Gezocht: vmbo-scholieren uit jaar 3 of 4! Vul deze vragenlijst over het mbo in, en maak kans op een cadeaubon van 25 euro.

Meedoen

HC koude oorlog

Beoordeling 6.2
Foto van een scholier
  • Samenvatting door een scholier
  • 6e klas vwo | 2831 woorden
  • 24 mei 2016
  • 6 keer beoordeeld
  • Cijfer 6.2
  • 6 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
Methode
ADVERTENTIE
Musical The Prom verloot een limousine naar je eindfeest!

Zit je middenin je eindexamens en wil je in stijl naar je eindfeest? Doe dan mee aan de winactie en maak kans op een limousine die jou en je vrienden naar jullie eindfeest brengt!

Ja, ik doe mee!

Waardoor raakte Europa verdeeld in twee ideologische blokken en waardoor groeide de spanning tussen deze blokken, 1945-1955?



Rusland tijdens eerste wereldoorlog:




  • Zware verliezen in de strijd

  • Voedseltekorten



1917: Russische revolutie



Februari: afzetten van de tsaar, instellen voorlopige regering



Oktober: communisten zetten voorlopige regering af




  • Communistische partij streeft naar klasseloze samenleving



Ze wilde geen kapitalistische samenleving doordat hier grote ongelijkheid



Ze wilde klasseloze samenleving met gemeenschappelijk bezit van productiemiddelen




  • Communistische partij streeft naar communistische wereldrevolutie



1919: oprichting Komintern



Organisatie vanuit Rusland georganiseerd



Bevordering van wereldrevolutie door steun aan communistische partijen in andere landen



Stalin volgt Lenin op als leider



Onder Staling wordt de Sovjet-Unie een totalitaire staat



Communistische partijdictatuur:




  • Censuur van de media

  • Grootschalig gebruik van propaganda

  • Onderdrukking van politieke tegenstanders

  • Economische staatscontrole, collectivisatie van de landbouw en de invoering van vijfjarenplannen



Sovjetunie:                                                                                             westerse landen:



Weinig individuele vrijheid                                                   veel individuele vrijheid



Klasseloze samenleving                                                          gelaagde samenleving op basis van                                           



Dictatuur van één partij                                                         inkomen en bezit



Door de staat geleide (plan) economie                              parlementaire democratie



                                                                                            Kapitalistische vrijemarkteconomie



Dit zijn de beginsels waardoor er een koude oorlog kon ontstaan, doordat ze botsen met elkaar



Vijandbeeld van Sovjetunie over de Verenigde staten:



Westers imperialisme:




  • Vernietiging communisme

  • Hele wereld economisch afhankelijk maken van VS



Vijandbeeld van de VS over de SU:



Communistische wereldrevolutie



Vanaf 1941: ondanks wederzijds wantrouwen samenwerking VS en SU tegen de asmogendheden ( Du, Japan en Italië) in de tweede wereldoorlog



Geallieerden winnen steeds meer terrein op de asmogendheden, maar de spanning tussen VS en SU loopt op.




  • Vredesregeling met Duitsland?

  • Nieuwe machtsverhouding in Europa?



Mei 1945: einde tweede wereldoorlog in Europa





Juli 1945: conferentie van Potsdam (Groot-Brittannië, Rusland, VS)



Tijdelijke besluiten:




  • verdeling van Duitsland en Berlijn in vier bezettingszones

  • bezettingszones vormen economische eenheid

  • vervolging nazi’s

  • Duits grondgebied afstaan aan Polen

  • Duitse herstelbetalingen, vooral aan SU



Onenigheid over:




  • Economische eenheid



SU: planeconomie en herstelbetalingen



VS: vrije markt en economisch herstel




  • Machtsverdeling in Europa



SU: geen vrije verkiezingen in de landen die door de SU waren bevrijd



VS: vrije verkiezingen in heel Europa




  • Duits-Poolse grens



Europa raakt verdeeld in twee invloedsferen



VS bevrijden West-Europa




  • Parlementaire democratie met vrije verkiezingen

  • Vrije markteconomie



SU bevrijdt Oost-Europa




  • Volksdemocratie = met communistische partij onder toezicht van SU, geen democratie maar wordt wel zo genoemd omdat ze dachten dat dit wel het beste voor het volk was

  • Planeconomie



Het streven naar invloedsferen bevestigt de vijandbeelden die de VS en de SU van elkaar hebben.



