Hoofdstuk 1

Beoordeling 5.9
Foto van een scholier
  • Samenvatting door een scholier
  • 4e klas vwo | 1458 woorden
  • 14 oktober 2016
  • 11 keer beoordeeld
  • Cijfer 5.9
  • 11 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
ADVERTENTIE
De Galaxy Chromebook maakt je (school)leven makkelijker!

Met de Galaxy Chromebook Go kun je de hele dag huiswerk maken, series bingen en online shoppen zonder dat 'ie leeg raakt. Ook kan deze laptop wel tegen een stootje. Dus geen paniek als jij je drinken omstoot, want deze laptop heeft een morsbestendig toetsenbord!

Ontdek de Chromebook!
GS H1

§1

Paleoantropologen zijn wetenschappers die onderzoek doen naar de oorsprong en ontwikkeling van mensachtigen en de mens. Paleoantropologen nemen aan dat de eerste mensachtigen ruim 3 miljoen jaar geleden leefden in Afrika. Deze opvatting is een onderdeel van de evolutietheorie. Volgens deze theorie is de mens vanuit Afrika naar het Midden-Oosten getrokken en heeft zich van daaruit over de wereld verspreid.

Tegenover de aanhangers van de evolutietheorie staan de creationisten. Zij geloven in het scheppingsverhaald




De eerste mensen leefden als jagers-verzamelaars. Deze deelperiode van de prehistorie noemen we het Paleolithicum of oude Steentijd, naar de stenen werktuigen die de eerste mensen maken.

Jagers-verzamelaars waren nomaden en trokken in kleine groepen rond. Ze bouwden tijdelijke kampen en gingen jagen, vissen, of planten, noten, bessen, zaden verzamelen. Als het voedselaanbod minder werd of er een ander seizoen aanbrak vertrokken ze weer.

We weten niet veel over de jagers-verzamelaars. Archeologen proberen uit de ongeschreven bronnen van de jagers-verzamelaars wel af te leiden wat deze mensen dachten en voelden, maar dit blijven interpretaties omdat feitelijke gegevens ontbreken.

Jagers-verzamelaars begroeven hun doden met voorwerpen zoals sieraden, werktuigen of wapens. Je kon hieruit afleiden hoe belangrijk een persoon was. Grafgiften kunnen er ook op wijzen dat ze geloofden in een leven na de dood.

In 1989 vonden Israëlische archeologen sporen van een kamp van jagers-verzamelaars van ongeveer 20.000 jaar oud. De archeologen gaven het de naam Ohalo-cultuur.

Ze leefden in eenvoudige ronde hutten van wilgentakken. De archeologen vonden ook sporen van vuurstenen en werktuigen en resten van planten en vruchten die waren gegeten. Hieruit concludeerden de onderzoekers dat het kamp langer dan een jaar was bewoond. De mensen van de Ohalo-cultuur waren dus jagers-verzamelaars, maar geen nomaden. Blijkbaar was het klimaat zo gunstig dat er voedsel in overvloed was.

Ook de Natufiërs, die rond 12.000 v.Chr. in het Midden-Oosten leefden, kenden al permanente bewoning. Ze woonden in dorpen van ongeveer 150 mensen.


Rond 11.000 v.Chr. veranderde in dit gebied het klimaat. Dit is van invloed geweest op het ontstaan van de landbouw. De Natufiërs waren waarschijnlijk de eerste mensen die gingen experimenteren met het verbouwen van granen. Ook lukte het hen honden tam te maken.

Door de uitvinding van de landbouw kon de bevolking groeien en namen ook de nederzettingen in omvang toe.



De landbouw is uitgevonden in het Midden-Oosten, in een gebied dat de Vruchtbare Halvemaan wordt genoemd. De overgang naar een landbouwsamenleving had zulke grote gevolgen, dat we spreken van de Neolithische Revolutie: van jagers-verzamelaars in het Paleolithicum (oude Steentijd) werden 

§2

Na einde laatste ijstijd 10.000 v.Chr. veranderde het Midden-Oosten  ontdekten nieuw middel van bestaan landbouw (veeteelt+akkerbouw).

Rond 6500 v.Chr. gebruikten de 1e dorpen in Soemerië irrigatielandbouw. De boeren gebruikten voor hun akkers het vruchtbare slib van de oevers en leidden daar, via een ingewikkeld stelsel van kanaaltjes en dammetjes, rivierwater naartoe, zodat er altijd genoeg water was voor hun gewassen. Door deze manier van irrigeren werd er 50% meer geoogst.

De manier van landbouw beoefenen had ook sociale gevolgen. De sociale verschillen namen toe. Boeren die keer op keer een rijkere oogst binnenhaalden, kregen meer aanzien en macht. Deze boeren werden uiteindelijk vaak de politieke leiders. Ze hielden zich bezig met het besturen van de stad, terwijl anderen voor hun werkten op het land.

Vaak werd een van deze succesvolle boeren de belangrijkste leider van de stad, een soort koning. Hij gaf leiding aan de organisatie van het irrigatiesysteem, dat goed moest worden onderhouden en soms moest worden aangepast. Ook de bouw van grote publieke werken werd door hem gecoördineerd.

Onderling streden de koningen om de meeste macht en invloed in Soemerië  oorlogen. De steden kregen stadsmuren.

De dorpen  in het zuiden van Mesopotamië waren rond 3500 v.Chr. zover in de omvang en inwoneraantal gegroeid,  dat we spreken van stedelijke nederzettingen. Het waren in feite kleine staten, ter grootte van de stad en haar directe omgeving, met voor elke stad een eigen vorm van bestuur.

