Het bittere kruid door Marga Minco

Beoordeling 0
Foto van Laura
  • Boekverslag door Laura
  • 6e klas vwo | 1705 woorden
  • 29 juli 2022
  • nog niet beoordeeld
  • Cijfer
  • nog niet beoordeeld

Eerste uitgave
1957
Pagina's
93
Geschikt voor
bovenbouw vmbo/havo/vwo
Punten
1 uit 5
Oorspronkelijke taal
Nederlands
Literaire thema's
Verfilmd als

Boekcover Het bittere kruid
Shadow

In 'Het bittere kruid' schrijft Marga Minco (1920) over de Jodenvervolging tijdens de bezettingstijd. In korte hoofdstukken realiseert zij de sfeer van toenemende onzekerheid en angst. Zelfs als de bezetter toeslaat, blijft er nog een spoor van hoop om aan het lot te ontkomen. Met kleine middelen roept de schrijfster een sfeer op van dreiging, ongegronde hoop …

In 'Het bittere kruid' schrijft Marga Minco (1920) over de Jodenvervolging tijdens de bezettingstijd. In korte hoofdstukken realiseert zij de sfeer van toenemende onzekerhe…

In 'Het bittere kruid' schrijft Marga Minco (1920) over de Jodenvervolging tijdens de bezettingstijd. In korte hoofdstukken realiseert zij de sfeer van toenemende onzekerheid en angst. Zelfs als de bezetter toeslaat, blijft er nog een spoor van hoop om aan het lot te ontkomen. Met kleine middelen roept de schrijfster een sfeer op van dreiging, ongegronde hoop en verwachting, die precies weergeeft wat in die jaren in de harten van de vervolgden leefde. Sober omslag, duidelijke druk.

Het bittere kruid door Marga Minco
Shadow
ADVERTENTIE
Help nu jouw favoriete goede doel door jouw mening te geven!

Hoe? Heel simpel. Geef je op voor het panel van Young Impact en geef jouw mening over diverse onderwerpen zoals gelijke kansen, diversiteit of het klimaat. Voor iedere ingevulde vragenlijst (+/- 1 per maand) ontvang je een bedrag dat je direct mag doneren aan een goed doel naar keuze. Goed doen was nog nooit zo easy!

Meld je aan!

1: Titelbeschrijving


Marga Minco, Het bittere kruid. Een kleine kroniek. Uitgeverij Bert Bakker. Amsterdam 1957 (47ste druk, 2007) ^zie bron helemaal onderaan



2: Relevante gegevens over de schrijver


De schrijver van ‘Het bittere kruid’ is Marga Minco. Dat is echter niet de echte naam van de schrijver, het is namelijk een pseudoniem voor Sara Menco. Sara Menco is opgegroeid in een orthodox joods gezin in Breda en is al 99 jaar oud. Na het schrijven van ‘Het bittere kruid’ heeft Minco nog 27 andere boeken geschreven in de periode tussen 1957 en 2015, maar het bittere kruid is de bekendste. De meeste werken van Minco gaan over de oorlog en over het gevoel alleen te staan in de wereld. De schrijfster wordt vooral bewonderd om haar sobere en zuivere taalgebruik. Ze wordt de schrijver genoemd van humoristische en absurdistische verhalen en suggestieve, sobere vertellingen. Marga Minco heeft voor haar gehele oeuvre in 2005 de Constantijn Huygensprijs en in 2019 de P.C. Hooftprijs ontvangen. ^zie bron helemaal onderaan



3: Beknopte samenvatting van de inhoud


De hoofdpersoon, van wie de naam niet wordt genoemd in het verhaal, is een meisje van ongeveer 14 jaar oud in het begin van de oorlog en groeit volgens het boek op in een joods gezin. Samen met de familie van de hoofdpersoon werden ze geëvacueerd uit hun stad Breda, omdat er daar Duitsers kwamen die de stad bezetten. Een tijd nadat ze weer terug in Breda waren, gingen ze met het hele gezin in Amersfoort wonen, bij de broer van de hoofdpersoon, genaamd Dave en zijn vrouw. Daar in Amersfoort werd Bettie, de oudere zus van de hoofdpersoon gearresteerd door de razzia en de ouders van de hoofdpersoon moesten gaan wonen in een getto in Amsterdam, waar meerdere Joden in de oorlog naartoe werden gestuurd. De hoofdpersoon ging naar haar ouders toe met de trein, wat helemaal niet mocht in die tijd voor Joden, dus de kans dat ze op werd gepakt was erg groot. De hoofdpersoon liet hiermee Dave en zijn vrouw Lotte achter, die niet geheel achter het idee van de hoofdpersoon stonden. Op een avond werden de ouders van de hoofdpersoon gearresteerd en daarna vluchtte de hoofdpersoon naar het huis van Dave en zijn vrouw Lotte. Ze wilden met zijn drieën naar een onderduikadres in Utrecht en zouden daar met de trein naartoe gaan, maar Lotte werd bij het kaartjesloket gearresteerd. Dave bleef bij zijn vrouw en de hoofdpersoon trok alleen verder. De hoofdpersoon dook toen onder bij verschillende adressen, waaronder op een boerderij. Het verhaal eindigt met dat de ik-persoon naar haar oom en tante gaat, in Zeist. Ze gaat daar met de tram naartoe en als de ik-persoon uit de tram stapt, staat haar oom al op de tramhalte te wachten. Kort nadat de hoofdpersoon bij haar oom en tante intrekt, sterft haar oom en wil de tante aan de hoofdpersoon een pak voor haar vader meegeven. De ik-persoon weet echter dat haar vader niet meer terugkomt.



