Hoofdstuk 4 Seksualiteit en voortplanting!

§1 Inleiding
In landen zoals Afghanistan in 1996 mogen vrouwen niet zonder burqa over straat. Een burqa bedekt alles van de vrouw en zijn bedoeld om zich te weerhouden van obsceniteit.
Seksuele dimorfie: 2 vormigheid (verschil tussen man en vrouw)

§2 De twee geslachten
Het is voor gekomen dat een vrouw de genotypen van een man heeft. Dit komt doordat er een verdubbeling is geweest van een stukje genetisch materiaal op het X-chromosoom. Deze verdubbeling leidde tot het ontstaan van vrouwelijke kenmerken. Hieruit blijkt dus dat alleen het Y-chromosoom het mannelijk geslacht bepaald. Bij bevruchting meteen duidelijk is het een jongen of meisje

Spermacel bevat y of x chromosoom (meestal x). Het Y-chromosoom word pas actief nadat de embryo 6 weken oud is en start de mannelijks geslachtsontwikkeling.
Primaire geslachtskenmerken: bij de geboorte al te zien (piemeltje of spleetje)
Secundaire geslachtskenmerken: in puberteit door bepaalde stoffen in het bloed.
Tetiëre geslachtskenmerken: gedrag

Het hormoon testosteron zorgt voor de secundaire kenmerken bij de man:
- bredere schouders
- vergroting strottenhoofd -> lagere stem
- haargroei
- adamsappel (soms zichtbare bult in keel)
- bredere borstkas (meer longinhoud)
Het hormoon oestrogeen zorgt voor de secundaire kenmerken bij de vrouw:
- borstgroei
- bredere heupen
Vrouwen nemen het hormoon testosteron in als ze breder willen zijn (body bilding), want het is onmogelijk zo breed te worden zonder dit hormoon.
Hormoonklieren: bepaalde klieren produceren bep stoffen (hormonen) en geven dit af aan het bloed.
Bij man zijn de zaadballen (testes) hormoonklieren die zorgen voor testosteron en dus voor de secundaire kenmerken bij een man. Testes geeft testosteron af en dit gaat dmv van het bloed naar de cellen die hierop kunnen reageren en zo bijv. stevige haren te maken.
Bij vrouw zijn het de ovaria (eierstokken) die oestrogeen maken waardoor er secundaire kenmerken komen.
Kortom:
Gonaden: - testic bij man
- eierstok bij vrouw
De gonaden bij de man hangen buitenboord en bij de vrouw zitten de gonaden van binnen. Bij jongens hangen ze buiten omdat ze werken bij 35°c en niet bij 37°c. De man levert zoveel zaadcellen omdat er maar een paar zaadcellen het overleven (selectierace)
Zwellichamen: bloedvaten in penis. Bij opwinding stroomt er bloed in en word de penis stijf en dus goed voor seks. De ene kant sluit zich bij erectie en het bloedvat word zo volgepompt door het hart -> hartkloppingen.

Mannelijke geslachtorganen: in zaadballen worden spermacellen gemaakt en opgeslagen in bijballen. De zaadblaasjes en prostaatklier voegen bij zaadlozing vocht toe aan spermacellen -> sperma (3ml) Kop van penis is de eikel waar voorhuid overheen zit. Bij erectie schuift de eikel uit de voorhuid.
Vrouwelijke geslachtorganen: vagina, baarmoeder, eileiders, eierstokken in de buik. Grote en kleine schaamlippen en clitoris zijn uitwendig zichtbaar en worden geprikkeld bij seks. In de follikel (blaasje cellen) rijpt per maand in 1 van de eierstokken een eicel die vervolgens vrijkomt uit de follikel -> ovulatie/eisprong. Binnenkant van baarmoeder bedekt met slijmvlies wat afgestoten word tijdens menstruatie.
Menstruatiecyclus: periode van menstruatie tot menstruatie.

De baarmoeder kan maar 1 kant op, want aan de andere kant zit de wervelkolom enz. De vrouw heeft de urinebuis apart en de man niet. Kelly van Big Brother kan nooit kinderen krijgen, want in haar lichaamcellen staat of je man of vrouw ben en die cellen zijn niet veranderbaar.

