Uit de suiker in de tabak door P.A. Daum

Beoordeling 6.2
Foto van een scholier
  • Boekverslag door een scholier
  • Klas onbekend | 3505 woorden
  • 31 juli 2006
  • 10 keer beoordeeld
  • Cijfer 6.2
  • 10 keer beoordeeld

Eerste uitgave
1885
Oorspronkelijke taal
Nederlands

Boekcover Uit de suiker in de tabak
Shadow
Uit de suiker in de tabak door P.A. Daum
Shadow
ADVERTENTIE
Help nu jouw favoriete goede doel door jouw mening te geven!

Hoe? Heel simpel. Geef je op voor het panel van Young Impact en geef jouw mening over diverse onderwerpen zoals gelijke kansen, diversiteit of het klimaat. Voor iedere ingevulde vragenlijst (+/- 1 per maand) ontvang je een bedrag dat je direct mag doneren aan een goed doel naar keuze. Goed doen was nog nooit zo easy!

Meld je aan!
Beschrijving
P.A. Daum, Uit de suiker in de tabak, Enschede 1885
De grootste reden voor mijn boekkeuze is mijn thema. Ik gekozen voor het thema ‘Kolonistenleven in Nederlands-Indië dus ik zocht een 19e eeuw’s boek die met dat thema te maken had. Ik kwam uit bij de auteur Daum en aan de hand van de sleutelwoorden die in het boekje bij de titels van Daum staan kwam ik bij dit boek. Het leek mij het leukst en meest boeiend van al zijn boeken.
Inhoud
Het boek gaat over het leven van James van Tuyll. James is jongeman die als zoon van een Amsterdamse notaris uit een degelijk gezin komt. Na de middelbare school te hebben afgerond gaat hij studeren in Leiden. Maar met de studie wil het niet echt vlotten en hij haalt dan ook tot grote spijt van zijn ouders, zijn tentamens en jaar niet. Daarom besluiten zijn ouders hem naar Nederlands-Indië te sturen. Na de lange reis komt hij eindelijk in Batavia aan en wordt opgevangen door zijn oom Willem. Willem van Tuyll was vroeger ook een losbol en ging James jaren eerder voor. Hij is getrouwd met Jet, een mooie vrouw die maar voor de helft Nederlands bloed heeft. Willem van Tuyll zit in de suiker. Hij heeft een mooie fabriek en de zaakjes redelijk goed voor elkaar. Eerst moet hij niet zo veel hebben van de komst van zijn kleine neefje maar hij draait al snel bij. James krijgt een betrekking op de plantage van de heer van Heert. Hij werkt daar als onderopzichter. Al snel ziet hij dat de heer van Heert onder de plak zit bij zijn vrouw. Ook merkt hij dat er suikerriet gestolen wordt. Als hij dat meldt bij de heer Versluis, de hoofdopzichter zegt deze dat hij zich niet met die zaken moet bemoeien. Even later wordt hij geroepen om mevrouw van Heert met spoed te gaan helpen. Het blijkt om een buitenechtelijk dochtertje van Versluis te gaan die Versluis eigenhandig doodgeslagen heeft. Doodsbenauwd begraaft James het vijf jarige meisje en hij draagt nu een geheim met Mevrouw van Heert. Het hele zaakje stinkt gewoon. De heer van Heert overlijdt niet lang daarna. Vanaf dat moment neemt James de zaken waar. Hij krijgt ruzie met mevrouw van Heert als hij haar weigert steeds geld mee te geven wat ze toch steeds weer vergokt. Ze blijkt later steeds meer en meer schulden te maken bij een Chinees. Versluis is intussen de laan uit gestuurd nu James zijn moord