Alleen vmbo'ers gezocht! Waar denk jij aan bij duurzaamheid? Vul de vragenlijst in en maak kans op een Bol.com bon van 15 euro

Meedoen

Hoofdstuk 1

Beoordeling 5.6
Foto van een scholier
  • Samenvatting door een scholier
  • 4e klas vwo | 1827 woorden
  • 2 oktober 2016
  • 6 keer beoordeeld
  • Cijfer 5.6
  • 6 keer beoordeeld

Taal
Nederlands
Vak

                                  AK H1 §2



2. 1 Mondiale stromen van goederen en grondstoffen worden mogelijk gemaakt door globalisering: het verschijnsel dat er in de wereld steeds meer samenhang ontstaat tussen internationaal verspreide activiteiten en er steeds meer landsgrens overschrijdende activiteiten plaatsvinden.



Globalisering heeft 3 kenmerken:




  1. Bedrijven, landen en mensen werken meer samen



Er is meer samenhang in de wereld. Er is sprake van een internationale taakverdeling. Deze heeft ervoor gezorgd dat er steeds meer relaties zijn ontstaan tussen landen, bedrijven en mensen (netwerksamenleving).






  1. Er zijn steeds meer grensoverschrijdende stromen van goederen, mensen en informatie



Een belangrijke oorzaak hiervoor is de toenemende tijd-ruimtecompressie. Mensen hoeven steeds minder tijd, geld of energie te besteden om van het ene naar het andere gebied te reizen. De wereld is mede door de moderne communicatiemogelijkheden als het ware kleiner geworden. We spreken van een global village.






  1. Bedrijven, landen en mensen oefenen steeds meer invloed op elkaar uit



Er is wereldwijd sprake van een standaardisering van culturele ideeën, economieën en regels.





We spreken sneller van internationalisering dan van globalisering. Elke internationale grensoverschrijdende activiteit is al een vorm van internationalisering. Er hoeft dus geen wereldwijde samenhang te ontstaan zoals bij globalisering. Globalisering en mondialisering is hetzelfde.





 2.2 Wereldwijd zijn bedrijven, landen en mensen met elkaar verbonden. Zodoende zie je dat elk land zijn eigen taak heeft: er is een internationale taakverdeling. Het ene land is leverancier van grondstoffen, het andere land levert vooral industriële producten en een derde land is gespecialiseerd in dienstverlening.



Door de taakverdeling krijgt de wereldeconomie zijn vorm. Bedrijven kunnen hierdoor profiteren van de aanwezige kennis of lage loonkosten van een land.







Een groot deel van de ruimtelijke verplaatsingen in de wereldeconomie vindt plaats tussen de belangrijkste wereldsteden. Dat zijn de steden waar veel hoofdkantoren van grote internationale bedrijven zijn gevestigd. Dagelijks worden niet alleen goederen, mensen en informatie tussen deze steden verplaatst maar vooral ook veel geld. Deze kapitaalstromen zijn het gevolg van de internationale taakverdeling in de wereld en zijn daarmee kenmerkend voor globalisering.





2.3 Er zijn in de wereld steeds meer relaties tussen mensen, bedrijven en land. Hun onderlinge contacten krijgen vorm in allerlei netwerken. De wereld vormt hierdoor steeds meer een netwerksamenleving. De belangrijkste oorzaak van het ontstaan van de talrijke internationale netwerken is de toename van de geografische mobiliteit in de wereld



Er zijn vele soorten netwerken. Naast productienetwerken van bedrijven zijn er vele sociale netwerken. De tweehonderd miljoen internationale migranten in de wereld zorgen ook voor tal van netwerken.







2.4 Het afnemen van de relatieve afstand wordt tijd-ruimtecompressie genoemd. Het komt door 2 ontwikkelingen:




  • Transporttechnologie:



Goederen, producten en mensen kunnen steeds makkelijker in grote hoeveelheden worden verplaatst. Kosten transport zijn gedaald door goede infrastructuur.




  • Informatietechnologie:



Combinatie van computertechnologie en communicatietechnologie.



Door netwerken gaan landen steeds meer op elkaar lijken. Standaardisering, fordisme, toyotisme, lingua franca (Amerikanisering).



2.5 Standaardisering houdt in dat er steeds meer uniformiteit ontstaat in de culturele ideeën, in de economie en in de regels. Landen gaan hierdoor steeds meer op elkaar lijken.



Standaardisering wordt ook wel Amerikanisering genoemd. Deze term is echter misplaatst. Het begrip Amerikanisering geeft de indruk alsof we steeds meer op de Amerikaanse samenleving gaan lijken. Dit was tot 1980 wel het geval. Na 1980 komen er ook steeds meer Aziatische invloeden de wereld in.





