Vals licht door Joost Zwagerman

Beoordeling 6.9
Foto van een scholier
  • Boekverslag door een scholier
  • 4e klas havo | 2803 woorden
  • 23 maart 2007
  • 11 keer beoordeeld
  • Cijfer 6.9
  • 11 keer beoordeeld

Eerste uitgave
1991
Pagina's
347
Geschikt voor
bovenbouw havo/vwo
Punten
2 uit 5
Oorspronkelijke taal
Nederlands
Literaire thema's
Verfilmd als

Boekcover Vals licht
Shadow

'Alles moest geheim blijven. Simon loog tegen familie en vrienden. Hij kon niemand vertellen waar en hoe hij Lizzie Rosenfeld had ontmoet.’

Simon Prins, student Nederlands, raakt gefascineerd door de wereld van de Amsterdamse prostitutie. Hij wil de wetten en geheimen doorgronden van dit ‘schaduwbestaan’. Tot het onvermijdelijke …

'Alles moest geheim blijven. Simon loog tegen familie en vrienden. Hij kon niemand vertellen waar en hoe hij Lizzie Rosenfeld had ontmoet.’

Simon Prins, …

'Alles moest geheim blijven. Simon loog tegen familie en vrienden. Hij kon niemand vertellen waar en hoe hij Lizzie Rosenfeld had ontmoet.’

Simon Prins, student Nederlands, raakt gefascineerd door de wereld van de Amsterdamse prostitutie. Hij wil de wetten en geheimen doorgronden van dit ‘schaduwbestaan’. Tot het onvermijdelijke gebeurt: hij raakt verliefd op een van de werkende meisjes.

Vals licht door Joost Zwagerman
Shadow
ADVERTENTIE
Studententijd zomerspecial

Heb jij de Zomerspecial van Studententijd de podcast al geluisterd? Joes, Steie, Dienke en Pleun nemen je mee in hun zomer vol festivals, vakanties en liefde. En kijken ook alvast vooruit naar de introductietijd van het nieuwe collegejaar. Luister lekker mee vanaf je strandbedje, de camping of onderweg. 

Luister nu!
De auteur van het boek dat ik heb gekozen is Joost Zwagerman, hij is geboren in 1963 in Alkmaar. Hij debuteerde in 1986 op tweeëntwintigjarige leeftijd met de roman De houdgreep, één jaar later gevolgd door de verhalenbundel Kroondomein, naar aanleiding waarvan het weekblad De Tijd hem uitriep tot ‘de kroonprins van de Nederlandse literatuur’. Met de roman Gimmick! (1989) bereikte Zwagerman een groot leespubliek, gevolgd door de bestsellers Vals licht (1991) en De buitenvrouw (1994). Van deze drie romans zijn meer dan 150.000 exemplaren per titel verkocht, van De buitenvrouw zelfs meer dan 175.000. Het boek Vals licht is in 1992 genomineerd geweest voor de AKO-literatuur prijs. En is in 1993 verfilmt

Simon Prins is dertien jaar en woont in Alkmaar als hij via een vriendje voor het eerst hoort over het bestaan van prostituees. Simon is nieuwsgierig en gaat kijken.

Als Simon vijftien is, ziet hij op een middag Steef bij een hoer vandaan komen. De jongen ziet hem ook. Op school raakt het verhaal bekend dat Simon hoerenloper is. In werkelijkheid loopt hij alleen maar door de buurt, gefascineerd door de vrouwen.
Na zijn eindexamen vertrekt Simon, die inmiddels achttien jaar is, naar Amsterdam om Nederlands te gaan studeren. Daar bezoekt hij wel een prostituee. Binnen enkele weken is hij een vaste klant. Zijn halve studiebeurs gaat er aan op.
Op een gegeven moment vindt hij het genoeg. Hij bezoekt haast nooit meer een prostituee.
Op een dag in de herfst ziet hij daar achter het raam een mooie jonge vrouw die zijn aandacht trekt. Als hij later haar kamertje binnengaat, lukt het hem niet de afstandelijke houding aan te nemen. Bij dit meisje, dat Lizzie Rosenfeld heet, is alles anders. Simon is vrijwel op slag verliefd op haar. Lizzie neemt Simon mee naar haar kamer. Daar vertelt ze hem over haar leven.
Simon bezoekt Lizzie elke avond na het werk in haar kamer. Lizzie gebruikt enorme hoeveelheden homeopathische middelen en vitaminetabletten om haar lichaam in conditie te houden. Als ze elkaar een maand kennen, heeft Simon nog geen enkele poging ondernomen met haar naar bed te gaan. Lizzie vertelt tijdens die nachten ook over haar ongelukkige jeugd en haar ellendige ouders. Zij bezweert Simon ook dat hij nooit over haar werkelijke beroep mag praten.
Na verloop van tijd komt Lizzie ook naar Simons kamer. In die tijd begint Simon aan Lizzie informatie te ontlokken. Ze is namelijk behoorlijk gesloten over haar verleden. Hij komt erachter dat ze twee keer een vriendje heeft gehad, Jasper Veneman en Wesley Coelre, maar ze laat er niet veel over los.

