Gezocht: vmbo-scholieren uit jaar 3 of 4! Vul deze vragenlijst over het mbo in, en maak kans op een cadeaubon van 25 euro.

Meedoen

Luther (2003)

Beoordeling 5.3
Foto van een scholier
  • Filmverslag door een scholier
  • 4e klas tto vwo | 3122 woorden
  • 7 juli 2016
  • 19 keer beoordeeld
  • Cijfer 5.3
  • 19 keer beoordeeld

Film
Taal
Nederlands
Vak
Methode
ADVERTENTIE
Musical The Prom verloot een limousine naar je eindfeest!

Zit je middenin je eindexamens en wil je in stijl naar je eindfeest? Doe dan mee aan de winactie en maak kans op een limousine die jou en je vrienden naar jullie eindfeest brengt!

Ja, ik doe mee!

Inleiding.



Maarten Luther heeft veel te weeg gebracht, hij samen met zijn volgelingen en met hulp van vorsten heeft ervoor gezorgd dat de Rooms Katholieke kerk een deel van haar macht verloor en heeft misschien wel voor een groot deel van westerse idealen gezorgd. Ook heeft zijn leer een groot aandeel gehad in de vorming van de Nederlandse staat. Luther wordt vaak afgebeeld als een vrome monnik die het ‘echte’ christendom een plaats wilde geven in de wereld, door deze ophemeling zijn er de fantastische verhalen ontstaan over Luther, die naar alle waarschijnlijkheid door zijn vrienden zijn bedacht en verspreid.



Deze verhalen zijn vaak verwerkt in films, die gedramatiseerd zijn. Zo kan er worden getwijfeld of Luther wel zo fantastisch is zoals werd beschreven. In dit werkstuk zal naast het uitleggen en verbinden van thema’s ook aandacht worden geschonken aan de negatieve aspecten die Luther misschien kan hebben veroorzaakt. Die misschien nog veel meer invloed hebben gehad op de hedendaagse westerse wereld dan zijn ideeën.



Historische achtergrond.



Luther kan worden verbonden met vele thema’s, sommige hiervan hebben direct met de Nederlandse geschiedenis te maken en zijn onderdeel van de canon van Nederland. De thema’s die verbonden zijn met Luther bestaan uit personen, ontwikkelingen en religieuze kwesties. Sommige van deze thema’s zijn in de film goed uit de verf gekomen andere thema’s zijn onderbelicht waardoor de film toch een enigszins vertekend beeld van Luther, zijn daden en zijn verwezenlijkingen.



Het eerste thema dat met Luther te heeft is hij zelf. Maarten Luther een geëxcommuniceerde augustijner monnik kan worden gezien als het gezicht van de reformatie, hij heeft het startschot van het protestantisme gegeven met het vormen van zijn eigen stroom binnen het christendom, die eigenlijk vooral werd gevoed door de katholieke kerk die toen der tijd te veel macht en waarvan de leiders en hoge functionarissen een luxe leventje lijden van geld dat ze bijvoorbeeld hadden verdiend met de verkoop van aflaten. Ook was hij hoogleraar moraaltheologie aan de universiteit van Wittenberg, hierdoor had al meteen zijn eerste ‘vijanden’, Johannes Eck noemde Luther een ketter.



Dit gebeurd na de publicatie van de 95 stellingen waarin Luther de verkoop van aflaten, wat kan worden gezien als een garantie voor in de hemel te komen die zowel voor levenden als voor overleden familie leden kan worden gekocht. Er word met de aflaat dus eigenlijk iemands zonden kwijtgescholden in ruil voor geld. Dit is volgens Luther niet genoeg berouw om in de hemel te komen (men kon van zijn zonden afkomen door berouw te tonen). Van de aflaten werd het uiterlijk vertoon van de katholieke kerk bekostigd, met behulp van de aflaten werd de bouw van de Sint Pieterskerk gefinancierd wat kan worden gezien als het summum van de materiële bombarie van de Rooms Katholieke kerk toen der tijd.



Luther vocht dus met zijn 95 stellingen tegen deze aflaten, hiervan was Paus Leo X niet van gediend en om Luther als ketter te dagvaardingen, deze paus kwam van een invloedrijke familie en leefde ‘comfortabel’, hij dus niet iemand als Luther gebruiken die misschien zijn levenswijze en die van andere hoge functionarissen in gevaar bracht.