openbaar heeft gemaakt. Dan wordt James’ hut in de brand gestoken. Niet veel later komt er een confrontatie tussen James en de opgedoken Versluis. Ze slaan elkaar de hersens in. James herstelt langzamerhand van het duel en Versluis zit voorlopig vast. James wil niet langer blijven bij het vuile zaakje van de van Heert’s en hij heeft ook de bui vol van mevrouw van Heert. Hij gaat terug naar zijn oom want hij wordt ook gek van de praatjes en verhalen die nu over hem te ronde gaan. Hij krijgt een nieuwe betrekking en dat is bij de wat oudere Drossaarts. Drossaarts is niet getrouwd met een Europese vrouw en dat is goed te merken aangezien het maar een ranzige bedoening is bij de man. James staat dan ook op een eigen hut. Hij wordt nog steeds achtervolgd door de gebeurtenissen bij van Heert. Mevrouw van Heert zint namelijk op wraak. Zij heeft namelijk geen cent meer te makken. Dat is weliswaar absoluut niet de schuld van James maar toch wil zij zich wreken. Ze begraaft met de intussen weer op vrije voeten gestelde Versluis het kinderlijkje in zijn tuin en laat zijn hut opnieuw in de brand steken. Voor James is de maat vol en hij gaat praten bij de resident. Mevrouw van Heert wordt uit het gehele district verbannen dus daar heeft hij geen last meer van. Maar wel van alle lelijke praatjes die er over hem te ronde gaan. Iedereen denkt dat hij een relatie met mevrouw van Heert had. Van waar anders die haat? James blijft echter altijd ontkennen. Wanneer hij op doorreis is van de plantage van Drossaarts naar de plantage van zijn oom logeert hij onderweg bij een kennis van zijn oom, familie Sanders. Hij ontmoet er Hélène, de knappe, jongste dochter van vader Sanders. James wordt smoorverliefd op haar. Op een feestje bij familie Sanders probeert hij haar het hof te maken maar helaas is ze al verloofd met een koffieplanter. Enige tijd later besluit Drossaarts de tabak in te gaan en oom Willem staat er op dat James diens onderneming overneemt. Met geleend geld, waar Willem garant voor staat, koopt James de plantage van Drossaarts. Hij zit nu echt in de suiker. De heer Sanders vindt een jongeman in de suiker veel geschikter voor zijn dochter dan een koffieplanter. De koffieplanter wordt afgewimpeld en Hélène en James trouwen niet lang daarna. Tot hun grote spijt blijven ze kinderloos. Steeds vaker horen ze berichten van tabaksplanters die bakken met geld verdienen in de tabak. Omdat ze toch geen kinderen hebben besluit het jonge echtpaar van Tuyll, tot groot geluk van Hélène ook hun heil te zoeken in de tabak. Dit tot groot ongenoegen van Willem en de heer Sanders die hen steeds waarschuwen. Wanneer Hélène en vooral James zich aan het oriënteren zijn in de wereld van tabak en het gebied verkennen ontmoeten ze de familie Koorders. Het echtpaar Koorders nodigt hen uit bij hen te logeren. Uit komt zelfs zo ver dat ze vragen of de van Tuyll’s definitief bij hen intrekken en de heer Koorders en James beginnen samen een onderneming in de tabak. Het gaat heel goed en na een tijdje besluit het gezin Koorders er voor twee jaar tussenuit te gaan en Europa te