Reis van zaadcel: testes -> bijbal -> zaadleider -> prostaat -> urinebuis -> achterin vagina -> baarmoedermond -> eileider -> eierstok

*zwangerschapshormoon is progesteron

§3 Seksualiteit, voortplanting en cultuur
monogaam: wij zijn dit voor de wet. Verboden om meer partners te hebben.
Polygaam: toegestaan om meer partners te hebben.
Heteroseksueel: partner van het andere geslacht
Homoseksueel: partner van het zelfde geslacht
Biseksueel: geslacht van partner maak niet uit.
Dieren hebben meestal een bepaalde tijd om te paren, omdat ze dan alleen vruchtbaar zijn. Wij niet.
Voorspel: beginnen met alleen maar wat vrijen om in stemming te komen. Dieren doen niet aan voorspel.
Bij meisje zwelt clitoris en kleine schaamlippen word vagina wijder en vochtig. Jongen krijgt stijve penis.
Geslachtsgemeenschap: de stijve penis gaat vagina in.
Maagdenvlies: ribbeltje in de wand van de vagina. Scheurt bij de eerste gemeenschap of door tampons.
Prettig gevoel: bij meisjes als de G-plek, clitoris en schaamlippen en bij jongens eikel, penis en zaadballen.
Masturberen: zelfbevrediging. Niet ongezond.

Vrouwen krijgen vaak geen orgasme bij seks door: - ze het moeten leren
- geen idee wat ze ervoor moeten doen
- wachten af totdat de man hiervoor zorgt
- seks duurt te kort, want de man is al snel klaar
- ze geeft niet aan wat zij prettig vind
In China zijn jongens beter in het verzorgen van hun ouders samen met echtgenoten en zijn traditioneel en economisch beter voor in stand houden van bedrijf enz. Gevolg is dat er straks een mannenoverschot is.
Besnijdenis: baak enkele dagen na geboorte bij jodendam en islam. Voorhoud word weggesneden. Bij vrouwen komt er klein sneetje in clitoris of de clitoris, grote en kleine schaamlippen worden helemaal weggehaald. De opening die dan overblijft word vaak dichtgenaaid. In Nederland bij vrouwen verboden.
Ongewenste intimiteiten: hand op je bil, tegen je aanlopen arm om je heen.
Seksuele intimiteiten: als iemand dwingt door zijn macht over jouw toegevendheid.
Verkrachting: geslachtsgemeenschap tegen de wil van de vrouw door een man. Nu ook binnen huwelijken. Vaak uit agressie en niet om de lust. Verkrachting is zware misdaad.
Aanranding: seksuele handelingen maar geen gemeenschap.
Seksueel geweld: vaker gericht tegen meisje dan jongen maar ook jongens zijn soms slachtoffer.
Incest: geslachtgemeenschap met familie of hele goede vrienden. Incest verboden bij de wet.

§4 Als een zwangerschap niet gewenst is
Meeste gezinnen doen aan gezinsplanning wat inhoud dat ze bij seks een bevruchting willen vermijden. Dit kan door:
- voorbehoedsmiddelen (anticonceptiemiddel)
- periodieke onthouding (geen seks als vrouw vruchtbaar is)
- coïtus interruptus (voor het zingen de kerk uit -> voordat man klaar komt stoppen) Niet betrouwbaar, want in het voorvocht zitten al hele rijpen zaadcellen.
Vrouw kan periodieke onthouding toepassen door wat overigens niet betrouwbaar is:
- Kalendermethode: uitrekenen wanneer je weer ongesteld bent. Dit is niet betrouwbaar om zo bevruchting tegen te gaan want door stress, ziekte enz. kan de cyclus verkeerd lopen.
- Temperatuurmethode: na ovulatie stijgt de temperatuur. Onbetrouwbaar want je weet niet precies de tijd.

De pil kwam in jaren ’60 en was begin van seksuele revolutie. Seks voor huwelijk werd normaal. De pil kan menstruatie uitstellen en zonder die eicel kan er ook geen bevruchting plaats vinden. Pil is erg safe als het om anticonceptie gaat maar om soa te voorkomen is de pil niet veilig.
Condoom: vermijd zowel zwangerschappen als besmetting met een soa.
Spiraaltje: zorgt er voor dat het baarmoederslijmvlies geen goede bouw krijgt om een baby te krijgen.
Pessarium: word voor seks in vagina geplaatst met zaaddodende pasta.

