Belangrijke personen examenkatern Van Kind tot Burger

Beoordeling 5.3
Foto van een scholier
  • Samenvatting door een scholier
  • 6e klas vwo | 1066 woorden
  • 17 juli 2006
  • 37 keer beoordeeld
  • Cijfer 5.3
  • 37 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak
ADVERTENTIE
Ga jij de uitdaging aan?

Op EnergieGenie.nl vind je niet alleen maar informatie voor een werkstuk over duurzaamheid, maar ook 12 challenges om je steentje bij te dragen aan een beter klimaat. Douche jij komende week wat korter of daag je jezelf uit om een week vegetarisch te eten? Kom samen in actie!

Check alle challenges!
Hiëronymus van Alphen (1746-1803)
• dichter v. kindergedichten tijdens Verlichting; kleine gedigten voor kinderen, 1778
• studeerde rechten, advocaat in Utrecht
• prinsgezind, benoemd tot hoofd-financiën v/d Republiek in 1793
• einde ambtelijke loopbaan met de fluwelen revolutie door patriotten in 1795
• schreef over literaire en godsdienstige onderwerpen

Johan Braakensiek (1858-1940)
• tekenaar van politieke prenten
• bekend van prenten over buitenlandse politiek tussen 1887-1930 in 'De Groene Amsterdammer'

• illustraties in jeugdboeken, bijv. Dik Trom
• 1936 stoppen vanwege oogziekte

S. Sr. Coronel (1827-1892)
• strijder tegen kinderarbeid
• huisarts in Middelburg, A'dam en Leeuwarden.
• schreef over slecht gezondheid kinderen die in fabrieken werkten
• 1861 eerste arts in Ned. die artikel publiceerde over beroepsziekten van arbeiders
• drong aan op wettelijke regelgeving kinderarbeid (1863)
• droeg bij tot indienen van Kinderwet van Van Houten

Aagje Deken (1741-1804)
• bekend romanschrijfster in Verlichting
• opgegroeid in weeshuis
• samenwonen met vriendin Betje Wolff in De Rijp (N-H) in 1777

• Sara Burgerhart, 1782
• 1788 naar Frankrijk met Betje. Maakte daar Franse Revolutie mee
• 1797 terug naar Nederland, Den Haag

Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1846-1919)
• eerste socialist in Nederland
• eerst luthers dominee.
• 1879 blad 'Recht voor Allen' opgericht
• 1881 Sociaal-Democratische Bond opgericht
• 1888-1891 eerste socialist in 2e Kamer
• verwierp parlementair stelsel en werd anarchist
• populair bij veel arbeiders

Adriaan van den Ende (1768-1846)
• voerde schoolwet van 1806 uit
• 1792-1798 dominee
• vanaf 1800 medewerker van Van der Palm
• 1803: boek voor onderwijzers
• 1805-1833(pensioen): landelijk hoofdinspecteur v. onderwijs

H. Goeman Borgesius (1847-1917)
• minister van Binnenlandse Zaken (1897-1901)
• progressief liberaal
• initiatief tot parlementaire enquête van 1886-'87
• stelde sociale wetgeving voor (leerplichtwet, ongevallenwet, woningwet)

Albert Hahn (1877-1918)
• tekenaar politieke prenten bij 'Het Volk' (SDAP)
• aanhanger van socialisme en antimilitarisme
• in prenten tegen onderdrukking en onrecht
• hij ergerde veel bestuurders en politici van andere partijen

M.B. Hoogeveen (1863-1941)
• ontwerper v/h leesplankje (Raam-Roos-Neef)
• onderwijzer in Deventer
• zette zich in voor verbetering van leesonderwijs
• 1906: leesplankje (Aap-Noot-Mies)

Samuel van Houten (1837-1930)
• voorsteller van de 'Kinderwet van Van Houten'
• progressief liberaal
• Minister van Binnenlandse Zaken 1894-1897
• 1896 herziening kieswet, waardoor 50% v.d mannen kiesrecht kreeg

Johan Herman Isings (1884-1977)
• tekenaar en illustrator
• 13-jarige bij decoratieschilder.'s Avonds les aan Tekenschool voor Kunstambachten
• tekeningen van hem over Boerenoorlog in Z-Afrika geplaatst toen hij 18 was
• bevriend met Cornelis Jetses
• bekend van illustraties in Paddeltje. ook in schoolboeken en schoolplaten. ook veel bijbelse voorstellingen

Aletta Jacobs (1854-1929)
• feminister, internat. bekend
• eerste vrouwelijke student en arts
• mede-oprichtster Ver. voor Vrouwenkiesrecht, 1894.

Cornelis Jetses (1873-1955)
• bekend illustrator
• werkte en volgde 's avonds tekenonderwijs
• tekende voor uitgeverij v. schoolboeken Wolters
• tekeningen bij boekjes van Jan Ligthart en leesplankje van Hoogeveen
• -1950 boeken illustreren

J. Kappeyne van de Coppello (1882-1895)
• ontwerper schoolwet 1878
• 1866 (progressief) lib. in 2e Kamer
• 1877 premier en minister van Binnenlandse Zaken
• joeg ARP en katholieken tegen zich in het harnas vanwege schoolwet
• 1879 trad af, geen meerderheid voor uitbreiding kiesrecht (afschaffing census)

Abraham Kuyper (1837-1920)
• leider van orthodox-prot/antirevolutionairen
• Ned. Herv. dominee
• 1874 lid 2e Kamer, 1912 lid van de 1e Kamer
• voorvechter confessioneel onderwijs in schoolstrijd
• stichtte Gereformeerde Kerken in 1892
• 1886 ARP, leidde die tot zijn dood
• VU
• 1901-1905 minister-president