4: Verhaalanalyse


4.1: Ruimte



  • Het boek speelt zich op veel plaatsen af. Het begint in Breda, de geboortestad van de hoofdpersoon waar ze met haar zus, vader en moeder woont. Het verhaal vervolgt zich in Amersfoort, waar de broer van de hoofdpersoon woont. Nadat de hoofdpersoon per trein naar Amsterdam reist, speelt het verhaal zich af in de Amsterdamse getto waar de ouders van de hoofdpersoon wonen. In Utrecht worden Dave en zijn vrouw Lotte opgepakt. Het verhaal eindigt in Zeist bij het huis van uiteindelijk alleen nog de tante van de hoofdpersoon.

  • Het verhaal begint in het jaar 1939 als de Duitsers Breda binnenvallen. Het verhaal speelt zich verder af in de tweede wereldoorlog en eindigt kort nadat de oorlog is afgelopen. In 1945, dus.


4.2: Personages



  • De hoofdpersoon van het boek is, zoals eerdergenoemd, een meisje van ongeveer 14 jaar oud. Haar naam wordt niet genoemd in het verhaal. De schrijver maakt veel duidelijk over de hoofdpersonage, wat haar een rond karakter maakt. De hoofdpersoon lijkt een sterk karakter te hebben. Ze is ook niet snel bang, wat blijkt uit haar gedrag tijdens de razzia in de Lepelstraat. De hoofdpersoon heeft in het begin van de oorlog zwart haar, maar dat verft ze uiteindelijk om minder op te vallen tegenover de Duitsers. De vader van de hoofdpersoon is erg optimistisch, wat blijkt uit een uitspraak van de hoofdpersoon zelf. Zij zegt, dat hij zo onverwoestbaar optimistisch was, dat het aanstekelijk werkte. De moeder wordt in het boek afgebeeld als een zorgzame moeder en vrouw. De ouders van de hoofdpersoon hebben een minder grote rol in het verhaal, omdat zij al snel moeten verhuizen en daarna worden opgepakt. Net als de zus van de hoofdpersoon, genaamd Bettie, zijn zij dus vlakke personages. Bettie werd namelijk ook al vroeg in het verhaal opgepakt tijdens een razzia. Dave is de broer van de hoofdpersoon. Hij komt dapper op mij over, omdat hij geen angst toont. Hij lijkt. Ook trouw, als zijn vrouw Lotte namelijk wordt opgepakt in Utrecht, gaan hij met haar mee. Lotte, de vrouw van Dave, is een moederfiguur. Ze is erg zorgzaam en lijkt Dave en de hoofdpersoon veel te helpen met dingen.

  • ^zie bron helemaal onderaan



4.3: Vertelwijze



  • Het verhaal wordt verteld vanuit de ogen van de hoofdpersoon. Het verhaal heeft dus een ik-verteller. Bijzonder aan de ik-verteller vind ik dat haar naam niet wordt genoemd en ook over haar uiterlijk wordt niet veel gezegd.

  • Het verhaal wordt verteld in grote gebeurtenissen. Tussen die gebeurtenissen vinden versnellingen en soms tijdsprongen plaats. De grote gebeurtenissen worden uitvoerig beschreven. Het verhaal wordt chronologisch verteld. Er komen namelijk geen flashbacks of flashforwards voor in het verhaal.

  • Het boek bestaat uit 21 korte hoofdstukken en een epiloog, met een korte titel die betrekking heeft op het hoofdstuk. Wat mij opvalt is dat er geen proloog is, maar wel een epiloog. Ook zijn de hoofdstukken allemaal erg kort.


4.4: Motieven (en thematiek)



  • Een belangrijk leidmotief uit het boek is de trein, die staat voor vrijheid. Want de trein wordt een paar keer genoemd als er gevlucht word, bijvoorbeeld toen Lotte, Dave en de hoofdpersoon van plan waren om onder te duiken, dat deden ze namelijk met de trein. De trein wordt ook in het motto genoemd. Een voorbeeld van een verhaalmotief is het vluchten voor de Duitsers, want dat doen de hoofd- en bijpersonen heel vaak en daar gaat grotendeels het boek over.