Sterilisatie: definitieve anticonceptie. Chirurg snijdt een stukje uit eileiders of zaadleiders en sluit de uiteinden af.
Bij mannen is dit zo gebeurd want de leiders liggen niet diep. Bij vrouwen liggen de leiders in buikholte en dus moet er een operatie komen. Geslachtscellen komen na sterilisatie niet verder dan de plaats waar de uiteinden zijn afgesloten. Operatie bij vrouwen kan vaak niet meer ongedaan worden gemaakt. Nog steeds zin in seks.
Castratie: zaadballen of eierstokken worden helemaal verwijderd dus ook de klieren die de hormonen maken. De secundaire geslachtskenmerken veranderen en er is geen zin meer in seks.
Als je gecastreerd ben heb je geen testes meer

Rutgerhuis: instelling die zich bezighoud met seksualiteit en helpen bij problemen.
Morning-afterpil: verhindert innesteling van embryo in het baarmoederslijmvlies en wekt menstruatie op. Bijwerkingen van deze pil is misselijkheid en overgeven.
Overtijdsbehandeling: als menstruatie uitblijft zuigt de arts de baarmoeder leeg met een slangetje.
Abortus betekent miskraam wat inhoud dat de embryo te vroeg door het lichaam word uitgedreven. Bij abortus word de zwangerschap met opzet afgebroken, door huisarts of Rutgershuis. Zwangerschap van langer dan 12 weken mag niet worden afgebroken door klinieken zonder een speciale vergunning hiervoor. Na 22 weken mag je nergens meer je zwangerschap af laten breken. Na gesprek met de vrouw komt er een bedenktijd van 5 dagen. Abortus is net een overtijdsbehandeling want ook bij abortus word de baarmoeder leeggezogen.

§5 De keerzijde van seks
aids: Acquired Immune Deficiency Syndrome is een stoornis van het afweersysteem en word veroorzaakt door ->
HIV: Humaan Immuundeficiëntie Virus wat word overgedragen via bloed of sperma. T-lymfocyten (witte bloedcellen) zorgen ervoor dat ons lichaam verkeerde dingen afweert. Door HIV kunnen deze T-lymfocyten niet goed meer werken. Het afweersysteem valt hierdoor uit en de patiënt word hierdoor ziek.
Antibiotica: infecties die optreden kunnen bestreden worden hiermee. Geneesmiddel die bacteriën dood.
Aids-remmers: medicijn dat de dood uitstelt. Doordat het virus steeds veranderd is er geen genezing mogelijk.
Seropositief: je heb nog geen ziekteverschijnsels maar wel de antistoffen tegen het virus in het bloed. Elk besmet persoon maakt antistoffen wat aangetoond kan worden bij een aids-test.

Chlamydia: meest voorkomend. Belangrijkste oorzaak van onvruchtbaarheid.
Druiper/gonorroe: bekendste soa en bekend sinds de middeleeuwen. Bij geen bestrijding kan de bijballen of eierstokken aangetast worden. Nieren ook in gevaar en je kan onvruchtbaar worden.
Schaamluizen(insecten)/schurftmijten (spinachtige): veroorzaken jeuk.
Baarmoederhalskanker: oorzaak is een virus. Vrouwen laten om paar jaar een uitstrijkje maken dat inhoud dat er slijm van baarmoederhals word geschraapt. Aan cellen te zien of er kanker is of niet.
Syfilis: erg verraderlijk. De eerste verschijnselen verdwijnen weer maar komen later terug. Kan door placenta doorgegeven worden, waarbij antibiotica nodig is om dit te bestrijden.
Goede hygiëne en condoom voormijden SOA!!

Je hebt bacteriële soa’s (bacterie) en virale soa’s (virus). Van virale soa’s kom je niet af, maar bacteriële zijn met antibiotica te bestrijden.

§6 Een kind krijgen
Gemiddelde leeftijd van vrouwen waarop ze bevallen is 28. Baby’s van oudere stelletjes noem je nu-of-nooit-baby’s!
Heel wat spermacellen worden door haar afweercellen vernietigd. Door de wuivende bewegingen van trilhaar cellen in de want van de eileider wordt de eicel richting de baarmoeder vervoerd. Onderweg kan de eicel spermacellen tegen komen waarvan 1 haar bevrucht -> mogelijk begin van baby. Eicel kan nooit door 2 zaadcellen bevrucht worden. Kind haalt het voedsel uit de bloedvaten.

