ADVERTENTIE
Luisterboeken: de makkelijke optie? Lars is niet echt een fan van lezen. Daarom gaat hij op zoek naar de beste manieren om door zijn leeslijst heen te komen. Red je het met alleen maar samenvattingen, of is een e-reader of luisterboek een betere optie? Deze video wordt mede mogelijk gemaakt door Storytel.

Probeer 30 dagen gratis

Incastad Machu Picchu in Peru.

Een van de bekendste vindplaatsen van de Precolumbiaanse cultuur.

  1. VERANTWOORDING

Toen we een onderwerp moesten bedenken voor het profielwerkstuk waren de Maya’s veel in het nieuws met hun kalender die ten einde liep. Dit heeft mijn aandacht getrokken en daarom heb ik de Indiaanse samenleving als onderwerp gekozen. Het leek me ook interessant om te weten hoe dat precies zat met die kalender en om dieper op de leefwijze van deze volkeren in te gaan.

Tijdens het maken van het werkstuk ben ik erachter gekomen dat niet alleen de Maya’s, Azteken en Inca’s in Meso-Amerika hebben gewoond, maar dat er ook nog veel andere volkeren een rol speelden. Ik ben begonnen met informatie te zoeken op het internet, later heb ik nog boeken bij de bibliotheek geleend om de informatie van iets meer kanten te bekijken.

Ik raakte erg onder de indruk van de manier waarop de Azteken vanaf een heel klein begin zonder stad, een heel machtig en een van de grootste volkeren van Meso-Amerika zijn kunnen worden.

Ik had niet gedacht dat er zo veel informatie over de Precolumbiaanse cultuur te vinden zou zijn. Dit heeft het maken van het werkstuk er niet makkelijker op gemaakt, door een overvloed aan informatie was het soms moeilijk om de belangrijkste aspecten eruit te kiezen. Uiteindelijk is het me toch goed gelukt, omdat ik mijn bronnen vóór het maken van het werkstuk al verzameld had en daardoor heb ik de informatie tijdens het maken van het werkstuk goed kunnen ordenen. Mijn eigen mening over de gebeurtenissen die zich in 1492 en daarna hebben voorgedaan in Meso-Amerika is, dat ik het heel zonde vind dat zo’n indrukwekkende cultuur zich niet verder heeft kunnen ontwikkelen.

Ik vraag me af hoe ver de ontwikkelingen waren geweest als de kolonisatie zich niet had voorgedaan.

Uiteindelijk ben ik tevreden dat ik voor dit onderwerp gekozen heb. Ik vond het niet erg om eraan te werken omdat ik het interessant vond en ik heb er zelf nog veel van geleerd.    

  1. VRAGEN

Hoofdvraag

Wat is er veranderd binnen de Indiaanse samenleving nadat Columbus in 1492 Amerika heeft ontdekt?

Deelvragen

  • Wat zijn de veranderingen op sociaal gebied?                                      hfst. 5
  • Wat zijn de veranderingen op religieus gebied?                                  hfst. 6
  • Wat zijn de veranderingen op cultureel gebied?                                  hfst. 7
  • Wat zijn de veranderingen op economisch gebied?                            hfst. 8
  1. BRONNENSCHEMA

Internet:

http://staging.mybebook.com/ebooks/kunst-hobby-cultuur/geschiedenis-algemeen/de-ontdekking-van-precolumbiaans-amerika.html

bron 1:  http://www.everyoneweb.com/verdwenenmayas/

http://nl.wikipedia.org/wiki/Precolumbiaans

bron 2:  http://www.bezoekaurora.nl/de_mayakalender.htm

http://www.soulsofdistortion.nl/dutch/Spiegelbeeld%201.html

http://www.biemolt.nl/indianen/latijns-amerika.html

4. Inleiding

 

 

 

http://www.everyoneweb.com/verdwenenmayas/

http://nl.wikipedia.org/wiki/Meso-Amerika

http://nl.wikipedia.org/wiki/Nieuw-Spanje

http://www.dosmanosnederland.com/dutch/OverLatijnsAmerika/geschiedenis/

http://www.kronosworld.nl/Offerrituelen.htm

http://www.shamanismeinmexico.com/stukje-precolumbiaanse-geschiedenis.htm

http://incacultuur.wordpress.com/sociaal/

5. Sociaal

http://www.everyoneweb.com/verdwenenmayas/

http://www.kronosworld.nl/Offerrituelen.htm

http://mythicjourneys.org/bigmyth/myths/nederlands/ned_maya_culture.htm

6. Religie

http://www.dosmanosnederland.com/dutch/OverLatijnsAmerika/cultuur/azteca.php

http://www.ontdekmexico.com/De_Azteken.htm

http://www.dosmanosnederland.com/dutch/OverLatijnsAmerika/cultuur/azteca.php

http://mythicjourneys.org/bigmyth/myths/nederlands/ned_maya_culture.htm

http://inca.clubs.nl/

http://aztekencultuur.wordpress.com/hedendaagse-azteken/

http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/geschiedenis/16269-vroegere-amerikaanse-culturen-einde-van-de-maya-cultuur.html

http://www.geschiedenisbeleven.nl/Artikelen/Geschiedenis/Maya-kalender_einde_van_de_wereld_in_2012/

http://www.biemolt.nl/indianen/latijns-amerika.html

http://nl.wikipedia.org/wiki/Azteken

http://www.mayasite.nl/maya_en_de_sterrenkunde.htm

7. Cultuur

http://mythicjourneys.org/bigmyth/myths/nederlands/ned_maya_culture.htm

http://aztekencultuur.wordpress.com/economie/

http://www.allabouthistory.org/dutch/de-beschaving-van-de-azteken.htm

8. Economie

Literatuur:

  • Cortes en de verovering van Mexico – John Wilkes
  • De Azteken - Kijk op het verleden
  • De oude culturen – Azië, Afrika, Zuid-Amerika
  1. INLEIDING

4.1 De ontdekking van de Nieuwe Wereld

In 1492, ontdekte Christoffel Columbus Amerika.

Toen hij in Amerika aankwam, na een lange reis, dacht bij India gevonden te hebben. De inheemse bewoners werden daarom door de ontdekkers Indianen genoemd. Dat is zo gebleven, ook toen men er achter kwam dat Columbus niet in India was aangekomen. Omdat Amerika voor de Europeanen een onbekend stuk van de wereld was, werd Amerika ook wel de Nieuwe Wereld genoemd.

De term precolumbiaans verwijst naar de vóór in 1492 door Christoffel Columbus ontdekte Meso-Amerikaanse bevolkingsgroepen, zoals de Olmeken, Tolteken, Teotihuacán, Zapoteken, Mixteken, Azteken en Maya’s. In een ander gedeelte van Meso-Amerika, genaamd het Andesgebergte, woonden de Inca's, Mochica, Chibcha en Cañari.

Het Andesgebergte is een bergketen van ongeveer 7000 kilometer lang en heeft een gemiddelde hoogte van ongeveer 4000 meter. Het is zeer bijzonder dat zich op deze hoogte mensen gevestigd hadden en een indrukwekkende en rijke cultuur hadden ontwikkeld.

Er waren grote steden zoals de Azteekse stad Tenochtitlan, het huidige Mexico-stad, waar men beschikte over stromend water en prachtige botanische tuinen met exotische planten. Er woonden misschien wel meer mensen dan in die tijd in Europa.

De Indianen vormen in landen als Bolivia en Guatemala nog steeds een merendeel van de bevolking.

Terwijl de Mayacultuur op haar hoogtepunt was bloeide op de centrale hoogvlakte de stad Teotihuacán. De klassieke periode van de Meso-Amerikaanse beschavingen eindigde rond 700, voor de Maya's waarschijnlijk door uitputting van de grond, voor Teotihuacán door nomadische invallers. Van de politieke verdeling profiteerden de Tolteken die in de 11e eeuw een machtig rijk opbouwden, maar niet veel later ook ten onder gingen, en de centrale hoogvlakte weer uiteenviel in rivaliserende stadstaatjes.

