Gezocht: vmbo-scholieren uit jaar 3 of 4! Vul deze vragenlijst over het mbo in, en maak kans op een cadeaubon van 25 euro.

Meedoen

H2.2b, 4.2, 4.3 en 4.5

Beoordeling 6.6
Foto van een scholier
  • Samenvatting door een scholier
  • 3e klas vwo | 2006 woorden
  • 19 maart 2016
  • 5 keer beoordeeld
  • Cijfer 6.6
  • 5 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
Methode
ADVERTENTIE
Musical The Prom verloot een limousine naar je eindfeest!

Zit je middenin je eindexamens en wil je in stijl naar je eindfeest? Doe dan mee aan de winactie en maak kans op een limousine die jou en je vrienden naar jullie eindfeest brengt!

Ja, ik doe mee!

H 2.2b





Tijdens de Russische revolutie hadden communisten alle banken en industriële bedrijven in beslag genomen. De boeren moesten hun productie afstaan aan de staat. Maar door revolutie en burgeroorlog was hongersnood ontstaan. Om herstel mogelijk te maken, introduceerde Lenin in 1921 de Nieuwe Economische Politiek (NEP). De banken en grote bedrijven bleven staatseigendom. Maar kleine particuliere bedrijven werden toegestaan en boeren mochten een deel van hun productie verkopen op de vrije markt. De NEP werd een succes; er ontstond direct een zekere welvaart. In Rusland kwam een totalitaire staat waarin de communistische partij alles besliste.





Na de dood van Lenin (1924) kwam Stalin als partijleider naar voren. Hij wilde van de SU een industriële grootmacht te maken. Voor de industrie werden vijfjarenplannen opgesteld. Daarin werd precies gezegd hoe alles moest worden geproduceerd. Zo werd de planeconomie een succes. In tien jaar veranderde de SU in een industriële samenleving. Maar de arbeiders hadden het moeilijk, ze hadden lange werkdagen en moesten onder barre omstandigheden werken.





Om de snel groeiende steden te kunnen voeden, moest de landbouw meer opbrengen. Zelfstandige boeren pasten volgens Stalin niet in een communistische maatschappij. Daarom werd de landbouw gecollectiviseerd. De grond en bezittingen van de boeren werden afgepakt en gegeven aan grote landbouwbedrijven, kolchozen. Boeren protesteerden. Stalin greep hard in. Rijkere boeren, koelakken genoemd, werden uitgeroeid. Miljoenen boeren werden dwangarbeider of gedeporteerd. Stalin sloot het gebied af. Niet veel meer geproduceerd, er ontstond hongersnood.





Tussen 1929 en 1938 werden miljoenen mensen slachtoffer van het stalinisme. Rusland werd een totalitaire staat die de bevolking via indoctrinatie tot perfecte communistische burgers probeerde te maken.







H 4.2





In februari 1945 was de conferentie van Jalta. Hier kwamen Churchill, Roosevelt en Stalin bijeen om belangrijke afspraken over de toekomst van Europa te maken. De SU kreeg de landen waar ze waren binnengevallen en Estland, Letland, Litouwen en Oost-Polen. Polen kreeg een deel van Duitsland, de rest van Duitsland werd bezet door de geallieerden. Berlijn werd verdeeld in een Russisch, Amerikaans, Brits en Frans deel.





Negen weken na de Duitse capitulatie kwamen Truman (opvolger Roosevelt), Churchill en Stalin weer bijeen in Potsdam bij Berlijn. Er heerste een slechte sfeer. Truman verweet Stalin ervan dat er niks van de democratische verkiezingen in Polen terecht zou komen. Doordat Truman zei dat de VS een atoombom had getest, werd Stalin alleen grimmiger. De conferentie mislukte en hierdoor begon de Koude Oorlog.





Een groot deel van de wereld raakte verdeeld in twee blokken: het Oostblok onder leiding van de SU en het Westen onder leiding van VS. Ze dachten allebei dat de ander uit was op wereldheerschappij. Stalin breidde zijn macht uit, omdat hij dacht dat een oorlog onvermijdelijk was. De Amerikanen voerden een politiek van containment. Ze gaven landen die werden bedreigd economische en politieke steun. Zo kon het communisme niet uitbreiden en zou de SU verliezen dacht Truman. In 1947 maakten de VS zich zorgen over West-Europa en kondigde de containmentpolitiek af. De VS lanceerden de Marshallhulp, economische hulp voor de Europese wederopbouw. .





In juni 1948 hoopte Stalin DMV de wegen naar West-Berlijn af te sluiten zo de hele stad in handen te krijgen. Maar de Amerikanen Bevoorraden West-Berlijn door de lucht. Stalin hief de blokkade op. De NAVO werd een paar weken eerder gesloten tussen de VS en West-Europa. Kort daarna kregen de West-Duitsers een eigen staat: de Bondsrepubliek Duitsland. In de SU werd de DDR gesticht. Als tegenhanger van de NAVO werd het Warschaupact gesloten. De blokvorming was compleet en Oost- en West-Europa werden gescheiden door het IJzeren Gordijn.