bezoeken. Hélène vindt het verschrikkelijk dat ze weggaan omdat ze hun aanwezigheid erg prettig vind. James is blij. Hij kan, nu de conservatieve Koorders weg is, zijn nieuwe ideeën op de onderneming loslaten en hij hoopt dat de kleine kloof die er tussen hem en Hélène is ontstaan sinds ze bij de Koorders zijn ingetrokken, wordt hersteld Dat gebeurt echter niet. Helene hunkert naar Europa. Met tante Jet gaat het niet goed. Zij heeft veel last van de tropenkoorts en op dertig jarige leeftijd overlijdt ze. Voor Willem is de klap gigantisch. Zijn grote liefde is hem ontnomen en hij raakt aan de drank. Vervolgens komt er ook nog eens een derde niet al te brave van Tuyll naar de kolonie. Het is een neefje van James en dus ook van Willem. Samen een ontvangen ze hem. Het is een schriel ventje en al snel blijkt dat Charl’tje van Tuyll niet geschikt is voor het plantage leven. Hij wordt ambtenaar. Wanneer de Koorders terug zijn vertrekken Hélène en James naar Europa. Hélène is dolenthousiast. Ze bezoeken eerst James’ouders. Ze merken hoe groot de kloof is geworden en James schrikt ervan hoe oud ze zijn geworden. Zijn ouders kunnen niet zo goed tegen de drukte. James en Hélène besluiten naar Parijs te gaan. In Parijs raken ze bevriend met een weduwe en haar kinderen Pascal en Esther. Hélène heeft de tijd van haar leven en ze bezoeken allerlei bals en feesten. James is erg gecharmeerd van de jonge Esther en samen gaan er vaak stiekem tussenuit. Op een dag zijn ze verdwenen alsof ze van de aardbodem zijn weggevaagd. James heeft de weduwe veel geld geleend maar daar kan hij naar fluiten. Tot overmaat van ramp blijkt dat het bedriegers en acteurs zijn en dat Helene al die tijd van alles af wist. Zij voelt zich bedrogen doordat hij viel voor Esther. Hun huwelijk loopt op de klippen. Ze betrekken een huis in Den Haag en leven zo veel mogelijk apart. Er komen steeds meer verontrustende berichten vanuit de kolonie over de verslechterde zaken in de tabaksindustrie. Uiteindelijk besluiten Hélène en James terug te gaan. Eenmaal aangekomen reist Hélène direct door naar haar zus. Ze zien elkaar nooit meer terug. James wordt ontvangen door zijn neefje met wie het beter gaat.Snel gaat hij naar zijn plantage. De zaken gaan bedroevend slecht en faillissement is nabij. Oom Willem sterft vlak na de thuiskomst van James aan een beroerte. Hij laat James niets na. Uiteindelijk gaat de onderneming failliet met ‘dank aan’de huidige resident. James is ziek en hij vertrekt naar de binnenlanden van Java. Hij krijgt nog een cadeautje van Charl’tje, de enige die zich nog een beetje om hem bekommert. Het cadeau is de mooie inlandse huishoudster van Charl’tje die goed kan koken. Charl’tje had haar niet meer nodig omdat hij toch maar op een plantage gaat werken vanwege het eentonige werk dat hij als ambtenaar doet. James woont met zijn vrouwtje ergens in de binnenlanden van Java. Hij stuurt Hélène haar geld eens in het kwartaal en slijt zijn dagen door al thee drinkend te piekeren over het leven en bedenkt dat er toch heel weinig nodig is om het leven van een mens doelloos te maken.