De Azteken werden pas machtig, nadat de macht van de Maya’s afgenomen was in 1100, de machtsperiode van de Azteken duurde ongeveer tot 1519, het jaar dat de Spanjaarden Mexico overnamen.

Kaart van Meso-Amerika.                                            

  1. Meso-Amerika, bestaat uit het centrale en zuidelijke deel van Mexico, Belize, Guatemala, El Salvador en delen van Honduras, Nicaragua en Costa Rica.

4.2 Veroverd en verwoest door westerlingen

De Spanjaarden ontdekten in 1519 het gebied dat Columbus in 1492 had ontdekt. Ook zij kwamen erachter dat het hier niet om Azië ging, maar om een heel ander gebied.

De Spanjaarden werden hartelijk ontvangen in Meso-Amerika,  de inheemse volkeren waren onder de indruk en vooral nieuwsgierig naar deze vreemde mensen. Veel stammen dachten dat de Spanjaarden niet lang zouden blijven en al helemaal niet dat ze hun land zouden overnemen.

Cortés, de leider van de Spanjaarden tijdens deze verovering, kreeg van de volkeren te horen dat er in de binnenlanden van Mexico een machtig volk genaamd de Azteken leefde. De Azteken werden in deze tijd geleid door Montezuma. Cortés maakte gebruik van de gastvrijheid van de andere stammen en beloofde ze bevrijding van de onderdrukking door de Azteken, in ruil voor hun steun tijdens de verovering van de Azteken. De andere volkeren grepen deze kans natuurlijk aan, omdat ze de Azteken als hun vijand beschouwden.

Montezuma ontving Cortés in eerste instantie ook met open armen. De Azteken hadden nog nooit zo’n rare kleren (harnassen), vuurwapens en paarden gezien. Montezuma wist niet wie deze mensen waren en hij dacht dat het bezoek van een god was. Daarom behandelde hij de Spanjaarden met veel respect.

De Spanjaarden gaven shows met hun vuurwapens en geschenken aan de Azteken. Ondanks dat Cortés tijdens deze ontmoeting aan de Azteken had beloofd dat hij ze niet aan zou vallen, maakte hij in de tussentijd tóch een groot leger van Indianen. Er wordt wel eens gezegd dat er aan de kant van de Spanjaarden maar 500 Spanjaarden meevochten en ongeveer 20.000 Indianen.

Cortés ging onder het gezelschap van een paar officieren naar Montezuma toe en vertelde hem dat hij als gevangene mee moest komen naar het paleis van de Spanjaarden. Montezuma mocht de eerste tijd nog verder regeren onder Spaans toezicht, maar nadat Cortés vond dat mensenoffers en dus de religie moest worden afgeschaft, pikten de Azteken het niet meer.

De Azteken waren echter niet opgewassen tegen de moderne wapens van de westerlingen en gingen ten onder. Daarnaast brachten de Spanjaarden ook onbekende ziekten mee, zoals de pokken, waar de inheemse bevolking geen weerstand tegen had. Aan deze epidemieën zijn ook velen gestorven.

De snelle culturele ontwikkeling van de Azteken werd zwaar afgeremd, tempels en huizen werden gesloopt en schatten van het volk of van de keizer werden gestolen.

Slavernij na ontdekking van Amerika.

Het land dat oorspronkelijk toebehoorde aan de inheemse bewoners werd verwoest door de westerlingen, de inheemse bewoners werden gebruikt als slaven of ze werden simpelweg niet meer als mensen gezien maar als een soort goederen voor handel. Voor de cultuur van de inheemse bevolking was in eerste instantie weinig belangstelling, gebouwen werden kapot gemaakt en inwoners werden gedood waardoor er veel informatie over de cultuur en kennis van deze volkeren verloren is gegaan.

De ontdekking en verovering van de Nieuwe Wereld heeft dus een grote invloed gehad op de veranderingen op sociaal, religieus, cultureel en economisch gebied in Meso Amerika na 1492.

In de volgende hoofdstukken worden deze veranderingen verder uitgewerkt.

  1. MESO-AMERIKA OP SOCIAAL GEBIED

5.1 Inleiding

De Indianen in Meso-Amerika hebben een lange geschiedenis met Europa. Als de Europeanen hier landen in 1519 wordt dit gebied beheerst door de twee bekendste en machtigste volken, de Maya’s en de Azteken. De Azteken onder leiding van Montezuma beschikten over het grootste stuk grond binnen Mexico en onderdrukten de andere volkeren door ze te laten betalen in schatten en landbouwproducten, waarmee ze hun steden konden onderhouden.

Meso-Amerika had een inwonersaantal van ongeveer 80 miljoen, dit zijn 20 miljoen mensen meer dan dat er op dat moment in Europa woonden.

Aan de noordelijke zijde grensde Meso-Amerika aan Aridoamérica[1], hier woonden voornamelijk nomaden. Volgens verschillende artefacten die ontdekt zijn, is er wel degelijk contact geweest tussen deze nomaden en de Meso-Amerikanen. Meso-Amerikaanse volkeren werden regelmatig overvallen door barbaren uit het noorden.

5.2 Deelvraag

Wat zijn de veranderingen op sociaal gebied?

5.3 Meso-Amerika op sociaal gebied vóór 1492

Vóór de tijd van de Maya’s en de Azteken leefden er ook nog andere volkeren in Meso-Amerika, dit waren:

  • De Olmeken, 1200 v. Christus – 500 v. Christus
  • De Zapoteken, 800 v. Christus – 100 n. Christus
  • De Tolteken, 900 - 1300 n. Christus

Deze beschavingen hadden als belangrijke kenmerken: permanente verblijfplaatsen, landbouw, stad- en monumentale architectuur en ingewikkelde sociale hiërarchieën. Sommige van deze beschavingen bestonden al niet meer toen de eerste kolonisten hier arriveerden (laat 15e en vroege 16e eeuw) en zijn alleen maar bekend door archeologisch onderzoek.

De Azteken leefden in een soort clans die calpultin genoemd werden. Meerdere clans vormden samen een altepetl, in het meervoud is die altepemeh. Dit was de kleinste bestuurlijke eenheid.

Sommige altepemeh hadden weer andere onder hun bewind. Een altepetl zonder een andere altepetl boven zich zou je dus een land kunnen noemen. De hoogste altepemeh waren de steden van de Azteekse Driebond: Tenochtitlan, Texcoco en Tlacopan.

In stedelijke gebieden zoals Tenochtitlan stichtten de meest geleerde en machtigste leiders van elke calpulli een stadsraad. Deze leiders kozen op hun beurt weer vier hoofdleden. Eén van deze hoofdleden werd dan weer verkozen tot leider van de stad. De leiders van Tenochtitlan (tevens de leiders van het totale rijk) werden gekozen op erfelijke basis.

De meeste volkeren zoals de Inca’s hadden hun land opgedeeld in provincies, in iedere provincie was een gouverneur de baas.

In veel grote steden werd ook al onderwijs gegeven, in het geval van de Azteken kregen de jongens vanaf hun 3jaar les van de vader en de meisjes van de moeder. Vanaf hun 15e  jaar gingen kinderen van edelen naar een school genaamd de Calmecac, hier studeerden ze hogere studies zoals literatuur, medicijnen, rechten, astronomie, geschiedenis of filosofie. Jongens uit de middenklasse werden opgeleid in een school genaamd de Telpochcalli, om bijvoorbeeld beeldhouwer te worden. Voor de meisjes waren de hogere studies niet weggelegd, zij konden opgeleid worden tot priesteres of om te handwerken of sieraden te maken.

