Ysabella door Judith Visser

Gebruikte editie voor het boekverslag
Gebruikte druk: 1e
Verschijningsdatum eerste druk: najaar 2008
Aantal bladzijden: 123 blz.
Uitgegeven bij: Ad Donker - Rotterdam ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Rotterdamse Gemeentebibliotheek.

Beschrijving voorkant
Op de voorkant staat de afbeelding van een jonge vrouw die ergens naar kijkt. Het is een afbeelding van Ysabella.

Genre van het boek
Op de cover staat dat het een “novelle “is.

De aangeleverde flaptekst
Er is geen flaptekst beschikbaar, want Ysabella werd aangeboden door de Rotterdamse Bibliotheek ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan. Daarvoor werden 40.000 exemplaren in omloop gebracht en die werden gratis aan Rotterdammers en leden van de Bibliotheek ter beschikking gesteld. De kans is dus aanwezig dat dit werkje door een Rotterdamse scholier voor de literatuurlijst zal worden gelezen.

Titelverklaring
“Ysabelle” is de naam van het Rotterdamse leescadeau 2008.

Motto
Gezien de aard van de uitgave heeft de schrijfster een mooi motto meegegeven aan de novelle. Het is een motto van Stephen King uit “Lisey’s verhaal”(2006) Het luidt: Maar als elk boek een beetje licht in die duisternis is- en dat geloof ik, dat moet ik geloven, hoe afgezaagd het ook is, want ik schrijf die verrekte dingen, nietwaar? – dan is elke bibliotheek een groot, altijd brandend vreugdevuur, waar elke dag tienduizend mensen omheen komen staat om zich te warmen. Het is daarbinnen geen Fahrenheit 451. Eerder Fahrenheit 4000, menen. Want we hebben het hier niet over keukenoven, we hebben het over kolossale stookketels van de hersenen, roodhete smelterijen van het intellect. “

Dit motto is op zich een soort liefdesverklaring aan het fenomeen bibliotheek.
De verwijzing naar Fahrenheit is : Fahrenheit 451 (1953) is een sciencefictionboek geschreven door Amerikaans schrijver Ray Bradbury. Het verhaal speelt in een wereld waar boeken verbannen zijn, en kritische gedachten worden onderdrukt. De titel refereert aan \"de temperatuur waarop boekpapier vlam vat en verbrandt\". 451 graden Fahrenheit is ongeveer 233 graden Celsius. (Wikipedia) Er is een soort politie die optreedt wanneer ze ontdekt dat mensen boeken verbranden. (Mooi boek voor de Engelse literatuurlijst, trouwens) Er is ook een intrigerende film van dit boek gemaakt. (regie Francois Truffaut)

Samenvatting van de inhoud
De vertelster van de novelle heet Jill Valens. Ze is een jonge schrijfster ( 25 jaar). Ze moet binnenkort het manuscript voor het Rotterdams Leescadeau 2008 af hebben. Op zich zal dat niet zo’n probleem zijn, wanneer ze niet door iets heel anders in beslag wordt genomen. Ze heeft namelijk wel degelijk een probleem. Ze had een vriend Helmut en die heeft haar zwanger gemaakt, terwijl ze dat eigenlijk niet wilde. Hij laat haar niet met rust, ook niet nadat ze de relatie heeft verbroken.. ’s Middags gaat ze lunchen met een vriendin. Ze vertelt dat ze het bijna niet voor elkaar krijgt om de novelle te schrijven.

Kort nadat zij met Samantha wat besproken heeft, o.a. haar relatie met Helmut, krijgt Jill hevige pijn in haar buik. Ze denkt dat het van de abortus komt die ze heeft ondergaan en gaat naar een bovenverdieping in de Gemeentebieb omweer wat tot rust te komen. Daar ziet ze dat een jongen en een meisje van ongeveer twintig jaar ruzie krijgen. Ze hebben een relatie maar krijgen nu ruzie om iets onbenulligs. De jongen loopt woedend weg en Jill gaat naast het meisje zitten. Uit het gesprek dat ze daarvoor opving, begrijpt ze dat het meisje Rebecca heet en de jongen Kevin. Ze probeert het meisje een hart onder de riem te steken. Dit lukt haar slechts gedeeltelijk en het meisje loopt haar vriendje achterna en Jill besluit hetzelfde te doen met Rebecca. Ze wordt bij de uitgang tegengehouden door een grijze man. Hij vertelt tegen haar dat het meisje en de jongen allebei zullen sterven, en dat zij daar niets meer aan kan veranderen. Jill wordt boos: ze vindt het maar onzin. Ze gaat toch naar buiten en zoekt Rebecca. Ze ziet haar achter Kevin aan rennen. Kevin wordt ineens geschept door een auto. Hij lijkt op slag gedood en Rebecca loopt weg van het ongeluk, achtervolgd door Jill. Rebecca loopt naar de toiletafdeling van de bibliotheek. Jill buiten wachten. Na een tijdje wachten loopt ze in gedachten verzonken naar de uitgang. Vlak voor de uitgang botst ze tegen de oudere, grijze man aan die ze eerder al heeft ontmoet. De oude man gaat mee naar boven, waar hij haar uitleg geeft over de vloek. Zelf heet hij Johannes. Het is 19 augustus 2008 en 700 jaar geleden pleegde er op dezelfde dag op de plek van de bibliotheek een meisje zelfmoord, Het meisje heette Ysabella. Elke 100 jaar erna is er een koppel geliefden dood gegaan op deze datum. In 2008 zijn Rebecca en Kevin zo’n dodenpaar, tenzij Jill er iets aan ging doen. Zij moet zorgen dat een liefdespaartje dat ruzie heeft op de plek waar Ysabella de dood heeft gekozen elkaar een kus geeft. Dan is de vloek verbroken.

