Sara Burgerhart door Betje Wolff & Aagje Deken

Beoordeling 6.4
Foto van een scholier
  • Boekverslag door een scholier
  • 5e klas vwo | 2137 woorden
  • 24 april 2007
  • 15 keer beoordeeld
  • Cijfer 6.4
  • 15 keer beoordeeld

Boek
Vertaald als
De historie van Mejuffrouw Sara Burgerhart
Auteur
Genre
Taal
Nederlands
Vak
Eerste uitgave
1782
Pagina's
413
Geschikt voor
vwo
Punten
3 uit 5
Oorspronkelijke taal
Nederlands
Literaire thema's

Boekcover Sara Burgerhart
Shadow

Er wordt wat afgeschreven in Sara Burgerhart (1782). Deze eerste roman uit de Nederlandse literatuur bestaat uit maar liefst 175 (honderdvijfenzeventig!) brieven, die geschreven worden door 24 (vierentwintig!) personages! En iedereen bemoeit zich met iedereen.

Hoofdpersoon echter is Sara, een twintigjarig weesmeisje dat na de dood van haar ouders gedwongen bij haar…

Er wordt wat afgeschreven in Sara Burgerhart (1782). Deze eerste roman uit de Nederlandse literatuur bestaat uit maar liefst 175 (honderdvijfenzeventig!) brieven, die geschreven wo…

Er wordt wat afgeschreven in Sara Burgerhart (1782). Deze eerste roman uit de Nederlandse literatuur bestaat uit maar liefst 175 (honderdvijfenzeventig!) brieven, die geschreven worden door 24 (vierentwintig!) personages! En iedereen bemoeit zich met iedereen.

Hoofdpersoon echter is Sara, een twintigjarig weesmeisje dat na de dood van haar ouders gedwongen bij haar tante inwoont. Deze verschrikkelijke kwezel behandelt haar als oud vuil en in wanhoop vlucht Sara naar het huis waar een vriendin van haar woont. Daar leidt ze een vrolijk leventje en ze moet de aanbidders zo ongeveer van zich af slaan. Op een gegeven moment raakt ze verslingerd aan R. en die liefde dreigt haar fataal te worden. Want R. is heel anders dan hij zich voordoet. 

Sara Burgerhart door Betje Wolff & Aagje Deken
Shadow
ADVERTENTIE
Help nu jouw favoriete goede doel door jouw mening te geven!

Hoe? Heel simpel. Geef je op voor het panel van Young Impact en geef jouw mening over diverse onderwerpen zoals gelijke kansen, diversiteit of het klimaat. Voor iedere ingevulde vragenlijst (+/- 1 per maand) ontvang je een bedrag dat je direct mag doneren aan een goed doel naar keuze. Goed doen was nog nooit zo easy!

Meld je aan!
Eerste reactie:
Keuze
Een briefroman leek me een mooie verhaalvorm om eens te lezen. Daar bleek ik later gedeeltelijk gelijk in te hebben. Het was inderdaad mooi om te lezen, maar nogal moeilijk omdat het taalgebruik overdreven deftig en ietwat langdradig was. En heel eerlijk, dit boek had ik ook gekozen omdat het mooi meteen als een dubbelteller gerekend kon worden.
Inhoud
Mijn mening over dit boek is nogal verdeeld. Het was aan de ene kant erg prettig om te lezen, omdat Sara Burgerhart zo’n leuke personage is, maar aan de andere kant was het (vooral in het begin) ook erg vermoeiend om dat overdreven nette taalgebruik telkens maar weer te moeten lezen. De aanheffen en afsluitingen van de brieven waren nogal doordrenkt door overdreven groot respect. In elke brief aan mejuffrouw Burgerhart werd er weer verteld hoe ontzettend deugdzaam en fantastisch ze was en hoe erg ze met haar meeleefden. Ondanks al dit geslijm en gezwijmel in dit boek, was het toch erg realistisch geschreven. Dat maakte ook dat het een goed verhaal was.