Desondanks dit kreeg Luther de kans om zijn uitspraken terug te trekken, dit deed hij echter niet. Luther deed dit niet, hierdoor werden zijn boeken in Leuven verbrand, Deze verbranding werd door Luther op toepasselijke wijze beantwoord door het pauselijke wetboek en de bul (soort pauselijke dagvaarding) verbrand, Het was het toonbeeld van de tirannie, het streven naar hervorming van de katholieke veranderde nu naar een breuk. Dit leidde er toe dat Luther een kerkelijke ban kreeg en dus geëxcommuniceerd werd.



Gebruikelijk was dat na de kerkelijke ban een rijksban volgde, en hier heeft Luther een beetje geluk, de rijksban moest worden uitgesproken door keizer Karel V, hij had een groot rijk dat qua grootte vergelijkbaar met dat van Karel de Grote, wat hij dus doet met Luther heeft niet alleen impact op zijn relatie met de paus, maar ook op zijn rijk hij weet niet hoe de inwoners gaan reageren, Hij zat in een moeilijke positie want hij was erg katholiek maar in Duitsland had hij belangrijke belangen, hij moest de centralisatie bevorderen, religieuze eenheid bewaren en zijn opvolger als keizer vaststellen. En hij stond onder druk van het pauselijke gezag om Luther te veroordelen.



In de hoop om Luther van zijn ideologie en stellingen afstand te nemen gaf hij hem een vrijgeleide op de Rijksdag van Worms, dit deed hij echter niet. Luther werd dus nu ook in de rijksban gedaan.  Nu word Luther ook vogelvrij verklaard, wat er voor zorgt dat iemand die hem iets aandoet niet vervolgd zal worden.



Luther’s keurvorst Frederik III, zag wel iets in de ideeën van Luther en steunde hem hij erkende hem niet als ketter en gaf hem onderdak en zorgde ervoor nadat hij vogelvrij werd verklaard dat hij hem ‘ontvoerde’ en hem naar de Wartburg bracht waar het Nieuwe testament in het Duits vertaalde zodat de gewone man dit ook zou kunnen lezen. Frederik III heeft dus het gezag van zijn heer genegeerd omdat desondanks hij katholiek was iets zag in de ideeën van Luther. Mede dankzij hem kon de reformatie echt door breken.



Luther trouwde met Katharina van Bora, een uitgetreden non, zij zette de ‘blauwdruk’ voor het protestante familie leven op en zette de toon voor huwelijken. Ze zorgde voor haar familie en voor inkomsten door het uitbaten van een brouwerij.



Samenvattend, heeft Luther dus het Katholicisme aangevallen door zijn 95 stellingen te publiceren en daarmee het gezag van de paus aan te tasten en de religie in een kwaad daglicht te stellen waarmee hij een tweede kerkelijke splitsing binnen het christendom veroorzaakt en dus de reformatie aanzwengelt. Hij heeft het protestantisme gecreëerd, een afsplitsing van het Rooms katholieke geloof, wat in essentie soberder is en minder uiterlijk vertoon heeft en dus geen relieken of heiligen verering heeft. Deze relieken wat delen van een lichaam, kledingstukken of gebruiksvoorwerpen zijn van heiligen, was dus niet nodig net zoals het celibaat dat toch door vele rooms-katholieke priesters werd geschonden want luther trouwde. Ook had men priesters niet meer nodig als tussenpersoon tussen god en de mens maar had men alleen de bijbel nodig om te geloven.



Waarde voor Nederland.



Luther heeft ook een betekenisvolle rol voor Nederland gespeeld.  Door het protestantisme waarvan Luther aan de wieg heeft gestaan, is Johannes Calvijn, die ook weer een stroming een stroming binnen het protestantisme heeft voortgebracht, namelijk het calvinisme, wat in feite nog vromer en soberder was dan het lutheranisme, dit kreeg veel aanhang in Nederland omdat men in het calvinisme winst niet aan de kerk hoefde af te dragen en dit stond de Nederlandse handelaren en ambachtslieden wel aan. Deze religieuze mening heeft er wel weer voor gezorgd dat de zoon van Karel V, Nederland in een langdurig en bloedig conflict bracht omdat hij net zoals zijn vader erg katholiek was.