Eerst gelooft Jill het verhaal niet, maar uiteindelijk moet ze wel toegeven. De oude man had immers ook al de dood van Kevin voorspeld. Wanner Jill naar beneden gaat, heerst er een grote drukte bij de damestoiletten. Rebecca blijkt ook zelfmoord te hebben gepleegd. Dit trekt Jill zich zo erg aan, dat ze teruggaat naar Johannes om hem uitleg te vragen. Hoe kan zij Rebecca (en Kevin) redden als zij al gestorven zijn? Volgens Johannes is dat wel mogelijk omdat de twee nog niet definitief dood, ze kunnen nog gered worden als de vloek wordt gebroken.. Gewetensvol begint Jill aan haar taak. Een ruziemakend koppeltje geliefden vinden is al niet zo eenvoudig. Ze zet zichzelf een beetje voor gek, wanneer ze wil ingrijpen.
Intussen is Helmut in de bibliotheek heel vervelend door haar steeds te volgen. Hij laat op zijn borst een tatoeage zien waarin Jill staat geschreven. Ook valt hij voor haar op zijn knieën om haar te smeken met hem om te blijven gaan/ Maar ze stuurt hem echt weg. Aan de oude man vertelt ze wat er met hem loos is. Hij vertrouwt haar niet, controleert haar altijd en heeft tenslotte overal in haar huis webcams opgehangen waraop hij kan zien wat ze doet. Het loopt uit op ruzie als hij zegt dat ze niet ongesteld is wanneer hij met haar wil vrijen. Johannes zegt dat ze een goede keus heeft gemaakt door hem weg te sturen. Het is geen goede man voor haar. Jill komt later op het idee om de banvloek op te heffen door Helmut zover te krijgen dat hij haar zal kussen: immers, ze hebben eerst ruzie gehad en dan zou ze de banvloek breken. Mara Johannes praat het uit haar hoofd.: er is bij hen geen sprake van onvoorwaardelijke liefde en dan helpt het niet.

Jill wordt er moedeloos van. Ze doet nog een laatste poging om een koppeltje te vinden. Een bejaarde man en vrouw krijgen ruzie met elkaar. Ria (de vrouw) zegt tegen Jill dat haar man Frits heel erg veranderd is sinds de dood van Puim Fortuyn. Op die man had hij heel zijn hoop gevestigd. Wanneer hij terugkeert bij Ria weet Jill hen beiden zover te krijgen dat ze elkaar kussen. Ze houden als bejaard stel wel heel erg van elkaar. De vloek is eindelijk verbroken. Maar er gebeurt helemaal niets. Jill gaat naar buiten.

Maar dan: ze wordt wakker in een woning van een vriend (Eddy) en ze beseft dat ze gedroomd heeft. Wanneer ze haar hand over haar buik strijkt, merkt ze dat ze nog helemaal geen abortus heeft gepleegd. Al het voorgaande was dus een droom. Ze weet meteen dat ze geen abortus wil laten doen en belt de afspraak met de kliniek af.. Ze weet nog niet hoe het verder moet met Helmut, maar voorlopig zal ze zelf voor haar kindje moeten zorgen.

