Hadden we er maar wat van gezegd! (Jan de Zanger) Het boek dat ik gelezen heb gaat in het algemeen over discriminatie, uitsluiting, pesten. Het gaat over een jongen, Sietse Boonstra, die zo intelligent was dat hij een jaar mocht overslaan. Hij komt terecht tussen jongens en meisjes die niet alleen ouder zijn, maar ook groter, en sterker. Sietse was maar een klein mager ventje en werd daardoor, en ook doordat hij de slimste van de klas was, gepest. Ze steken van alles met hem uit en maken hem belachelijk. Ze chanteren hem zelfs, omdat hij slim is doen ze hem pijn tijdens de LO-lessen maar beloven het niet meer te doen als hij van alles voor hem oplost en huiswerk maakt. Al die pesterijen werkten hem jaren op de zenuwen dat hij de avond voor zijn eindexamen van het zesde jaar zelfmoord pleegt.

Over dit alles is er 25 jaar gezwegen. Nooit werd er een woord over gerept, ook niet tijdens de 5-jaarlijkse klasreünies waar Pieter Vink, een oud-klasgenoot van Sietse, nooit is bij geweest om de reden dat hij gaan verhuizen was. Op die schoolreünie, naar aanleiding van het 100-jarig bestaan van de school waar ze 25 jaar geleden zijn afgestudeerd zonder Sietse, ziet Pieter Vink ineens heel zijn vroegere klas terug. Beetje bij beetje vallen alle onbrekende stukken in elkaar en ziet Pieter zijn verleden weer voor zich. Hij weet weer helemaal wat er toen allemaal is gebeurd met Sietse. Pieter, die van beroep advocaat is, brengt het onderwerp dat 25 jaar niet besproken werd terug boven water en veroordeelt iedereen van de klas op medeplichtigheid van de zelfmoord van Sietse.

Het boek gaat over 1 dag, de schoolreünie, en het verhaal wordt uur per uur verteld met af en toe een flashback. Een heel boek over 1 dag, je zou denken dat dit saai was maar dat viel goed mee en de flashbacks waren daar de grootste reden van. Die flashbackpassages hebben mij dan ook het meest aangesproken. Dat waren stukken dat Pieter dacht aan het verleden, met Sietse, en zo wist de lezer meteen wat er zich allemaal heeft afgespeeld vroeger in die school.

Pieter vertolkt hier duidelijk de mening van de auteur die vindt dat ze het al veel vroeger aan bod moesten brengen en erover praten. Zo moesten ze vroeger ook gezegd hebben wat er allemaal met Sietse gebeurde. Dat hij gepest, of beter gezegd doodgepest werd door zijn eigen klasgenoten. Pieter stelt iedereen er van verantwoordelijk voor dat Sietse zelfmoord heeft gepleegd door hen. Pieter kan dus niet over dat onderwerp zwijgen en begint er dus over op de reünie. Iedereen vindt dat hij de sfeer daardoor verpest maar ze gaven hem uiteindelijk wel gelijk over dat onderwerp te beginnen.

En “hadden we er maar wat van gezegd!” werd meermaals gebruikt. Ze geven zichzelf uiteindelijk ook de schuld dat ze vroeger niets zijn gaan zeggen tegen de directeur of tegen een leerkracht over wat er met Sietse werd uitgestoken. En wat er hem toe heeft gedrijfd zelfmoord te plegen. Pieter stelde hem helemaal verantwoordelijk voor de dood van Sietse. Pieter had nog wel zijn eindexamen kunnen doen maar was na het horen van het verschrikkelijke nieuws in shock geraakt dat ze hem naar “den boerenbuiten” hebben gevoerd. Op de boerderij van een nonkel van hem heeft hij dan alles op een rijtje kunnen zetten en is dan onwetend verder gegaan met zijn leven. Dat vond ik een beetje ver gezocht dat een jongen, die echt bijna nooit iets te maken had met die pesterijen en zeker niets met de dood van Sietse, zich ervoor schuldig voelt. Omdat hij er nooit iets aan gedaan heeft voelt hij hem nog schuldiger dan de anderen. Wat hij wel en niet heeft gedaan maakt hem toch niet volledig verantwoordelijk. Hij is gewoon mee schuldig met de rest, zelfs minder schuldig want hij heeft er bijna nooit aan meegedaan. Je zou denken, al die heisa over een pesterij, overal op de wereld worden wel eens kinderen of volwassenen gepest. Dikwijls zal dat ook een drastisch einde hebben, zelfs eindigen in een zelfmoord van het slachtoffer omdat het te ondraaglijk werd. Veel zal dat pesten is onwetend zijn voor de buitenwereld zo dat het nog eens zo erg is voor het slachtoffer. Niemand die hem helpt, niemand die hem verdedigt, en dat geeft diegenen die pesten zeker geen aanleiding om te stoppen. En wie gaat er zichzelf nu verklikken?

Mensen zijn gewoon zo op de wereld gekomen, sommigen als ‘pesters’, sommigen als het slachtoffer en sommigen als diegenen die alles voor hun neus zien gebeuren maar en voor geen geld van de wereld iets aan durven doen. En hoe je ook geboren bent, daar kan je nu eenmaal niet aan doen.

Zelfs God (als die al bestaat) dan daar niets aan doen. Maar in heel het boek wordt er met geen woorden over God gerept, laat staan dat ze dan gelovig zijn. En het verhaal zelf klonk ook niet al te gelovig. Er wordt eigenlijk niets over de gelovige visie op mens en wereld verteld in dit boek. Misschien omdat het een boek is voor + 12 jarigen. Het boek is dus zeer eenvoudig geschreven, toch was de inhoud wel een beetje moeilijker dan gedacht.

Stof om over na te denken.

Wat waren eigenlijk de redenen dat ze Sietse pestten, alleen omdat hij een slim, klein, mager ventje was? Wanneer hebben ze hem ertoe gezet zelfmoord te plegen. Was het zo ondraaglijk dat je jezelf van kant maakt door voor een trein te springen? Waarom heeft nooit iemand er wat van gezegd? Is het nooit buiten de klasgroep geraakt? En waarom hebben ze er op de reünies nooit nog wat van gezegd tegen elkaar?

Dat zijn de vragen waar je achteraf nog over zit na te denken. Je vindt wel een deel van de antwoorden terug in de flashbacks van Pieter maar je ziet die alleen maar door de ogen van 1 persoon terwijl ze met de hele klas schuld hebben. Dat zijn dan ook de passages die je blijft onthouden. Niet omdat ik het “toffe peststukken” vond maar om te weten dat je dat nooit zelf zal doen, dat je weet dat dat nare gevolgen kunnen hebben. Die je zelfs na 25 jaar nog altijd blijven achtervolgen. Doe dat nooit iemand aan, ook jezelf niet.