H2 paragraaf 1 t/m 8

Beoordeling 9
Foto van Evy
  • Samenvatting door Evy
  • 2e klas vwo | 2544 woorden
  • 4 november 2015
  • 3 keer beoordeeld
  • Cijfer 9
  • 3 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
ADVERTENTIE
Studententijd zomerspecial

Heb jij de Zomerspecial van Studententijd de podcast al geluisterd? Joes, Steie, Dienke en Pleun nemen je mee in hun zomer vol festivals, vakanties en liefde. En kijken ook alvast vooruit naar de introductietijd van het nieuwe collegejaar. Luister lekker mee vanaf je strandbedje, de camping of onderweg. 

Luister nu!

Geschiedenis §1 t/m 8.



§1. Welvarend Amsterdam



In de 16de eeuw was Amsterdam een handelsstad. De mensen handelde vooral in hout, graan en zout. Graan en hout werdt gehaald uit landen rond de Oostzee Zweden, Polen en Baltische staten. In ruil kreeg het Oostzeegebied zout. Bijvoorbeeld voor het houdbaar maken van vis.



Vanaf einde 15de eeuw groeide de Oostzeevaart. De amsterdammers voerden veel meer graan in dan ze zelf nodig hadden, zo was er genoeg om door te verkopen. Tijdgenoten noemde deze tijd moedernegotie. Want door de bloeiende graanhandel kon ook de bedrijvigheid in andere goederen groeien. Antwerpen was de grootste concurrent van Amsterdam. In Antwerpen werden producten als kant, tapijten, suiker, zilver en laken uit heel europa ingevoerd om door te verkopen.



In 1585 werd Antwerpen veroverd door Spanje, de meeste mensen vluchtten toen naar Amsterdam. Hier wilden ze hun bedrijf voort zetten. Amsterdam moest hierdoor uitgebreid worden, dit gebeurde met de grachtengordels. Het aantal inwoners groeide zeer snel.



Vroeger was er een stapelmarkt: producten werden opgeslagen en doorverkocht zonder bewerkingen. Doordat Antwerpen werd veroverd verhandelde Amsterdam steeds meer goederen. Hierdoor veranderde de Amsterdamse stapelmarkt. Bijvoorbeeld laken werd nu eerst bewerkt voordat ze werden doorverkocht.



Kooplieden probeerde zo veel mogelijk winst te maken op hun goederen. Door de bloeiende handel werden er ook steeds meer grondstoffen verwerkt tot nieuwe producten. Zo werd er hout gezaagd en touw geslagen voor de scheepswerven. Vooral in de steden Amsterdam en Leiden hadden de mensen het goed, maar de laagste groepen van de bevolking hadden een zwaar leven.





§2. Naar de Oost en de West



In de 16de eeuw ontstond er handel in nieuwe producten. Omdat deze handel plaats vond in heel de wereld, zeggen we dat er een wereldeconomie ontstond.



Aan het eind van de zestiende eeuw zagen ze dat de specerijenhandel steeg, en dat Portugal hier veel geld mee verdiende. Toen besloot Nederland zelf specerijen te gaan verhandelen. Hiervoor richten ze handelsondernemingen op die later voorcompagnieën werden genoemd. De specerijen handel was zo gewild dat de compagnieën gingen concurreren. Daarom besloten de compagnieën samen te gaan werken in de VOC. Alle Nederlanders konden een aandeel kopen in dit bedrijf. Dit bedrijf groeide uit tot de eerste multinational. Het bestuur kwam in de handen van de Heren XVII (17 mannen waren het bestuur). Acht van hen kwamen uit Amsterdam. De VOC kreeg het alleen recht om te handelen met Oost-Indië. Verder mochten ze verdragen sluiten met plaatselijke machthebbers, zelfstandig oorlog voeren en forten bouwen in Azië. De VOC bouwde handelsposten om te handelen met de plaatselijke bevolking, soms gebruikte ze hier geweld voor



In 1621 werd de WIC opgericht, deze compagnië mocht als enige handel drijven met (west-Afrika). De WIC hield zich vooral bezig met kaapvaart, zo werden schepen overvallen en werden de producten buit gemaakt. De beroemste was de Zilvervloot van Piet Heijn. Ook verdiende ze geld met slaven handel, de slaven werden op plantages aan het werk gezet op plantages waar ze suiker en tabak verbouwden. De WIC was niet zo succes vol als de WIC.





§3. Uit de kunst!