Dan gaat ze weer naar de Gemeentebieb. Ze gaat op zoek naar Johannes, maar die is nergens te vinden. Als zij daarna terug gaat naar de plek waar de brief van Ysabella hing, blijkt ook deze brief verdwenen. Op de plek waar de brief hing, hangt nu een portrettekening van een Johannes Sluter. Hij leefde van 1268 tot 1348 en was een dominee in Rotterdam. Hij had een passie voor boeken en was overleden aan de gevolgen van de pest.. Hij werd verzorgd door zijn dochter die Ysabella heette Die heeft dus helemaal geen zelfmoord gepleegd. Niemand heeft trouwens zelfmoord gepleegd; het was allemaal maar een droom van Jill. Ze loopt naar buiten en ze weet hoe ze haar “writers Block” moet opheffen. Het nieuwe Rotterdamse leescadeau zal Ysabella gaan heten.

Structuur en/of verhaalopbouw
De novelle is opgebouwd uit een 13-tal hoofdstukken die alleen worden aangegeven door een typografische witregel. Er is geen nummering en ook geen titel bij de hoofdstukken.
Later blijkt dat vrijwel het gehele verhaal een droom is en dat de abortus waarvan in hoofdstuk 1 wordt verteld dat die heeft plaatsgevonden, nog niet geweest is. De droom moet er toe dienen om haar over te halen het kind niet te laten weghalen. Het is daardoor een chronologisch verhaal met de structuur van een droom waarin iemand leert hoe hij met bepaalde zaken moet omgaan. (vgl. Een Christmas Carol van Dickens, waarin Scrooge leert dat hij zijn gierigheid moet opgeven)

Gebruikt perspectief
De vertelster is een ikvertelster. Het is een jonge schrijfster (achter in de twintig) die Jill Valens heet. Ze vertelt het verhaal in de o.v.t. Het is natuurlijk wel grappig dat er veel overeenkomsten zijn tussen Judith en Jill. Beiden moeten namelijk een novelle voor de bibliotheek schrijven en dat betekent dat er een zg. “Droste-effect” ontstaat. (de verpleegster die een blik omhoog houdt, waarop weer een afbeelding staat van een verpleegster die weer een blik omhoog houdt etc.)
Doordat Judith Visser haar Leescadeau ook “Ysabella” noemt, ontstaat in deze novelle opnieuw het vraagstuk waar sommige lezers wel moeite mee hebben: de identiteitverwisseling van schijfster en vertelster. Daarbij mag je natuurlijk niet de interpretatiefout maken dat Jill ook meteen Judith is. Visser heeft al eerder de suggestie gewekt dat schijfster en vertelster samenvallen ( bijv. in “Tinseltown)

De tijd van het verhaal
Het is een zeer actueel verhaal, want de vertelster moet een novelle schrijven voor het Rotterdams leescadeau 2008. De droom vindt waarschijnlijk plaats op 19 augustus 2008.
In de laatste zin weet ze hoe de novelle moet heten, nl. “Ysabella”.

De plaats van handeling
De romans van Judith Visser spelen zich vaak af in de gemeente Rotterdam waar de schrijfster zelf ook woont. Daarmee wist ze ook al twee keer de prijs van de Gemeente Rotterdam 2006 en 2007 in de wacht te slapen. Het zou me niet verbazen als ook de prijs in 2008 aan haar ten deel valt voor de spannende thriller “Stuk”
Ook “Ysabella “speelt zich natuurlijk af in Rotterdam. De Rotterdamse Gemeentebibliotheek vormt het herkenbare decor van de gebeurtenissen. Vrijwel het gehele verhaal speelt zich in de Gemeentebieb af , ook al is het verhaal uiteindelijk een droom..

Thema, motieven en interpretatie
Een mooi magisch-realistisch verhaal van Judith Visser. In een magisch realistisch verhaal ( vgl. De komst van Joachim Stiller van Hubert Lampo) overkomen de hoofdpersonen avonturen die ze eigenlijk niet kunnen verklaren met hun verstand. Het is iets spiritueels zouden we tegenwoordig zeggen. Jill ontmoet de oude Johannes (een Bijbelse naam) die haar de banvloek uitlegt. Eerst gelooft ze zijn verhaal niet, maar wanneer ze ziet dat Kevin en Rebecca dood zijn, begint te sterk te twijfelen. Ze gaat dan ook doen wat hij van haar verlangt, al valt het niet mee om die opdracht voor elkaar te krijgen. Dat lukt tenslotte wel, maar dan blijkt alles een droom te zijn. En blijkbaar toch een soort spirituele ervaring om de hoofdpersoon ervan te laten doordringen wat echte liefde is en haar een reden te geven om de geplande abortus niet te laten doorgaan. Er is toch iets wat onverklaarbaar is in het verhaal dat z ein hara droom heeft beleefd. Er blijkt wel een oude Johannes te hebben geleefd in Rotterdam. Deze man heeft veel betekend tijdens zijn leven in de 14e en 15e eeuw. Door de droom en de nieuwe kans die Jill met haar kindje Angie krijgt, is ze van haar writers block genezen: ze weet hoe haar nieuwe novelle waarvoor ze een opdracht heeft gekregen, moet noemen.