De Azteekse bevolking was ingedeeld in twee klassen, de gewone bevolking en de adel. De klassen waren erfelijk, maar een gewone burger kon opklimmen tot de adel door een succesvolle carrière in het leger. Dit zorgde ervoor dat de Azteken altijd genoeg soldaten ter beschikking hadden. Andersom konden de edelen hun adelstand verliezen door zwakte te tonen in tijden van oorlog.

Opvallend in het Azteekse systeem was dat de adel voor dezelfde misdaad zwaardere straffen kregen dan de gewone man. Dit was omdat men vond dat edelen als voorbeeld moesten functioneren.

Behalve deze twee klassen waren er ook gewapende handelaren en slaven.

De gewapende handelaars deden dienst als spionnen en waren over het algemeen de rijkste mensen binnen de Azteekse samenleving. Zij mochten alleen met iemand van hun eigen klasse trouwen en probeerden onrust te stoken in steden die Azteken van plan waren te veroveren.

Slavernij was in de Azteekse samenleving niet erfelijk. De meeste mensen waren slaaf geworden na een misdrijf, doordat ze krijgsgevangene waren geworden of omdat ze een schuldeiser af moesten betalen. Slaven mochten niet doorverkocht worden, behalve als ze ‘lastig’ waren. Als een slaaf gekocht was, kon hij proberen te vluchten, wist hij dan een tempel te bereiken voordat zijn nieuwe meester hem te pakken kreeg, dan was hij vrij. Iemand (behalve de meester of zijn zoon) die zo'n slaaf verhinderde te vluchten werd zelf slaaf.

De Inca’s hadden een vergelijkbare sociale structuur. Ook hier waren twee grote bevolkingsgroepen, de adel of de bestuurselite en het gewone volk.

De Sapa Inca was de vorst en werd beschouwd als god op aarde. De Inca’s geloofden dat hij de rechtstreekse afstammeling was van de zonnegod Inti. Daardoor leefde hij in grote luxe. Omdat zijn eerste vrouw van hoge rang moest, trouwde hij als enige met zijn eigen volle zus. Verder had de vorst ook nog heel wat concubines of bijvrouwen. Wanneer de Sapa Inca stierf, rouwde heel het rijk.

Behalve de troonopvolger, vormden alle andere zonen van de vorst de panacas. Wanneer de vorst zou sterven, waren zij een nieuw koninklijk geslacht dat zou geleid worden door een broer van de nieuwe vorst.

Apu’s behoorden tot de hoogste adel en hadden meestal een bloedverwantschap met de Sapa Inca. Ze werden aangesteld als prefecten.

Curacas waren mannen die vaak de leiders waren van volkeren die veroverd waren. De kinderen van hen werden naar Cuzco (hoofdstad Incarijk) gehaald om de Incacultuur te leren. Zo konden ze hun vader opvolgen.

Het gewone volk was verdeeld in ayllus: een gemeenschap/stam. Deze hadden een eigen administratieve én religieuze eenheid. Men was verplicht om te trouwen met iemand die uit dezelfde ayllu kwam. Binnen de verschillende ayllus deed men nooit aan incest. Met je eigen zus of broer trouwen was een misdaad.

5.4 Meso-Amerika op sociaal gebied na 1492

Het inwonersaantal van Europa lag ongeveer 20 miljoen lager dan dat in Meso-Amerika. Desondanks was Europa door hun verdere ontwikkeling in de wapenindustrie toch te sterk voor de Meso-Amerikanen. Door oorlog en ziektes, waartegen de inheemse bevolking niet opgewassen was, nam de bevolking van de Azteken uit Mexico, de Maya’s uit Centraal Amerika en de Inca’s in de Andes snel af, ongeveer 15% van de bevolking bleef over. Dat is dus ongeveer 9 miljoen van de 80 miljoen die er vóór de kolonisatie woonden.

Aan het eind van de 16e eeuw was ongeveer heel Meso-Amerika veroverd door Spanjaarden en Portugezen. De leiders van de Indianen waren gedood en er was geen koning, hofhouding of leger meer.

Nieuw-Spanje (Spaans: Nueva España) een vicekoninkrijk van Spanje, werd ingericht in 1530, een aantal jaren na de verovering van Tenochtitlan door Cortés, en het hield op te bestaan toen Mexico in 1821 zijn onafhankelijkheid kreeg (door Spanje erkend in 1836). De hoofdstad van het vicekoninkrijk was gevestigd in Mexico-Stad. Nieuw-Spanje werd bestuurd door een onderkoning die door de koning van Spanje werd aangewezen.

Het Romeinse rechtssysteem en wetgeving werden ingevoerd. Taal, religie en gewoonten van de veroveraars moesten in de kolonies worden overgenomen.

De inheemse bevolking werd gedwongen om op plantages of in mijnen te werken. Door deze levensstijl bleef er nog maar weinig van de bevolking over en daarom werden er door de veroveraars slaven vanuit Afrika ingevoerd, op deze manier ontstond de slavenhandel. Dit had ook een nadeel voor de veroveraars, er ontstonden namelijk relaties tussen veroveraars en inheemse of Afrikaanse vrouwen. Hierdoor waren veel inwoners van Meso-Amerika na 1492 van gemengde komaf. Dit heeft bijgedragen aan het ontstaan van een nieuwe sociale structuur, die ook invloed heeft gehad op de maatschappij en cultuur van het huidige Latijns-Amerika.

De samenleving werd ingedeeld in een standensysteem gebaseerd op ethnische afkomst, de zogenaamde castas.

  1. Bovenaan stonden de peninsulares, of Europese Spanjaarden. Zij vormden minder dan 1% van de bevolking, maar hadden vrijwel alle macht in handen.

Dit waren de Spanjaarden die in Europa waren geboren. Zij hadden bestuursfuncties in de kolonie en keerden na afloop terug naar Spanje. Zij mochten geen grond bezitten om er zeker van te zijn dat hun loyaliteit bij Spanje bleef.

  1. De tweede groep werd gevormd door de creolen (criollos), of Amerikaanse Spanjaarden. Dit waren afstammelingen van kolonisten en conquistadores (‘veroveraars’, soldaten, ontdekkingsreizigers en avonturiers). Dit was de meest welvarende groep, maar de hoogste machtsposities waren voor hen onbereikbaar. De criollos vormden zo'n 20% van de bevolking.
  2. De derde groep bestond uit een grote hoeveelheid mengvormen van Spanjaarden, indianen en Afrikanen.

De voornaamste groepen van deze mengvormen waren mestiezen (blank+indiaan), mulatten (blank+zwart) en zambo's (zwart+indiaan), maar ook hiertussen bestonden mengvormen. Dit was tijdens de koloniale periode de snelst groeiende groep. De vierde en gedurende de hele periode ook de grootste groep waren de indianen, zo'n 60% van de bevolking. Zij stonden net boven de slaven en vormden de armste groep. Overigens was het meer cultuur dan etniciteit dat bepaalde of een persoon indiaan was of niet; wanneer een etnisch volledige indiaan zich in een koloniale stad vestigde en zich aanpaste aan de koloniale levensstijl, werd hij doorgaans als mesties beschouwd.

  1. Helemaal onderaan de maatschappelijke ladder, buiten het systeem van de castas stonden, de slaven, bestaande uit zwarte Afrikanen. Deze groep was nooit echt groot, nauwelijks 1% van de bevolking behoorde hiertoe.

Vandaag de dag is de situatie weer veranderd tegenover de koloniale periode, er wonen alleen in Mexico alweer 97 miljoen mensen.

Veel indianen voelen zich nog altijd niet vertegenwoordigd door de Mexicaanse staat. Pas sinds de 20e eeuw is er serieus aandacht voor het opsporen en behouden van de culturele en historische elementen van de indiaanse beschavingen.