De VS waren de inspirator van een nieuwe manier van produceren: het fordisme. Bij het fordisme zorgt de fabrikant in de eigen fabriek voor het complete productieproces.



Vanaf 1980 komen er nieuwe vormen van standaardisering. Belangrijk is het toyotisme. Dit houdt in het produceren via productienetwerken.



Bedrijven hebben een netwerk van toeleveranciers die allemaal losse onderdelen van de productieketen leveren. Uiteindelijk maakt het hoofdbedrijf hier dan 1 eindproduct van, door alle losse onderdelen in elkaar te zetten (assemblage). Een voordeel hiervan is dat bedrijven veel gemakkelijker kunnen inspelen op de lokale wensen van consumenten.





§3



3.1 Opeenvolgend in de tijd waren Spanje, Portugal, Nederland en Groot-Brittannië zeer machtige landen. Later nam ook de invloed van Duitsland, Frankrijk en Italië toe.



Al deze landen begonnen met de uitbreiding van hun macht (economisch en militair) in andere delen van de wereld (imperialisme). Dit zorgde voor een periode van kolonialisme.



De koloniën moesten agrarische grondstoffen en mijnbouwproducten leveren. Omdat het kolonialisme is begonnen vanuit Europa, spreekt men over europeanisering. Het zorgde voor de verspreiding van Europese denkbeelden en technieken over de wereld.



De minder ontwikkelde landen kregen de functie van wingewest en werden ondergeschikt en afhankelijk van de Europese landen.



Er is een klein verschil tussen imperialisme en kolonialisme:




  • Imperialisme: landen willen hun macht verspreiden door gebieden te veroveren en te beheersen

  • Kolonialisme: doel economische en militair de gebieden te gebruiken





3.2 Tot 1850 was tijdens de koloniale periode sprake van handelskolonialisme. Er kwam in EU een toenemende vraag naar agrarische grondstoffen (bv specerijen, suiker, koffie) en metalen (bv zilver, tin, ijzererts).



Handelaren werden erop uitgestuurd om gebieden met winstgevende handelswaar te ontdekken. Groot deel Amerika in handen van Spanje en Portugal want die reisden meer.



Dat ging behoorlijk rigoureus: complete stammen inheemsen werden vermoord of stierven uit door Europese ziektes.



Grote delen van Amerika werden ingericht als landbouwgebied of werden leverancier van mijnbouwproducten. Het was de start van de internationale taakverdeling.



Groot-Brittannië had rond 1700 in India enkele handelsposten. De macht van Spanje en Portugal nam langzaam af. Hun koloniën in Latijns Amerika verklaarden zich na 1800 een voor een onafhankelijk.



Door een sterke zeevloot werd Nederland in de 17e eeuw een van de belangrijkste landen ter wereld. Ze kregen onder meer de macht in Indonesië en Zuid-Afrika.







3.3 Vanaf 1850 werd G-B het belangrijkste land ter wereld. Het kapen van schepen van andere Europese landen bracht het rijk nodige rijkdom. Tegelijkertijd ontwikkelde  zich in G-B de nijverheid –de voorloper van de industriesector. In de periode 1765-1782 ontdekte James Watt hoe je stoomkracht kan toepassen op machines, waarmee de industriële revolutie was begonnen.



Tot 1850 was er handelkolonialisme:




  • Winstgevende handel met landen

  • Dit was de start van de internationale taakverdeling



Vanaf 1850 kwam het exploitatiekolonialisme:




  • Aangewakkerd door de industriële revolutie

  • Landleverancier van grondstoffen en ontvanger van industrieproducten





3.4 Door het kolonialisme ontstond er in de wereld een verdeling tussen landen in het centrum en de periferie. In dit centrum-periferiemodel bepaalden de EU centrumlanden wat er in de periferie (koloniën) moest gebeurden.



Er werden spoorlijnen, wegen en havens aangelegd om de plantages en de mijnen te ontsluiten.



 Landen Zuid-Amerika, Azië of Afrika waren ondergeschikt en afhankelijk vanuit de Europese landen. Het was de groei van ongelijkheid.



De regionale ongelijkheid tussen de EU centrumlanden en de perifere koloniën werd steeds groter. Hiermee groeide de sociale ongelijkheid ook.



Centrum-periferietegenstellingen zijn er niet alleen op het mondiale schaalniveau van landen. Ook binnen landen zijn er tegenstellingen. Zo is er vaak verschil in ontwikkeling tussen de grote steden en het platteland.





Sneeuwbaleffect:




  • Een economische activiteit in het centrum zorgt voor behoefte aan grondstoffen die worden weggehaald in de periferie. Backwash en spread-effects.