Eigen mening
Ik vond het een boeiend boek. Je krijgt een goed beeld van het koloniale leven daar. Er gebeurt best wel veel in het boek, niet altijd even leuk maar dat houdt het wel spannend. De personages hebben allemaal duidelijk een rol en dat maakt het boek heel compleet. Ik vond het voor een 19e eeuws boek erg makkelijk te lezen, vooral te wijten aan het taalgebruik dat niet er ingewikkeld is. Verder is het niet moeilijk omdat alles heel chronologisch is opgebouwd.

Verdieping
Tijd
Chronologisch/niet-chronologisch
Het verhaal wordt in chronologische volgorde verteld. Hieronder alle hoofdgebeurtenissen op een rijtje:
- James van Tuyll vertrekt na het verzaken van zijn studie naar Nederlands-Indië.
- James maakt kennis met zijn oom en tante die een onderneming in de suiker hebben.
- James gaat werken in de suiker als onder opzichter bij familie van Heert.
- James vertrekt na verscheidene incidenten bij van Heert en krijgt een betrekking als hoofd opzichter bij Drossaarts.
- James maakt kennis met Hélène de jongste mooie dochter van de heer Sanders die ook in de suiker zit.

- James neemt met geleend geld de onderneming van Drossaarts over en gaat ook in de suiker.
- James trouwt met Hélène.
- Het jonge gezin van Tuyll, nog altijd kinderloos, gaat de tabak in.
- Samen met het gezin Koorders starten de van Tuyll’s hun onderneming.
- De zaken gaan goed en ze maken fortuin. Na een reis van 2 jaar naar Europa komen de Koorders terug en maken James en Hélène aanstalten om zelf Europa te bezoeken.
- Na een bezoek van een kleine periode aan de ouders van James gaan Hélène en James naar Parijs. James weet zich geen houding te geven aan de houding van Hélène en al haar losbandig plannen die volgens hem niet passen bij een getrouwde vrouw van haar stand.
- Ze ontmoeten de zogenaamde Franse familie met moeder en haar kinderen Esther en Pascal.
- Hun ‘nieuwe vrienden’ bedriegen James want Hélène blijkt achteraf van alles af geweten te hebben. Hun huwelijk loopt op de klippen.
- Na een periode in Den Haag gewoond te hebben krijgen ze steeds meer verontrustende berichten uit de kolonie over de slechte zaken. Hélène en James gaan terug naar hun thuis.
- Hélène vertrekt naar haar zus. Het is de laatste keer dat James en Hélène elkaar zien.
- De zaken gaan zo slecht dat het faillissement van de onderneming niet lang op zich laat wachten.
- James gaat ergens is de binnenlanden, heel eenzaam op een plantage met een inheemse vrouw wonen en slijt daar in alle eenzaamheid zijn dagen.
Verschil fabel en sujet
Er is niet echt een verschil tussen fabel en sujet.
Continu/niet-continu
Het verhaal wordt niet echt continu verteld. Het gebeurt meerder malen dat het verhaal een half jaar, een paar maanden of soms nog langer over springt.
Flashbacks, terugverwijzingen en vooruitwijzingen en hun effect
Van flashbacks, terugverwijzingen en vooruitwijzingen is niet echt sprake. Echt spanning wordt daardoor op die manier niet echt gecreëerd.
Historische tijd
Het speelt zich ongeveer in de jaren zeventig van de 19e eeuw af. Indonesië was nog een kolonie van Nederland en speelde in die tijd een erg belangrijke rol voor ons land. Veel specerijen, thee, koffie en tabak kwamen er vandaan. Aangezien het grootste deel van het verhaal zich daar afspeelde leek me dat vrij duidelijk.
Verhouding verteltijd en vertelde tijd
Ik denk dat het hele verhaal dat in 313 bladzijdes verteld worden een periode tussen de 10 en 15 jaar omschrijven. Die verhouding is dus een beetje scheef.
Personages
Karakterisering en onderlinge relaties