5.5 Conclusie

De veranderingen in Meso-Amerika op sociaal gebied na 1492 zijn:

  1. Afname inheemse bevolking door oorlog en ziekten.
  2. Rechtssysteem en wetgeving werden toegepast door veroveraars.
  3. Onderdrukking en slavernij van de inheemse bevolking..
  4. Er ontstond een grote etnische diversiteit.

Voor 1492 woonden er voornamelijk Indianen, door de kolonisatie heeft het gebied meer blanke inwoners gekregen en werden zwarte slaven uit Afrika gehaald. Er ontstond een vermenging van al deze rassen doordat er onderling relaties werden aangegaan.       

  1. Ontstaan van een nieuwe sociale structuur.

Het Spaanse bewind zorgde voor een samenleving waarin een grote sociale ongelijkheid ontstond, wat betreft inkomen, status en macht. Je maatschappelijke positie werd bepaald door je afstamming. Er bestonden grote verschillen in macht en welvaart binnen deze groep. Na hun onderwerping verloor de Indiaanse samenleving zijn oorspronkelijke sociale structuur en samenhang.

Na de verovering was voor de inheemse bevolking alleen nog een rol weggelegd onderaan op de maatschappelijke ladder. Tot vandaag de dag is het nog steeds zo dat mensen van Indiaanse afkomst weinig of geen  erkenning krijgen.

  1. MESO-AMERIKA OP RELIGIEUS GEBIED

6.1 Inleiding

Geloof speelde een grote rol in het leven van de Meso-Amerikanen, het bepaalde wie het meeste zeggenschap had, of er een goede oogst zou komen en waar de inwoners na de dood terecht zouden komen. Offerpraktijken en rituelen werden regelmatig uitgevoerd door de bevolking.

6.2 Deelvraag

Wat zijn de veranderingen op religieus gebied?

6.3 Meso-Amerika op religieus gebied voor 1492

GELOOF ALGEMEEN

De meeste Meso-Amerikaanse volkeren beschikten over een rangorde in zeggenschap (machtspositie) die gebaseerd was op het geloof, een voorbeeld hiervan is de rangorde van de Inca’s. De heerser van de Inca’s zou een directe afstammeling zijn geweest van de zonnegod Inti. De god Inti zou weer de zoon van de schepper van de god Viracocha zijn geweest. Het geloof van veel Meso-Amerikaanse volkeren kwam overeen, zij vereerden dezelfde goden, maar deze goden hadden wel andere benamingen. Ook vereerden deze Meso-Amerikaanse volkeren allemaal zowel slangen, jaguars als adelaars.Hieronder een voorbeeld van eenzelfde god die bij de Maya’s Kukulcan wordt genoemd, maar een andere naam heeft bij de Zapoteken en Tolteken.

 

Maya’s

Zapoteken

Tolteken

Voorbeeld God

Kukulcan

Gukumatz

Quetzalcoatl

Buiten de inwoners die zich opofferden voor het volk in tijd van oorlog, waren alle offers die de inwoners brachten verbonden met geloof. De bevolking hoopte met deze offers die voornamelijk bestonden uit mensen, dieren en bereid eten zowel een hechte gemeenschap als een hoog politiek niveau te behouden.

Er zijn tussen de Meso-Amerikaanse bevolkingsgroepen overeenkomsten maar ook verschillen als je kijkt naar het geloof. Er is bewezen dat er veel overeenkomsten zijn tussen het geloof van de Tihuanaco, Cerro Blanco en Teotihuacan. De eerdergenoemde zonnegodkoning Inti was een god voor alle Meso-Amerikaanse volkeren, deze zonnegod werd zelfs aanbeden door de oude Egyptenaren en Romeinen.

Een verschil in het geloof van de diverse bevolkingsgroepen komt naar voren in de manier waarop doden werden begraven. Wanneer een Maya stierf werd deze onder zijn eigen huis begraven. De Azteken maakten vooral gebruik van tempels om te offeren of om doden in te begraven, de Inca’s zochten eerder de bergen op om hun lijken achter te laten.

Een ander groot verschil is te zien in de offerpraktijken van de volkeren. Hieronder zie je hoe er onderscheid wordt gemaakt:

  1. Inca’s: Offeren van levende kinderen van edelen was het voornaamste, er werden dan kostbare geschenken meegegeven.
  1. Olmeken: Bij de Olmeken stonden ook kinderen en god centraal in het geloof, er is echter geen bewijs gevonden dat net zoals bij de Inca’s ook hier kinderen geofferd werden.
  2. Azteken: In de tijd van de Azteken werden de offers niet gebracht aan de zonnegod Inti. In plaats van kinderen offerden de Azteken bloed. In tijden van oorlog offerden ze de harten van krijgsgevangenen aan de Aztekengod Quetzalcoatl. Ze dachten dus dat ze beter anderen dan zichzelf konden offeren aan hun goden.

HET MAYAGELOOF, VAN EEN PLATTE AARDE TOT STERRENKUNDE

De Maya’s geloofden dat de aarde plat was, ze zouden leven op de rug van een krokodil die rustte in een plas met waterlelies. Ze geloofden dat de hemel bestond uit vier lagen en de onderwereld uit negen lagen. De onderwereld zou een koude, nare plek vol onheil zijn. Ze geloofden dat ze echt met de goden in contact konden komen, de goden waren misschien niet reëel aanwezig op aarde, maar toch konden ze aan de goden om advies vragen door middel van gebeden of rituelen. De goden zouden wonen tussen de heuvels en bergen. Bij de Maya’s werden net zoals bij de andere beschavingen veel mensen geofferd om de goden tevreden te stellen. Wanneer een Maya dood ging werd deze onder zijn eigen huis begraven, ze vulden de mond dan met voedsel zodat diegene tijdens de reis naar het hiernamaals niet zou verhongeren. Bij belangrijke Maya’s zoals koningen was dit niet nodig, zij zouden herboren worden als god in de hemel.

De Maya's hadden niet alleen een theoretische tijdsrekening, waarbij de dagen die voorbijgingen werden bijgehouden. Ook waren ze deskundig op het gebied van de astronomie.

Huidig onderzoek door archeologen heeft aangetoond dat de ligging van tempels en andere gebouwen van het allergrootste belang was. Net als de andere volkeren van Meso-Amerika hielden de Maya's zich bezig met de hemel en de bewegingen van de planeten. Vaak werden deuropeningen en dakkammen, een kenmerk van de klassieke Mayatempels, op zo'n manier gebouwd dat de Maya's de opkomst of de ondergang van bepaalde sterren konden observeren. Ze hadden veel interesse in de bewegingen van sterren en van de planeten Mercurius, Venus, Mars en Jupiter. Ook bestudeerden ze de zon en de maan goed, waardoor ze verduisteringen nauwkeurig konden voorspellen.

Door hun kennis van astronomie leken koningen en priesters de seizoenen en andere gebeurtenissen in de levenscyclus te kunnen beheersen. Hun aanzien werd nog groter doordat zij indrukwekkende gebouwen lieten neerzetten.

Priester-astronomen stelden een complexe, 584 dagen tellende cyclus van Venus op en maakten ten slotte een almanak die een combinatie vormde van de cycli van de zon, Venus en de Heilige Almanak, en die waarschijnlijk werd gebruikt voor het plannen van veldslagen en offers. Deze grote Venus-almanak doorliep 104 jaar, 65 Venus-cycli, en 146 zwangerschapsperioden. Aan de hand hiervan konden priesters voorspellen dat zich elke 173,3 dagen een zons- of maanverduistering kon voordoen. Dit was pure magie in de ogen van de gewone Maya.