Nog wat motieven voor je leesdossier:
- de droom
- magisch- realistische gebeurtenissen
- onvoorwaardelijke liefde
- een stalkende minnaar
- de keuze abortus te ondergaan
- zelfmoord
- de voorspelling
- de opdracht die vervuld moet worden (queeste)

Waardering scholieren.com
“Ysabella”is een knappe novelle die niet zou hebben misstaan als Boekenweekgeschenk. Het is Visser gelukt om in een klein verhaal van 123 bladzijden de problematiek van echte liefde, het maken van belangrijke keuzes in je leven in een magisch- realistisch verhaal te plaatsen. Daarom is het jammer dat het verhaal slechts in een eenmalige druk te verkrijgen is, of de uitgever moet op het idee komen om er later alsnog een herdruk van te maken. Voor scholieren is het natuurlijk een lekker boekje om te lezen: dun en toch spannend en zeker de moeite waard. Literair gezien zie je ook wel ontwikkeling in Vissers werk. De amusementswaarde voor scholieren zal zeker een ruime voldoende tot goed zijn. Slechts omdat het zo dun is, zou ik scholen adviseren er één punt voor de literatuurlijst aan toe te kennen, maar wel toe te staan dat het op lijsten voor het examen komt te staan. Het is echt wel te vergelijken met een van de betere Boekenweekgeschenken. Het was dan ook een geschenk ter ere van de verjaardag van de Gemeentebieb in Rotterdam. Ik heb slechtere cadeautjes gekregen.

Recensies
Gezien de aard van de uitgave (een cadeau van de Rotterdamse bibliotheek) zijn er geen recensies in landelijke bladen over de novelle verschenen. Wel zijn er op internetfora lovende stukjes over het boekje geschreven door bewonderars van Judith Visser.

Over de schrijfster en eerder gepubliceerde werken
Bron: website uitgever
29 januari 1978 : Judith wordt geboren. In Rotterdam. Op zondag uiteraard.
1982 : Judith leest alles wat los en vast zit, van voedingsetiketten tot de kinderbijbel.
1984 : Judith begint zelf met schrijven, maar deponeert al haar werk nog voordat het af is versnipperd in de prullenbak om te voorkomen dat iemand het leest.
1990-1998 : Judith doorloopt de middelbare school en verschillende vervolgopleidingen en studies. Niets kan haar interesse lang vasthouden en Judith vertrekt naar het buitenland.
2000 : Judith keert terug naar Nederland, ouder en wijzer en met een manuscript onder haar arm.
2001 : Judith stuurt het manuscript, dat zij schreef over haar tijd in Londen, op naar een uitgever en krijgt een contract aangeboden voor publicatie. Judith schrikt zich rot en ziet er vanaf, omdat ze het verhaal bij nader inzien te persoonlijk vindt.
2003 : Judith behaalt haar diploma Voedingsleer en maakt plannen een eigen praktijk te beginnen als Voedingsconsulente.
2004 : Judith krijgt het idee voor de roman Tegengif, gaat werken als receptioniste om tijdens kantooruren het manuscript te kunnen schrijven, en vindt tussen de bedrijven door tijd om te trouwen en te scheiden.
2005 : Judith werkt achter de receptie (waar zij weigert het verplichte uniform te dragen) ruim een jaar lang in het geheim aan Tegengif.
2006 : Tegengif wordt uitgegeven door uitgeverij Passage (en Judith wordt ontslagen als receptioniste omdat zij duizenden rode reclamestickertjes van Tegengif op de uitgaande bedrijfspost heeft geplakt).
Tegengif wordt een groot succes en beleeft binnen een week al een herduk.
2007 : Judith vertrekt naar LA om daar haar tweede boek Tinseltown te schrijven, het vervolg op Tegengif.
Bij terugkeer in Nederland ontvangt Judith voor Tegengif de award voor het Beste Rotterdamse Boek van 2006.
2007 : Tinseltown verschijnt
2008: Judith ontvangt haar tweede award want Tinseltown wordt in navolging van Tegengif uitgeroepen tot het Beste Rotterdamse Boek van 2007.
2008: Judith maakt de overstap van Uitgeverij Passage naar De Boekerij.
2008: Judiths derde boek, genaamd Stuk, verschijnt. Ook is zij de auteur van het Rotterdams Leesscadeau van 2008, genaamd Ysabella, dat in een oplage van 40.000 stuks gratis in Rotterdam wordt verspreid.

Naast het schrijven van haar boeken recenseert Judith Engelstalige literatuur voor Biblion en is ze regelmatig gastcolumniste in verschillende bladen.