1 Zakelijke gegevens

a Auteur: Joost Zwagerman

b Titel (evt. ondertitel): De buitenvrouw

c Uitgever: Wolters Noordhof (met licentie van BV Uitgeverij De Arbeiderspers)

d Plaats en jaar van uitgave: Groningen, 1999 (Amsterdam, 1994)

e Druk en aantal bladzijden: 1e druk, 239 bladzijden

f Genre: anti-racistische roman

2 Eerste reactie

a Keuze: ik moest een boek lezen, maar wist absoluut niet welk. Ik heb toen gewoon maar een boek uit de kast gepakt en gekeken of het mij een leuk boek leek.

b Inhoud: Ik wist niets van de inhoud. Wat er achter op het boek stond vond ik erg vaag. Maar dat sprak me ook wel aan. Daarom heb ik dit boek gekozen.

3 Verdieping

a Samenvatting: Theo Altena is leraar Nederlands en woont in Alkmaar. Hij geeft les op een school in Hoorn. Theo is gelukkig getrouwd met Sylvia Houtman. Zijn gehele leven komt op zijn kop te staan als er een nieuwe gymlerares op school komt. Haar naam is Iris Pompier en zij is een negerin. Ook zij is getrouwd. Theo valt voor haar en begint met Iris een geheime relatie. Maar hun relatie is eigenlijk alleen maar seksueel. Iedere dinsdagmiddag hebben ze enkele tussenuren samen. Ze vertrekken dan altijd, gescheiden van elkaar, richting het huis van Iris, in Hoorn. Daar hebben ze dan seks. Ze vertrekken dan ook weer afzonderlijk van elkaar naar school. Zo hopen ze dat niemand iets doorkrijgt. Door de komst van iris wordt Theo opeens zeer anti- racistisch. Bij iedere racistische opmerking die er gemaakt wordt valt hij dan ook direct uit. Op zijn school pesten zijn leerlingen hem er dan regelmatig mee. Ze maken dan bijvoorbeeld een tekening van een neger op het bord en schrijven er dan onder: Blackie is the best. Ze kijken dan allemaal heel gespannen uit naar de reactie van Theo.

Maar op een dag slaat het noodlot toe. Als Theo in de les komt, liggen er op zijn bureau enkele pornofoto’s. Hij doet heel normaal, totdat hij iets met pen gekrabbeld ziet staan. Heel klein staat er in een hoekje: Blackie is the best. Dan wordt Theo echt kwaad. Hij stuurt willekeurig 5 jongens de les uit. Bij deze jongens zat Wouter Nijman. Theo vermoedt dat dit de dader is. Hij heeft ook gelijk. Als de jongen toch tegenstribbelt om weg te gaan, geeft Theo de jongen een duw. Wouter struikelt en valt achterover de gang in. Hij heeft verder niets en Theo heeft al direct spijt van zijn actie. Hij steekt Wouter zelfs een hand toe om hem omhoog te helpen. Maar Wouter vat dit op als een poging tot slaan. Hij zet het op een krijsen. Uiteindelijk verdwijnt hij wel. Maar Theo moet bij de conrector komen. Hij legt alles uit en deze raad hem aan om enkele dagen thuis te blijven. Ook maakt hij bekent dat hij, en ook veel leerlingen, op de hoogte zijn van zijn affaire met Iris. Hij wil direct met Iris gaan praten, maar ziet dat deze niet op school is. Het blijkt dat zij aan haar man verteld heeft dat zij vreemd ging. Hij heeft haar toen in elkaar geslagen. Dit is dan meteen het einde van hun relatie.

b Verhaaltechniek: het is een personaal verhaal. Het is geschreven in de hij-vorm. Het verhaal loopt over enkele dagen. Maar er wordt regelmatig teruggeblikt naar het verleden. Zo wordt beschreven hoe Theo en Iris elkaar ontmoeten, hoe hun relatie tot stand is gekomen en hoe Theo op zijn anti- racistische ideeën is gekomen. Het boek is verder ingedeeld in negentien genummerde hoofdstukken.