Verdieping
Samenvatting
Sara Burgerhart is een wees en staat onder voogdij van Abraham Blankaart en haar tante Suzanne Hofland. Ze is 19 jaar en is in de kost bij haar tante, maar dat verloopt niet zoals gewenst, ze heeft het daar niet naar haar zin. Ze wordt een soort slaafje en haar tante slaat haar zelfs een keer. Dan besluit ze om weg te gaan en komt terecht in een pension van weduwe Spilgoed-Buigzaam. Daar wonen ook haar jeugdvriendin Letje Brunier, Charlotte Rien-du-Tout en Cornelia Hartog. Van haar voogd, Abraham, ontvangt ze duizend gulden om zich eens flink op te tutten en Sara gaat een geweldig leven tegemoet. Ze gaat vaak uit en ontmoet vele jongemannen die haar het hof proberen te maken, zo heeft o.a. Hendrik dat gedaan. Ondanks alle aandacht van de mannen blijft ze haar vrijheid trouw. Op een dag ontmoet ze R. die haar verleid, haar aanrand en haar ontvoerd. Als ze ontsnapt is komt ze tot inkeer. Ze ziet in dat ze van Hendrik houdt en ze neemt zijn huwelijksaanzoek aan. De vader van Hendrik heeft wat bezwaar tegen het huwelijk tussen de gereformeerde Sara en zijn Lutherse zoon. Dan krijgt Sara een lasterlijke anonieme brief, die afkomstig blijkt te zijn van Cornelia Hartog die ook verliefd is op Hendrik. Als Abraham Bankaart terug komt van zijn zaken in Parijs regelt hij toch samen met dominee Everard Redelijk de toestemming voor het huwelijk. In de narede krijgen Sara en Hendrik 5 kinderen, die ze allen voorbeeldig opvoeden. Anna Willis trouwst met ds. Smit, Aletta Brunier trouwt met Willem Willis en Adriana Nijverhart met Cornelis Edeling. Tante Hofland wordt beroofd door Benjamin en Cornelia Slimpslamp. Verder gaat Cornelia Hartog samenwonen met freule Van Kwastama en leeft iedereen nog zijn leventje rustig door.


Onderzoek van de verhaaltechniek.
In dit verhaal slaat de titel op de hoofdpersoon, want alles draait om Sara Burgerhart. Omdat deze roman enkel en alleen uit brieven bestaat, is de schrijfstijl erg afwisselend in dit verhaal, afhankelijk van wie de brief schrijft. Het heeft echter wel overwegend een deftig taalgebruik. Dat is vooral te merken aan de afsluitingen en aanheffen van de brieven. De aanheffen “WelEdele Juffer!”, “Mejuffrouw, hoogst-geëerde Vriendin!” en de afsluiting “Niemand acht u hoger dan uw vriendin” zijn daar goede voorbeelden van. Ze getuigen van het enorme respect die ieder voor elkaar koestert. De citaten in de brieven worden ook letterlijk geciteerd. Dat zijn dan de gesprekken tussen mensen (die naar mijn mening altijd veel te lang en te gedetailleerd zijn) en stukken uit de Bijbel, die veel worden gebruikt om hun meningen te beargumenteren. De brieven worden vanuit de ik-persoon verteld, afhankelijk van degene die de brief schrijft, maar de gebeurtenissen zijn nooit helemaal betrouwbaar, want het wordt altijd vanuit het perspectief van de verteller verteld. De gebeurtenissen zijn dus subjectief. Erg belangrijk is de ruimte, plaats en tijd, in dit verhaal niet. Elke gebeurtenis worden in brieven verteld, waar de plaats nooit echt belangrijk bij is. Het verhaal speelt zich af in Amsterdam, waar Sara leeft.

Na wat onderzoek en in wat naslagwerk te hebben gekeken, heb ik ontdekt dat je de personages van dit boek in verschillende categorieën kan plaatsen en dat de namen van de verhaalfiguren de categorieën waarin ze behoren al verraden. Zo is een nietszeggende personage Charlotte Rien-du-tout. Haar achternaam betekent ook ‘niets’. En een verdraagzaam personage heet dominee E. Redelijk. Je hebt ook nog;
• de ‘fijnen’ (Suzanne Hofland (tante), broeder Benjamin, Cornelia Slimpslamp);
• de ‘savanten’, wat geleerden betekent (zoals een (te) ver geëmancipeerde vrouw Cornelia Hartog en freule Wilhelmina van Kwastama);
• de ‘verstandigen’ (weduwe Spilgoed-Buigzaam. Zij waarschuwt Sara voor gevaren en hoedt een beetje over haar);
• de ‘zorgzamen’ (o.a. Dhr. Blankaart. Hij is een sympathieke en zorgzame man. Hij probeert voor zoveel mogelijk mensen te zorgen en is een erg eerlijke man.)
• de ‘losbollen’ (heer G. en R.)