Als Simon voor het eerst sinds hun ontmoeting probeert seks met Lizzie te bedrijven, lukt dit niet: ze zit ‘op slot’. Hierna wil ze terug naar haar kamer.
Daar ontdekt Simon trouwfoto’s van Lizzie en Jasper. Hij ontdekt ook door een gesprek met haar collega Tanja, dat Lizzie niet studeert, maar de hele week werkt, naast de raamprostitutie als gastvrouw en escort in Yab Yum. Zij blijkt ook al vijf jaar als prostituee te werken in plaats van drie.
Lizzie legt Simon alles uit. Ze vertelt nu uitvoerig over haar ongelukkige jeugd. Ze liep weg, kwam in Nijmegen terecht en ontmoette daar Jasper, die ook van huis was weggelopen. Omdat ze geldgebrek hadden en zich niets konden veroorloven, stelde Jasper voor dat Lizzie zich zou inschrijven bij een escortbureau. Kort daarop trouwden Jasper en Lizzie. Jasper gaf enorme hoeveelheden geld uit en Lizzie kreeg het gevoel dat ze misbruikt werd. Ze scheidden, maar Jasper bleef haar lastig vallen totdat de eigenaar van Tab Yum hem in elkaar liet slaan.
Lizzie was ondertussen een zeer gewilde gastvrouw in Yab Yum. Na twee jaar verliet ze de club. Ze werkte nog wel enkele dagen, maar wilde meer zelfstandigheid. In het rustige hoerenkwartier rond het Singel vestigde ze zich als raamprostituee. Daar ontmoette ze Wesley. Ze hadden een korte relatie, maar Wesley verdween spoorloos toen Lizzie hem een keer negenduizend gulden had geleend om een studio te kunnen overnemen.
Dit verhaal maakt diepe indruk op Simon, maar hij heeft het gevoel dat hij nog maar een fractie van haar weet.
Lizzie komt nu weer naar Simons kamer. Ze gaat minder vaak naar haar peeskamertje en begint zich meer aan hem te hechten. Simon vertrouwt het niet: hij vermoedt dat ze nog lang niet alles verteld heeft.
Ze besluit een groot deel van haar werk op te geven: de escortbureaus en Yab Yum. In die tijd krijgt Lizzie merkwaardige ziekteaanvallen.
Plotseling besluit Lizzie helemaal met haar werk te stoppen. Simon probeert op een heel zachtmoedige en voorzichtige manier Lizzies gespannenheid te doorbreken, maar ze blijft voor hem ‘op slot’, ze heeft last van vaginisme.
Kort na de kerstdagen die ze niet samen doorbrengen, ontdekt Simon dat Lizzie het Consultatiebureau voor Alcohol en Drugs (CAD) bezoekt. Hij gaat met Lizzie mee om van een psycholoog, Martin van Doorn, te horen wat er aan de hand is. Die vertelt dan Lizzie jarenlang verslaafd is geweest aan heroïne en een maand nadat ze Simon heeft ontmoet, bij het CAD aanklopte om hulp: Ze wilde afkicken.
Simon is stom verbaasd. Hij heeft nooit iets gemerkt van afkickverschijnselen.
Tussen Simon en Lizzie breekt nu een moeilijke tijd aan. Hij is bang voor haar verleden, bang voor een terugval. Simons liefde voor Lizzie komt sterk onder druk te staan. Bovendien doen zich geldproblemen voor nu Lizzie gestopt is met haar werk. Lizzie trekt bij Simon in. Lizzie begint op een ongelooflijke manier te snoepen en wordt steeds dikker.
Simon besluit weer te gaan studeren op advies van Lizzies psycholoog. Hij adviseert Simon weer te gaan studeren. Zo is hij wat vaker weg en kan meer afstand van hun situatie nemen. ’s Avonds studeert hij vaak bij een vriend, Nico Weuling. Op een avond wordt Simon gebeld door Lizzie. Jasper is bezig allerlei spulletjes weg te halen. Simon schiet te hulp.