Tussen 1588 en 1670 was er een gouden eeuw. In deze tijd ging het goed met de economie en was het een bloeiperiode voor de kunst en wetenschap. In deze tijd werden er veel schilderijen gemaakt in opdracht van rijke burgers en steden. Sommigen schilders verdiende hier hun boterham mee. In sommigen lande gaf de kerk ook schilderopdrachten, hierdoor staat op veel doeken het geloof centraal.

er waren in die tijd ook veel dichters. Bijvoorbeeld Joost van de Vondel, hij schreef toneelstukken die in het verleden waren en gaf de toeschouwers een boodschap mee. Zo drukte hij mensen op het hart dat macht maar tijdelijk is. Jacob Cats is was ook een bekende dichter, veel van zijn dichtregels zijn spreekwoorden geworden.



De renaissance had gezorgd voor en nieuwe manier van denken, er was een nieuw mensbeeld ontstaan. In de 17de eeuw gingen wetenschappers hiermee aan de slag voor nog meer kennis. Bijvoorbeeld de Engels man Isaac Newton ontdekte hoe je kon berekenen met welke snelheid een voorwerp door de zwaartekracht naar de aarde valt.

in de 17de eeuw gingen de mensen wetenschappelijker naar de aarde kijken dit noemde ze een wetenschappelijke revolutie. Descartes twijfelde aan alles en wilde achter de echte waarheid komen. De Nederlander Spinoza ging hiermee verder, hij geloofde als een van de eerste niet meer in een god die wonderen kon verrichten. Ook vondt hij dat de bijbel niet door god was geschreven, het bevatte tegenstrijdigheid en was dus mensenwerk. Door de Bijbelkritiek waren er steeds meer mensen die twijfelde aan het geloof.



Er werden veel nieuwe technieken ontwikkeld en uitvindingen gedaan. De republiek liep hier in voor, de wetenschappers in de republiek waren praktisch ingesteld. Hierdoor waren ze vaak wetenschapper en uitvinder tegelijk. Huygens hield zich bezig met wis- en natuurkunde, vond het slingeruurwerk uit en bouwde een hele goede telescoop, waarmee hij de ring om Saturnus ontdekte

de inpoldering van de Beemster was een van de manieren om het tekort aan landbouw grond op te lossen, er zijn in Nederland nog meer meren droog gelegd voor meer landbouw grond.





§4. Een bestuur zonder vorst



1568 kwamen een aantal Nederlandse gewesten in opstand tegen de Spaanse koning Filips II. Daarna in 1588 riepen ze de Republiek Der Zeven Verenigde Nederlanden. Elk gewest had een eigen bestuur: gewestelijke staten. De mensen die hierin zaten namen beslissingen over wetgeving, rechtspraak en belastingen, slechts enkele zaken beslisten ze samen (buitenlandse politiek en defensie). Ook bestuurden zij samen de Generaliteitslanden, dit waren gebieden die de Republiek had veroverd. Bijvoorbeeld Noord-Brabant, Limburg en Zeeuws-Vlaanderen. Om over deze landen te beslissen kwamen ze samen in de Staten-Generaal in Den-Haag. Deze vergaderingen duurden soms heel lang omdat ieder gewest maar 1 stem had.



In de republiek waren en 2 mensen met een speciale rol, zij kwamen allebei uit Holland. De hoogste ambtenaar van Holland was een soort minister van buitenlandse zaken van de Republiek, hij werd ook wel raadspensionaris genoemd. Ook de stadhouder van Holland had veel macht, hij was opperbevelhebber van leger en vloot.



De republiek werd bestuurd door regenten, zij hadden zowel op het plattenland als in de stadsbesturen macht. De regenten kwamen uit een kleine groep rijke families, in deze tijd vonden ze dat alleen de allerrijkste bestuurs banen mochten hebben. Dit Coöptische systeem zorgde ervoor dat lange tijd de macht in de handen van de rijke regenten was.

Het grootste deel van de bevolking bestond uit gewone burgers, zelfstandige winkeliers en ambachtslieden. Zij konden profiteren van de welvaart, maar de loonarbeiders hadden het moeilijker. Was je werkenloos of invalide? Dan was je afhankelijk van de armenzorg van de kerk.





§5. Vorsten in Europa



In de 16de en 17de eeuw waren de meeste landen een monarchie, ze werden bestuurd door een koning (monarch). Alle koningen werden opgevolgd door hun zoon of dochter. Spanje, Engeland, Frankrijk, Oostenrijk, Denemarken, Zweden, Rusland en Pruisen waren monarchieën. De vorsten hadden alleen 1 probleem: ze waren afhankelijk van adel, als de adel niet mee wilden werken konden de vorsten niets. Hierin wilden de Europese vorsten verandering brengen.



