Hoofdstuk 5

Bestuur en markt

Overheidsbestedingen à uitgaven door de overheid aan goederen en diensten

Collectieve goederen à goederen en diensten die alleen maar door de overheid kunnen worden geproduceerd, omdat er aan individuen geen prijs voor kan worden gevraagd

Privatiseren àvan overheidsbedrijven ondernemingen maken door het grootste deel van de aandelen aan particulieren te verkopen. Taken van de overheid laten uitvoeren door ondernemingen

Subsidies à door de overheid aan particulieren overgemaakte geldbedragen

 Subsidies à Als gebruik van producten als zorg te duur wordt, betaald de  de overheid een deel

  à Als je goed bent voor het milieu, als je slecht bent à ecotax

Collectieve sector (overheid) à collectieve goederen zoals wegen en leger

Particuliere sector à handel, concurrentie

 Bestuur en sociale zekerheid

Collectieve/sociale verzekeringen àverzekeringen die de overheid in standhoudt voor mensen die (gedeeltelijk) niet meer kunnen werken

Werkloosheidswet (WW) àwet die het risico op inkomensverlies als gevolg van ontslag regelt

Wet op de Arbeidsongeschiktheid (WAO) àwet die het risico op inkomensverlies als gevolg van arbeidsongeschiktheid regelt

Werknemersverzekeringen àcollectieve verzekeringen die alleen voor werknemers bestemd zijn

Volksverzekeringen àcollectieve verzekeringen die voor iedere inwoner van Nederland gelden

Algemene Ouderdomswet (AOW) àwet die het risico op inkomensverlies als gevolg van het ouder worden boven de leeftijd van 65 jaar regelt

Sociale zekerheid àde sociale verzekeringen en de sociale voorzieningen samen

Sociale voorzieningen àuitkeringen voor mensen die geen (of niet voldoende) inkomen hebben en niet onder de sociale verzekeringen vallen

Sociaal minimum àhet bedrag dat iemand op zijn minst krijgt als uitkering. Het is afgeleid van het minimumloon

Bijstandsuitkering àde uitkering aan mensen in Nederland, zodat ze minimaal het sociale minimuminkomen ontvangen

Nieuwe Algemene Bijstandswet (NABW) àwet die een uitkering regelt voor alle mensen in Nederland die geen inkomen krijgen gelijk aan het sociaal minimum

Algemene Kinderbijslagwet (AKW) àde wet die een uitkering regelt aan verzorgers van kinderen

Kinderbijslag àhet bedrag dat de overheid uitkeert aan mensen die kinderen verzorgen

 WIA = wet Werk en Inkomen naar Arbeidsgeschiktheid

WW = Werkloosheid Wet

AOW = Algemene OuderdomsWet

AKW = Algemene Kinderbijslag Wet

WWB = Wet Werk en Bijstand

 Sociaal minimum: minimaal bedrag om van te kunnen leven.

Bijstandsuitkering: voor mensen die op geen enkele manier aan het sociaal minimum kunnen komen (NABW).

Kinderbijslag: mensen met kinderen krijgen een bepaald bedrag per kind van de overheid (AKW).

Brutoloon à premies en loonbelasting betalen voor o.a. WIA

 Bestuur en budget

Directe belastingen àbelastingen over inkomen en vermogen

Indirecte belastingen àbelastingen die in verkoopprijs van goederen en diensten is begrepen en steeds bij de koop wordt betaald

Inkomstenbelasting àbelasting die over verdiensten moet worden betaald

Belasting op toegevoegde waarde (BTW) à een algemene belasting die consumenten betalen bij de aanschaf van goederen of diensten

Accijns àbelasting op verbruiksartikelen zoals benzine, tabak, alcohol. De belasting zit in de verkoopprijs

Niet-belastingontvangsten àinkomsten van het rijk die geen belastingen zijn

Boetes àbedragen die aan de overheid moeten worden betaald en waar geen goederen of diensten tegenover staan

Sociale fondsen àinstellingen die zorgen voor de volks- en werknemersverzekeringen

Collectieve sector àde rijksoverheid (alle ministeries), provincies, gemeenten, waterschappen en de organisaties die de sociale zekerheid uitvoeren

Collectieve lasten àhet totaal aan uitgaven van belastingen en premies voor de sociale verzekeringen

Bruto Nationaal Product (BNP) àhet bedrag dat burgers en bedrijven in een jaar in Nederland samen verdienen (oftewel Bruto Binnenlands Product)

Parlement àde volksvertegenwoordiging. Het parlement bestaat uit de Eerste en Tweede Kamer

Rijksbegroting àeen overzicht van de verwachte ontvangsten en uitgaven van het rijk

Miljoenennota àhet verslag, de toelichting, over de financiële situatie van de Rijksoverheid, dat op Prinsjesdag naar de Tweede Kamer gaat.

Begrotingssaldo àhet verschil tussen de verwachte ontvangsten en verwachte uitgaven van het Rijk

Staatsschuld àde niet afgeloste leningen van de overheid

Financieringstekort àhet bedrag waarmee de staatsschuld toeneemt

Financieringsoverschot àhet bedrag waarmee de staatsschuld afneemt

 Begrotingstekort à meer uitgegeven dan mogelijk

Begrotingsoverschot à meer mogelijk dan uitgegeven

Rijksbegroting à begroting komend jaar

Miljoenennota à toelichting op de Rijksbegroting

 Bestuur en buitenland

Europese Unie (EU) à 27 landen die vooral op economisch gebied sterk samenwerken

Europese commissie (EC) àde regering van de Europese Unie

Europese Ministerraad àde ministers van de afzonderlijke lidstaten van de Europese Unie

Europees parlement (EP) àvolksvertegenwoordigers uit de 27 lidstaten die elke 5 jaar door directe verkiezingen verkozen worden

Europese begroting àde verwachte ontvangsten en verwachte uitgaven van de Europese Unie

Ontwikkelingshulp àbedragen die aan arme landen worden overgemaakt

Besluitvorming

 Rijke landen à 0,7% van hun BNP naar ontwikkelingshulp