De weken erna heeft Lizzie veel last van nachtmerries. Plotseling lijkt Lizzie over het dieptepunt heen. Ze besluit ineens te stoppen met snoepen en begint normaler te doen. Ze gaan nu ook regelmatig samen de deur uit. Op een dag krijgt Simon griep. Lizzie verzorgt hem en na een ruzietje kruipt ze bij hem in bed. Dan lukt het hen plotseling de liefde te bedrijven, vanaf dat moment is Lizzies vaginisme voorgoed verleden tijd. Ze zijn dolgelukkig. Tijdens deze weken komt het gesprek op vroegere liefdes. Simon herinnert zich plotseling dat Wesley er destijds met negenduizend gulden vandoor is gegaan. Hij besluit Wesley op te sporen. Dat lukt hem. Wesley overhandigd het geld en Lizzie verdwijnt ermee. Als Simon naar hun kamer terugkeert, vertelt Lizzie hem dat ze met het geld nog openstaande schuld bij een dealer heeft voldaan. Terwijl ze dit vertelt, realiseert ze zich dat ze een fout gemaakt heeft. De dealers zullen haar nu weer lastig gaan vallen, want ze heeft nog een schuld van veertigduizend gulden open staan. Lizzie duikt onder.
Kort hierop verschijnt bij Simon inderdaad een drietal dealers. Zij bedreigen hem.
Nu Lizzie weg is, mist Simon haar verschrikkelijk. Ze belt hem op en vertelt dat ze weer de prostitutie ingaat om haar restschuld af te betalen.
Simon bezoekt Lizzies psycholoog op het CAD. Hij komt met het verrassende verhaal dat ze ontdekt hebben dat Lizzie waarschijnlijk nooit verslaafd is geweest. Lizzie lijdt aan een psychische liegziekte. Haar verhaal had slecht tot doel om er voor te zogen dat hij bij haar zou blijven. Lizzie zoekt Simon op. Hoewel de psycholoog Simon afgeraden heeft te vertellen wat hij weet, gooit hij het er allemaal uit. Ze vertelt wat haar werkelijk overkomen is.
Toen Lizzie bij Yab Yum werkte, raakte ze betrokken bij de drugshandel. Ze ontving eens in de maand een discreet verpakte partij drugs, die een paar dagen later door enkele mannen opgehaald werd. Ze kreeg veel geld. Ze had zoveel vertrouwen in haar contactman dat ze hem haar geld liet beleggen. Op een dag ging het mis: hij was alles kwijtgeraakt, Maar geen nood: de drugsdoorvoer zou in een hoger tempo uitgevoerd worden. Dat ging een tijdje goed. Maar op een keer kwamen er mannen om drugs, die kort ervoor door ander mannen waren opgehaald. Lizzie stond verbluft, maar begreep dat ze voor de tweede keer bedrogen was. Haar contactman had de leveranciers laten betalen, maar voorat ze de drugs kwamen ophalen, had hij ze al bij Lizzie weggehaald en aan anderen verkocht.
De financiele schulden, twee ton, werd op Lizzie verhaald. Ze probeerde geld te verdienen doormiddel van prostitutie. Ze was nog bezig met terugbetalen toen ze Simon ontmoetten. Door zich bij het CAD aan te melden en te doen alsof ze zelf verslaafd was, keken de handelaren wel uit. Het ging toen ook een tijdje goed. Maar door de negenduizend gulden van Wesley aan de dealers te geven, kwamen zij terug. Nadat Lizzie dit verhaal aan Simon verteld heeft, beseffen ze beiden dat het tussen hen voorgoed voorbij is.
Lizzie zegt dat ze eerst nog een tijdje gaat werken om haar restschuld helemaal af te betalen en daarna naar Nijmegen vertrekt, naar Janneke, een kennis van haar. Ze wil daar proberen een nieuw leven op te bouwen.
Na Lizzies vertrek is Simon enorm verdrietig. Hij past een tijdje op het huis van Josje Leenhart, een kennis van Nico. Josje wordt verliefd op Simon. Ze beginnen een relatie, maar voor Simon is dit maar surrogaat.
Op een dag belt hij Lizzie bij Janneke op en vraagt of hij een langs mag komen.
Lizzie blijkt een nieuwe vriend te hebben, maar ze houdt niet echt van hem. Ze bekent dat ze nog steeds van Simon houdt, maar aan hun relatie zijn zoveel dramatische herinneringen verbonden, dat het nooit meer goed kan komen. Simon beseft dat ze gelijk heeft. Daarna gaat hij per trein terug naar Amsterdam.