Lodewijk de XIV (14de) probeerde zijn rijk voor het eerst op een andere manier te besturen: als hij geld nodig had, wilde hij belasting kunnen opleggen, als hij oorlog wilde voeren, wilde hij over een eigen leger beschikken. Iedereen moest hem gehoorzamen: Konings wil was wet! Adel en geestelijkheden mochten alleen advies geven als de koning hierom vroeg. Lodewijk XIV wilde de absolute macht in handen krijgen. Om zijn macht te tonen liet hij een enorm paleis bouwen, regelmatig werden hier grote feesten gehouden, bestuurde vanuit hier Frankrijk en gaf hij opdracht om oorlog te houden. Voor de kostbare oorlogen en het dure hofleven van Lodewijk had hij veel geld nodig, dat wilde hij in de handel verdienen. Hij stimuleerde de export en hield de import laag door hoge invoerrechten te heffen, zo ontstond er een handelsoverschot. Dit systeem noem je het mercantilisme genoemd. Lodewijk vond zichzelf het middelpunt werd daarom zonnekoning genoemd. God had hem uitgekozen om te regeren.



In landen als Zweden, Oostenrijk, Rusland en Pruisen kwamen absolute vorsten met absolute macht. Ook stimuleerden zij de handel en de nijverheid, want als het economisch goed ging met hun land konden ze meer belasting heffen en meer geld uitgeven. De tijdelijke legers met huursoldaten die werden geleid door adel schaften ze af. Hiervoor in de plaats kwamen goed getrainde legers met professionals. Vooral Frederik Willem I slaagde hier goed in, hij kreeg dan ook de bijnaam ‘de soldaten koning’. Ook bepaalde de absolute vorsten over rechtspraak





§6. Kunst aan het hof van Lodewijk XIV



In het hof van Lodewijk was alles gericht op pracht, praal en amusement. Meer dan duizend edelen en hun vierduizend bedienden woonden permanent in “Palais de Versailles”. Veertig jaar lang hadden vele kunstenaars en duizenden arbeiders gewerkt aan dit bouwwerk. De koning spaarde kosten en moeite om schilders, beeldhouwers, musici, dichters en schrijvers aan zijn hof te binden en voor zich te laten werken. Veel kunstenaars waren hun halve leven in dienst van de koning om de kunstwerken voor hem te maken.



De inrichting van het paleis had vooral Charles Le Brun gedaan. Een belangrijke dienaar kwam deze man tegen en bood hem een baan aan in dienst van de koning, hij pakte dit met beide handen aan en werd al snel de belangrijkste schilde van het hof. Alle schilderijen die hij van de zonnekoning maakten, al zijn wandtapijten ze kregen allemaal een plekje in het paleis. Hij zorgde er ook voor dat er op elke decoratie in het paleis een zon of een L te zien was



Lodewijk was nog trotser op zijn tuinen en park dan op het paleis. Hij liet een gids maken waarin 25 hoofdstukken de koninklijke gasten werden rondgeleid, de inrichting van de tuin was het werk van André Le Nôtre. De tuinaanleg was geen gemakkelijk karwei, het gebied was oorspronkelijk een moeras dat is drooggelegd. Maar voor fonteinen, vijvers en watergrotten had hij weer water nodig. En dan hebben we het nog niet gehad over de duizenden kilo’s aarde en 150 000 planten. Het meest opvallende was de strenge symmetrie. De natuur werd volkomen naar de wil van de mens vorm gegeven, zo kon je ook weer de absolute macht van Lodewijk zien.



Lodewijk hield niet van lezen, maar wel van muziek. Hij speelde ook zelf in een paar balletten, hij vond ook dat er een hofcomponist nodig was, dit werd Jean-Baptiste Lully. Hij is bekend geworden door zijn overzichtelijke opera’s over verhalen uit de Griekse mythologie. Het uiterlijk was bij deze opera’s zo belangrijk dat door het dragen van maskers, pruiken, hoge hakken en zware kostuums de zangers zich nog nauwelijks konden bewegen. Vanaf zijn aanstelling tot aan zijn dood vond er ieder jaar in het paleis wel een operapremierè plaats, deze opera’s waren om de glorie van de Zonnekoning te onderstrepen. Als de koning een oorlog had gewonnen of genezen was van een griepjes, componeerde Lully te ere daarvan een muziekstuk.





§7. Michiel de Ruyter



Op 6 juli 1667 kwamen duizenden mensen kijken naar het oorlogsschip ‘De royal Charles’, een paar werken hiervoor had Michiel de Ruyter dit schip veroverd in de buurt van Chatham. Hij werd als een held ontvangen en is tot op de dag van vandaag een beroemde Nederlander. Na zijn dood werd hij begraven in de nieuwe kerk in Amsterdam in een groot praalgraf.