• de ‘vrienden’ van Sara (Anna Willis, Willem Willis, Alletta Brunier, Jacob Brunier en Hendrik Edeling.) Deze vrienden zijn een beetje het ideale beeld van vrienden. Zo is Hendrik Edeling een erg elegante man, ideale huisgenoot, en is Anna Willis het goede voorbeeld, volgens de schrijfsters van Sara Burgerhart.

Op zoek naar de thematiek.
Het thema staat al in het begin van de roman, geschreven in de vorm van een gedicht.

- Gestrengheid vormt toch nooit het zagte hart der Jeugd;
Uw norsch gelaat doet haar voor hare pligten schrikken:
En gij, Ligtvaardigheid, die afleidt van de deugd,
Terug! uw adem kan het zaad der Deugd verstikken.
Voor u, ô Wijsheid, die geduld aan liefde paart
En scherts met ernst verbindt, is deeze post bewaard.-

Het gedicht vertelt dat de opvoeding van de jeugd niet door strengheid lukt. Dit gedicht zegt dat het boek in feite is opgedragen aan degene die geduld aan liefde paart, dus degenen die met geduld en liefde hun leven leiden. Het deugdzaam leven staat centraal. Dat is al af te leiden uit het gedicht, maar ook op de manier waarop de schrijfsters Sara Burgerhart doen denken. Daarmee bedoel ik dat Sara Burgerhart veel denkt aan het concept ‘deugd’, goede eigenschappen en braafheid. Ze ziet en beleefd alles op een deugdzame manier, zo beschrijft ze alles ook in haar brieven. Zo schrijft ze bijvoorbeeld in de 4e brief aan A. Willis: “Ik schrijf aan u, om mijn hart te ontlasten; om u in staat te stellen van te kunnen oordelen over mijn lastig lot, opdat gij, de stap, die ik ga doen, al niet goedkeurende, die echter zoudt kunnen inschikken. (…) Gij hebt al mijn vertrouwen, omdat gij al mijn achting hebt, en elk die u acht is zeker niet verachtelijk, omdat gij zulk een fraai karakter hebt, enz.”. Ze beschrijft alles op een deugdzame manier, daarmee bedoel ik dat ze d.m.v complimenten en veel details aan A. Willis laat zien hoe ontzettend hoog ze haar vriendin acht. Het verhaal draait ook om het huwelijk, het vinden van de juiste levenspartner. Dit kun je ook afleiden uit het verhaal, want ook al leidt Sara op een gegeven moment een ondeugdzaam en vrij leven, uiteindelijk gaat ze toch trouwen, alsmede vele anderen in het boek. Voor de rest is de ratio, het verstand, ook een thema van het boek. Het redeneren is een belangrijk punt in dit verhaal. Dat blijkt ook uit de brieven, als er problemen voordoen wordt er eindeloos op doorgeredeneerd totdat je er als lezer helemaal horendol van wordt. Alles wordt tot op het kleinste detail uitgeredeneerd. Maar dat zal ook wel aan die tijd liggen, want rond de tijd dat het verhaal werd geschreven, stond de ratio ook hoog bij de mens. Je moest je verstand gebruiken!

Plaats in de literatuurgeschiedenis.
De tijd van Elisabeth Wolff-Bekker en Aagje Deken was de tijd van de verlichting en de romantiek. De achttiende eeuw draaide om het rationalisme en het romanticisme. Dit is goed te zien in het verhaal van Sara Burgerhart, wat in 1782 geschreven is, want er zit zowel een rationalistisch element in als een gevoelselement van de romantiek. De ratio is een thema van het verhaal, waarin het gaat om het opvoeden van de jeugd en de romantiek zit hem in de uitbundige beschrijvingen van diepe vriendschappen die volgens de personages van het verhaal het mooiste is wat er maar kan zijn. De romantiek en de ratio zijn in sommige aspecten van het verhaal wel wat tegenstrijdig, zo wordt er bijvoorbeeld niet met het verstand maar met het gevoel een partner gekozen.