GELOOF AZTEKEN

De Azteken geloofden dat voor hun bestaan de wereld al vier keer was verwoest, één keer door jaguars, één keer door de wind, één keer door brand en één keer door overstroming. Dit wordt weergegeven in de Zonnesteen. In deze steen staat ook nog de vijfde keer dat de wereld verwoest zou worden verwerkt, de wereld zou uiteindelijk getroffen worden door een aardbeving.

De Azteken geloofden in verschillende goden, zo hadden ze een god voor de zon, de maan, de regen, oorlog, vruchtbaarheid en nog veel meer. Er werden een soort beelden of tempeltjes bovenop piramides gebouwd die verwezen naar deze goden. Priesters offerden in deze tempels harten van mensen, de goden moesten namelijk gevoed worden met bloed. De mensen werden in de tempel opengesneden en het nog kloppende hart werd in de lucht gehouden. Diegene wiens hart geofferd werd moest zich vereerd voelen dat dit met hem gebeurde.

Omdat de Azteken veel oorlog voerden gebruikten ze ook veel krijgsgevangenen als offers.

Door deze offers dachten de Azteken dat ze de wereld in leven zouden houden, als bijvoorbeeld de zonnegod tevreden gesteld was, zou de zon ook nooit stoppen met schijnen.

OFFERPRAKTIJKEN VAN DE INCA’S

Als iets verder uitgewerkt voorbeeld van offerpraktijken kies ik voor de Inca’s. Voor de Inca’s stond op de eerste plaats het aanbidden van natuurgoden zoals de zon, regen en bergen, waar het grootste deel van het land uit bestond.

De meeste offerplaatsen zijn gevonden op plekken waar grote wegen in het zuiden van het Incarijk elkaar kruisten. Dit werd gedaan om de route naar het zuiden te zegenen en de veiligheid te behouden. Van deze offers is ook bewijs gevonden zoals ‘’Het IJs Meisje’’ of in het Spaans ‘’Juanita’’, dit is een voorbeeld van een kind van de edelen. De edelen hadden er geen moeite mee om hun mooiste kinderen zomaar af te staan aan het rijk. Aan de mummies die gemaakt werden van de kinderen, werden vaak in het graf kleine poppetjes meegegeven om de overledene in het hiernamaals gezelschap te houden. De mummie van dit meisje werd in de jaren 90 opgegraven op een hoogte van 5400 meter op de bergtop Ampato, dat is een bergtop in de buurt van Cuzco, de hoofdstad van het Inca-rijk. Door het ijs is de mummie goed bewaard gebleven en ook de voorwerpen die aan het meisje waren meegegeven zijn bewaard gebleven. Vandaag de dag zijn er al meer dan 100 ceremoniële offerplaatsen van de Inca’s opgegraven, deze werden vooral ontdekt op hoogtes boven de 4500 meter.

6.4 Meso-Amerika op religieus gebied na 1492

De grootste verandering op religieus gebied na de ontdekking van Columbus is de komst van het katholicisme. Er werden geestelijken meegenomen vanuit Europa om de inheemse bevolking te bekeren tot het katholieke geloof. Enkele beschavingen, zoals de Maya's, hadden hun eigen geschreven verslagen. Veel van deze verslagen zijn op Christelijke brandstapels vernietigd omdat de meeste Europeanen uit die tijd deze verslagen als ketters beschouwden.

De geestelijken zorgden niet alleen voor bekeringen maar ze zorgden ook voor het bouwen van ziekenhuizen en onderwijsinstellingen. De macht van de geestelijken binnen de kolonies mag niet onderschat worden, de kerk was heel belangrijk voor de economie en op de regering na, bezat de kerk grote delen van de grond in de koloniën.

Binnen de regering zelf bevonden zich ook veel geestelijken, zij waren namelijk goed ontwikkeld en vaak erg slim.

Door de Spaanse en Portugese veroveraars werd het Encomienda systeem toegepast, dit houdt in dat wanneer een geestelijke een aantal Indianen onderwijs gaf in het katholieke geloof hij hiervoor een stuk grond in Latijns-Amerika als beloning zou krijgen.

Dit Enconiemda systeem was uitsluitend weggelegd voor rijke, Spaanse mannen.

De leiders van de Encomienda, genaamd de ‘’encomenderos’’ zorgden ervoor dat de Indianen gedoopt werden. De Indianen vestigden zich massaal op deze plantages van de katholieke missie. Zij werden helemaal afhankelijk van de voorzieningen die hier aanwezig waren. In de jaren dertig van de negentiende eeuw werden deze missieplantages door de Spanjaarden opgeheven en bleven de Indianen hulpeloos achter. Velen kwamen zo om het leven.

Vandaag de dag is het Christendom nog steeds het voornaamste geloof binnen Latijns-Amerika, veel hedendaagse bewoners van Latijns-Amerika combineren het traditionele geloof met het Christendom. Er wordt nog steeds kleurrijk geleefd met maskers, dans en offerrituelen (met dieren of voorwerpen), maar daarnaast gaan de bewoners bijvoorbeeld ook naar de kerk.

In het geval van de Maya’s zijn er nog steeds velen van hen die de oude tradities opvolgen, er worden nog steeds rituelen uitgevoerd om de goden tevreden te stellen. Ze brengen de zon tegenwoordig in verband met Jezus en God, de maan staat in verband met de Heilige Maagd Maria. Er bestaat een grote Mariaverering.

6.5 Conclusie

Veranderingen in Meso-Amerika op religieus gebied na 1492 zijn:

  1. Geestelijken bekeren de inheemse bevolking tot het Katholicisme.
  1. Afname van traditionele offerpraktijken.

De offerpraktijken en met name het offeren van mensen werd onder invloed van het Katholicisme tegengegaan.

  1. Missieposten zorgen voor voorzieningen in onderwijs en ziekenzorg.

Op deze manier had men ook  controle over de oorspronkelijke bewoners, omdat deze in een afhankelijkheidspositie terecht kwamen.

  1. Vandaag de dag grootste deel bevolking Christen maar het traditionele geloof is nooit verdwenen.

Afstammelingen van de oorspronkelijke bewoners mengen de tradities van hun voorouders met het hedendaagse Christendom. Blijkbaar is het moeilijk voor hun om dat wat ze meegekregen hebben van hun voorouders helemaal los te laten. Oude tradities zijn natuurlijk ook belangrijk voor het behouden van de eigen identiteit.

  1. MESO-AMERIKA OP CULTUREEL GEBIED

7.1 Inleiding

De aanwezigheid van de Spanjaarden heeft een grote invloed gehad op de bestaande cultuur in Meso-Amerika. Je kunt dan ook begrijpen waarom er binnen de hedendaagse Mexicaanse cultuur een mengeling ontstaan is van inheemse indiaanse culturen met de Spaanse cultuur. Tijdens bijzondere feestdagen komen oude tradities weer naar voren in bijvoorbeeld kleding, dans en muziek.

In de Mexicaanse keuken worden nog steeds flink gekruide gerechten bereid, die al tijdens de Pre-Columbiaanse periode werden gegeten.

De laatste jaren is er meer aandacht voor het behouden van oude tradities omdat men zich nu meer bewust is van de waarde hiervan.

7.2 Deelvraag

Wat zijn de veranderingen op cultureel gebied?

7.3 Meso-Amerika op cultureel gebied voor 1492

CULTUUR MAYA’S

De Maya’s ontwikkelden zich het meest van 1500 v. Chr. tot 300 n. Chr.

Het land waar ze woonden heette Yucatan.

In deze tijd werden er grote steden en dorpen op een betere en logischere manier gebouwd dan voorheen, ook de eigen taal werd verder ontwikkeld. Naast de Maya’s bevonden zich in Centraal-Amerika ook nog de Olmeken. De Olmeken waren vóór de Maya’s al verder ontwikkeld op het gebied van schrift, kalender en religie. Door de samenkomst van deze twee culturen heeft er een hele grote sprong plaatsgevonden op het gebied van wetenschap, taal en kalenders. De Maya’s hadden tijdens de Middeleeuwen al hun eigen landkaarten en boeken gemaakt. De bouwwerken van de Maya’s werden steeds imposanter, ze hadden de rare gewoonte om hun gebouwen te slopen en over de brokstukken van de gesloopte gebouwen weer nieuwe gebouwen heen te bouwen. Veel van deze gebouwen, die veel weg hebben van piramides, zijn tegenwoordig nog te bewonderen.