1948: Amerikaanse president Truman wil uitbreiding van het communisme voorkomen



Dit doen ze door:




  • Stimuleren van de Europese eenwording

  • Trumandoctrine (containmentpolitiek)= indammen van het communisme, zorgen dat het niet uitbreidt. Economisch en militaire steun aan landen die bedreigd worden door het communisme



Angst van Truman: Door armoede in Europa zal het communisme meer aanhang krijgen.



Oplossing: 1948 Marshallplan



Economische steun van de VS aan alle Europese landen. Communistische landen kregen dit ook aangeboden maar dit wilde ze niet.



Staling weigert de Marshallhulp voor de landen in de invloedsfeer van de SU. Hij ziet de hulp als westers imperialisme. 



1948: invoering van een nieuwe munt in de westerse bezettingszones



Staling is woedend en reageert met een blokkade van Berlijn. De toegangswegen vanuit het westen naar West-Berlijn worden afgesloten. Reactie van het westen: bevoorrading van West-Berlijn via luchtbrug. Na 11 maanden besluit Stalin de blokkade op te heffen.



1949: Duitsland raakt verdeeld in West-Duitsland ( BRD) en Oost-Duitsland (DDR)



Europa raakt verdeeld in twee ideologische machtsblokken. Dit zorgt voor vorming van militiare bondgenootschappen:



1949: NAVO door VS



1955: Warschaupact door SU





Augustus 1945: Atoombom op Hiroshima en Nagasaki



Dit is het einde van de tweede wereldoorlog in Japan



Directe gevolgen:




  • 240.000 slachtoffers, verwoeste steden

  • Overgave van Japan en einde van WO2



Indirect gevolg:




  • Wapenwedloop tussen de VS en SU



De wapenwedloop vergroot de kans op een atoomoorlog, maar zorgt ook voor wederzijdse afschrikking.



1950: angst voor communistische wereldrevolutie wordt versterkt door redevoering van senator McCarthy



McCarthy beweert een lijst te hebben met daarop de namen van Amerikaanse communisten die bij de Amerikaanse overheid werken.



McCarthy komt voortdurend met nieuwe beschuldigingen. Dit zorgt voor een heksenjacht op vermeende communisten. Verdachtmaking was vaak al genoeg voor een straf.



Ondanks gebrek aan bewijs raken verdachten hun baan kwijt of kregen gevangenissenstraf



1954: McCarthy beschuldigt ook Republikeinen. Publieke opinie keert zich tegen McCarthy.





Waardoor raakte Azië betrokken bij de Koude Oorlog en groeide de spanning tussen beide blokken in Azië en Afrika, 1949-1975?



In de jaren 20 en 30 groeide het verzet in de koloniën tegen de westerse overheersing. Na de tweede wereldoorlog begint een proces van dekolonisatie in Zuidoost-Azië



Belangrijke oorzaken:



Japanse strijd tijdens tweede wereldoorlog. Japan hoorde bij Duitsland en Italië



Japan had laten zien dat westerse mogendheden te verslaan waren. Ze namen namelijk kolonies in



Dit zorgde voor sterke groei van het nationalisme in de koloniën. Na de japanse overgave ontstaat in veel koloniën een machtsvacuüm. Japanners zijn verslagen maar de koloniebezitters zijn niet meteen terug om de macht weer over te nemen. Hierdoor ontstaat een machtsvacuüm. Dit leidt vaak tot oorlogen en strijd.



Verenigde Staten en Sovjetunie steunen nationalistische bewegingen in de koloniën



Redenen:




  • verspreiding van ideologie



VS: to make the world safe for democracy



SU: communistische wereldrevolutie




  • nieuwe bondgenoten

  • economische samenwerking met nieuwe landen



1949: na burgeroorlog pleegt Mao Zedong communistische staatsgreep in China. Chinese regering vlucht naar Taiwan.



Volksrepubliek China wordt tweede communistische grootmacht.



China uit veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Taiwan komt erin.