*Dit conflict heeft geleid tot het wel heel direct instellen van de lutheraanse ideologie, waarbij er geen uiterlijk vertoon was en dus ook geen beelden in kerken en andere geestelijke instellingen. Deze Beeldenstorm werd veroorzaakt door het smeekschrift wat Margaretha van Parma liet schrikken, ze liet de ‘bedelaars’ nu even met rust, zij maakte hier gebruik van door in de open lucht hun protestantse geloof te uiten in de vorm van hagenpreken, deze vrijheid bleek te veel te zijn want op 10-7-1566 bestormde protestanten een klooster waar ze alle beelden sloopte en de inventaris meenamen dit sloeg al snel over naar andere delen van het land, de reden voor de Beeldenstorm was de afkeer tegen de bombarie van de katholieke kerk en het eigen geloof dat de Bijbel belangrijker was en dat men beelden niet nodig had om het geloof te kunnen uiten, ideeën waar zowel Luther als Calvijn voor stonden.



Erasmus had dezelfde ideeën over de hoge functionarissen binnen de rooms-katholieke kerk als Luther, hij vond ook dat deze een te luxe leventje lijden en dat het geloof zuiver moest zijn , zonder al het volgens hem belachelijke bijgeloof van kerkgangers en het vereren van heiligen, relikwieën, bedevaarten en ander uiterlijk vertoon. Hij was met deze uitspraken een wegbereider voor de reformatie. Zelf vond hij luther en anderen te extreem. Ook brak hij niet met de Rooms-katholieke kerk.



Dit liet hij blijken door ‘Over de vrije wil’ een aanval op de 95 stellingen van Luther, die volgens dus te extreem waren. Erasmus als humanist vond dat de mens een vrije wil en vond dat de biecht, doop en de bekering van ongelovigen getuigenissen voor een vrije wil. Ook hield hij vast aan het ideaal van een verenigd christendom. Luther liet het bij dit betoog van Erasmus niet zitten hij schreef weer tegen aanval de ‘Over de geknechte wil’, hij pleit hierin dat de mens geen vrije wil had een geleid werd door Gods genade, en dat iedereen die niet verlost was tot Satan behoorde. Volgens Luther zou een vrije wil Gods lastering zijn.



Net zoals in Nederland heeft de boekdrukkunst ook voor Luther veel betekend, door de relatief nieuwe uitvinding van de boekdrukkunst’, kon zijn werk snel worden verspreid en kon iedereen het lezen, dit zorgde er onder meer voor de grote groep lutheranen in Duitsland en omliggende West-Europese landen die er voor zorgde dat Luther niet meer weg te slaan was uit de tegenstand voor de Rooms-Katholieke kerk.



Luther kan worden gezien als de inspiratie voor de ‘Statenbijbel’, een bijbel vertaald in het Nederlands, dit was nodig omdat protestanten en daarmee ook lutheranen de Bijbel als het hart van het christendom zien, er was dus geen tussenpersoon tussen de Bijbel, het woord van God daarom moest de Bijbel door iedereen konden worden gelezen, Luther vertaalde de Bijbel naar het Duits wat als een zeer grote stap werd gezien. Hiervan werden al Nederlandse vertalingen gemaakt. Maar men wilde het liefst een generieke Bijbel, vertaald uit het Hebreeuw en Grieks. Er kwam een generieke door de staat bekostigde bijbel die na 19 jaar af was. Deze Bijbel werd de Statenbijbel genoemd. De beslissing voor het idee van de Statenbijbel werd op een synode, belangrijkste vergadering voor protestanten genomen.



Luther de film.



In de film word Luther’s verhaal redelijk goed weergegeven zij het gedramatiseerd en dat sommige stukken zijn weggelaten, dit laatste kan zijn veroorzaakt door het feit dat de film deels is gefinancierd door Thrivent Financial for Lutherans, over de impact hiervan zal verderop nog over worden gesproken.