GETALLENSYSTEEM MAYA’S

De Maya’s kenden een eigen getallensysteem dat veel lijkt op het Romeinse getallensysteem. Toch wijkt het ook hier nog heel erg van af, de Maya’s gebruikten namelijk geen cijfers maar streepjes en puntjes om getallen weer te geven. Hier onder staat een korte uitleg over hoe het werkt:

Een  • is 1 waard en een —  is 5 waard.

Een groot getal bestaat echter uit meerdere lagen in elke bovenliggende laag zijn de getallen 20 keer zo veel waard.

Dat klinkt allemaal erg ingewikkeld, maar is makkelijk uit te leggen aan de hand van een voorbeeld:

 

Het getal 1999 ziet er zo uit:

 

• • • • = 1600 (4 * 400)

• • • • = 380 (4 * 20 + 3 * 100)

———

———

———

• • • • = 19 (4 * 1 + 3 * 5)

———

———

——— +

= 1999

Tekstvak: Bron 1

 

DE MAYAKALENDER, HET EINDE DER TIJDEN?

De Maya’s hadden voor 1492 al hun eigen kalender ontwikkeld, deze kalender ziet er heel anders uit dan de westerse kalender die wij kennen. De jaartelling van de Maya’s begon in 3114 v. Christus en voorspelde dat 2012 het begin is van een nieuw tijdperk, namelijk het tijdperk van de vijfde zon. Dit wil niet zeggen dat de aarde op 21 december 2012 ontploft, wel zouden er veel veranderingen plaatsvinden zoals het einde van relaties en meer werkloosheid. De bewering over de verplaatsing van de polen is niet door de Maya’s voorspeld maar door de Egyptenaren.

De Mayakalender blijkt heel erg nauwkeurig te zijn. Dit is aangetoond door de NASA.

De kalender van de Maya’s is namelijk gebaseerd op cycli in de natuur, dit houdt bijvoorbeeld in dat de winter ieder jaar terugkeert, maar wel in een andere en meestal sterkere vorm, de winter zou dus ieder jaar strenger zijn, maar ook het aantal aardbevingen en vulkaanuitbarstingen zouden toenemen. In hun voorspellingen ging het om het karakter van dagen en maanden, dus om warme en koude periodes, zon of regen. Vooral voor de landbouw waren deze voorspellingen erg belangrijk, zo wisten de Maya’s wanneer er gezaaid of geoogst moest worden en hoeveel voedsel ze in een bepaalde periode in huis moesten hebben. De kalender geeft de mens dus volgens de Maya’s de mogelijkheid om in verband met de natuur te leven. De Maya’s verwerkten in hun agenda niet alleen cycli op korte termijn, ook werden er verschijnselen van misschien wel een paar miljoen jaar verder voorspeld. Dit kwam doordat de Maya’s heel veel kennis hadden van het heelal.

Een aantal voorbeelden van cycli die de Maya’s voorspelden zijn:

  • Tzolk’in is een kalender die bestaat uit een cyclus van 260 dagen, deze 260 dagen zijn onderverdeeld in 13 periodes van 20 dagen. Dit is waarschijnlijk bedacht door een volk genaamd de Olmeken die leefden 1500 – 400 v Christus.
  • Tzótz, ook wel de Haäb genoemd, telde 18 maanden van 20 dagen en 5 schrikkeldagen, in totaal dus 365 dagen . Lijkt het meest op het systeem dat wij nu kennen.
  • Ik Tun, de vrouwelijke menstruatiecyclus.
  • Ixim Tun, werd gebruikt om de landbouw te voorspellen en bestaat uit een cyclus van 130 dagen.
  • Mom Tun geeft de microcyclus van insecten weer, het was belangrijk om te weten wanneer er veel insecten waren want deze hadden een negatieve invloed op de landbouw. Deze cyclus bestaat uit een periode van 180 dagen.

CULTUUR AZTEKEN

De machtsperiode van de Azteken begon ongeveer in de 12e eeuw. Oorspronkelijk werden de Azteken Mexicas genoemd, dit is niet hetzelfde als de Mexicanen van tegenwoordig. De Mexicas leefden volgens de Nahuatl cultuur en hadden heel andere tradities en gewoontes dan de huidige Mexicanen. Het begon allemaal met een legende waarin verteld werd dat de Mexicas de mythische stad Aztlán verlaten hadden en daarna door de zonnegod Huitzilpochtli begeleid werden naar hun nieuwe stad. De nieuwe stad zou gebouwd worden boven het meer waarin Huitzilpochtli het hart van zijn neef, die hij vermoord had, zou hebben gegooid.

Toen de Mexicas bij het meer aankwamen, zagen ze op het eiland boven op een cactus een adelaar zitten, de adelaar had een slang in zijn bek. Deze gebeurtenis wordt nog steeds afgebeeld in het wapen van Mexico. Op dit eiland moest hun nieuwe stad gevestigd worden, de nieuwe stad was Tenochtitlan, een stad die een van de grootste steden van dit tijdperk zou zijn. Tenochtitlan kon opgebouwd worden doordat de Mexicas omliggende volkeren werk aanboden in ruil voor materialen om de stad te bouwen. Tenochtitlan bestond uit een grote tempel midden in het heilige gedeelte van de stad. Op de grote tempel waren twee kleine tempeltjes gebouwd die verwezen naar de zonnegod Huitzilpochtli en de regengod Tlaloc.  Rondom dit heilige gedeelte woonde de rijke adel, de boeren uit de middenklasse van de bevolking woonden in de buitenwijken.

De Azteken waren een rijke en vooruitstrevende beschaving die mooie steden bouwde. Op de piek van hun beschaving bestonden de Azteken uit 15 miljoen mensen die in bijna 500 gemeenschappen leefden. De Azteken waren cultureel gezien ver ontwikkeld op het gebied van muziek, kunst, ambachten en wetenschappen. Muziek speelde een belangrijke rol in de religieuze rituelen van de Azteken.

Kleding was ook belangrijk in alle onderdelen van het Azteekse leven.

Het ontwerpen van kledingstukken, vooral in de bovenlaag van de bevolking, was een kunstvorm in de cultuur van de Azteken. Meestal maakten de vrouwen de kleding en versierden deze kledingstukken overvloedig met kralen, bloemen en kostbare metalen. De Azteken gebruikten vaak goud, omdat ze hierover in overvloed beschikten. Dit goud was een van de belangrijkste redenen voor de reis van Cortéz naar Mexico.

GETALLENSYSTEEM AZTEKEN

De Azteken gebruikten een twintigdelig getallenstelsel. In plaats van vijf vingers aan één hand en tien vingers aan beide handen werd daarvoor doorgeteld op de tenen van beide voeten. Veel Zuid-Amerikaanse Indianenstammen rekenen nog op deze manier. Ook in Europa moet het twintigtallig stelsel ooit in gebruik zijn geweest. Een bekend voorbeeld hiervan is het Franse telwoord quatre-vingts (vier-twintig) voor 80.

Om de getallen weer te geven maakten ze gebruik van  symbolen en niet van cijfers. Historische gebeurtenissen werden vastgelegd in codices, dit waren figuren die gekrast werden in stukken schors van een boom of in de huid van een hert.