Angst van verenigde staten voor een communistisch blok in Azië wordt versterkt. Ook omdat veel nationalistisch bewegingen in de koloniën communistisch zijn.



Trumandoctrine/containmentpolitiek wordt wereldwijd toegepast.



1954, president Eisenhower: deminotheorie



De Amerikaanse angst dat na een communistische overwinning in een bepaald gebied ook andere gebieden in die regio in communistische handen zouden vallen.



Communistische landen zien containmentpolitiek als een voorbeeld van westers imperialisme.





1949: grote paniek in verenigde staten




  • Sovjetunie doet een geslaagde kernproef.

  • Communistische machtsovername in China



President Truman moet laten zien dat hij niet ‘soft on communism’ is



De Korea-oorlog biedt die mogelijkheid



Korea na tweede wereldoorlog verdeeld in russische en amerikaanse zone. Weinig interesse van beide landen. In 1949 verlaten troepen het land.



1950: communistisch Noord- Korea valt met toestemming van Stalin het democratische Zuid-Korea aan.



VS roepen veiligheidsraad van Verenigde Naties bijeen. Sovjetunie boycot veiligheidsraad vanwege Taiwankwestie. Verenigde naties sturen tropen naar Korea onder Amerikaanse leiding



1950-1953: Korea-oorlog



Noord Korea gesteund door China en Rusland door materiële steun en militaire steun



Zuid Korea gesteund door VN met name door Verenigde Staten door materiële en militaire steun.



Resultaten Korea-oorlog:




  • Wapenstilstand

  • Grens ongeveer hetzelfde als 1950

  • Korea blijft verdeeld in een communistisch noorden en een democratisch zuiden



Zuid Korea wordt buiten communistische invloedssfeer gehouden.





1946-1954: guerrillaoorlog tussen communistische Vietminh en Frankrijk.



De Vietminh krijgt steun vanaf 1950 steun van China en Sovjetunie



Verenigde Staten gaan Frankrijk steunen.



1954: slag bij Dien Bien Phu



Hier worden Fransen definitief verslagen door de Vietminh.



1954: Akkoorden van Genève




  • Vietnam wordt tijdelijk verdeeld langs de 17e breedtegraad

  • Geen van beide delen mag zich aansluiten bij militaire bondgenootschappen of militaire bases van andere landen op zijn grondgebied toelaten.

  • In 1956 worden nationale verkiezingen gehouden, waarna het land zal worden verenigd.



Reacties op de akkoorden van Genève:



Russen: blij, er was geen militair conflict met VS en na verkiezingen zou heel Vietnam communistisch zijn.



China: blij, rust aan de zuidgrens en Noord-Vietnam bleef afhankelijk van China



VS: blij, Zuid-Vietnam wordt buiten de communistische invloedsfeer gehouden.



VS tekenen slotverklaring niet. VS zijn bang voor de uitslag van de verkiezingen.



Noord-Vietnam: communistisch, onder leiding van Ho Chi Minh, steun van SU en China



Zuid-Vietnam: kapitalisme, marionettenregering, steun van VS



Communistische Vietcong strijdt in Zuid-Vietnam tegen Zuid-Vietnamees leger



1954-1964: burgeroorlog in Zuid-Vietnam



Zuid Vietnamese regering wordt gesteund door VS politieke en materiële steun



Vietcong wordt gesteund door China en Rusland militaire en materiële steun



1964: tonkinincident



Vermoedelijke aanval op Amerikaans marineschip door Noord-Vietnam



Tonkinresolutie = Amerikaanse regering krijgt onbeperkte militaire macht van het Amerikaanse congres.



Vanaf 1964: Amerikaans ingrijpen in Vietnam




  • Meer dan 500.000 soldaten in Zuid-Vietnam

  • Zware bombardementen in Zuid- en Noord-Vietnam



Ondanks massale militaire inzet blijk de door China en de SU gesteunde Vietcong niet te verslaan.



Kritiek op VS neemt steeds verder toe in de westerse wereld, vooral van protestgeneratie



President Nixon probeert een uitweg te zoeken. Zijn oplossing: driehoeksdiplomatie



China, Rusland en VS. Door middel van diplomatieke betrekkingen met China en Sovjetunie proberen de VS Noord-Vietnam tot vrede te dwingen.