James
De karaktereigenschap die bij James het meest naar voren komt is zijn eerlijkheid. Hij heeft een groot rechtvaardigheidsgevoel en heeft een niet al te hard karakter waar hij soms nog wel eens last van heeft. Hij is niet dom maar is zeker geen studiebol. Hij houdt van vrouwen, feesten en mensen maar is ook een harde werker en een goede ondernemer. Hij is geen iel ventje want hij heeft een stevige lichaamsbouw.
Hélène
Hélène is een mooie vrouw. Ze heeft bruine ogen en is niet heel dun maar een redelijk slanke vrouw met vrouwelijke rondingen. Ze is zeker niet op haar mondje gevallen en ze is heel eigenzinnig. Ze trekt altijd haar eigen plan en is vaak ontevreden. Verder is ze heel halsstarrig en koppig.
Oom Willem van Tuyll
Willem van Tuyll is een ruwe bonk, een grote kerel maar ook geen studiebol net als zijn neefje. Hij is verder wel heel zorgzaam en een eerlijke kerel. Ik vind hem qua karakter wel op James lijken.
Tante Jet
Jet van Tuyll is een lieve, hartelijk vrouw. Ook zij is zeer zorgzaam. Ze is mooi en heeft inheems bloed.
Drossaarts
Drossaarts is een luie kerel, vaak cynisch en houdt er van om te filosoferen. Weinig mensen mogen hem. Alleen James bezoekt hem af en toe en kan hem soms een beetje uitstaan.
De heer Koorders
Koorders is James partner. Hij is een aardige man alleen erg conservatief. Wanneer familie Koorders naar Europa gaat gooit James het roer flink om en doet met de plantage wat hij wil. Er komen veel vernieuwingen wat de zaken goed doet.
Mevrouw Koorders
Mevrouw Koorders is een hartelijk, lief vrouwtje die af en toe venijnig uit de hoek kan komen. Ze is niet al te slim en ze is een goede vriendin van Hélène.
Charles
Charl’tje is een neefje van James dus ook van oom Willem. Hij wordt verder in het verhaal ook naar de kolonie gestuurd om dezelfde reden als dat ook ooit bij James en Willem gebeurde; ze zijn geen studiebollen. Charl’tje is echter een schriel ventje voor wie het plantage leven niet echt bestemd is. Hij wordt eerst ambtenaar en gaat uiteindelijk gaat hij toch op een plantage werken. Hij is vaak dronken en lijk een naar ventje maar later blijkt dat hij toch een goed hart heeft.
Rollen
James heeft de rol van goedzak met een zwak voor het vrouwelijke geslacht.
Hélène speelt de rol van de eigenzinnige vrouw die weet wat ze wil
Willem speelt de rol van ruwe bonk met een klein hartje.
Jet speelt de rol van de altijd lieve, geliefde, hartelijke zorgzame vrouw
Drossaarts is de filosoof in het verhaal die zich nooit druk maakt.
Koorders heeft de rol van de degelijk conservatieve kolonist
Mevrouw Koorders speelt de liever hartelijke maar domme vrouw die niet echt van betekenis is.
Charl’tje speelt de rol van het irritante ventje die als het erop neer komt toch een goed hart heeft.
Bereiking van het doel door de hoofdpersoon
De hoofdpersoon bereikt zijn doel niet. James slaagt er niet in om gelukkig te blijven in de liefde. Zijn huwelijk loopt op de klippen. Verder slaagt hij er ook niet in om fortuin te maken. Hij gaat failliet en heeft niets meer. Uiteindelijk komt hij ook nog tot de conclusie dat zijn leven geen doel meer heeft.
Karakters of typen
Ik denk dat je van Hélène en James wel kunt spreken van echte karakters. Je maakt tijdens het lezen van het verhaal echt deel uit van hun leven, gedachten, stemmingen, ruzie en gelukkige momenten. Na het lezen van het boek krijg je echt een goed beeld van hoe zij zijn en zich ontwikkelen. De rest van de personen vind ik meer typen omdat ze als type belangrijk zijn voor het verhaal maar niet echt een persoonlijke bijdrage leveren.
Identificatie met de hoofdpersoon
Ik kan mij niet echt vinden in hoofdpersonen. Dat komt waarschijnlijk ook omdat de mensen in het boek honderdvijftig jaar eerder leven in een hele andere wereld en ook niet echt dezelfde leeftijd hebben. Ik ben zeventien en kan alles gaan doen wat ik maar wil. Dat lag toen wel anders. Ik hoef niet over een jaar te trouwen en kan studeren, reizen, werken trouwen samenwonen, kortom alles doen wat ik wil en de wereld ligt nog voor me open. In die tijd had je niet zoveel keus. Het hing ook af in wat voor milieu je geboren werd. Gelukkig speelt dat nu geen rol meer en zijn we met zijn alleen veel meer geëmancipeerd.
Opbouw
De auteur heeft niet echt spannende dingen met de opbouw gedaan. Door het boek loopt eigenlijk maar een verhaallijn en dat is de beschrijving van een deel van het leven van James van Tuyll. Het begint als hij als levenslustig studentje arriveert in Nederlands-Indië en het eindigt als hij nog niet eens heel oud maar zonder nog enige levenslust zijn dagen sluit ergens in de binnenlanden van Indonesië. Helemaal verlaten en samenwonend met een inlandse vrouw die lekker kan koken denkend over zijn leven dat geen doel meer heeft.
Vertelsituatie
Het boek wordt vanuit de ik-vorm verteld. Er zitten verder wel veel citaten en dat maakt het verhaal heel levendig. Je maakt alles heel bewust mee en je wordt echt meegesleept met de hoofdpersoon.
Thematiek
Thema