CULTUUR INCA’S

In het Andesgebergte in Meso-Amerika ontwikkelde zich vanaf het jaar 1100 de Inca beschaving. Over hoe de Inca’s hier terecht gekomen zijn bestaan ook veel verhalen en mythes die vastgelegd zijn in quipu’s. Quipu’s zijn touwen waarin verschillende soorten knopen op verschillende hoogtes zijn gemaakt, dit gebruikten de Inca’s in plaats van het schrift.

De Inca’s hadden ook hun eigen taal ontwikkeld, deze taal heet de Quechua.

In Peru, het land wat nu ligt op de plaats waar de Inca’s geleefd hebben, zijn nog steeds mensen die deze taal spreken. Door volksdichters en muzikanten werden gevoelens binnen het volk verspreid. Wanneer bijvoorbeeld de koning langskwam wilde iedereen het beste van zichzelf laten horen. Een harmonie in hun muziek kenden de Inca’s nog niet, iedereen deed wat hij zelf mooi vond.
7.4 Meso-Amerika op cultureel gebied na 1492

CULTUUR AZTEKEN NA 1492

De Azteken hebben een grote invloed gehad op de ontwikkeling van de Mexicaanse cultuur. Vandaag de dag wonen in Mexico-City nog steeds afstammelingen van de Azteken, het Nahuatl wordt nog door ongeveer 2 miljoen mensen gesproken. Er zijn ook nog boeren die landbouw bedrijven door middel van Chinampa’s (drijvende tuinen, die de Azteken gebruikten bij gebrek aan land), zij verkopen hun landbouwproducten dan op de markt. Festivals met dans en muziek volgens Azteken tradities, worden in het huidige Mexico-City nog vaak gehouden, de mensen verkleden zich dan net zoals de Oude Azteken. Er is dus vandaag de dag nog veel terug te zien van de Azteken in Mexico-City.

CULTUUR INCA’S NA 1492

Van de cultuur van de Inca’s is na de veroveringen door de Spanjaarden niet meer veel overgebleven. Veel Quipu’s waarin gebeurtenissen waren opgeslagen zijn vernietigd waardoor we van de Incabeschaving in principe bijna niets meer af zouden weten.

Toch is er een stad overgebleven die ervoor gezorgd heeft dat er veel informatie over de Inca’s bewaard is gebleven. Dit is de stad Machu Picchu, een stad gelegen op 2500 meter hoogte. Dit is ook de reden waarom deze stad nooit door de Spanjaarden is ontdekt. Machu Picchu is pas voor het eerst ontdekt in het jaar 1911, daarvoor wist niemand van het bestaan van deze stad af. Alles in Machu Picchu ziet er nog steeds uit zoals vroeger, er is niets vernield en dus is er een mooi stuk cultuur bewaard gebleven. De taal is na de veroveringen wel veranderd, mensen in Peru spreken nu niet meer allemaal Quechua en op de inwoners van de stad Machu Picchu na, worden veel Incatradities niet meer nageleefd door inwoners van Peru.

CULTUUR MAYA’S NA 1492

Van de echte Maya’s uit Yucatan zijn er maar weinig ooit in aanraking gekomen met de Spanjaarden. Hoe de cultuur beïnvloed is na 1492 valt dus moeilijk te beschrijven. Toch beschrijf ik hoe er dan wel veranderingen zijn voorgekomen binnen deze cultuur door eerdere aanrakingen met andere volkeren. Hoe er een einde is gekomen aan de Maya cultuur is niet duidelijk, er wordt wel eens gezegd dat de Maya’s uitgestorven zijn door een veranderd klimaat. Er zou niet meer genoeg voedsel zijn geweest en de overgebleven Maya’s waren daarna een makkelijke prooi om te veroveren door de veel meer op oorlog gefocuste Tolteken.

De Tolteken zorgden ondanks deze verovering toch nog voor verdere ontwikkelingen, zo ontstond het beeldschrift. Hoe er een eind aan de Tolteken is gekomen, is ook niet duidelijk. Er brak een duistere periode aan voor Yucatan. Alles wat over was, was een kleine mix van Tolteken en Maya’s die later verder uitgedund werden door de Spaanse veroveringen.

Tegenwoordig worden Maya’s nog steeds onderdrukt, de officiële taal blijft Spaans en er mag in schoolboeken niets geschreven staan over Spaanse veroveringen, diefstal en vernielingen van tempels. In de Spaanse schoolboeken staat zelfs dat de tempels niet door de Maya’s gebouwd zouden zijn maar door volkeren die er vóór de Maya’s geleefd zouden hebben.

In 2003 zijn door archeologen toch nog resten van de echte Mayataal gevonden, het ‘’Ch’orti’’. Deze taal wordt tegenwoordig nog door een paar duizend Guatemalteekse Indianen gesproken. Verder denkt men dat in de komende jaren steeds meer hiërogliefen ontcijferd zullen worden en dat er nog meer informatie over de Mayabeschaving naar voor zal komen.

 

   

Vrouw bereidt tortilla’s op traditionele wijze.

7.5 Conclusie

Veranderingen in Meso-Amerika op cultureel gebied na 1492 zijn:

  1. Vernietiging van cultureel erfgoed.
  1. Ontstaan van een mengeling van inheemse indiaanse culturen met de Spaanse cultuur.
  1. Indiaanse invloeden op dans, muziek, kleding en keuken.
  1. Overheersing van de Spaanse taal.
  1. MESO-AMERIKA OP ECONOMISCH GEBIED

8.1 Inleiding

De mensen uit het precolumbiaanse Meso-Amerika beschikten al over veel verder ontwikkelde landbouwtechnieken dan Europa, ze wisten veel van sterrenkunde en beschikten over ongelooflijk ingenieuze bouwtechnieken. De Azteken hadden tot aan 1492 zelfs een groter rijk op weten te bouwen dan de Ming-Dynastie in China en het Ottomaanse Rijk. Bij de Inca’s was elke familie verplicht zijn eigen stuk land, als land van de priesterkaste en de regering, te bebouwen. Daarnaast hielden ze vee en werkten in de smaragd- en goudmijnen. De schatrijke Inca-steden waren erg aantrekkelijk voor de Spaanse veroveraars.

Om de economie in Meso-Amerika te beschrijven kan het beste gekeken worden naar de Azteken, bij andere volkeren was de economie minder belangrijk omdat zij niet beschikten over zeer grote steden zoals Tenochtitlan. De Azteken wisten ook op economisch gebied de andere volkeren aardig onder druk te zetten.

8.2 Deelvraag

Wat zijn de veranderingen op economisch gebied?

8.3 Meso-Amerika op economisch gebied vóor 1492

Een overeenkomst tussen de meeste Meso-Amerikaanse volkeren was dat ze grotendeels hetzelfde voedsel verbouwden en aten. Maïs was het belangrijkste voedsel en had voor de bevolking een bijna heilige betekenis. Er lagen zware straffen op vernieling van de maïsvelden, zelfs een oorlog kon onderbroken worden als het tijd was om maïs te oogsten. In mindere mate werden er ook pompoenen, pepers en kalkoen gegeten.

De Azteken hadden al slimme manieren bedacht om goederen en etenswaren door hun stad te kunnen transporteren, er werd veel gebruik gemaakt van kanalen.

Er waren verhoogde wegen over het water aangelegd voor wanneer de bewoners naar de oever wilden gaan.

Omdat er voor de landbouw op het eiland zelf niet veel vruchtbare grond aanwezig was, moesten de Mexicas hier iets anders op verzinnen. De oplossing was dat er Chinampas aangelegd werden, dit zijn veldjes op het water gemaakt van modder en riet, hierop konden de Mexicas groenten en maïs verbouwen. 

HET AZTEEKSE HANDELSMONOPOLIE

De Azteken waren het grootste en machtigste volk in hun tijd en beschikten ook over de grootste stad, Tenochtitlan.