De thema’s zijn er redelijk goed in verwerkt, natuurlijk is Maarten Luther door de gehele film te zien. En is de film doordrenkt met de thema’s religie, reformatie en godsdienst. Ook deze thema’s zijn door de gehele film te zien. De aflaten komen goed naar voren in het fragment waar Johann Tetzel aflaten aanbied in Juterberg en hierbij gebruik maakt van veel spektakel waardoor de toeschouwers al gauw geloven dat ze alleen door de koop van aflaten in de hemel terecht zullen komen. Deze aflaten worden gebruikt voor de bouw van de Sint Pieter. Luther reageert hierop door later in de kerk te prediken dat de bijbel het belangrijkste binnen het geloof is.



Een ander thema dat zeer duidelijk in de film naar voren is gekomen zijn relieken, dit waren de relieken die Frederik III had verzameld, en waaraan hij een fortuin heeft uitgegeven, ook heeft Luther hier weer iets mee te maken nadat Frederik III wel iets in de boodschap van Luther begint te zien hoef hij zijn relieken niet meer te zien, hij wil ze ergens hebben waar hij ze nooit meer hoeft te zien. Frederik III is ook nog in vele andere fragmenten te zien, een van hiervan in het fragment waar hij Luther naar hem toe komt na lang onder gedoken zijn geweest en het Oude testament in het Duits vertaald heeft, Frederik III is hier duidelijk zeer gelukkig mee en vraag aan Luther of hij zijn ‘cadeau’ mag zien. Ook komt hij naar voren in de scene waarin hij intiem overleg heeft met Karel V, waarin hij Luther aan het verdedigen is.



Karel V, komt zelf ook nog naar voren in de film tijdens het proces van Luther in Worms, hierbij wordt goed weergegeven dat hij door en door katholiek is, hij word ook boos wanneer Luther zegt dat hij zijn werken niet terug zal nemen. Hiermee is de maar voor Karel V vol en verklaart hem vogelvrij.



Paus Leo X, is natuurlijk ook weergegeven in de film, hij komt vooral naar voren als iemand die vooral het rijkdom van de Rooms-Katholieke kerk wil bewaren en dus niet iemand zoals Luther kan gebruiken, om er voor te zorgen dat hij dit bereikt is hij nogal streng tegen zijn kardinalen. Ook vind hij zichzelf verrezen boven Luther dit kom naar voren in het fragment waarin hij Luther excommuniceert.



Katherina van Bora, erg geromantiseerd afgebeeld in de film. In het fragment waarin ze Luther voor het eerst ontmoet, word ze afgebeeld als een speciaal voor Luther uitgetreden non, die hem meteen helemaal ziet zitten. De opgebrachte ‘serenade’ door haar lijkt Luther’s aandacht te krijgen en hij vind haar ook leuk. Dan zijn ze in een mum van tijd getrouwd, dit hele fragment doet erg nep aan en ziet eruit alsof het vooral is gemaakt om bioscoop publiek te trekken. Maarten Luther’s kritiek op katholicisme word goed geuit in het fragment waarin hij als professor staat te doceren en waarbij hij op een grappige wijze, het katholicisme belachelijk maakt. Iets wat de knecht van Frederik III, niet bevalt.



Film vs. Historische werkelijkheid.



Doordat de film deels is gefinancierd door Thrivent Financial for Lutherans hierdoor is er vooral gefocust op de positieve standpunten van Luther. En omdat dit een bioscoop film is geweest zijn er sommige onderdelen van het verhaal van Luther, geromantiseerd en/of gedramatiseerd. Niet alleen gebeurde dit ook werd er in de film gebruik gemaakt van legenden over Luther.



De krediet verstrekker heeft er waarschijnlijk voor gezorgd dat het antisemitische betoog van Luther niet in de film is verwerkt omdat dit volgens sommige kan worden gezien als een weg bereiding voor de ideologie van Adolf Hitler. Als men deze ideologie vergelijkt met het Lutheraanse betoog, ziet men dat er veel overeenstemming is. Deze overgenomen stellingen zijn hier het bewijs van




  • Synagogen en Joodse scholen moeten in brand gestoken worden.

  • Huizen van Joden moeten afgebroken en verwoest worden. In plaats daarvan moet hun een simpel dak of een stal worden toegewezen.

  • Joodse gebedsboeken moeten afgenomen worden.

  • Rabbijnen en andere Joodse geletterden moet, op straffe van de dood, verboden worden ooit nog iemand het Joodse geloof te leren.

  • Sieraden en geld van de Joden moet afgenomen worden.