Tijd: Het verhaal speelt zich in deze tijd af, in ongeveer anderhalf jaar, het begint in de zomer van 1989 en eindigt in januari 1991. Het wordt verteld aan de hand van flashbacks, dus de tijd wordt soms door elkaar gegooid. In de eerste zes hoofdstukken is het een beetje verwarrend wanneer wat gebeurt omdat daar van de chronologische vertelvolgorde wordt afgeweken. Maar later valt alles als het ware op z’n plaats.
Het verhaal wordt in de verleden tijd verteld, dus het is een achteraf verteld verhaal en de schrijver weet al hoe het afloopt.
Plaats: Het boek speelt zich voornamelijk af in Amsterdam, maar er zijn ook kleinere stukken die zich afspelen in Alkmaar (flashbacks van Simons’ jeugd) en in Nijmegen (wanneer Lizzie bij haar tante is gaan wonen en Simon haar daar opzoekt) het verhaal speelt zich natuurlijk veel af in de hoerenbuurten.
Personages: Simon Prins. Tijdens zijn jeugd woonde hij in Alkmaar. Daar was hij altijd bang dat hij op zou vallen bij de meisjes die hij niet begreep, of bij de jongens met wie hij niet kon opschieten. Eenmaal in Amsterdam weet Simon snel het imago van een vlotte jongen op te bouwen. Maar hij maakt zichzelf kwetsbaar door enerzijds nooit een echte relatie te hebben met een meisje en door anderzijds een regelmatige hoerenbezoeker te worden. Hij begint een relatie met een van de prostituees, die later op de klippen loopt, vindt een nieuwe vriendin, maar kan Lizzie niet uit zijn hoofd zetten. Uiteindelijk vindt hij toch rust, bij het feit dat Lizzie niet meer is geinteresseerd.
Lizzie Rosenfeld. Zij heeft een moeilijke jeugd gehad en heeft op jonge leeftijd het huis verlaten. Ze is daarna getrouwd met de oudere Jasper Veneman. Uit nood gaat ze, op aandringen van Jasper, bij het Amsterdams escortbureau Yab Yum werken. Later gaat ze ook als raamprostituee aan de Ruysdaelkade werken. Daar ontmoet ze Simon met wie ze een relatie begint. Uiteindelijk verbreekt ze de relatie met Simon en gaat ze Nederlands studeren in Nijmegen.
Jasper Veneman. De ex-man van Lizzie, gescheiden door geldzucht van Jasper.
Wesley Coelre. Een ex-vriend van Lizzie, Wesley heeft Lizzie voor 9000 gulden opgelicht.
Martin van Doorn. De psychiater van Lizzie die Simon vertelt dat Lizzie aan een liegzucht lijdt.

