordt keizer van Duitsland.





1914    - Moord op kroonprins Frans Ferdinand.



            - Begin Eerste Wereldoorlog.



            - Nederland vangt bijna een miljoen Belgische vluchtelingen op.





1917    - Russische Revolutie.



            - VS verklaren Duitsland de oorlog.





1918    - Rusland en Duitsland sluiten vrede.



            - Wapenstilstand Eerste Wereldoorlog





1919    - Verdrag van Versailles



            - Oprichting Volkenbond





1922    - Rusland wordt de Sovjet-Unie





Kern



Hoofdvraag:



Wat waren de belangrijkste oorzaken voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog en hoe verliep deze oorlog?





Om de hoofdvraag te kunnen beantwoorden moet je weten:




  • Hoe de spanningen tussen Europese landen opliepen;

  • Wat de oorzaken waren van de Eerste Wereldoorlog;

  • Welke gebeurtenis de directe aanleiding was voor het uitbreken van de oorlog;

  • Op welke manier er in de Eerste Wereldoorlog werd gevochten;

  • Hoe de oorlog een totale oorlog werd;

  • Wat de Eerste Wereldoorlog een echte wereldoorlog maakte;

  • Hoe de Eerste Wereldoorlog in België verliep;

  • Hoe Belgische vluchtelingen in Nederland werden opgevangen;

  • Wat er in Rusland gebeurde tussen 1917 en 1922;

  • Hoe er een einde kwam aan de Eerste Wereldoorlog;

  • Wat er in het Verdrag van Versailles stond.





Ook moet je beschrijvende, verklarende en waarderende vragen kunnen stellen:




  • Beschrijvende vraag



Bij de beschrijvende vraag gaat het erom dat je inzicht krijgt in hoe iets er uitziet of eraan toe gaat.




  • Verklarende vraag



Bij deze vraag ben je op zoek naar een verklaring, het waarom van iets. 




  • Waarderende vraag





Begrippenlijst




  • Bondgenootschappen



Een afspraak tussen twee of meer landen om elkaar te helpen, bijvoorbeeld bij een oorlog.




  • Censuur



Het controleren van de pers door de overheid op radio, kranten en andere media.




  • Centralen



Het bondgenootschap bestaande uit Duitsland en Oostenrijk Hongarije.




  • Communisme



Het streven naar een samenleving waarin iedereen gelijk is en de grond, grondstoffen en fabrieken van de staat zijn.




  • Distributiesysteem



Een systeem waarin je alleen met bonkaarten producten kunt kopen, zodat alle levensmiddelen eerlijk verdeeld werden.




  • Dodendraad



Het hek van prikkeldraad langs de Belgisch-Nederlandse grens dat onder stroom stond en zo de vluchtstroom van Belgen naar Nederland tegen te gaan.




  • Geallieerden



Het bondgeno




  • Gifgas



Giftig gas dat als wapen werd gebruikt. Eerst was het chloorgas, daarna mosterdgas.




  • Handelsbelemmeringen



Problemen die het handeldrijven verhinderen.




  • Loopgraven



Diepe greppels die soldaten hadden gegraven om beschut te zitten tegen beschietingen.




  • Militarisme



Het uitbreiden en verheerlijken van de militaire macht.




  • Modern imperialisme



Periode tussen 1870 en 1914, waarin Europese landen delen van Afrika en Azië veroverden en die tot kolonies maakten.




  • Mobiliseren



Het leger klaarstomen voor de aanval.




  • Nationalisme



Het hebben van een grote voorliefde voor je eigen land en volk en het streven naar een eigen staat.




  • Neutraal (land)



Het niet aansluiten bij één van de strijdende partijen, dus onpartijdig blijven.




  • Onbeperkte duikbotenoorlog



Een manier van vechten waarbij Duitsland niet alleen schepen van de vijanden aanviel, maar ook schepen van neutrale landen die goederen vanuit de Verenigde Staten naar Engeland vervoerden.




  • Propaganda



Het gebruik van kranten, posters en andere middelen om de vijand zwart te maken en om burgers ervan te overtuigen dat ze voor een goede zaak vochten.




  • Russische Revolutie



Een opstand die begin in februari 1917 en eindigde in oktober 1917, toen de communisten in Rusland de macht grepen.




  • Totale oorlog



Een oorlog waarin de gehele bevolking en alle economische middelen werden ingezet om de oorlog te kunnen winnen.




  • Verdrag van Versailles



Een verdrag dat aan de oorlog een einde maakte met daarin afspraken waar Duitsland zich na de oorlog aan moest houden.




  • Volkenbond



Een internationale organisatie die een nieuwe oorlog moest voorkomen, naar een idee van de Amerikaanse president Wilson.




  • Von Schlieffenplan



Een geheim plan van Duitsland om via België naar Parijs te komen en zo Frankrijk te veroveren.




  • Wapenstilstand



Een afspraak tussen de oorlogvoerende partijen om op te houden met vechten.


REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

E.

E.

goed hoor, dankjewel!!

2 jaar geleden

Ook geschreven door Floris-Jan