c Thematiek: het verhaal heeft twee thema’s. Namelijk overspel en discriminatie. Overspel is duidelijk. Theo pleegt overspel met Iris Pompier, de getrouwde Creoolse gymlerares. Discriminatie is eigenlijk ook duidelijk. Doordat Iris een creoolse is, heeft Theo zich gaan verdiepen in die landen. Hij is er erg anti- racistisch door geworden. Alles wat ook maar een beetje naar racisme ruikt, valt hij al aan.

d Plaats in de literatuurgeschiedenis: De plaats in de literatuur is vrij groot. Hij wilde namelijk een verandering. Zijn motto was: weg met de verstilde, introverte en gortdroge bestaande poëzie, ruim baan voor meer emotie, actie en dynamiek.

4 Beoordeling

a Positief: het idee achter het verhaal vond ik goed. Iets doen tegen racisme. Zwagerman heeft er erg goed in duidelijk gemaakt, wat zijn standpunt is over racisme. Hij vindt het helemaal niks. Het vreemde vond ik alleen dat het overspel niet eerder was uitgekomen. Ik bedoel, dat Sylvia er niets van gemerkt had. Theo sliep bijna niet meer. Dat kan niet door stress op het werk komen. Want als jij na de vakantie weer goed uitgerust bent en gelijk na de eerste dag: boem, je slaapt niet meer. Ik zou dan toch wel achterdochtig worden.

b Negatief: Het negatieve vond ik dat de vrijpartijen erg gedetailleerd werden beschreven. Nou ben ik vrij opgevoed en kan ik veel hebben, maar dit vond ik vrij ver gaan. Dat je zegt dat ze elkaar zeer beminden (en misschien toch iets verder gaat), ok, dat kan ik begrijpen. Maar dat iedere handeling met zoveel woorden omschreven moest worden. Dat vond ik toch net iets te.

c Vergelijking met boeken/films: Ik kan geen boeken/films bedenken die hier op lijken.

d Beoordeling van het thema: Ik vind, zoals al eerder gezegd, het thema zeer goed uitgewerkt. Je kunt er goed het standpunt van Zwagerman uithalen. En ook het thema overspel is zeer duidelijk. Geen twijfel mogelijk.

e Beoordeling van het taalgebruik: het taalgebruik vond ik op zich makkelijk. Het was zeer eenvoudig te lezen, zonder moeilijke worden waar je op bleef hangen. Wel vond ik de beschrijvingen van het bedrijven van de liefde iets te gedetailleerd. Maar ook dit heb ik al eerder gezegd.

f Eindcijfer en leesadvies: voor dit boek heb ik niet echt een speciaal leesadvies. Je moet gewoon even goed gaan zitten en dan lees je het boek zo uit.

g Vergelijking met recensies: Het enige wat me echt opviel in de recensies was de opmerking: “Van zulke schrijvers kunnen er in principe niet genoeg zijn: als ze slagen hebben ze én een goed boek geschreven én een bijdrage aan het maatschappelijke debat geleverd.” Ik vind dat dat ook voor dit boek geldt. Racisme is een heel belangrijk onderwerp tegenwoordig.

5 Geraadpleegde bronnen

a Secundaire literatuur auteur Ted Leijendekker
titel Uitgelezen 15, reacties op boeken
plaats en jaar Den Haag, 1996
bladzijden 155, 156, 157, 158, 163,164
auteur
titel
plaats en jaar
bladzijden

b Gebruikte recensies auteur Jaap Goedegebuure
titel Schimmenspel voor een schaker en twee dames
plaats en jaar HP- De Tijd 4- 11- 1994
bladzijden 72
auteur Hans Den Hartog Jager
titel Een zwarte doodskist en een koud wit lijk
plaats en jaar NRC- Handelsblad 14- 10- 1994
bladzijden 5