  • Het boek stelt de Jodenvervolging in de tweede wereldoorlog en de problemen daarvan aan de orde. Dat is duidelijk te zien, omdat de hoofdpersoon joods is en de rest van haar gezin ook. Daardoor zijn meerdere leden van haar gezin opgepakt en ging de hoofdpersoon zelf ook onderduiken. Dat noem ik problemen van de Jodenvervolging in de tweede wereldoorlog.

  • Een moraal kan ik niet vinden in het verhaal. Het lijkt er echter wel op dat de schrijfster van dit verhaal de in het verhaal genoemde gebeurtenissen, of in ieder geval een deel er van zelf heeft meegemaakt. De schrijfster was net als de hoofdpersoon namelijk rond de 14 jaar oud in 1939 en heeft dus de oorlog zelf helemaal meegemaakt. Ook was de schrijfster evenals de hoofdpersoon van het boek joods. Misschien was het schrijven van dit boek voor de schrijfster een manier om haar verhaal te doen of de gebeurtenissen die ze in de tweede wereldoorlog heeft meegemaakt te verwerken. Ik weet niet of dit verhaal (gedeeltelijk) waargebeurd is, maar hoe dan ook heeft de schrijfster de oorlog meegemaakt en dat was voor iedereen een nare periode. Misschien wilde de schrijfster ook laten weten hoe een verschrikkelijke periode de tweede wereldoorlog voor velen geweest is.



4.6: Titelverklaring en verklaring motto


- De titel van het boek is: Het bittere kruid, een kleine kroniek. Met het bittere kruid wordt het volgende bedoeld: In het begin van het boek neemt Dave, de broer van de hoofdpersoon, een kruid, in de vorm van een drankje, dat heel bitter is. Een andere reden voor de titel die veel mensen zien als de belangrijkste reden is het volgende: Met het paasfeest vieren de joden Seideravond. Dat is tijdens de eerste twee avonden van het paasfeest. Ze vieren de uittocht uit Egypte en daarbij eten ze ongezuurd brood en bittere kruiden.’ De hoofdpersoon denkt daaraan als ze in bed ligt in Dave’s huis nadat haar ouders waren gearresteerd.


- Met een kleine kroniek, de ondertitel, wordt bedoeld dat het verhaal ongeveer echt gebeurd is op chronologische volgorde. Het motto van het boek is: “Er rijdt door mijn hoofd een trein vol joden, ik leg het verleden als een wissel om.”


-De trein is een leidmotief van dit verhaal en staat voor vrijheid. De vrijheid die ervoor zorgt dat de hoofdpersoon/ de schrijfster het verleden achter zich kan laten in de vorm van een wissel die omslaat.



4.7: Schrijfstijl



  • Het taalgebruik van de schrijfster is erg sober en zuiver, er zitten niet hele lange zinnen in het boek en ook worden er weinig ingewikkelde woorden gebruikt. Dit maakt het voor mij makkelijk te lezen. Ik las dit boek voor het eerst toen ik dertien jaar oud was en ook toen kon ik het prima begrijpen. Er wordt in het boek weinig geschreven over emotie, toch is de spanning in het boek goed te merken. “Het was een lange, gevaarlijke tocht. We vervoerden de koffer op een fiets. Aan het stuur hingen volgepropte tassen. Bomscherven en mitrailleurkogels vlogen over onze hoofden. Soms werd er iemand getroffen; dan bleef er een groepje achter. Vlak bij de Belgische grens vonden wij bij boeren onderdak.” Aan dit voorbeeld uit het begin van het boek kan je zien dat er korte eenvoudige zinnen worden gebruikt.



5: Plaats in de literatuurgeschiedenis


Het bittere kruid is een boek over de oorlog. Na de oorlog werden er vele boeken geschreven zoals Het bittere kruid, over de oorlog. De Nederlandse literatuur maakte daarom een omslag. Kenmerkend aan de literatuur uit de periode waarin dit boek geschreven is, zijn bijvoorbeeld de hoofdpersonen zonder idealen. De hoofdpersoon van dit boek is daar een van. De hoofdpersoon van Het bittere kruid leeft namelijk in het hier en nu en heeft geen irreële verwachtingen. Deze uitspraak uit de epiloog bewijst dat de hoofdpersoon reëel nadenkt en geen irreële verwachtingen heeft. “Zij zouden nooit terugkomen, mijn vader niet, mijn moeder niet, Bettie niet, noch Dave en Lotte.”

REACTIES

Er zijn nog geen reacties op dit verslag. Wees de eerste!

Log in om een reactie te plaatsen of maak een profiel aan.

Andere verslagen van "Het bittere kruid door Marga Minco"

Ook geschreven door Laura