Agatha Deken werd geboren in 1741 Amstelveen, gestorven in 1804, verloor op jonge leeftijd haar ouders, waarna ze opgroeide in het weeshuis ‘De Oranjeappel’. Rond 1770 ging ze werken bij de familie Bosch waar ze bevriend raakt met dochter, Maria Bosch, die drie jaar later overleed. In 1776 werd er een lastercampagne gevoerd tegen de schrijfster met de scherpe pen: Wolff-Bekker, waar Aagje besloot een brief aan Betje te schrijven. Ze raakten bevriend en besloten later om samen te wonen.
Elisabeth (Betje) Bekker geboren in Vlissingen, 1738, overleed in 1804, vlak voor Aagje, na een ongeneselijke ziekte aan haar ingewanden. Betje Bekker komt uit een welvarende koopmansfamilie, had graag vrienden over de vloer en kreeg een kort avontuurtje met Matthijs Gargon. In november 1759 trouwt ze met de 52-jarige weduwnaar Adriaan Wolff, hervormd predikant in De Beemster. Betje hield van het schrijven van verzen en brieven voor een spectatoriaal tijdschrift. Zo heeft ze haar eigen verzenbundel geschreven, genaamd Bespiegelingen over het genoegen. Ze leert Aagje Deken kennen en er ontstaat een hechte vriendschap tussen die twee. Wanneer haar man in 1777 overlijdt, neemt ze Aagje in haar huis om vervolgens een jaar later samen in ‘de Rijp’ te gaan wonen. Daar schrijven ze een aantal werken, zoals Economische liedjes, van drie delen, en besluiten om van het geld van de erfenis in 1782 een huisje in Beverwijk te kopen. Daar schrijven ze het werk dat ze eeuwige roem zullen bezorgen; ‘De historie van mejuffrouw Sara Burgerhart’. In 1804 overlijden Betje en Aagje vlak na elkaar.
Ander werk:
• Brieven van Abraham Blankaart (1787-1789, 3 delen),
• Wandelingen door Bourgogne (1789),
• Mejuffrouw Cornelia Wildschut, of De gevolgen van
de opvoeding (1793-1789, 6 delen),
• Geschrift eener bejaarde vrouw (1802, onvoltooid).

Beoordeling
Het boek had zo zijn goede en slechte kanten, maar over het algemeen gezien is het een goed boek dat mij wel aan het denken had gezet. In het begin was het erg vermoeiend om het deftige en Oudnederlandse taalgebruik te moeten lezen, maar langzamerhand wende je er wel aan. Op een gegeven moment stoorde de eeuwige respectueuze lange zinnen me niet langer en kon ik er dwars doorheen lezen om zo te snappen wat ze nou eigenlijk bedoelden. Daarmee bedoel ik dat de schrijvers van de brieven in het verhaal soms zulke lange en gedetailleerde zinnen formuleerden, dat je in het begin niet goed wist wat ze nou eigenlijk probeerden te zeggen. Het was, zoals gezegd, even wennen. De manier waarop de schrijfsters, Wolff & Deken, hun boodschap duidelijk maakten door middel van het verhaal van Sara Burgerhart, vond ik erg mooi. Het meisje Sara Burgerhart was voor de schrijfsters de manier waarop ze hun opvatting over opvoeding probeerden uit te leggen. Door het leven van Sara te beschrijven hebben ze willen laten zien dat het goed is om zelfstandig te worden, maar dat je jezelf niet moet overschatten, dat je niet te overmoedig wordt. Zo kun je dat ook terug vinden in Sara zelf; toen zij eenmaal zelfstandig werd, werd ze wat overmoedig en begon haar vrijheid teveel voor lief te nemen.

Ik denk ook dat de schrijfsters veel van zichzelf in het verhaal hebben gestopt en dat fascineerde mij ook heel erg. In die tijd was het niet normaal dat vrouwen een boek schreven, maar dat hebben zij wel gedaan en die gedurfdheid zie je terug in de levendige Sara zelf.
Doordat de schrijfsters hun eigen opvattingen en ideeën over opvoeding, emancipatie en een gelukkig leven leiden, in het verhaal hebben gestopt, vond ik het ook erg realistisch. Dat vond ik ook het mooie eraan, dat het zo realistisch was geschreven. In de brieven vertelde men uitvoerig wat voor een groots respect ze voor elkander hadden, of wat voor een leed hen nu weer was aangedaan, of wat voor een grote liefde ze hadden ontmoet.

Een minpuntje was wel, zoals eerder gezegd, de Bijbel. Deze werd naar mijn idee op onnodige en irritante wijze gebruikt om hun mening te beargumenteren, maar ik denk dat het in die tijd gebruikelijk was om bij discussies de Bijbel erbij te halen.

Ik zou dit boek graag aan andere mensen willen aanraden, omdat ik er toch veel over na heb gedacht. Door de goede levenslessen die in het boek zijn verweven, heb ik er veel van geleerd en heb ik ingezien dat de normen en waarden toch erg belangrijk zijn in het leven.

REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

Andere verslagen van "Sara Burgerhart door Betje Wolff & Aagje Deken"