De eicel deelt een paar zonder plasmagroei waardoor er een bolletje cellen ontstaat. Het bolletje groeit en noemen we dan de blastula. Dit nestelt zich een week na bevruchting in het baarmoederslijmvlies. De blastula groeit verder en er ontstaat een embryonaalknop waaruit zich het embryo ontwikkelt. Cellen van het embryo specialiseren zich waardoor er weefsels bestaan. Na 2 maanden zijn de organen gevormd waarna je het geen embryo meer noemt maar een foetus. De foetus ligt in een blaas gevuld van vruchtwater wat word tegengehouden door de vruchtvliezen en de vruchtvliezen voorkomen infecties.
* Vruchtwater omdat het:
- kind zo op temperatuur blijft
- kind zo beschermd word tegen stoten
- kind zo niet uitdroogt (neemt telkens slokjes vruchtwater)
- kind zo niet doorlegt want het kind zweeft in het water
-
Cel in het slijmvlies omdat:
- het zo niet meer weg kan gaan of los kan raken
- meer voedingstoffen krijgt

Navelstreng: hierdoor is de foetus verbonden met de placenta. In navelstreng zitten grote bloedvaten. Bloed stroomt door de navelstreng naar de placenta en weer terug. Vervoert voedselrijk en zuurstofrijk bloed van placenta naar het kindje. Daarna neemt het bloed meteen het afval en zuurstofarm bloed van het kind mee terug. Het bloed van moeder en kind vermengt zich NIET!
Grenslaag: via deze laag vind er uitwisseling van stoffen plaats tussen placenta en de baarmoederwand.

Twee-eiige tweeling: als er 2 ovulaties plaats vinden en er dan ook 2 eicellen bevrucht raken.
Eeneiige tweeling: ontstaan uit 1 bevruchte eicel.

Miskraam kan komen door giftige stoffen of radioactieve straling. 15% van zwangerschappen gaat mis.
De placenta is erg belangrijk want het houd de meest schadelijke stoffen tegen. Nicotine enz kan er wel doorheen. Virussen zoals rode hond kunnen er ook doorheen en kan leiden tot miskraam.
Placenta word gemaakt door embryo en eicel (moeder).
Verloskundige controleert conditie van de moeder en ook die van de baby. Kijkt 2 maanden voor tijd of de baby goed ligt. Bij stuitligging ligt de baby verkeerd en kan de verloskundige of arts dit proberen goed te leggen.
Ontsluiting: samentrekking (ontsluitingweeën) van de baarmoeder waardoor baarmoedermond wijder wordt. Meestal loopt het vruchtwater hierbij weg omdat vliezen breken. Oxitosine roept weeën op.
Persweeën: deze komen na ontsluitingsweeeën. Ook buikspieren worden aangetrokken. Vrouw mag persen!
De geboorte van het hoofd word door losse beenstukken makkelijker. Navelstreng word afgeknipt waardoor de bloedvaten in het navelstompje dicht groeien en het stukje navelstreng na een week eraf valt -> navel.
Nageboorte: na de geboorte komen nog een paar weeën voor de placenta met de rest van navelstreng en de vruchtvliezen er uit te persen.
Als baby niet door de nauwe opening kan: - inknippen van vagina
- uitscheuren
- vacuümpomp
- verlostang
- keizersnee (vaak bij stuitligging)
Na geboorte word baby en placenta onderzocht op afwijkingen die effect kunnen hebben op ontwikkelingen.