In Soemerië waren er rond die tijd ong 30 stadstaten, elk met gemiddeld 10 000 inwoners. Daarom was Uruk met 50 000 inwoners het grootst, daarom ook wel ‘moeder der steden;  genoemd.

 Gemeenschappelijke kenmerken stadstaten:

• Hiërarchische opbouw van de samenleving

• Godsdienstig centrum

• Specialisten

• Gebruik van schrift

Sociale klassen:

1. Koning

2. Priesters

3. Ambachtslieden

4. Boeren

5. Slaven (krijgsgevangenen)

De Soemeriërs kenden een polytheïstische godsdienst. Priesters zorgden voor het uitvoeren van rituelen en het brengen van offers aan de goden. De koning was opperbevelhebber van het leger, was opperrechter en bestuurde de stad.

Elke stad had een groot religieus bouwwerk: de ziggurat:

• Belangrijkste god van de stad vereerd

• Rondom werden goederen verhandeld.

• Boeren moesten hier groot deel oogst als belasting aan de koning inleveren

Er was sprake van re-distributie, herverdeling: het ingeleverde graan werd door de ambtenaren ‘uitbetaald’ aan priesters, ambachtslieden die aan de publieke gebouwen werkte en aan de Koninklijke familie. Ook was een deel van de belastingopbrengst bestemd voor de handel met andere steden.

Rond 3300 v.Chr. ontstond het schrift. Het bestond uit alleen logogrammen: herkenbare afbeeldingen. Werd vooral gebruikt voor economische zaken.

Uit deze logogrammen ontwikkelden zich later klanktekens, waarbij 1 teken voor 1 bepaalde klank stond. Met klanktekens konden hele woorden en zinnen worden geschreven. Vanaf toen konden mensen een boekhouding bijhouden, regels en wetten vastleggen en religieuze en historische verhalen opschrijven.

Het Soemerische schrift heet spijkerschrift, naar de vorm van de tekens. Ze werden ingedrukt in nog vochtige kleitabletten die daarna in de zon te drogen werden gelegd.

Er werden scholen gesticht om het schrift te leren. Er kon maar een klein deel lezen en schrijven, dus schrijvers kregen veel aanzien.

Met de uitvinding van het schrift kwam er voor de Soemeriers een einde aan de prehistorie.

§3

Vanaf 5000 v.Chr. vestigden zich de eerste boeren in kleine nederzettingen in het Nijldal omdat ze waren gevlucht voor de droogte.

Ieder jaar trad de Nijl buiten haar oevers en liet een laagje vruchtbare slib achter op de akkers. Via een ingewikkeld irrigatiesysteem werd Nijlwater opgevangen en bij droogte naar de akkers geleid.

De Egyptische staat werd geregeerd door een farao. Hij was opperrechter, wetgever en bestuurder. Eén van zijn taken was het laten aanleggen van opvangbekkens voor water, van irrigatiekanalen en van dijken – belangrijke voorwaarden voor een goede irrigatielandbouw en een rijke oogst.

In 2950 v.Chr. werd Egypte verenigd tot 1 staat, met aan het hoofd 1 leider, de farao. De farao was ook hoofdpriester. De functie van farao was erfelijk. Farao’s regeerden vanuit Memphis of Thebe, de hoofdsteden. Ze werden geholpen door ambtenaren en regionale bestuurders, de gouverneurs. Door eenheid van taal, geloof, cultuur en bestuurd groeide de saamhorigheid onder de Egyptenaren, zodat sommige historici het als de eerste natiestaat beschouwen.

Rond 2000 v.Chr. was Amon een van de belangrijkste goden. Amon was de schepper-god. De grootste tempel die aan Amon was gewijd, stond in Thebe. Meer dan 80 000 Egyptenaren –schrijvers, bakkers, slagers, architecten, schilders, priesters- waren bij de tempel in dienst.

Steden hadden daarnaast nog andere eigen goden met aparte tempels, waarvan de priesters veel macht verkregen. Regelmatig was er onderlinge rivaliteit. Dit kon de positie van de farao verzwakken. De verering van 1 god kon de farao meer macht geven en de eenheid onder de steden en inwoners vergroten.

 

In 1353 v.Chr. werd Amenhotep IV farao. De Amon-priesters waren zeer rijk en daarmee een machtsfactor in Egypte. Amenhotep IV veranderde belangrijke dingen om de macht van de Amon-priesters terug te dringen en die van hem te vergroten:

• Godsdienst: Amenhotep schonk steeds meer aandacht aan een vrij onbekende godheid: Aton, de god van de zonneschijf. Amenhotep verbood uiteindelijk het aanbidden van andere goden  monotheïstisch. Amenhotep liet zijn naam veranderen in Achnaton: ‘hij die Aton werkelijk dient’.

• Hoofdstad: De hoofdstad Thebe was verbonden met Amon, daarom liet Achnaton midden in Egypte en tussen Memphis en Thebe in een nieuwe hoofdstad bouwen: Achetaton.

• Wijziging in stijl: Traditioneel werden farao’s stijf afgebeeld en als krachtige, gespierde, fysiek perfect ogende mannen weergegeven. De afbeeldingen van Achnaton en zijn vrouw en kinderen waren gevoelig en verfijnd, met als opvallende kenmerken hun langgerekte schedels en vingers.

Na de dood van Achnaton in 13336 v.Chr. werd duidelijk dat de veranderingen die hij had doorgevoerd niet Egypte fundamenteel hadden veranderd. Amon werd weer de belangrijkste god. Tempels werden heropend en de priesters kregen hun macht weer terug. De stad Achetaton werd verlaten en raakte in verval.

Achnaton werd opgevolgd door de zoon die hij had bij een van zijn bijvrouwen. Deze negenjarige jongen heette Toetanchaton, maar veranderde zijn naam in Toetanchamon.

REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.