G.B. Lalleman (1820-1901)
• strijder tegen kinderarbeid
• 1846-1887 onderwijzer openbare school
• 'Slavernij in Nederland' 1855, droeg zo bij aan Kinderwet van Van Houten
• richtte avondschool op voor werkende kinderen
• lid van een commissie van het Nut, onderzocht schoolverzuim onder werkende kinderen

Jan Ligthart (1859-1916)
• onderwijsvernieuwer
• kwekeling aan armenschool in A'dam. in 1885 hoofd armenschool Den Haag
• verbeteren door zelfwerkzaamheid van ll.
• verbeterde leesplankje van Hoogeveen.
• bekend door Ot en Sien, met tekeningen van Jetses

John Locke (1632-1704)
• grondlegger Verlichting
• docent Oxford
• adviseur hoge regeringsfunctionarissen
• vluchtte naar Holland, 1863, vanwege Eng. koning
• James II afgezet, terug naar Eng. samen met stadhouder Willem III
• schreef over staatkunde, menselijke kennis, opvoedkunde, godsdienst
• vóór: invloed v. parlement en tolerantie

Lodewijk Napoleon (1778-1846)
• Koning v. Koninkrijk Holland (1806-1810)
• broer v. keizer Napoleon
• bevorderde natievorming door Koninklijke Bibliotheek en Rijksmuseum
• afgezet in 1810 omdat hij te weinig rekening hield met Napoleon

J.H. van der Palm (1763-1840)
• Agent/Minister van Nat. Opvoeding in Bataafse Republiek, 1799-1806
• dominee in Sint Maartensdijk, patriot
• grote welsprekendheid
• voerde standaard-spelling in en eerste schoolwet

N.G. Pierson (1839-1909)
• lib. minister-president 1897-1901
• 1866 directeur Ned. Bank en in 1877 hoogleraar in Amsterdam
• minister van Financiën 1891-1894
• veel sociale wetten, met Goeman Borgesius

E.J. Potgieter (1808-1875)
• oprichter en hoofdredacteur van 'De Gids'(1838); kritisch blad
• handelsagent
• grote invloed op culturele leven in Nederland

Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
• invloedrijk schrijver tijdens Verlichting
• bijna geen schoolopleiding, maar zelf veel leren
• vanaf 16e zwervend in Fr en Zwitserland
• schreef over muziek en staadkunde; Emile (opvoeding en natuur)
• begin nieuwe stroming: romantiek
• boeken verboden, vluchten voor arrestatie
• beschermd door adelijke dames

H. Schaepman (1844-1903)
• belangrijkste katholieke politicus 1880-1901
• 1880 lid van 2e Kamer
• voorstander van samenwerking met ARP in schoolstrijd
• wilde graag katholieke partij oprichten, maar dat lukte niet helemaal
• 1900 enige katholiek voor leerplichtwet
• verliet politiek en ging naar Rome

Rutger Jan Schimmelpenninck (1761-1825)
• raadspensionaris Bataafse Republiek (1805-1806
• advocaat en patriot
• lid van eerste Nat. Vergadering v. Bat. Rep. 1796
• ambassadeur in Parijs (1798-1804)
• 1805: raadspensionaris v. Bat. Rep door Napoleon
• nat. belastingstelsel en schoolwet 1806
• weigerde mee te werken aan Koninkrijk Holland en trok zich terug in 1806
• 1815: lid Eerste Kamer onder koning Willem I

Jan Rudolf Thorbecke (1798-1872)
• leider van liberalen midden van 19e eew
• kritiek op autoritaire regering van Willem I
• stelde in revolutiejaar 1848 nieuwe grondwet op die macht bij parlement legde
• minister-president 1849-1853 en 1862-1866
• onder zijn kabinetten: gemeentewet, provinciewet, afschaffing slavernij, oprichting HBS, aanleg Noordzeekanaald en Nieuwe Waterweg

Pieter Jelles Troelstra (1860-1930)
• oprichter en leider SDAP 1894, omdat SDB het parlementaire stelsel verwierp (Nieuwenhuis)
• onder zijn leiding SDAP grootste socialistische partij in Ned.
• einde WOI (1918) mislukte oproep tot revolutie

Hendrik Wester (1752-1821)
• invloedrijk schoolopziener vanaf 1801
• boerenzoon, door zelfstudie onderwijzer
• 2 x met goud beloond door het Nut
• landelijk bekend door publicaties

Wilhelmina (1880-1962)
• koningin van Ned. (1898-1948)
• al vanaf 1890 vanwege dood Willem III, maar moeder Emma regentes tot 1898
• veel sympathie
• tijdens Duitse bezetting in Londen

Willem I (1772-1843)
• eerste koning v. Ned.
• oudste zoon v. stadhouder Willem V
• vocht als generaal tegen Napoleon
• stimuleerde economie in Noord en Zuid
• autoritaire regime riep veel verzet op in Zuiden
• 1840: afstand v/d troon en ging naar Berlijn

Willem V (1748-1806)
• laatste stadhouder van Republiek (1766-1795)
• in conflict met patriotten, vluchtte naar Nijmegen (1785)
• in macht hersteld door Pruisische troepen, zwager
• bij Franse inval naar Eng. (jan. 1795). afgezet na fluwelen revolutie
• 1801: in Nassau (Dl.)

Betje Wolff (1738-1804)
• bekend romanschrijfster tijdens Verlichting
• getrouwd met oude weduwnaar, dominee
• na zijn overlijden samenwonen met Aagje Deken
• steunde via haar geschriften de patriotten
• kwam op voor rechten v/d vrouw.
• zie Aagje Deken

REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.