Michiel Adriaenszoon de Ruyter is in Vlissingen geboren en werkte al vroeg bij zijn vader in de touwslagerij. hij haalde veel kattekwaad uit, maar dit hield snel op toen hij op zijn 11de als scheepsjongen naar zee mocht. Hij was erg leergierig en klom snel op toto stuurman en schipper op verschillende handelsschepen.

in 1650 wilde de Ruyter stoppen met het zeemansleven. Maar de eerste Engelse oorlog brak uit en de Republiek dreigde te verliezen. Raadspensionaris Johan de Witt, zijn latere vriend, wist hem over te halen voor het landsbelang om weer in dienst te gaan. In de Tweede en Derde Engelse Oorlog steeg de roem van Michiel. Vooral na de tocht naar Chatham, waar hij het Engelse oorlogsschip veroverde. Uiteindelijk werd hij benoemd tot opperbevelhebber van de vloot. Tijdens een zeeslag tegen Frankrijk werd Michiel geraakt in beide benen en stierf een week later aan zijn verwondingen. De begrafenis van zijn gebalsemde lijf volgde bijna een jaar later.





§8. Het Ottomaanse Rijk



Het Turkse Istanbul is de enige stad ter wereld die in twee werelddelen ligt. Het westelijke deel ligt in Europa en het oostelijke deel in Azië. Dit is de grootse stad van Turkije maar niet de hoofdstad, dat is Ankara. Lange tijd van Istanbul de hoofdstad van het Oost-Romeinse rijk. Het heette toen Constantinopel en was door keizer Constantijn gesticht op een plek waar eerder een Griekse stad had gestaan. Vele eeuwen later werd Constantinopel veroverd door de Turken. Zij veranderde de naam in Istanbul en maakte het de hoofdstad van het Ottomaanse rijk van. Eeuwenlang behoorde het tot de machtigste rijken ter wereld.



§8.1. Een machtig rijk



Het Ottomaanse rijk werd gesticht door Osman I, hij noemde zichzelf de sultan en zijn onderdanen werden in die tijd ottomanen genoemd. Het rijk ontstond in het huidige Turkije en breidde zich door veroveringen uit naar het Midden – Oosten, Zuidoost – Europa en kustgebieden van de middelandse zee. In 1453 belegerde het leger van sultan Mehmed II Constantinopel. Na 7 weken strijd viel de hoofdstad van het Oost – Romeinse rijk. Op 29 mei vielen de Ottomaanse soldaten de stad plotseling van drie kanten aan. De gebeden van de bevolking hielpen niet meer, Mehmed II maakte Constantinopel hoofdstad van zijn rijk. net als andere sultans regeerde Mehmed II als absolute vorst. Hij toonde zijn macht met het bouwen van een groot paleis aan de Bosporus: het Topkapipaleis. Van hieruit regeerde hij en zijn opvolgers het rijk. In de 17de eeuw was het rijk op zijn hoogtepunt van zijn macht. In 1683 probeerde ze zelfs Wenen te veroveren, maar dat mislukte, in 1 dag versloeg het Poolse leger de belegeraars. Hierna brokkelde de macht af, en in 1923 verdween het van de kaart. Het huidige Turkije kwam ervoor in de plaats.



§8.2. Een welvarend en godsdienstig rijk



Door het Ottomaanse rijk liepen verschillende handelsroutes van Europa naar China. Omdat de Ottomaanse troepen het rijk beschermde, konden handelaren met hun goederen veilig reizen. De Ottomanen verkochten producten die in Europa zeer geliefd waren, bijvoorbeeld tapijten. Ook de handel in wol, zijde en andere textielproducten was zeer winstgevend. De Ottomanen verdiende ook veel geld met belastingen, zo moesten kooplieden betalen om door het rijk van de sultan te rijzen.  

in het Ottomaanse rijk speelde religie een belangrijke rol in de politiek en het gewone leven. De sultan was zowel de politieke als de geestelijke leiders van het rijk. andere landen veroverde zij in de naam van Allah. Kerken werden tot moskee gebouwd en die gebieden kregen islamitische wetten, toch werden de joden en christenen grotendeels met rust gelaten. Christenen mochten hun godsdienst blijven uitvoeren, al moesten ze hier wel extra belasting voor betalen. Tegelijkertijd voerden de sultans heftige strijd tegen het christendom.




REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

Ook geschreven door Evy