Om voor hun volk te kunnen zorgen en om als maar meer macht uit te kunnen stralen eisten ze van de andere steden schatten, dit konden een oorlogsbuit of goederen zijn. De andere volkeren hadden natuurlijk de keus om dit niet te doen, met als gevolg dat ze altijd aangevallen zouden worden door Azteken. Een andere manier hoe de Azteken aan hun benodigdheden kwamen was handel. De Azteken hadden reizende handelaars genaamd ‘’pochteca’’, zij woonden in aparte wijken en hadden hun eigen god, rechters en wetten. Het leven van de pochteca was niet te vergelijken met dat van de andere Azteken.

Hun kinderen mochten alleen trouwen met kinderen van andere pochteca. De pochteca waren erg rijk, dit probeerden ze zo weinig mogelijk te uiten om jaloezie van de edelen te voorkomen. Wanneer de pochteca op handelsexpeditie gingen werd dit vertrek op het marktplein groots aangekondigd. Ze werden uitgerust met wapens en er gingen veel soldaten mee om ze te beschermen. Paarden of ossen hadden de Azteken nog nooit gezien, ze hadden dus geen lastdieren om de spullen die gehaald werden te dragen. Ze moesten vaak grote afstanden door het rijk afleggen en alles moest op de rug gedragen worden, dit was dus geen gemakkelijke klus. De pochteca keerden terug met goederen zoals verfstoffen, cacaobonen, goud, katoen, veren en kralen gemaakt van edelmetalen. Deze goederen werden vaak bewerkt en later op markten binnen de Azteekse steden verkocht.

Door de grote winst die hiermee gemaakt werd kon het rijk van de Azteken dus alleen maar groter en groter worden.

8.4 Meso-Amerika op economisch gebied na 1492

Na de veroveringen door de Spanjaarden hadden de Azteken geen monopolie meer op het gebied van handel. In eerste instantie was de kolonisatie voor de Europeanen vooral belangrijk omdat het een goedkope manier was om aan goederen te komen. Later werd dit duurder voor de Europeanen, omdat de oorspronkelijke bewoners onderdrukt moesten worden door soldaten en er veel transport bij kwam kijken. Toch werd de kolonie niet opgegeven, want in dat geval zou de eer van de Spanjaarden ten onder gaan.

Hoe meer kolonies, hoe meer prestige. Op het gebied van landbouw ontstond de Haciënda, dit systeem is vergelijkbaar met horigheid en hield in dat er grote landbouwgebieden ontstonden waarop de Spaanse eigenaren Indianen lieten werken. De Spaanse eigenaren hadden namelijk Encomienda, dit is het recht om Indianen voor zich te laten werken. Spanjaarden ontvingen dit recht wanneer ze Katholiek onderwijs hadden gegeven aan de bevolking en over genoeg geld en macht beschikten. Vandaag de dag zouden deze systemen afgeschaft moeten zijn in de meeste Latijns-Amerikaanse landen, maar de overblijfselen zijn nog altijd sterk aanwezig.

INKOMSTEN UIT TOERISME EN DRUGS

Toerisme vormt vandaag de dag een belangrijke bron van inkomsten voor de afstammelingen van de Maya’s. De vrouwen kleden zich modern en westers en gebruiken moderne patronen in het textiel dat ze zelf maken om deze aantrekkelijk te maken voor de verkoop.

Verder is drugscriminaliteit één van de grootste problemen waar de hedendaagse Maya’s  mee te maken hebben. In de tachtiger jaren was Colombia een van de grootste producenten van marihuana in de wereld. Een groot deel van de marihuanateelt is echter verschoven nar Midden-Amerika door de opkomst van cocaverbouw in dit gebied.

De afgelegen Mayagebieden in Zuid-Belize zijn hierdoor uitgegroeid tot één van de grootste productiegebieden voor marihuana in de wereld. Marihuana levert veel winst op in tegenstelling tot de teelt van gewassen, zoals maïs, bonen en rijst, die lang niet zo veel opleveren.

Verder zorgen de dalende koffieprijzen en de stijgende cocaprijzen ervoor dat veel arme Mayaboeren de koffieteelt inuilen voor cocateelt. De bestrijding van de cocateelt leidt regelmatig tot bloederige conflicten in Midden-Amerika. In 2009 vielen ruim vijfduizend doden in deze drugsoorlogen. Gewelddadige drugskartels beheersen de smokkelroutes naar de Verenigde Staten, ruim negentig procent van de drugs die in de Verenigde Staten wordt geconsumeerd, komt ook via deze kanalen. Dit kan oplopen tot zelfs tienduizenden tonnen per maand.

8.5 Conclusie

Veranderingen in Meso-Amerika op economisch gebied na 1492 zijn:

  1. Azteeks handelsmonopolie in Meso-Amerika verdwijnt.

Europese ambtenaren hadden de meeste macht binnen de bevolking, ze gebruikten de inheemse bevolking en de Afrikanen als slaven.

Door deze structuur ontstond er ook een handelssysteem binnen Meso-Amerika.

  1. Spanjaarden gebruiken de kolonie als hun eigen goederenvoorziening.
  1. Azteken konden nog moeilijk voor zichzelf produceren en moesten veel afstaan aan de veroveraars.
  1. Encomienda en Haciënda ontstonden.
  1. Toerisme en drugs als hedendaagse inkomstenbron.

9. Beantwoording van de hoofdvraag

“Wat is er veranderd binnen de Indiaanse samenleving nadat Columbus in 1492 Amerika heeft ontdekt?”

Er kan naar aanleiding van de deelvragen geconcludeerd worden dat de Precolumbiaanse samenleving en cultuur min of meer vernietigd is door de westerlingen.

De  veroveraars dachten alleen maar aan hun eigen belang en beschouwden de Indianen als minderwaardige mensen, of niet eens als mensen. Ze waren uit op macht, aanzien en rijkdom. Machtige volkeren zoals de Azteken konden niet meer voor hun eigen macht en rijkdom produceren maar moesten werken in het belang van de westerlingen.

Het grootste deel van de inheemse bevolking werd uitgemoord of stierf aan ziekten. De overgebleven Indianen werden onderdrukt en gebruikt als slaaf, waarbij de westerlingen hun eigen wetten en regels toepasten. Vanwege het te kort aan slaven werden Afrikanen gehaald, waardoor er slavenhandel ontstond.

Priesters bekeerden de Indianen tot het Christendom, waarmee de gebruiken en rituelen van de inheemse bevolking verdwenen en ook offerpraktijken werden afgeschaft. Positief hierbij was dat missieposten ook zorgden voor onderwijs en ziekenzorg.

Tussen de verschillende nationaliteiten en rassen (de inheemse bevolking, de westerlingen en de Afrikanen), werden relaties aangegaan, waardoor een etnische diversiteit in Meso-Amerika ontstond. Dit veroorzaakte ook grote sociale ongelijkheid.

De verschillen in afkomst bepaalden waar je stond op de maatschappelijke ladder. Dit is in de huidige samenleving van Meso-Amerika nog steeds het geval.

Wel hebben de westerlingen ook veel van geleerd en dat zie je tegenwoordig nog terug, bijvoorbeeld in de astronomie, wiskunde en kalender.

Het is moeilijk om aan te tonen wat er met de Indianen gebeurd was, als ze zich tot vandaag de dag in zo’n rap tempo door hadden kunnen ontwikkelen.

De Indianen die nog in Meso-Amerika leven proberen oude tradities in leven te houden in hun muziek en kleding bij bijvoorbeeld feestelijkheden.

Door archeologisch onderzoek en nieuwe ontdekkingen is men nu steeds beter gaan beseffen hoe bijzonder de kennis en rijkdom van de Precolumbiaanse samenleving is geweest.

 
   

REACTIES

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

B.

B.

goed gedaan ik heb een 10 gegeven

3 jaar geleden

Antwoorden

gast

gast