In september 1949 was het Westen geschokt doordat de SU een atoombom ontplofte. In oktober grepen de communisten de macht in China. In juni 1950 ontstond er paniek doordat Noord-Korea Zuid-Korea binnenviel. Het Rode Leger veel meer militairen dan de NAVO, Europa leek verloren. Onder Amerikaanse leiding trokken internationale troepen Korea binnen en verjoegen communisten. Daarop trokken Chinese troepen met hulp van Russische vliegtuigen Korea binnen, de VS wilde een atoomoorlog, maar Truman weigerde. In 1953 eindigde de Korea-oorlog met een wapenstilstand





Rond 1955 was de ergste spanning geweken. Chroesjtsjov vond niet langer dat een oorlog onvermijdelijk was. Er liep een wapenwedloop sinds 1950. Een oorlog dreigde tot het einde van de mensheid door de hoeveelheid kernwapens. Chroesjtsjov vond dat het communisme en kapitalisme vreedzaam moesten samenleven (vreedzame coëxistentie).





De spanningen liepen nog een paar keer hoog op doordat Chroesjtjov blufte. Zoals toen hij dreigde West-Berlijn in te nemen. Uiteindelijk liet hij de Berlijnse Muur bouwen. Om Chroesjtjov te laten weten dat het niet verder mocht, stuurde hij troepen naar Berlijn. Deze gingen demonstratief oefenen in het neerhalen van muren.



In 1962 kwam de gevaarlijkste crisis doordat de VS ontdekten dat er Russische kernraketten op Cuba stonden waar Castro de macht had gegrepen. Kennedy eiste dat Chroesjtjov ze weghaalde en beval zijn schepen de Russische schepen tegen te houden. Chroesjtjov zei dat hij daar niks van aantrok en beide landen zetten hun kernwapens op scherp. Op het laatst gaf Chroesjtjov toch toe. In het geheim beloofde Kennedy dat hij Castro met rust zou laten en raketten uit Turkije zou weghalen.







H 4.3





Na de Cubacrisis kwam er in de Koude Oorlog een periode van ontspanning tussen de VS en de Sovjet-Unie. De SU kreeg een nieuwe leider en gingen in hoog tempo door met de opbouw van nucleaire wapens. De VS en de SU hadden nu kernwapens, zoals intercontinentale kernraketten. Ze gingen onderhandelen over de wapenwedloop. In 1972 werd een deel bevroren, daarna sloten ze ook de andere wapenverdragen.





De leider van China, Mao Zedong, verweet de Sovjetleiders verraad aan het ware communisme. In de SU was een corrupte en welvarende bovenlaag ontstaan. Hier moest Mao niks van weten. Hij begon in 1966 de Culturele Revolutie. Alle ongelijkheid moest verdwijnen. Iedereen moest op het platteland werken, wie niet mee deed, werd gestraft.





In Vietnam woedde het bloedigste conflict uit de Koude Oorlog. Het door VS gesteunde kapitalistische Zuid-Vietnam werd aangevallen door het communistische Noord-Vietnam. In 1960 stuurde Noord-Vietnam wapens en infiltranten naar het zuiden om een opstand op te wekken. Zo kwam er een guerrillaoorlog in het zuiden van Vietnam. De VS stuurde troepen naar Vietnam. Maar doordat het noorden steun kreeg van China en de SU hielp het niks. In 1969 zocht de Amerikaanse president Nixon steun bij de SU. Dit in de hoop dat Moskou Noord-Vietnam de strijd liet staken. Terwijl hij Moskou en Peking bezocht liet hij Noord-Vietnam bombarderen. In 1973 haalde China Noord-Vietnam over om tot een akkoord te gaan met een vredesregeling. Hier werd afgesproken dat Zuid-Vietnam mocht blijven bestaan en dat de Amerikanen moeten vertrekken. Maar in 1975 liepen de communisten Zuid-Vietnam alsnog onder de voet.





Doordat de SU honderden nieuwe kernraketten plaatsten kwam er een einde aan de ontspanning. De SS-20’s waren niet krachtig genoeg om onder intercontinentale raketten te vallen, maar konden wel EU bereiken. Er werd aangeboden aan Moskou om over 572 raketten te plaatsen in EU. De oorlogsangst onder de Europeanen groeiden doordat de sfeer tussen de VS en SU steeds slechter werd, hierdoor liepen de onderhandelingen ook mis.





Er waren verschillende oorzaken van de toenemende spanning:



-   In Afghanistan werd het door de SU opgezette communistische regime bedreigd door islamitische rebellen. De Sovjettroepen vielen eind 1979 Afghanistan binnen om de rebellen uit te schakelen. De VS ging de opstandelingen steunen DMV wapens en geld. 



-   De economie werd steeds slechter. De levensstandaard in het Oostblok was altijd veel slechter dan in het Westen. Tot 1875 ging dit beter. Daar kwam nu een eind aan en de onvrede onder de bevolking groeide.



-   De leiders werden nerveus van de groeiende Amerikaanse vijandigheid.