Bij de bepaling van het thema komt, wat mij opeens opviel, het naturalisme kijken. Vooral het noodlot wat onvermijdbaar is en waar de hoofdpersoon niets aan kan doen speelt in het verhaal een belangrijke rol. Zijn mislukte huwelijk en mislukkingen op zakelijk gebied zijn factoren die onvermijdelijk zijn. Ik denk dat als je een van de laatste regels die de hoofdpersoon vertelt citeert dat je dan heel warm bent wat betreft het thema; ‘En dan denk, hoe weinig er nodig is om een mensenleven doelloos te maken.’
Motieven
Een belangrijk motief is jaloezie. James is erg snel jaloers als zijn vrouw flirt of steelse blikken van andere mannen toegeworpen krijgt. Dat is niet helemaal eerlijk omdat James vaak vreemdgaat en erg van vrouwen houdt. Dit is een belangrijke oorzaak van de huwelijksproblemen van hem en Hélène.
Een ander motief vind ik levenslust. In het begin van het verhaal barst James van de levenslust en bereikt daar ook een heleboel mee. Hij doet goede zaken in de suiker en later ook in de tabak. Hélène verovert hij hiermee ook. Als hij jaren verder is,is hij nog steeds niet oud en hij heeft nog mogelijkheden maar door zijn gebrek aan levenslust wil hij niets meer met zijn leven doen.
Tenslotte speelt eigengereidheid een grote rol. Zowel Hélène als James bezitten er een flinke portie van. Hélène wil niets liever dan dingen meemaken zoals feesten in Parijs en trekt haar eigen plan. Ze doet wat ze wil en niemand houdt haar tegen. Dit zorgt ook voor een deuk in haar huwelijk omdat ze het James af en toe flink moeilijk maakt. James is ook vrij eigenzinnig. Tegen goed raad van zijn oom en zijn schoonvader in begeeft hij zich toch op onbekend terrein wanneer hij de suiker verlaat en zijn geluk gaat beproeven in de tabak. Hiermee tekent hij zijn ondergang.
Titel
De titel is heel duidelijk en heeft volgens mij niet echt een achterliggende gedachte. Uit de suiker in de tabak, tja wat kun je daar verder uit opmaken?
Motto
De uitzonderingen bevestigen de regel.
En er zijn, gelukkig! Uitzonderingen.

Ik weet niet zo goed wat ik hier nou uit moet opmaken. Ik kan niet echt bedenken op welke passage uit het boek de auteur hiermee op doelt.
Ruimte
De auteur hecht echt totaal geen waarde aan omgeving en landschap. Hij beschrijft echt werkelijk niets. Hij zegt ergens heel even iets over de blauwe bergen van het Indonesische landschap maar verder niets.
Taalgebruik
Wat mij opviel aan het taalgebruik is dat er veel Maleische woorden door gegooid worden. Dat was ook zo in de spreektaal in die tijd. Ook zitten er Franse passages in. In de passage die ik eruit gehaald heb, heb ik de Maleische woorden gearceerd. Verder vind ik het niet echt ouderwets. Dat komt ook wel omdat het is herschreven dus dat de tekst die ik gelezen hebben iets afwijken van de oorspronkelijke.

REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

Andere verslagen van "Uit de suiker in de tabak door P.A. Daum"