Backwash-effect: negatieve gevolgen zoals uitputting van de bodem en grondstoffen en het optreden van milieuproblemen



Spread-effect: Positieve gevolgen, bv dat er kennis en kapitaal stroomt naar de periferie.



3.5 Ruilvoetsverslechtering: de evenwicht in waarde van export en de waarde van import.







§4



4.1  Na WOII ontstond er een tweedeling: VS en SU werden hegemoniale staten (staat die politiek, militair, financieel en cultureel domineert). De strijd tussen de VS en de SU is de Koude Oorlog.



Het was een strijd tussen 2 politieke ideologieën: het kapitalisme (VS) en het communisme (SU).




  • Kapitalisme (VS): Streven naar vrijheid, markteconomie

  • Communisme (SU): Streven naar gelijkheid, planeconomie



De landen bedreigden elkaar met kernwapens. Er werd een IJzeren gordijn aangelegd. Deze grens tussen Oost- en West-Europa heeft ervoor gezorgd dat we de politieke tegenstelling in de wereld de Oost-Westtegenstelling noemen. We spreken ook wel van een Eerste en een Tweede wereld.



In de periode van 1989 tot en met 1991 maakte de val van het communisme in Oost-Duitsland en de andere Oost-Europese landen een einde aan de tegenstelling. Er kwam een geopolitieke transitie: overgang naar ander politiek systeem.



Er kwam democratisering. De planeconomie werd geleidelijk vervangen door de markteconomie. Het zorgde voor verdere ruimtelijke verspreiding (ruimtelijke diffusie). Inmiddels is een groot deel van de transitielanden zelfs lid van de EU.





4.2 Na de WO11 dekolonisatie.




  • Onafhankelijkheid en zelfbestuur

    • Neokoloniale situatie: zwak bestuur, kunstmatige grenzen, zwakke economische ontwikkeling

    • 3e  wereld

    • Noord-Zuidtegenstelling







Ontwikkelingslanden hebben 3 kenmerken:




  1. Ernstige armoede: slechte levensomstandigheden

  2. Zwakke economische structuur:

    • Groot deel bevolking werkt in landbouw

    • Alleen export van primaire producten

    • Economie berust hoofdzakelijk op 1 product

    • Uitvoer is gericht op 1 of beperkt aantal landen



  3. Fragmentarische modernisering: mix van nieuw en traditioneel





4.3 Na WOII is er politieke globalisering. Op het schaalniveau van de wereld kwam er behoefte aan het ontstaan van een nieuwe wereldorde (organisaties en regels) die zou zorgen voor internationale afstemming.



Dit leidde tot de oprichting van een aantal intergouvernementele organisaties (IGO’S). Dit zijn organisaties met een bepaald doel waar landen op overheidsniveau lid van zijn.



De landen betalen een bepaalde contributie om de samenwerkingsverbanden te laten functioneren. Vervolgens benutten de landen de samenwerkingsbanden om hun eigen internationale belangen te behartigen en om universele normen en regels op te stellen.



Belangrijke IGO’S zijn:




  • De Verenigde Naties (VN): Is in 1945 opgericht om te werken aan wereldwijde vrede en veiligheid. Begon met 51 landen, gegroeid tot 192 lidstaten in 2010. Binnen de VN is de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens opgesteld. Hier staat in hoe de staat met de burgers om moet gaan. Het gaat vooral om het garanderen van mensenrechten en het als burger in een land kunnen deelnemen aan het burgerschap. In 2000 heeft de VN Millenniumdoelen vastgesteld. Ze moeten in 2015 zijn behaald.













 
   





















  • De Wereldhandelsorganisatie (WTO): Is belangrijk voor de globalisering van de economie van de landen in de wereld. De WTO probeert door onderhandelingen tussen landen tot afspraken te komen waarbij zoveel mogelijk handelsbelemmeringen worden afgeschaft. Het einddoel is vrijhandel. Het aantal lidstaten van de WTO (en de voorloper van de GATT) is sterk gegroeid. In 2010 waren 153 landen lid.

  • De Wereldbank en het Internationaal Monetair Fonds (IMF): Zijn opgericht in 1944 om de wisselkoersen tussen de munten van de diverse landen te stabiliseren en de handel te stimuleren. Vele landen willen bij deze organisaties kredieten krijgen. Meestal moeten landen met grotere uitgaven dan hun inkomsten flink bezuinigen. Dit gaat vaak ten koste van de armen.

  • De G20 (groep van 20): Een belangrijke intergouvernementele overleggroep van 19 landen plus de EU. De landen zorgen samen voor 90% van het wereldwijde bruto mondiaal product (de som van de bnp’s van alle landen). De G20 maakt afspraken over de wereldeconomie en het internationale financiële systeem.


REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.