§7Ongewenst kinderloos
steriel: als je geen kinderen kan krijgen of verwekken.
Vruchtbaarheidsonderzoek is moeilijk vast te stellen. Steriliteit is wel vast te stellen.
Oorzaken van verminderde vruchtbaarheid bij de man:
- ondeugdelijke spermacellen (bijv. cellen zonder kop of start)
- tekort aan spermacellen (20 miljoen is voldoende maar 10 miljoen is al te weinig)
ICSH: Interstitiële cellen stimulerend hormoon (zie aantekeningen)
FSH: Follikel stimulerend hormoon.
Hormoonbehandelingen bieden vaak een uitkomst als iets fout gaat.
Oorzaken van verminderde vruchtbaarheid bij de vrouw:
- tekort aan FSH of LH (hormoonbehandeling de oplossing, maar kan leiden tot een paar ovulaties tegelijk waardoor je kans heb op meerlingen)
- verstopte of moeilijk te passeren eileiders (ontdekt worden door speciale manier van fotografie)
- hogere leeftijd
Sommige vrouwen worden wel zwanger maar kunnen de zwangerschap niet voldragen door het tekort aan progesteron. Progesteron( zwangerschapshormoon) houd de zwangerschap in stand.
Negatieve terugkoppeling: LH- productie word geremd door hoge concentratie progesteron in het bloed. De hypofyse bij een hoge concentratie progesteron onvoldoende LH vormt.
HCG: humaan choriongonadotropine. Zorgt samen met het LH ervoor dat het gele lichaam in stand blijft.
KI: kunstmatige inseminatie. Als man te weinig spermacellen heeft.
Reageerbuisbaby’s: als het bolletje cellen de baarmoeder niet kan vinden kan dit door de buisjes ook buiten het lichaam. Nu noemen we dit IVF: in-vitrofertilisatie. Bevruchting in kunstmatige omgeving (glas)
* IVF werkt al volgt:
1. vrouw krijgt FSH toegevoegd waarbij meer eicellen vrijkomen in een schaaltje
2. zaadcellen erbij
3. zaadcellen/eicellen delen
4. word bij de vrouw ingebracht

*IVF is bevruchting in glaswerk en KI is zaadcellen inbrengen in baarmoeder bij ovulatie
* Oestrogeen remt FSH en stimuleert LH
* Als FSH naar beneden gaat, gaat LH omhoog
* LH zorgt dat het gele lichaam in stand blijft en stimuleert dit om progesteron te maken.
* zonder progesteron is er geen baarmoederslijmvlies
* progesteron remt LH en zo komt er geen progesteron meer en dat zorgt er weer voor dat zorgt voor baarmoederslijmvlies waardoor menstruatie stopt
* progesteron remt FSH waardoor minder eicellen komen
* pil zorgt dat FSH of LH remt, door oestrogeen aan te maken, dit zorgt er dan voor dat er geen eicel vrijkomt.
* Oestrogeen heeft negatieve terugkoppeling, wat vreemd is omdat oestrogeen voorkomt uit FSH maar dit ook remt.
* LH daalt in de laatste weken van de cyclus en progesteron word omlaag gehaald -> ongesteld.
* embryo moet:
- HCG maken want dit lijkt op LH wat de embryo niet kan maken.
- Liters HCG maken, want anders beland hij in een tampon omdat hij zich niet kan innestelen zonder progesteron
* FSH rijpt eicellen en stimuleert follikel tot het maken van oestrogeen
* oestrogeen zorgt dat baarmoederslijmvlies snel stijgt
* Progesteron zorgt dat baarmoederslijmvlies intact blijft
* Progesteron en oestrogeen remt FSH omdat je nog niet weet of de andere eicel bevrucht is
* Oestrogeen is na 2 weken weg en Progesteron is na 4 weken weg

§8 als de baby er is; voeding in de eerste maanden
borstvoeding: goedkoop, makkelijk. Het heeft antistoffen tegen infectieziekten wat goed is voor de baby.
Het zuigen prikkelt de tepel er gaat een signaal naar de hersenen van de moeder. Via de hersenen komt dit signaal bij de hypofyse terecht en de hypofyse vormt oxytocine. Dat brengt de melkvloed op gang. Borstvoeding zorgt er ook voor dat kinderen minder leermoeilijkheden, afwijkingen van zenuwstelsel en meer vetzuren krijgt dan flesvoeding.
Moeders krijgen grote productie door invloed van oestrogeen en progesteron.
Het gebruik van een fles is slecht omdat de kinderen gaatjes in hun tanden krijgen en ze spraakproblemen kunnen krijgen. Na 9 maanden is het goed om over te stappen op de drinkbeker.

* vlokkentest word na 8 weken gedaan door een stukje van de placenta te knippen
* vruchtwaterpunctie na 16 weken bij vrouwen boven de 35 want zij hebben kans op indicatie
* Zwangerschapstest berust op hormoon HCG
* Voordeel van borstvoeding:
- je krijgt antistoffen tegen ziektes binnen
- veel voedingstoffen
- je bent een tijdje onvruchtbaar

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.