1972: Bezoek Nixon aan China



Eerste Amerikaanse president die de communistische Volksrepubliek China bezoekt



Resultaten:




  • Volksrepubliek China treed toe tot de veiligheidsraad van de VN (i.p.v. Taiwan)

  • Betere verhoudingen tussen VS en China



1973: Amerikaanse troepen verlaten Vietnam. Direct breken nieuwe gevechten uit tussen de Vietong en het Zuid-Vietnamese leger



1975: Noord-Vietnam neemt in een paar weken Zuid Vietnam in.



Heel Vietnam wordt communistisch.





1951-1980: ook in Afrika vindt proces van dekolonisatie plaats.



Strijd tussen VS en SU om uitbreiding van de eigen invloedsfeer in Afrika.



1975: burgeroorlog in Angola tussen MPLA en FNLA



Portugal verleent Angola onafhankelijkheid



MPLA: communistisch en krijgt steun van SU



FNLA: gesteund door VS



MPLA wordt officiële regeringspartij. FNLA richt een tegenregering op. Burgeroorlog duurt tot 2002. MPLA wint. Teleurgesteld over de beperkte hulp van de SU is MPLA niet langer communistisch.





Waardoor liep de Koude Oorlog op kritieke momenten niet uit op een directe militaire confrontatie tussen beide grootmachten, 1955-1963?



1955: BRD wordt lid van NAVO en DDR wordt lid van Warschaupact.



Er was een stabiele verhoudingen in Europa, Westen grijpt niet in bij opstanden in Oost-Europa.



1956: opstand in Hongarije



Reden: Ontevredenheid over beleid SU, er zijn massale protesten



Hierdoor wordt de regering gedwongen af te treden. Nieuwe regering wil uit Warschaupact treden. Warschaupact valt Hongarije binnen. Via radio wordt westen om hulp gevraagd. Westen grijpt niet in uit angst voor Derde Wereldoorlog. Waardoor de Hongaarse opstand wordt neergeslagen.



Neerslaan van Hongaarse Opstand door SU leidt tot woedende reacties van bevolking in het westen.



Dit zorgt voor de bestorming van Felix Meritis in Amsterdam



Dit is het hoofdkantoor van de communistische parij Nederland en het hoofdkantoor van communistische krant ‘de waarheid’



Demonstranten zijn opgehitst door berichten in de media. Er wordt geweld gebruik, maar de burgemeester wil geen politie inzetten. Pas na klachten van de leider van de CPN bij de minister van justitie grijpt de politie in.





1953: Stalin overlijdt. Chroesjtsjov is zijn opvolger en hij pleit voor vreedzame co-existentie = geen oorlog, maar vreedzaam naast elkaar leven van kapitalisme en communisme. Enige ontspanning tussen West en Oostblok. Toch blijft er spanning bestaan.



1961: tweede crisis rond West-Berlijn



Chroesjtsjov eist dat VS vertrekken uit West-Berlijn. Amerikaanse president Kennedy weigert. Veel Oost-Duitsers vluchten via Oost-Berlijn naar het westen. Sovjetunie besluit tot bouw van de Berlijnse muur.



1963: ‘ich bin ein Berliner’toespraak van president Kennedy in Berlijn.



Ik voel me net zoveel Berlijner want ik steun jullie en vecht tegen het communisme.



Doel: aantonen dat Verenigde Staten West-Berlijn niet in de steek zouden laten.




  • Steun aan bevolking van West-Berlijn

  • Kritiek op beleid van Sovjetunie



1959: Cuba wordt communistisch na een staatsgreep.



Bondgenootschap met Sovjetunie



1962: Cubacrisis= SU bouwt raketinstallaties op Cuba



Kennedy eist dat deze installaties weggehaald worden.



Chroesjtsjov haalt raketten niet terug. Reden = VS hebben ook raketten in Europa en Azië die gericht zijn op de SU. Als reactie doet VS een Amerikaanse marineblokkade van Cuba



Russische schepen met raketten zouden worden tegen gehouden. Aanval op VS zou met kernwapens worden beantwoordt. Russische schepen draaien op het laatste moment om.