  • Joden mogen zich niet meer op straat vertonen.

  • Joden moeten opgepakt worden en in werkkampen gestopt worden om hen hun brood te laten verdienen.



Bron.



Nu is het ook te begrijpen waarvoor dit aspect niet in de film zit, dit zou kunnen veroorzaken protestanten en lutheranen gaan nadenken of ze wel het goede geloof hebben als de grondlegger hiervan deze in de hedendaagse maatschappij intolerante stellingen heeft. En dat hij kan worden als de wegbereider voor de genocide die bijna iedereen kent en afkeurt. Deze stellingen waren in andere tijden zeer normaal geweest aangezien de geschiedenis is doordrenkt met antisemitisme. Tegenwoordig is dit not done en aangezien ook geld met deze film moet worden verdiend is dit een goede reden om deze ‘duistere’ kant weg te laten uit de film.



Een tweede punt is het gebruik van legenden dit komt vooral naar voren gedurende het fragment waarin hij zijn 95 stellingen aan een kerk deur nagelt, dit is naar alle waarschijnlijkheid heeft hij dit niet gedaan. Maar dit is de wereld in gebracht door een van zijn vrienden na Luther’s dood. Met dit fragment word dus feit van fictie gemaakt. Deze legenden zijn ook te zien het fragment waarin hij in een storm terecht komt en zo bang is dat hij zich aan God overgeeft nadat hij deze storm heeft overleeft, denkt hij dat dit door God komt en besluit hij monnik te worden. Ook dit verhaal is waarschijnlijk niet waar.



Ook is het verhaal zeer geromantiseerd, aangezien Luther als een soort Che Guevara, die vandaag de dag erg word geprezen, afgebeeld in de film. Hij word afgebeeld als een jonge knappe man die alles overheeft voor het  goede geloof, ook praat hij erg goed in de film en heeft hij humor, een bioscoop bezoeker zou al gauw een goede indruk van dit soort man hebben, hierbij bereiken de filmmakers hun doel ze willen Luther weergeven als een soort held, ook als dit ten koste van de historische werkelijkheid. 



Afsluiting, Zou Luther hetzelfde vandaag de dag kunnen bereiken?



Waarschijnlijk niet  in West-Europa aangezien de interesse in religie niet groot is, hij zou vandaag de dag eerder in een soort zelfde taboe hoek worden geschoven als de ‘haat-imams’, doordat zijn ideeen niet relevant genoeg zijn en omdat mensen er geen eigen gewin uit kunnen halen.  Wel zou hij door het bestaan van social media, zijn boodschap erg wijd kunnen verspreiden naar regio’’s waar men bijvoorbeeld nog wel erg verbonden met het christelijke geloof, bijvoorbeeld Oost-Europa hier zou hij dingen kunnen bereiken en een soort mini reformatie in gang kunnen die als het ware als een soort domino effect door het oosten van europa trekt en de strenge orthodoxe leer verdrijft, misschien zou men hier ook wel die ‘rijkdom’ van het Westen willen kunnen deze zien in het verwezenlijken van de Lutheraanse idealen. Dit zou er voor zorgen dat men meer verwesterd word waardoor veel van de authentieke cultuur verloren zal gaan, maar men zal er naar eigen verwachting dan wel op vooruit gaan.  Waarschijnlijk zou hij dus hetzelfde in Oost-Europa kunnen bereiken maar tegen de zeer hoge prijs van verlies van cultuur.





Bronnen.



http://www.entoen.nu/statenbijbel/po



https://nl.wikipedia.org/wiki/Over_de_geknechte_wil



http://www.luthersekerkleiden.nl/maarten-luther/boekdrukkunst-en-omkering-van-het-wereldbeeld/



https://nl.wikipedia.org/wiki/Statenvertaling



https://nl.wikipedia.org/wiki/Maarten_Luther



https://nl.wikipedia.org/wiki/Frederik_III_van_Saksen



https://nl.wikipedia.org/wiki/Keizer_Karel_V



https://nl.wikipedia.org/wiki/Johannes_Calvijn



https://nl.wikipedia.org/wiki/Paus_Leo_X



https://nl.wikipedia.org/wiki/Medici



En het boek 'Geschiedenis Werkplaats Tweede Fase VWO’.








REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.