Gorbatsjov trok de conclusie dat het zo niet meer ging. De SU kon alleen blijven bestaan als er glasnost (openheid) en perestrojka (hervorming) kwamen. Hij maakte een eind aan de wapenwedloop, vervolging van andersdenkenden en riep iedereen op openlijk over misstanden te spreken. In 1987 kwam er een verdrag met Reagan waarin de vernietiging van afstandsraketten werd geregeld. Een jaar later kwam er een einde aan de oorlog in Afghanistan. De andere regimes in het Oostblok werden ook niet meer geschermd. Het gevolg was dat daar in 1989 massale protesten uitbraken. In Polen en Hongarije werd de macht aan democratische opstandelingen gegeven, daarna viel de Berlijnse Muur, vervolgens kwam in Tsjecho-Slowakije, Bulgarije en Roemenië een eind aan het communisme. De DDR werd opgeheven en de Koude Oorlog was voorbij. In 1990 werd in Rusland een staatsgreep gepleegd, maar binnen 3 dagen maakte Jeltsin hier een einde aan. Hetzelfde jaar hief hij de SU op en verbood de communistische partij.







H 4.5





Sinds de 1e eeuw n.C. leefden veel joden verspreid over Europa, West-Azië en Noord-Afrika. Rond 1900 woonden de meeste joden in Rusland en Polen. Zij waren het slachtoffer van pogroms. Daarom emigreerden een hoop Poolse en Russische joden. Eind 19e eeuw begon de joods-Oostenrijkse journalist Theodor Herzl een joods nationalisme, het zionisme, die een joods nationaal huis in Palestina wilde. Het Ottomaanse rijk dat over Palestina heerste, werkte hier niet aan mee, uit vrees voor spanningen met Arabieren.  Tijdens WOI beloofden de Britten zowel aan de Arabieren als de Joden dat ze een eigen staat/nationaal tehuis in Palestina zouden krijgen. Na 1933 stroomden joden toe, vooral toen velen Nazi-Duitsland ontvluchtten.





De joden paste zich in Palestina aan. Dat leidde tot spanningen met Palestijnen en in 1936 tot oorlog. Vanuit Europa stroomden een enorm aantal Holocaust overlevenden toe en de spanningen nemen weer toe. Engeland kondigt in 1947 aan dat ze in 1948 het land zullen verlaten. De VN stelt voor om Palestina te delen tussen Joden en Arabieren. Het geweld neemt toe, doordat de Palestijnen hier niet akkoord mee gaan. Arabieren proberen de joden te verjagen, maar dat mislukt en de Joden moorden Arabische dorpen uit met het gevolg dat een hoop Arabieren op de vlucht slaan. David Ben roept Joodse staat Israël uit, waardoor Arabische buurlanden gezamenlijk Israël aanvallen. Israël verslaat de Arabische buurlanden en verovert grote delen van Palestina.





Israël werd een moderne democratie, een kleine westerse enclave in het Midden-Oosten. Ze waren omringd door vijandige Arabische landen. In Egypte 1952  kwam Nasser aan de macht en wilde de westerse invloed terugdringen. Dit leidde tot een korte oorlog waarbij Israël de Egyptische luchtmacht vernietigde. In Irak en Syrië kwamen ook Arabisch-nationalistische regimes aan de macht, die werden verrast door een Israëlische aanval. Israël kreeg hulp van de Amerikanen en veroverde omliggende gebieden.





In 1973 vielen Egypte en Syrië weer Israël aan, maar Israël sloeg hard terug, tot de VS Israël overhaalden de aanval te staken. De Arabische landen boycotte olie tegen Amerika en Nederland. De VS ging bemiddelen tussen Israël en Egypte. Dat leidde in 1978 tot succes, toen de nieuwe Egyptische president vrede met Israël sloot in ruil voor Sinaï terug.





In de jaren 1960 werden Palestijnse bevrijdingsbewegingen opgericht . de belangrijkste was de PLO, dit was populair in vluchtelingenkampen waar ze terroristen en guerrillastrijders opleidde. Het leidde tot een golf van geweld. Het werd vanaf 1980 ook steeds meer geïnspireerd door de radicale Islam. In 1979 ontketenden fundamentalistische moslims in Iran een revolutie. Ze stichtten een Islamitische republiek, die zich tegen Israël en het Westen keerde. Palestijnse fundamentalisten richtten de radicale verzetsbeweging Hamas op.





Het Palestijnse verzet werd ook aangewakkerd door de Israëlische politiek. De Israëlische regering steunde de bouw van joodse nederzettingen in gebieden die in 1967 waren bezet. Orthodoxe joden meenden op grond van de Bijbel dat die bij Israël hoorden. Ook maakte Israël het leven van de Palestijnen in de bezette gebieden steeds moeilijker. In 1987 brak een Palestijnse opstand uit, de intifada. Jongeren vielen het Israëlische leger aan. Waarop Israël met grof geweld antwoordde. De woede van de Palestijnen nam alleen maar toe en in het Westen groeide ook kritiek.




REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.