Resultaat:




  • Geen kernoorlog

  • Raketten SU van Cuba

  • Raketten VS uit Turkije





Waardoor name de spanningen tussen Oost en West af, 1963-1991?



Na de Cubacrisis beseffen VS en SU dat de koude oorlog dreigt uit te lopen op een onbeheersbaar nucleair conflict.




  • Kernwapenwedloop kan tot kernoorlog leiden

  • Financiële kosten van kernwapenwedloop  zijn te hoog.



Gevolg: Détente = periode van ontspanning tussen VS en de SU vanaf het einde van de jaren ’60 tot het einde van de jaren ‘70



VS en SU gaan streven naar crisisbeheersing




  • Betere communicatie via directe telexverbinding (‘hot line’)

  • Wapenonderhandelingen om het aantal atoomwapens te verminderen



1972: SALT 1-Verdrag = onderhandelingen




  • Vermindering van aantal strategische wapens

  • Niet verder uitbreiden van aantal lanceerinstallaties



Ondanks betere betrekkingen blijven VS en SU vasthouden aan controle over hun invloedssferen.



1968: Praagse Lente



Nieuwe Tsjechoslowaakse regering wil ‘socialisme met een menselijk gezicht’




  • Persvrijheid

  • Afschaffing van de censuur

  • Meer economische vrijheid

  • Minder macht communistische partij



SU is bang voor overslaan vrijheid naar andere landen. Warschaupact valt Tsjecho-Slowakije binnen en zet regering af.



1968: invoering Brezjnevdoctrine door SU



Bij bedreiging van het socialisme in een land hebben de ander socialistische landen de plicht om dat land te hulp te komen.



Intern: opstanden door burgerbevolking



Extern: bedreigingen vanuit het westen.





Steeds meer protest door bevolking in het westen tegen kernbewapening.



1981: Demonstratie tegen kernwapens in Amsterdam



Dit protest was tegen een besluit van de NAVO dat er kernwapens in Europa geplaats zouden worden, deze zouden ook in Nederland geplaatst worden.



450.000 mensen demonstreren tegen de plaatsing van 48 kernwapens in Woensdrecht door de VS





1983: Start van het SDI-project door de VS



Bouw van een raketschild in de ruimte, waarbij raketten van de SU buiten de dampkring kunnen worden vernietigd. Het project is nooit afgekomen, maar het is nooit afgemaakt door de hoge kosten.



SU beseft dat ze de wapenwedloop niet meer kan betalen. Dit zorgt voor grote onrust.





Jaren ’70 en ’80: Sovjetunie raakt steeds verder op achterstand bij het westen



Redenen:




  • Mislukken planeconomie zorgde voor tekorten en technologische achterstand

  • Te hoge kosten kernwapenwedloop



1985: Gorbatsjov wordt leider van de communistische partij in de SU



Hij wil het communisme hervormen



Binnenlandse hervormingen:




  • Glasnost (openheid), afschaffing van de censuur van de media.

  • Perestrojka (hervorming), vervanging van planeconomie door vrije markteconomie



Buitenlandse hervormingen:



Brezjnevdoctrine werd losgelaten. Landen in het Oostblok kregen toestemming voor invoering van een democratie met meerdere politieke partijen.



Gevolgen van loslaten Brezjnevdoctrine:



Einde van communistische regimes in Oost-Europa



Polen: Solidariteit eist vrije verkiezingen en wint deze van de communistische partij



Hongarije: communisme wordt afgeschaft, grens met Oostenrijk wordt opengesteld.



DDR: veel Oost-Duitsers vluchten via Hongarije naar het westen. Massale demonstraties tegen het regime.





9 november 1989:



Hoge regeringsfunctionaris zegt dat de grens naar West-Duitsland per direct geopend wordt.



Dit zorgt voor de val van de Berlijnse muur. Oostblok is uiteengevallen.



Dit zorgde in Europa voor meer Europese samenwerking:



1992: Oprichting EU



Vanaf 2004: toetreding Oost-Europese landen tot de EU



1991: afscheiding van republieken van de SU



Gorbatsjov wordt afgezet. Jeltsin is de nieuwe leider. Sovjetunie wordt opgeheven en de communistische partij wordt verboden.




REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.