Nico Weuling. Een vriend van Simon, tweedejaars student.
Janneke. Lizzies tante, de enige van de familie waar Lizzie nog contact mee heeft.
Tanja. Lizzies collega die in de peeskamer naast haar werkte.
Titelverklaring: Figuurlijk betekent Vals licht: Lizzie's leven bestaat uit leugens, maar na verloop van tijd kwamen die leugens aan het licht doordat Simon erachter kwam wat werkelijk in Lizzie's leven afspeelde.
Letterlijk betekent Vals licht: Het licht in de onderwater kamer van Lizzie. Doordat de gordijnen altijd dicht zijn komt er geen zonlicht in haar kamer. Ze gebruikt kaarsjes om haar kamer te verlichten.
Motto en opdracht: Weer gaat de wereld als een meisjeskamer open. Het straatgebeuren zeilt uit witte verten aan.
Het boek gaat tenslotte over een meisje die vaak op haar kamer is en het gaat ook over het straatgebeuren van dat meisje. Paul Rodenko
Thema en motieven: Het thema in het boek is een onmogelijke liefde, waarbij het contrast tussen de harde buitenwereld en het ‘romantische' samenzijn van Lizzie en Simon wordt geschetst. Vooral de prostitutie staat symbool voor de buitenwereld. De escortbureaus en Yab Yum zijn hierbij minder aanwezig. De drugsscene verloopt in het boek nog vrij rustig.
De relatie tussen Lizzie en Simon wordt vanaf het begin al beheerst door het noodlot. Simon is bang dat zij hem bedriegt en dat zij hem zal verlaten. In zekere zin bedriegt ze hem inderdaad, maar haar leugens zijn eigenlijk bedoeld om hem en ook zichzelf en de relatie te beschermen. Lizzie wil eigenlijk alleen maar aandacht van hem.
Lizzie is gestopt met werken, maar ze moet weer verder gaan in de prostitutie, om haar schuld af te betalen. Ze verhuist naar Nijmegen. En ze krijgt een nieuwe vriend, Simon heeft inmiddels ook al een nieuwe vriendin. De motieven zijn:
De leugens! Dit is een belangrijke factor in het hele verhaal. Hier gaat uiteindelijk de relatie aan ten onder, maar ironisch genoeg eigenlijk pas nadat Lizzie de waarheid heeft verteld.
De groene kleur. Deze staat voor jaloezie en wraak. Voorbeelden zijn onder andere de groene opoefiets van Lizzie, de mosgroene Opel van de drugsdealers die op wraak uit zijn en natuurlijk de Onderwaterkamer van Lizzie die zij helemaal groen maakt. Hiermee in contrast komen ook de kleuren rood en gifpaars herhaaldelijk in het boek terug evenals de witte huidpoeder die Lizzie opdoet als ze gaat werken.
Dubbelleven, niet alleen Lizzie leed een dubbelleven, ook Simon deed dat toen hij jonger was en dikwijls een bezoek bracht aan prostituees. Hij doet het nog steeds als hij in Amsterdam gaat studeren en hij nog steeds de hoeren bezoekt en dit gaat verder als hij wat met Lizzie de prostituee krijgt.
Angst, Lizzie is bang Simon te verliezen en bedriegt hem daardoor, het grappige is eigenlijk dat ook Simon bang is dat Lizzie hem zal verlaten. Verder heeft hier natuurlijk ook de angst van Lizzie voor de buitenwereld mee te maken, een angst waar ook Simon later mee ‘besmet’ wordt.
Reinigen, een telkens terugkerend ritueel, waarbij Lizzie een paar uur gaat weken in een heet bad en zich zo hard wast dat er na afloop rode strepen te zien zijn. Ook Simon gaat regelmatig in bad met haar.
Taalkenmerken en citaten: In het boek worden heel veel details verteld, alles word in geuren en kleuren verteld, zodat je je helemaal kan inleven in het verhaal. Het taalgebruik was soms wat ouderwets, bijvoorbeeld bij deze zin:
“De vrouw begon weifelend met wat paperassen te ritselen.”
Door deze woorden is het soms erg moeilijk om te lezen. Er waren soms ook veel te lange zinnen. Dit vond ik soms wel lastig omdat dat nogal saai is. Dan haal je de snelheid uit het verhaal. Ik heb veel liever korte zinnen. Dit leest veel sneller en veel makkelijker.
Ik vind wel dat het taalgebruik van de hoofdpersonages bij hun past. Simon studeert bijvoorbeeld Nederlands dus zijn woordkennis is al wat groter. Ook is hij een beetje een lui en chagrijnig type dus denkt hij over veel dingen heel lang na, dit merk je ook aan de manier van vertellen omdat alles uitgebreid verteld moet worden. Lizzie praat wat meer met straattaal en scheldwoorden, dat past ook beter bij iemand die hoer is.

Vertellerstandpunt: Het verhaal wordt beleefd door de ogen van de schrijver. In het verhaal is de vertelsituatie gebruikt, zo staat er iedere keer: Simon zei:,……’

Het boek heeft 276 bladzijden, het eerste druk was in oktober 1991 en het boek dat ik las was het zevende druk in oktober 1992.
Op de kaft is een gevel te zien, met daar een kamer op te zien en een vrouw. Verder is de kleur eromheen donker en grauw, dat staat denk ik voor de duisterheid van Lizzie in het verhaal. Op de achterkant staat nog een foto van Joost Zwagerman met een tekst erbij over hem.

REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

Andere verslagen van "Vals licht door Joost Zwagerman"